1.69) Schrijven Natuurlijk Delfland d.d. 16-08-21 inzake Nieuwsbrief (G21-001643)

Natuurlijk Delfland Postbus 133 2600 AC DELFT Natuurlij kDelfland@knnv.nl website: Delfland.knnv.nl twitter: KNNVafdDelfland facebook: KNNV-afdeling-Delfland instagram: knnvafdelingdelfland

Natuurlijk Delfland Natuurlijk Delfland staat voor samenleven met de natuur

Nieuwsbrief 104 16 augustus 2021

Het werkgebied omvat de gemeenten Westland, MiddenDelfland, Delft, Rijswijk (zuid), Ypenburg-Leidschenveen (Den Haag), Pijnacker-Nootdorp en Lansingerland. Afdeling van de Koninklijke Nederlandse Natuurhistorische Vereniging

VOORUITBLIK Rubriek Lief en Leed Leden die een geboorte meemaken, gaan trouwen, ziekenhuis opname, overledene in de directe kring. Stuur een bericht voor deze rubriek._____________________________________ Thema voor 2021: zaaien en maaien Natuur inclusief betekent samenleven met de natuur. Dit alles met het hoofd, hart en handen, oftewel met kennis en passie en door het beschermen van de natuur. klik hier voor meer informatie over het jaarthema________________________________________ Soort van het Seizoen: zweefvlieg. Juli - september 2021 Fotografeer ze en stuur deze op naar natuurlijkdelfland@knnv.nl

09/08, kleine of kustbijvlieg, Richa Nanne.

10/08, bollenzweefvlieg, Den Hoorn, Willemein.

16 augustus 20.00 - 21.00 uur: Programma-avond Denk mee om het programma voor het 4de kwartaal, oktober - december in te vullen en ideeën met elkaar door te spreken over het jaarthema 2022: Bos Vraag_een_zoomcode_aan_via_natuurliikdelfland@knnv.nl Reuzenberenklauwbrigades (RBB) RBB Abtswoudse Bos West, iedere maandag, 19:00 - 21:00 uur RBB Rijswijk, vakantie RBB Pijnacker, iedere woensdag 19:00 - 21:00 uur RBB Abtswoudse Bos Midden, monitoring Belangstellenden die daarmee willen helpen worden uitgenodigd zich hiervoor op te geven via medewerkernatuurlijkdelfland@gmail.com Belangstellenden die daarmee willen helpen worden uitgenodigd zich hiervoor op te geven via medewerkernatuurlijkdelfland@gmail.com vr 20 augustus 2021 van 13:00 tot 16:00, Plantenexcursie voor gevorderden. Inventariseren kilometerhok voor Floron.

I

Vertrekplaats 's-Gravenzande, hoek Eikenlaan met Kon. Julianalaan. Hok 71/446 Contact 015 - 213 86 57, studie@delfland.knnv.nl_______________________________________ Teleflora starters Datum & tijd zo 22 augustus 2021 van 13:00 tot 15:00 Vertrekplaats Abtswoudse Bos; verzamelen op parkeerplaats aan de Schieweg/ Schie, Delft Contact 015 - 213 86 57 studie@delfland.knnv.nl____________________________________________________________ Tuintips De nazomer is ook de tijd om bomen te snoeien. De boom kan zijn snoeiwonden afgrendelen, heeft zoals berk geen last van bloeden en in het blad zie je goed het resultaat en snoei je meestal minder drastisch.________________________________________________________________________ Sterrenhemel sterrenhemel 16 augustus, 23.03 De Maan staat 3^ ten noorden van Antares, de helderste ster van het sterrenbeeld Schorpioen ^1,0m). De dichtste nadering gebeurt om 23:03, in onze streken op 6° hoogte boven de horizon, in het zuidwesten. De Maan is voor 640Zo verlicht. 17 augustus 04.36: Jupiter staat op een hoogte van ^ boven de horizon, in het zuidwesten. De Zon staat ^ onder de horizon. 11.16: Maan in het perigeumDe Maan staat in het perigeum; het punt van zijn baan om de Aarde dat het dichtst bij de Aarde ligt. De afstand tussen de Aarde en de Maan bedraagt 369124 km.

Door de geringere afstand lijkt de Maan nu groter aan de hemel te staan dan gemiddeld: 32’22,4”. De Maan is wassend, voor 650Zo verlicht en is met name 's avonds (in het zuiden) en in de vroege nacht (in het westen) goed te zien 22.33: Jupiter staat op een hoogte van 11 ° boven de horizon, in het zuidoosten, dus kies een waarneemplaats met een vrije blik op de horizon. 20 augustus 02.29: Jupiter is in oppositie met de Zon. Voor een waarnemer op Aarde staat de planeet tegenover de Zon aan de hemel. Als gevolg daarvan komt Jupiter op rond zonsondergang en gaat rond zonsopkomst weer onder. De planeet is hierdoor vrijwel de gehele nacht te zien. Daarnaast staat hij relatief dicht bij de Aarde, zodat hij helder en groot lijkt. Dit zijn ideale omstandigheden om Jupiter waar te nemen. Jupiter is met het blote oog als een opvallend heldere “ster” aan de hemel zichtbaar. 22 augustus 05.15: De Maan staat 4^ ten zuidoosten van Jupiter (-2,4m), in het sterrenbeeld Steenbok. De samenstand is te zien rond 5:15 uur. De twee objecten staan dan zo'n 6° boven de zuidwestelijke horizon, 5^ van elkaar vandaan. 14.02: Het is Volle Maan. De Maan staat vrijwel precies tegenover de Zon aan de hemel. Hierdoor is de Maan vrijwel de hele nacht zichtbaar. De verlichte kant van de Maan is naar de Aarde gekeerd.

Hoewel de Volle Maan veel opvallender is dan iedere andere maanfase, is dit niet het beste moment om de Maan waar te nemen. Voor een waarnemer in het midden van het deel van de Maan dat naar de Aarde toe gekeerd is staat de Zon in het zenit, en doordat het zonlicht vanuit de richting van de Aarde komt zien we vanaf de Aarde geen schaduwen van _____ bergen en kraters, zodat er nauwelijks contrast is in het maanbeeld.____________________ Afdelingswinkel, verkoopadres van de KNNV Uitgeverij en de Jeugdbondsuitgeverij Bij KNNV uitgaven ontvangen leden 1007o korting, bestel via natuurliikDelfland@knnv.nl

KATJA STARING

CHEMIE

Plantchemie Maak van je tuin een laboratorium Auteur: Katja Staring C 19,95 Met chemie uit eigen tuin kun je op een natuurlijke manier je planten voeden en plagen bestrijden. Je maakt je eigen plantaardige mest, antislakkenspray en bodem-verbeteraar. Je planten worden bloemrijker en je groenten nog lekkerder. Haal de kracht uit de tuin ook in huis. Maak bijvoorbeeld biologische kleurstof, allesreiniger of aftersun.

Melarium ons clubhuis Het Melarium, natuurhuis voor natuur, bijen en kunst; een plek waar je natuur, rust, ruimte en inspiratie vindt. Er zijn twee gebruikers Natuurlijk Delfland (1ste verdieping) en de Imkervereniging Delft (begane grond). Het Melarium is te bereiken via de Thijsseweg 11 in Delft. Hier aan het einde van de Thijsseweg staat het straatnaambord Melariumpad (fiets/voetpad). Na 10 minuten lopen of 3 minuten fietsen zie je het Melarium. Voor verhuur voor groepen tot tien deelnemers neem contact op met de beheerder van het Melarium, 06 - 13 07 07 14, natuurliikDelfland@knnv.nl. Klik hier voor meer informatie

TERUGBLIK: Waarnemingen Waarnemingen Ook waarnemingen zonder foto’s blijven welkom. Wij gaan er vanuit dat je je waarneming zelf meldt via www.waarneming.nl

01/08, grote groene sabelsprinkhaan, Prinses Beatrixlaan tunneltje, Freek Boon.

01/08, zilvermeeuwen, Kijkduin, Lia Claus. ídì f

• •L \

08/08, zadelzwam, Hertenkamp Delft. Marjon van Holst.

08/08, bont zandoogje, Tanthof Delft, Elly de Jongh.

K,

09/08, brede wespenorchis, Perenstraat, bij een voordeur tussen de stenen, Naaldwijk, Aad van Uffelen.

11/08, grote trilspin, tunnel roeivereniging DDS, Michaël Bentvelsen.

' 1

I

■'•.«régĮŕ-»»:

11/ 08, houtpantserjuffer, Delfgauw, Bart Hendriks.

11/08, kleine watersalamander, Van Hardenbroeklaan Pasgeld Rijswijk, Elly Koole. I

12/08, gewone of vergeten tandkaak met kleine rode weekschild als prooi, Schipluiden, Willemein.

ĩĩĩr

’

ļ'

13/08, goudpootzandbij, Schipluiden, Willemein.

ļ*]

13/08, heidevlinder, Haagweg, Aad van Uffelen. 13/08, Ook in je eigen tuin kan je genieten van de natuur. Het is allemaal zo dichtbij. Een kwartiertje rustig door mijn tuintje banjeren leverde mij dit mooie plaatje op. Ik heb er weer eens een gedichtje bij gemaakt. 13/08, heidelibel, in mijn tuin, Peter Lammers.

Deze Libelle krijgt een dikke pluim, voor het prachtig poseren in mijn tuin. Daar zat hij stilletjes voor mijn lens, En vervulde nietsvermoedend mijn foto wens. Peter Lammers

Watermonsters van de Syriësingel In het kader van het project van Natuur en Milieu. Wat betreft waterbeestjes niet heel rijk. Wel heel veel eenoogkreefjes, verder vooral larven van de gewone tweevleugel en spookmuglarven, wat bootsmannetjes, een schaatsenrijder, een paar schijfhoorntjes en twee lege schelpjes van de Aziatische korfmossel. Aukje Gjaltema.

10/08, waterbeestjes, Syriësingel, Aukje Gjaltema.

10/08, dansmug larve, Syriësingel, Aukje Gjaltema.

10/08, bootsmannetje, , Syriësingel, Aukje Gjaltema.

10/08, draaikolkschijfhoornSyriësingel, Aukje Gjaltema.

10/08, Aziatische korfmossel, Syriësingel, Aukje Gjaltema._________________________ de reuzenberenklauw, die vermaledijde reuzenberenklauw, een plaag, ploegen gaan hem te lijf, terecht, want hij is te groot en met veel te veel! maar toch, hij is ook mooi,

en hij biedt onderdak aan veel klein leven. de afgelopen maanden heb ik hem gefotografeerd, in zijn bloei en in zijn verval, met diverse gasten die hem als woning kozen. misschien kunt u er niets mee, maar ik wilde het toch graag laten zien. Liesbeth Groenhuijsen

jm

22/07, reuzenberenklauw, Bieslandse bos, Liesbeth Groenhuiisen.

22/07, reuzenberenklauw, Bieslandse bos, Liesbeth Groenhuiisen.

zm

22/07, reuzenberenklauw, Bieslandse bos, Liesbeth Groenhuijsen.

07/08, reuzenberenklauw met kleine rode weekschild, Bieslandse bos, Liesbeth Groenhuijsen._______________________

A .«A

07/08, reuzenberenklauw met gevlekte 24/07, reuzenberenklauw met landkaartje, smalboktor, Bieslandse bos, Liesbeth Bieslandse bos, Liesbeth Groenhuijsen. Groenhuijsen. Jos zijn pad In en langs het water van de Delftsestraatweg [ blok 37-16-36] heb ik de waterlelie, gele plomp en

akkermelkdistel gefotografeerd. De gele plomp is overigens veel vaker dan de waterlelie aanwezig in de vaart. Van de diertjes op de planten bij het Melarium is vorige week ruimschoots een opsomming gedaan. Ik heb die opsomming nog niet vergeleken met mijn foto’s, maar geef een foto van watermunt door. Op mijn pad zag ik in de Boeroestraat vorige week bezemkruiskruid en zeepkruid in de aarde naast de bomen. In blok 37-15-15 kwam opeens een stok boven water die een paar keer heen en weer bewoog ! Ik vermoed dat daar een karper aan het ‘snuffelen’ was. Aan de andere kant van het bruggetje bloeide koninginnekruid. In blok 30-55-55 heb ik de rode bes van de taxus gefotografeerd op het ILSY-plantsoen. Verder: op het meerkoetennest bij het sluisje aan het Verlaat zag ik vandaag - had geen fototoestel bij me-weer een meerkoet zitten met een andere meerkoet staande ernaast. Ik ga er nog langs deze week. Weer een legsel?

'rŵ-:

02/08, 37-16-36, waterlelie en gele plomp, Delftsestraatweg Jos van Koppen.________

02/08, 37-16-36, akkermelkdistel, Delftsestraatweg Jos van Koppen.

03/08, watermunt, Melarium, Jos van Koppen.

06/08, 37-15-24, zeepkruid, Boeroestraat, Jos van Koppen.

06/08, 37-15-15, koninginnekruid, Van Weerden Poelmanpad Jos van Koppen.

13/08, 30-55-55, taxus, ILSY-plantsoen Jos van Koppen.

TERUGBLIK: Activiteiten

ftl.ll

Voor de grote schoonmaak Kinderboerderij en waterspeeltuin Tanthof. 09/08 Nieuwe natuurvriendelijke oever TUD campus opgeleverd Langs de zuidelijke oever van de watersloot van de Christiaan Huijgensweg zijn, in opdracht van de Groendienst van TUD Real Estate, honderden meters nieuwe natuurvriendelijke oevers opgeleverd. Zie foto Huub van ’t Hart. Er is een flink onderwatertalud aangelegd met onderwaterbeschoeiing. Het ligt er nu nog onbegroeid bij, maar dat zal snel begroeid raken en hopelijk een fraaie bloemrijke oever gaan opleveren. In de berm staat nu in elk geval al het mooie Brunel. Huub van ’t Hart. 09/08, nieuwe natuurvriendelijke oevers, Christiaan Huijgensweg TUD, Huub van ’t Hart. 9 augustus 2021 van 20:00 tot 21:30, wantsen Er waren 68 deelnemers, die uit het hele land kwamen. Wantsen waren voor de meeste deelnemers een onbekend groep insecten._____________________________________________ 10 augustus, RBB Wilhelminapark afgelopen zondag heb ik op aanraden van één van de brigadisten een rondje door het Wilhelminapark gelopen om te zien of er weer Reuzenberenklauw aan het groeien en bloeien was. Dit bleek het geval. Dus dinsdag maar weer afgesproken bij de blokhut, waar vandaan we met z'n 7en vertrokken. Niet lang daarna sloot nummer 8 ook aan.

De grootste groep tot op heden, en ook nog 1 nieuwkomer; welkom Romke! Na wat rond gelopen en gestoken te hebben langs de verschillende haarden waar we in de afgelopen maanden regelmatig Reuzenberenklauw aantroffen, uiteindelijk weer naar ons favoriete veldje gelopen: Hier stond wederom genoeg klein spul. Dit veldje was aan het begin van het jaar vergeven van Reuzenberenklauw: Nu zijn er steeds meer plekken waar ook allerlei andere planten opgekomen zijn. Tegen het eind van de avond kregen we nog even bezoek van de Politie te fiets met de vraag waar we mee bezig waren. Na de serieuze uitleg en een paar grappen en grollen was het dan toch echt tijd om het zomer-reces in te luiden: De aankomende 3 weken gaan niet door, vanaf 7 september pakken we het werk weer op! Nu maar hopen dat er in de tussentijd niet al te veel Reuzenberenklauw weer gaat bloeien! Wouter Müller.

4 w~:r J.

i fiM foüStAJlüTCSEiĢŻZ, . «såar^

«Ē'íi'ĮwĒ İQÜWEN'

'j: i

Įg'gŴSg

* sť

r

.__ WĒĒĒ vakantie 12/08, De Telegraaf 11/08 Zomersnoei en watersalamander Op boomgaard Slotgaard in het Abtswoudsepark is de zomersnoei uitgevoerd. Tegelijk zijn vruchttakken uitgebogen (zie foto Piet van Spronsen) peer Conference. Van de moestuin wordt graag gebruikgemaakt door de kleine watersalamander (zie foto Piet van Spronsen).

ft

m

11/08, zomersnoei en uitbuigen vruchttakken 11/08, kleine watersalamander, boomgaard Slotgaard Abtswoudsepark, Piet van Slotgaard, Piet van Spronsen. Spronsen.______________ '________________ ___________________________________ 11 augustus RBB Pijnacker De Telegraaf wilde een foto maken van het steken van reuzenbereklauwen, er waren drie stekers naar de Staal te Pijnacker om daar gefotografeerd te worden door een fotograaf van de Telegraaf. Eén van deze foto’s kwam in de editie van Rotterdam/Haagland op donderdag 12 augustus. Zie foto. Na afloop van de fotosessie zijn nog vier vuilniszakken gevuld met zaadschermen op het terrein dat door de schapen begraasd was. Dezelfde dag om 19.00 gingen wederom drie vrijwilligers aan de slag. John heeft opnieuw zaadschermen verwijderd in het gebied rond het Tolhekplein tussen Pijnacker en Berkel. De andere twee vrijwilligers zijn teruggegaan naar de Staal (de voormalige vuilnisbelt van Pijnacker) om daar nog enkele tientallen vier meter hoge reuzenberenklauwen van hun zaadschermen te ontdoen. In totaal zijn er tot nu toe vijftien vuilniszakken vol met zaad afgevoerd van dit terrein, wat aangeeft dat het incidenteel laten begrazen geen oplossing is voor het probleem van de reuzenberenklauw.

Ton Langeveld___________________________________________________________________ 14 augustus Boomgaard Zwethzone Net z'n zessen aan het werk geweest in de boomgaard, Hans en Henk waren er ook weer bij, die zijn vorig jaar ook meerdere keren samen aan het snoeien geweest. En Dave is zaterdag voor het eerst als snoeierr aan de slag gegaan. Zoveel handen maken licht werk. Alle perenbomen zijn nu gesnoeid. En van de appelbomen hoeven er nog maar een stuk of 4. Daar zijn een aantal bomen bij met zo 'n ontzettend volle kruin dat je nu na 2 jaar intensieve zomersnoei nog eigenlijk nauwelijks ziet dat er toch iedere x weer heel veel weg gesnoeid is. Volgende week gaan we de laatste appelbomen snoeien en daarna komen we half september terug voor de pruimenbomen die er staan. Op de onderste foto zie je de enorme stapel takken die we al weg gesnoeid hebben. Dianne 14-augustus,-achteruitgang-padden i^Kerkpolder vraagt-om-snelle-maatregelen

Vanwege de grote achteruitgang van het aantal amfibieën pleit Natuurlijk Delfland om een plasdras te maken van de voormalige Bertus-schaatsbaan. Voorbeeld is de plasdras van boer Jan Duindam in de Bieslandse Polder. inclusief oeverzwaluwoever. Dat zou de amfibieënstand enorm kunnen verbeteren. Dat is tevens gunstig voor de lokale reigerkolonie in het Kerkpolderbos en zeker ook een voorwaarde voor een tweede lepelaarskolonie op Delfts grondgebied. Bovendien is de oude schaatsbaan al voorzien van alle techniek (dijkjes en sluizen) om de waterstand goed te kunnen reguleren. Natuurlijk Delfland is bereid om een beheergroep op te zetten, zodat er voor gemeenten en SBB geen extra kosten ontstaan. De recreatie zal er aantrekkelijker door worden. E kan dan een heerlijke wandeling vanuit de wijk Buitenhof en vanuit Den Hoorn worden gemaakt rond de plasdras. Vanaf het terras van restaurant Onder Ons ontstaat een prachtig uitzicht, zodat deze horeca er mede van kan profiteren. Huub van ’t Hart._____________________________________ Paddentrek 2021 in Delfland Het verslag is verschenen van de paddentrek van het afgelopen voorjaar. Dit jaar zijn er in Delfland door de vele helpers er 6.400 amfibieën overgezet. Dat is maar iets minder dan de ruim 7.100 van vorig jaar.

Zonder de avondklok hadden het er waarschijnlijk enige honderden meer kunnen zijn omdat helpers naar huis moesten terwijl de trek nog bezig was. Dit jaar waren er ruim tweehonderd aanmeldingen van nieuwe helpers tegen 64 nieuwe helpers vorig jaar waardoor er op vijf nieuwe locaties padden konden worden overgezet. Die extra locaties waren er in Delft, Nootdorp, Maasland en in Vlaardingen. Desondanks gaat het steeds slechter met de padden in de gemeenten Delft, Westland en in de deelgemeente Hoek van Holland. Zonder extra maatregelen lijkt de gewone pad zelfs binnenkort te verdwijnen uit het recreatiegebied Delft-Kerkpolder, in Hoek van Holland en in Monster. Op deze locaties kwamen er enkele jaren geleden nog vele duizenden padden voor en vele honderden salamanders en bruine kikkers. Dit jaar zijn op elk van die plekken minder dan honderd padden overgezet. Kennelijk heeft het overzetten van padden niet kunnen voorkomen dat de pad daar aan het verdwijnen is. Dat zou kunnen komen door de steeds hoger wordende verkeersdruk en door het ongeschikt worden van het leefgebied door een verandering in het groenbeheer. Dit jaar zijn er veel meer salamanders en bruine kikkers gered uit Delftse straatkolken. Dat is opvallend omdat er in het hele Delfland de laatste jaren juist minder bruine kikkers en salamanders overgezet worden.

Lees het artikel uit het AD klik hier_________________________________________________________________________ Als je niet langer op de hoogte gehouden wilt worden stuur een email aan: nieuwsbrief.delfland-request@knnv.nl?subiect^nsubscribe Verstuur een lege email, zonder daar iets aan te veranderen._______________________________ De Nieuwsbrief wordt gemaakt door de volgende personen Kees van der Kraan, verwerken van inzendingen Marian Barendtszen, e.a., de juiste benaming van soorten Anna Kreffer, Soort van het Seizoen. Louis van der Meijden, Tuintips Huub van ’t Hart, secretaris Natuurbescherming Geert van Poelgeest, eindredactie en versturen Het redactieadres is natuurliikDelfland@knnv.nl zie ook briefhoofd.

TIPS Er bestaat geen veilige opwarming klik hier

Wij sturen je graag het bos in. ~

'Z

1 iSlĩi

'i

' zTvjL :

ilfil

'ČĒ1 'T’-T'*'-.' ft 4 -.X-» -

Om te genieten van de natuur. Of om haar te bestuderen en te beschermen. Natuurlijk Delfland maakt je wegwijs in de natuur.

Natuurlijk Delfland delfland.knnv.nl

Natuurlijk Delfland is een actieve natuurvereniging. Geef onze club draagvlak met je lidmaatschap. INSCHRIJFFORMULIER Delen mag We vinden het fijn als je deze nieuwsbrief deelt met vrienden en bekenden die geïnteresseerd zijn in thema's als natuurstudie, natuureducatie en natuurbescherming in Delfland.___________