1.50) Schrijven college d.d. 04-02-21 inzake coronamaatregelen Openbaar Vervoer MRDH en het regionale Transitieprogramma OV en corona (21-0059162)

G E M E E M T E WESTLAND

Aan de raad van de gemeente Westland

Postadres: Postbus 1 50 2670 AD Naaldwijk Bezoekadres: Laan van de Glazen Stad 1 2672 TA Naaldwijk T 14 0174 F (0174) 673 600 E info@gemeentewestland.nl I www.gemeentewestland.nl

UW BRIEF

UW KENMERK

ZAAK-/PROJECTNR

DOCUMENTNR

BIJLAG E( N)

54590

21-0059162

2

CONTACTPERSOON

AFDELING/TEAM

DOORKIESNUMMER

DATUM VERZONDEN

R.J de Bruijn

Beleid/Mobiliteit

0628462646

,

i-|~n OlV

4 FEB 2021

ONDERWERP

Twee brieven van de MRDH inzake maatregelen Openbaar Vervoer en corona en regionale transitieprogramma 2021

Geachte raad, Op 20 oktober 2020 hebben wij u, in samenwerking met de MRDH, over de ontwikkelingen rondom het Openbaar Vervoer (OV) in de regio in relatie tot de landelijke coronacrises geïnformeerd. Met bijgaande brieven van 25 november en 17 december 2020 informeren wij u over de maatregelen die de bestuurscommissie Vervoersautoriteit (BCVa) van de MRDH voor 2021 heeft genomen en over de aanpak en het proces inzake het op vóór 1 april 2021 op te stellen regionale Transitieprogramma periode medio 2021-2024, dit om de gevolgen van het coronavirus op te kunnen vangen. Actualiteiten Het OV-gebruik is na een in eerste instantie zeer forse daling in maart 2020, geleidelijk aan weer toegenomen. Na de aanvullende coronamaatregelen van begin september 2020 is deze weer tot ca. 450Zo gedaald. De vervoerbedrijven spannen zich maximaal in om de reguliere dienstregeling zo goed mogelijk uit te voeren. Net als andere sectoren in Nederland hebben ze echter te maken met een buitengewoon hoog ziekteverzuim. Om een zo betrouwbaar mogelijke dienstregeling te kunnen blijven bieden, hebben de vervoerbedrijven daarbij gekozen voor het vooraf gecontroleerd ‘uitdunnen’ van de dienstregeling van de tram (RET en HTM) en metro (RET). Doordat het OVgebruik zo veel lager is dan normaal, leidt het schrappen van ritten niet tot capaciteitsproblemen. MRDH heeft deze tijdelijke noodmaatregelen goedgekeurd.

Ongecontroleerde rituitval kan hierdoor worden voorkomen en de betrouwbaarheid van het openbaar vervoer wordt hierdoor verbeterd. Het grootste deel van de door het Rijk toegezegde Beschikbaarheidsvergoeding 2020 heeft de MRDH van het Rijk en de concessiehouders van de MRDH ontvangen. Afwegingskader Op 28 oktober 2020 heeft de BCVa het Afwegingskader voor de maatregelen die door concessiehouders konden worden voorgesteld vastgesteld. Het doel hiervan is om de tekorten in het OV als gevolg van de coronacrisis te verminderen, en daarmee de continuïteit van het OV te

PAGINA 2

waarborgen. RET, HTM en EBS hebben voorstellen gedaan die zijn afgewogen en aan de hand van het vastgestelde Afwegingskader door de MRDH zijn geprioriteerd. Op 4 november 2020 heeft de Adviescommissie Vervoersautoriteit advies op het vastgestelde Afwegingskader (zie hieronder) gegeven. Dit leidde niet tot aanpassing. Wel zijn de benoemde aandachtspunten in het vervolgproces meegenomen. Samenhangend pakket

Duiding

Voorbeelden van mogelijke maatregelen

A.

Verbetering arbeidsproductiviteit,

Interne bedrijfsvoering vervoerders

aanpassing CAO-afspraken tussen vervoerbedrijf en medewerkers

B.

Andere wijze van organisatie 1 samenwerking tussen vervoerbedrijven en MRDH

C.

Herschikken financiële t administratieve afspraken MRDH -

vergroten. Andere organisatie van

vervoerders, andere wijze van

SV-taken: met minder inzet zelfde

uitvoering zonder klantimpact.

resultaat op straat.

Leningenportefeuille herzien of

Maatregelen met klantimpact

Verdere optimalisatie,

Vierkante dienstregeling' (match

A. B.

efficiencymaatregelen.

gewijzigde vraag-aanbod), versnellen,

Alle maatregelen passend binnen

openingstijden servicepunten,

de Kadernota Openbaar Vervoer.

schrappen parallelliteit 1

Generiek: In de gehele MRDH Specifiek: lokaal en/of voor specifieke doelgroepen

halte-afstanden vergroten, beperken

dubbelingen, versoberen aantal relsproducten, frequentieverlaging passend binnen Kadernota.

Frequenties onder ondergrens

Maatregelen met een grote klantimpact

Versoberlngsmaatregelen in

A.

Generiek: in de gehele MRDH

uitvoering (kwaliteit,

Kadernota, lijnen 1 lijndelen

B.

Specifiek: lokaal en/of voor specifieke doelgroepen

voorzieningenniveau),

schrappen, sluiten servicepunten,

tariefmaatregelen.

algehele tariefstijglng

Maatregelen per januari 2021 Het verwachte tekort van de MRDH-concessiehouders in 2021 wordt ingeschat op C 32,3 mln. Dit tekort wordt veroorzaakt doordat op grond van de Beschikbaarheidsvergoeding Openbaar Vervoer het rijk maximaal 93 “/o van de kosten compenseert die de vervoerders maken om tijdens de coronacrises de bussen, treinen en metro's te laten rijden. De hoogte van deze compensatie is na een intensieve lobby vanuit onder meer de vervoerregio’s met het rijk tot stand gekomen. De besparingen zijn volgens bovenstaand afweegkader ingevuld: a) het overgrote deel van de besparingen die nodig zijn, namelijk C 19,2 mln., kunnen worden gevonden door aanpassing van de interne bedrijfsvoering van de vervoerbedrijven en een andere (financiële) wijze van vormgeven van de organisatie tussen MRDH en concessiehouders. Deze hebben voor de reizigers geen directe impact. b) de MRDH zet vanuit eigen middelen in totaal 6 6,4 mln., nu ŝ 2,2 mln. in om het aantal maatregelen met (grote) klantimpact te verminderen. De daarna nog resterende vrije middelen van de MRDH (ca. ^ 4,2 mln.) worden gereserveerd om het aantal aanvullende maatregelen in het Transitieplan (2e helft 2021) eventueel te kunnen verminderen.

Ook worden de eigen middelen gebruikt voor een stimuleringsfonds om het OV na de coronacrisis weer 'terug naar normaal' te brengen en als bijdrage aan de ambities van de MRDH wat betreft (het faciliteren van) verstedelijking en verduurzaming. c) om het resterende bedrag van 6 10,9 mln. te kunnen besparen zijn vervoerkundige maatregelen nodig. Deze vervoerkundige maatregelen betreffen vooral aanpassingen in de dienstregeling, waarbij het aanbod in lijn wordt gebracht met de als gevolg van de coronacrisis fors gedaalde reizigersvraag. Dit gebeurt vooral door het aanpassen van de frequenties en eindtijden.

PAGINA 3

GEMEENTE WESTLAND

Voor Westland EBS Bus Haaglanden Streek betekent dit: Buslijn 30: Frequentieverlaging (werkdagen - spits) van 6x naar 4x per uur Buslijn 30: Frequentieverlaging (werkdagen - dal) van 4x naar 2x per uur (tussen Naaldwijk en Rijswijk) Buslijn 31: Frequentieverlaging (werkdagen - spits) van 6x naar 3x per uur Buslijn 32: Frequentieverlaging (werkdagen - ochtendspits) van 6x naar 4x per uur (Naaldwijk en Delft) Buslijn 34: Frequentieverlaging (zaterdagen) - van 2x naar 1x per uur Buslijn 456: Frequentieverlaging (werkdagen - spits) terug van 6x naar 4x per uur in de spits Bovenstaande maatregelen zijn gelijktijdig met het ingaan van VVP2021 per 3 januari 2021 ingevoerd en door de MRDH en EBS gecommuniceerd. De gemeente Westland heeft deze wijzigingen met verwijzing naar de weblink van de MRDH en EBS op de gemeentepagina geplaatst. Tijdelijkheid van de maatregelen Alle maatregelen worden genomen voor het gehele jaar 2021. Als de reizigersaantallen medio 2021 weer stijgen, kan dat ervoor zorgen dat de nu genomen vervoerkundige maatregelen niet langer passend zijn. Deze zijn dan snel geheel of gedeeltelijk terug te draaien. Afstemming provincie Zuid-Holland Zoals MRDH een proces heeft opgezet om met maatregelen de continuïteit van het openbaar vervoer te waarborgen, doen ook de andere decentrale OV-opdrachtgevers dat.

MRDH is zich ervan bewust dat maatregelen van de provincie Zuid-Holland effect kunnen hebben op openbaar vervoer dat binnen de MRDH een lokale of regionale functie heeft. MRDH zal hierover afstemmen met de provincie Zuid-Holland. Transitieprogramma medio 2021-2024 Aanleiding De aanleiding voor het opstellen van een regionaal transitieprogramma OV is dat de Minister van Infrastructuur en Waterstaat op 15 september 2020 in een kamerbrief heeft aangegeven: “Voor de periode van 1 juli tot en met 31 december 2021 biedt het kabinet perspectief op een aanvullende verlenging van de Beschikbaarheidsvergoeding Openbaar Vervoer. Daarbij zal sprake zijn van een versobering. Verlenging geschiedt onder de voorwaarde dat door de sector - (de decentrale) overheden en vervoerders gezamenlijk - uiterlijk 1 april 2021 een transitieplan wordt opgesteld. Dit plan geeft richting aan de benodigde (verdere) optimalisatie, kostenbesparingen, aanpassingen aan dienstregeling en/of concessie en de transitie daartoe van het openbaar vervoer startend in de tweede helft van 2021." Om input te kunnen leveren voor dit landelijke transitieprogramma en om op MRDHniveau het landelijke transitieprogramma te kunnen uitwerken is een regionaal transitie­ programma wenselijk.

Daarnaast moet er rekening worden gehouden dat de ‘versoberde’ rijkssteun voor de tweede helft van 2021 leidt tot de noodzaak van aanvullende maatregelen in het openbaar vervoer, dit om de (financiële) gevolgen van corona op te kunnen vangen.

PAGINA 4

Het transitieprogramma is nodig, omdat met het al vastgestelde maatregelenpakket 'OV en corona 2021’, door het voortduren van de coronacrisis voor de MRDH en de regionale concessiehouders, rekening moet worden gehouden met een extra financiële opgave van vele tientallen miljoenen euro’s per jaar. Afhankelijk van de wijze waarop de reizigersaantallen zich ontwikkelen, kan dit tekort tot ruim 6 200 miljoen euro eind 2024 oplopen. Daarnaast bieden de mobiliteitsveranderingen ten gevolge van de coronacrisis, noodzaak en kansen om het huidige OV-systeem duurzaam te transformeren. Om tijdig het daarvoor nodige maatregelenpakket te kunnen vaststellen, moet de komende maanden een kort maar intensief proces met tal van stakeholders worden doorlopen. ínhoud Het transitieprogramma bevat in ieder geval een beschrijving van: a) de opgave waarvoor de MRDH gesteld staat (inhoudelijk en financieel); b) een visie op hoofdlijnen wat betreft de wijze waarop geacteerd moet worden om het Openbaar Vervoer toekomst vast te krijgen; c) de inhoudelijke thema’s waarop gehandeld moet worden. Ad a: In het transitieprogramma wordt uitgegaan van meerdere scenario's: wel of geen rijkssteun, en tegenvallende dan wel meevallende reizigersaantallen. Startpunt is het basisscenario: geen rijkssteun na 1 juli 2021, en een voorzichtige (lage) inschatting van de reizigersaantallen.

Immers, er is momenteel geen zekerheid wat betreft een positiever scenario. Ad b: Startpunt in de visie is dat de rol van het Openbaar Vervoer door de coronacrisis niet fundamenteel gewijzigd is. Immers, de verstedelijkingsopgave en de verdichting in de MRDH gaan onverminderd door. Hoogstens verandert ten gevolge van de coronacrisis het tijdpad. Vanuit het eindbeeld dat voor deze crisis opgesteld is, zal in het Transitieprogramma terug worden geredeneerd: wat is er in de komende járen inhoudelijk nodig om dit mogelijk te maken en wat is daarvan de financiële impact? Ad c: Als uitwerking van de visie wordt vervolgens een concreet maatregelenpakket opgesteld. In overleg met onze vervoerders en in afstemming met het landelijke transitieprogramma is inmiddels een aantal thema’s benoemd die voor de toekomstvastheid van het OVsysteem van belang zijn. Ook zijn in de BCVa van 25 november 2020 de volgende thema’s voor het regionale transitieprogramma benoemd:

PAGINA 5

GEMEENTE WESTLAND

Thema’s Spreiding van de vervoervraag

Maatwerkvervoer

Vervoerkundige maatregelen

Ketenmobiliteit

Verduurzaming

Versnellingsmaatregelen

Arbeidsmarkt vervoerbedrijven

Hubs I knooppunten

Marketing

Mobility as a Service (MaaS)

Innovatie Tarieven Sociale Veiligheid

Voor al deze thema's wordt een zo concreet mogelijke ambitie geformuleerd. Voor de thema’s in de linker kolom van bovenstaande tabel wordt ook een concreet uitgewerkt maatregelenpakket, of (als dat niet mogelijk is) in ieder geval een concreet procesvoorstel voorgesteld. Voor de inhoudelijke thema’s in de rechterkolom geldt voor de MRDH en haar concessiehouders dat er een grote afhankelijkheid is van derde partijen (bijvoorbeeld andere mobiliteitsaanbieders of wegbeheerders). Hiertoe wordt op hoofdlijnen een concrete inhoudelijke én financiële ambitie en een procesvoorstel voor verdere uitwerking (wie, wat, wanneer, hoe) geformuleerd. De concrete uitwerking van dat procesvoorstel vindt buiten de scope van het transitieprogramma plaats. Voor een aantal maatregelen zal gelden dat ze al op korte termijn (tweede helft 2021, of begin 2022) kunnen worden uitgevoerd en dat ze al snel een positief financieel effect zullen hebben. Voor andere maatregelen zal gelden dat ze pas op een later moment kunnen worden ingevoerd en/of een langere terugverdientijd kennen. Dit zal in het transitieprogramma nader worden uitgewerkt. Betrokkenheid stakeholders Hoewel de formele bevoegdheid is belegd bij de BcVa wordt veel waarde gehecht aan het faciliteren van de betrokkenheid van de raadsleden en het betrekken van hun inbreng bij de uitwerking.

Om deze reden wordt, binnen de mogelijkheden die er gezien het krappe tijdpad zijn, in het proces maximaal de ruimte geboden voor een goede inbreng van de raadsleden. De BcVa heeft op 25 november 2020 uitgesproken dat bij het transitieprogramma hetzelfde proces wordt gevolgd als bij het afwegingskader voor de maatregelen per januari 2021. Dat betekent kortweg: besluitvorming door de BcVa, formele advisering door de Adviescommissie Va en de consumentenorganisaties (Metrocov), mogelijk middels extra bijeenkomsten, periodieke informatiebrieven van de MRDH aan de colleges die door de colleges worden doorgeleid aan de gemeenteraden, en een aantal technische informatiesessies. Daarbij wordt elke wethouder in de gelegenheid gesteld om in gesprek te gaan met zijn of haar eigen gemeenteraad en zo input te verkrijgen voor het gesprek in de BcVa.

PAGINA 6

Lokaal bestuur Daarnaast is door wethouders en gemeenteraadsleden gevraagd om nadere informatievoorziening en de mogelijkheid van een meer directe inbreng voor de gemeenteraadsleden. In het proces wat betreft het Transitieprogramma zal de MRDH daaraan invulling worden gegeven door: de mogelijkheid te bieden aan wethouders en gemeenteraadsleden om aan de voorkant van en tijdens het proces input te leveren op het transitieprogramma als -

geheel en de afzonderlijke thema’s specifiek. tot slot zal drie weken worden ingepland tussen verzending van de stukken naar de wethouders en de vaststelling in de BcVa, zodat ruimte beschikbaar is voor interactie tussen wethouder en gemeenteraad. Deze periode is met het kenbaar maken van de huidige planning bekend. Wij verzoeken de griffies hiervan kennis te nemen, zodat deze afstemming lokaal tijdig kan worden ingepast, in een reguliere raads- of commissievergadering dan wel in een extra ingepland moment.

Onderstaand de werkwijze en het te doorlopen proces.

Januari 2021

Formuleren opgave, benoemen inhoudelijke thema’s, ophalen input stakeholders

-

Informatiesessies

Adviescommissie Va, Metrocov, raadsleden

1® helft februari 2021

Bespreking tussentijdse resultaten

-

Informatiesessies

Adviescommissie Va, Metrocov, raadsleden

26 februari 2021

Besluitvorming transitieprogramma

-

Verzending stukken naar leden BcVa

Presidium Va

27 februari - 23 maart 2021

-

Informatiesessie en formele advisering

Adviescommissie Va, Metrocov

27 februari - 23 maart 2021

-

Ruimte voor gesprek tussen wethouders en raden

Leden BcVa

24 maart 2021

-

Vaststelling regionaal Transitieprogramma in extra vergadering BcVa

BcVa

Uiterlijk 1 april 2021

Indienen transitieplannen voor 2e helft 2021 en daarna (eis van Rijk)

BcVa, vervoerbedrijven

PAGINA 7

GEME ENÏE WESTLAND

Nu bestaande formele procedures in tijd niet haalbaar zullen zijn, wordt met deze nieuwe, interactieve en intensieve werkwijze door de MRDH maximaal recht gedaan aan de bestaande en terechte behoeften van inhoudelijke én procesmatige betrokkenheid van zowel raadsleden als wethouders. Binnenkort ontvangt u de uitnodiging voor de informatiesessies die half februari 2021 gehouden worden.

Hoogachtend, burgemeester en wethouders van Westland, de secretaris,

.C. Spindler

de burgemeester,

B.R. A