1.4) Schrijven Natuurlijk Delfland d.d. 12-04-21 inzake Nieuwsbrief Natuurlijk Delfland (G21-000819)

From: Sent: To: Cc: Subject: Attachments:

Griffie maandag 12 april 2021 08:11:58 Info Graag inboeken in Corsa FW: Nieuwsbrief Natuurlijk Delfland Nieuwsbrief 86 + Soort van het Seizoen ATT00001.txt; 86 Soort van het Seizoen, 2021 april - juni grassen.pdf; 86 2021 04 11 Natuurlijk Delfland Nieuwsbrief.pdf; ATT00002.txt

-----Oorspronkelijk bericht----Van: nieuwsbrief.delfland-bounces+griffie=gemeentewestland.nl@knnv.nl <nieuwsbrief.delfland-bounces+griffie=gemeentewestland.nl@knnv.nl> Namens Nieuwsbrief Natuurlijk Delfland Verzonden: zondag 11 april 2021 12:31 Aan: Nieuwsbrief Natuurlijk Delfland <nieuwsbrief.delfland@knnv.nl> Onderwerp: Nieuwsbrief Natuurlijk Delfland Nieuwsbrief 86 + Soort van het Seizoen Beste mensen, Hierbij het actuele nummer van de nieuwsbrief van Natuurlijk Delfland. Veel leesplezier!

Natuurlijk Delfland Postbus 133 2600 AC DELFT NatuurlijkDelfland@knnv.nl website: Delfland@knnv.nl twitter: KNNVafdDelfland facebook: KNNV-afdeling-Delfland instagram: knnvafdelingdelfland Natuurlijk Delfland staat voor samenleven met de natuur

Nieuwsbrief 86 11 april 2021

Het werkgebied omvat de gemeenten Westland, Midden-Delfland, Delft, Rijswijk (zuid), Ypenburg-Leidschenveen (Den Haag), PijnackerNootdorp en Lansingerland. Afdeling van de Koninklijke Nederlandse Natuurhistorische Vereniging

VOORUITBLIK 11 april, 19:00 uur radio uitzending over Watergat Het programma is te horen op Radio 1 https://www.nporadio1.nl/pointer

Geef ze een trap De padden zijn aan het paren, eenden aan het broeden. De oevers van veel vijvers en sloten zijn te hoog waar padden, kikkers, egels en jonge eendjes op kunnen klimmen. We hebben een kikkertrap om deze dieren te helpen. Maak een afspraak om een kikkertrap voor € 10,- per stuk aan te schaffen. Stuur een email aan educatie@delfland.knnv.nl.

Kikkertrap Elke avond paddentrek. Voor de code klik hier Zie voor de resultaten van de afgelopen week in de rubriek Terugblik

Padden, Marion Haarsma. Thema voor 2021: zaaien en maaien Natuur inclusief betekent samenleven met de natuur. Dit alles met het hoofd, hart en handen, oftewel met kennis en passie en door het beschermen van de natuur. klik hier 13 april, 20:00 tot 21:30: ZOOM wilde bijen in je tuin. Aan de hand van een presentatie vertelt Anna Kreffer over wilde bijen en hoe je ze kan helpen in je eigen tuin. Vraag de code aan via medewerkernatuurlijkdelfland@gmail.com Wilde bijen leven anders dan honingbijen. Op deze avond hoor je over verschillende wilde bijen, hoe ze stuifmeel verzamelen en hoe ze nestelen. Ook komen mogelijkheden voorbij om je tuin met wat kleine ingrepen heel geschikt te maken voor wilde bijen. 14 april, 20:00 – 22:00 uur, bestuursvergadering

Leden die deze vergadering willen bijwonen worden uitgenodigd de zoomcode aan te vragen via natuurlijkdelfland@knnv.nl 15 april, 19:00 tot donker ca 21:00 uur, reuzenberenklauw brigade Rijswijk Belangstellenden die daarmee willen helpen worden uitgenodigd zich hiervoor op te geven via natuurlijkdelfland@knnv.nl. Na aanmelding krijgt ieder een uitnodiging waar en wanneer er verzameld wordt. Ter introductie krijg je ook een instructie veilig werken met de reuzenberenklauw en herkennen reuzenberenklauw en gewone berenklauw. 17 april, Vertegenwoordigede Vergadering Cor en Huub nemen als vertegenwoordiger van onze afdeling deel aan deze landelijke zoom vergadering. 17 april, 15:00 – circa 16:30 uur, reuzenberenklauwbrigade, Abtswoudse Bos Midden Belangstellenden die daarmee willen helpen worden uitgenodigd zich hiervoor op te geven via natuurlijkdelfland@knnv.nl. Na aanmelding krijgt ieder een uitnodiging waar en wanneer er verzameld wordt. Ter introductie krijg je ook een instructie veilig werken met de reuzenberenklauw en herkennen reuzenberenklauw en gewone berenklauw Kijk voor de activiteiten in het hele kwartaal op onze site Want het programma wordt regelmatig aangevuld. klik hier Tuintips Laat wat bloemetjes toe in het gazon stop met heel laag maaien, geniet bijna jaarrond van de madeliefjes. Citaat uit Trouw:

Sterrenhemel 12 april, 04.31 uur: het is Nieuwe Maan. Vanaf de aarde gezien staat de maan in dezelfde richting als de zon, zodat de verre kant van de maan wordt verlicht en de donkere kant van de maan naar de aarde gekeerd is. Daarnaast staat de Nieuwe Maan alleen bij daglicht boven de horizon. 13 april, als het weer meewerkt is het vanavond, sinds de laatste Nieuwe Maan, de eerste keer dat we de dunne maansikkel kunnen waarnemen. Het is 1,7 dagen na Nieuwe Maan. 14 april, de maan staat in het apogeum; het punt van zijn baan om de Aarde dat het verst van de Aarde ligt. De afstand tot de Maan bedraagt op dit moment 406119 km. Door de grotere afstand lijkt de Maan nu kleiner aan de hemel te staan dan gemiddeld. De maan is op dit moment wassend, voor 7% verlicht en is aan het begin van de avond te zien, kort na zonsondergang. 15 april, 22.43 uur: de maan bedekt de ster Tauri, een ster van magnitude +4,9 in het sterrenbeeld Stier, wordt bedekt door de Maan. De ster verdwijnt om 22:43 achter de onverlichte maanrand en komt om 22:59 uur weer tevoorschijn aan de dunne verlichte kant van de maan. 15 april, 23.15 uur: de maan staat 4,5° ten noorden van Aldebaran, de helderste ster van het sterrenbeeld Stier (+0,9m). De dichtste nadering gebeurt om 04:54, voor een waarnemer in onze streken onder de horizon. Bekijk de samenstand op 15 april rond 23:15 uur.

De twee objecten staan dan zo'n 8° boven de westnoordwestelijke horizon, 5,7° van elkaar vandaan. 17 april, 21.15 uur: de maan staat 44' ten zuidwesten van Mars (+1,6m), in het sterrenbeeld Stier. Het tweetal staat dan in het westzuidwesten, op een hoogte van ongeveer 42°, op een onderlinge afstand van 2,9°. De Maan is voor 27% verlicht.

Afdelingswinkel, verkoopadres van de KNNV Uitgeverij en de Jeugdbondsuitgeverij Bij KNNV uitgaven ontvangen leden 10% korting, bestel via natuurlijkDelfland@knnv.nl Vogels wijzen ons de weg Kunnen vogels ons de weg wijzen naar een andere landbouw? Voor Ben Koks is er geen twijfel mogelijk op die vraag: dat kan zeker. We hebben te maken met stikstofproblemen, de razendsnelle teloorgang van biodiversiteit en economische belangen lopen vaak dwars door de discussie over de toekomst van ons voedsel. Dit essay benoemt de pijnpunten, maar geeft ook nadrukkelijk een positieve denkrichting aan over hoe we een betere balans tussen natuur en voedselproductie bereiken.

Auteur: Ben Koks € 11,95 Melarium ons clubhuis, is nu gesloten ivm. corona Het Melarium, natuurhuis voor natuur, bijen en kunst; een plek waar je natuur, rust, ruimte en inspiratie vindt. Er zijn twee gebruikers Natuurlijk Delfland (1ste verdieping) en de Imkervereniging Delft (begane grond). Het Melarium is te bereiken via de Thijsseweg 11 in Delft. Hier aan het einde van de Thijsseweg staat het straatnaambord Melariumpad (fiets/voetpad). Na 10 minuten lopen of 3 minuten fietsen zie je het Melarium. Voor verhuur voor groepen tot tien deelnemers neem contact op met de beheerder van het Melarium, 06 - 13 07 07 14

TERUGBLIK: Waarnemingen Waarnemingen Ook waarnemingen zonder foto’s blijven welkom. Wij gaan er vanuit dat je je waarneming zelf meldt via www.waarneming.nl

30 03, krakeend mv Syriestraat, Aukje Gjaltema.

03/04, aardhommel op paardenbloem, Bruun vd Steuijt.

05/04, armbloemig look, Tanthofkade. Lotty Sonnenberg.

08/04, jonge uiltjes, Westerhonk, Els van Vliet.

07/04 Uit “De Telegraaf” 07/04, de wilg met gans bij de Oostpoort.

08/04, broedende fuut, Margreet Hogeweg.

08/04, meerkoet op kunsteilandje Spoorsingel, Delft, Margreet Hogeweg.

08/04, dotter, Abtswoude, Freek Boon. 07/04, nijlgans belemmert opruimen geknakte wilg. De Telegraaf, foto Peter van Zetten. 08/04, twee foto's genomen op de Spoorsingel met een broedende fuut op een kunstmatige eilandje, bedoeld voor waterplanten en een broedende meerkoet op een 'vogeleilandje'. Het futennest is wel heel nat! Margreet Hogeweg, zie foto’s. 08/04, dotter, Tanthof nabij Abtswoude op een paadje vlak bij de kinderopvang, Freek Boon. Zie foto. 04/04, in plaats van met Pasen eitjes te zoeken, heb ik op 4 april (en vandaag 8 april) een vuilniszak vol afval geraapt rond de Harnaschdreef in Den Hoorn, Willemein Poot. Jos zijn pad In de Boeroestraat is een wormenhotel geplaatst en in gebruik genomen. Ik heb de plaquette [?] met tekst ook gefotografeerd, maar door de lichtschijn en de diverse minder felle kleuren is de tekst wellicht moeilijk te lezen/begrijpen. Er staan allerlei raadgevingen over voedsel voor de wormen etc. Verder: In blok 37-15-15 bloeiden een paar hyacinten hoog op het talud naast de rijksweg. En ... in blok 37-16-22 bleken de reeds eerder gesignaleerde meerkoeten eieren te hebben. Ik zag het vrouwtje haar eieren een beetje goed leggen en wat takjes rangschikken en even later kwam het mannetje met nestmateriaal aanzwemmen.

Tot slot: in blok 30-55-55 zag ik op een groene lap een insect dat door waarneming.nl gedetermineerd werd als onvoorspelbare bijvlieg [Eristalis] . Jos van Koppen

03/04, nieuw wormenhotel Boeroestraat, Jos van Koppen.

06/04, 37-15-15, hyacint, Van Weerden Poelmanpad, Ypenburg, Jos van Koppen.

09/04, plaquette bij wormenhotel Boeroestraat Jos van Koppen.

06/04, meerkoet rangschikt de eieren sluisje Tweemolentjeskade Jos van Koppen.

06/04, meerkoet, mannetje brengt nestmateriaal sluisje Tweemolentjeskade, Jos van Koppen. 03/04, onvoorspelbare bijvlieg, ILSYplantsoen, Ypenburg, Jos van Koppen.

TERUGBLIK: activiteiten Paddentrek 5 april: code 0 6 april: code 0 7 april: code 0 8 april: Rotterdam Noord 4 ls; Middelweg en Verlaat 2 lp; Hazepad 1 lp; Kuyperweg 2 lp; Nootdorp 1 ls; Maassluis 5 lp; 1 ls.

9 apil: Slootsingel 4 lp uit de putten; Kuyperweg 1 ls; Leidschenveen 3 lp, 1 dp, 1 lk; Hazepad 2 lp; 10 april: Kuyperweg 4 lp, Bitterzoetpad 1 lp; Nootdorp 1 lp, 1 lk; Tweemolentjeskade 1 lk; Middelweg en Verlaat 15 lp, 1 dp en 1 lk.

01/04, kleine watersalamanders, Geesje 05/04, bruine kikker, paddentrek Veenbaas. 01/04, twaalf kleine watersalamanders uit put Hoogspanningspad (een ervan zat op de loopplank), Delft, Geesje Veenbaas. Zie foto. Wedstrijd zoek de paaseitjes Alle inzenders hadden het goed: 9 eitjes zaten in de tekst verborgen. De volgende deelnemers hebben een prijsje kregen: Angus, Annemieke van Oosten, zij was toen in Japan en Jos van Koppen. Marijke Heijne bedankt voor het idee van de wedstrijd. Wie heeft een idee met Pinksteren? Reactie Annemiek Super bedankt voor de erg leuke prijs! Marian, bedankt voor de mooie zelfgemaakte kaart - die krijgt een mooi plekje! Eén sticker komt alvast op mijn KLM koffer, voor reclame onderweg :-) En met de luxe pen kan ik veel aantekeningen maken tijdens de Natuurcafé's! Ik ben er blij mee! Reactie Angus (8 jaar) Het zaad zaai ik in de tuin.

05/04, fotomoment Pasgeld, actie, Elly Koole.

05/04, fotomoment Pasgeld, actie, Elly Koole. 6 april van 10:00 – 12:00 uur: Natuurcafé Natuurrijke Tuin, reactie Marianne Droog Anna Kreffer vertelde enthousiast dat je met kleine veranderingen in de tuin meer vlinders, bijen en vogels aan kan trekken en de tuin zelfs aantrekkelijk kan maken voor egels. Dit heeft dan weer een positief effect op de biodiversiteit. Door het planten van verschillende planten en struiken die vlinders, vogels en insecten aantrekken wordt de tuin al veel natuurrijker, gaf Anna aan. Als voorbeeld hiervan werd de inheemse kaardebol genoemd, een trekpleister voor insecten en vooral vlinders zijn er gek op. Een leuke tip van Anna was om een vijvertje in de tuin aan te leggen. Water trekt dieren zoals kikkers, padden en allerlei insecten aan. Een andere tip was om tuinafval zoals dikkere takken te laten liggen, zodat insecten zich hier in kunnen nestelen. Geert vertelde dat je

door een (leeg) stukje grond met zand te bedekken meer wilde bijen aantrekt. Zij maken hun nest in het zand. Het was fijn om zoveel tips te krijgen, ik ga ermee aan de slag! Dank je Anna en Geert.

06/04, boomgaard Slotgaard egelvriendelijk gemaakt.

06/04, boomgaard Slotgaard vruchtbomen gepland. 07/04, groenvisie Westland Samen met het platform Natuur-Westland, Groei en Bloei Westland had Geert namens Natuurlijk Delfland een gesprek met wethouder Snijders een gesprek over de komende Groenvisie.

08/04, boomgaard Slotgaard is bemest 10/04, insectenhotel op de boomgaard Hammenpoort gebouwd Enkele weken gelden was in de app van fruitboomgaard de Hammenpoort het idee ontstaan om een insectenhotel te maken. Nadat er diverse ideeën waren uitgewisseld en we een datum hadden geprikt, moesten we de materialen gaan verzamelen. Uiteindelijk heeft het nauwelijks geld gekost: de pallets, het hout en de dakpannen hebben we gratis op kunnen halen. Deze spullen krijgen op deze manier een '2e leven'. De onderkant bestaat uit essen stammen die bij het Melarium lagen. De bovenkant bestaat uit fruitboomhout. Helaas waren de accu's van de schroefboormachines te snel leeg om ook al alle stammen te voorzien van gaatjes. Dit gaan we in de aankomende weken nog afmaken. Uiteindelijk hopen we natuurlijk dat dit een positieve bijdrage aan de Hammenpoort gaat opleveren als groene oase in de stad. Marijke, Paul, Dominic en Wouter hebben zich hiervoor ingezet.

10/04, insectenhotel in aanbouw, boomgaard 10/04, insectenhotel gemaakt, boomgaard Hammenpoort, Marijke Hammenpoort, Marijke Als je niet langer op de hoogte gehouden wilt worden stuur een email aan:

nieuwsbrief.delfland-request@knnv.nl?subject=unsubscribe Verstuur een lege email, zonder daar iets aan te veranderen. De Nieuwsbrief wordt gemaakt door de volgende personen Kees van der Kraan, verwerken van inzendingen Marian Barendtszen, e.a., de juiste benaming van soorten Anna Kreffer, Soort van het Seizoen. Louis van der Meijden, Tuintips Huub van ’t Hart, secretaris Natuurbescherming Geert van Poelgeest, eindredactie en versturen Het redactieadres is natuurlijkDelfland@knnv.nl zie ook briefhoofd.

TIPS In haar boek 'De verborgen impact' stelt Babette Porcelijn dat wij als consumenten veel invloed hebben op klimaat en milieu: wij creëren de vraag naar producten. Vaak proberen we de negatieve impact van de producten op het klimaat te verkleinen, door bezig te zijn met de zichtbare gevolgen, zoals verpakkingen, benzine, laders in het stopcontact, enzovoorts. Maar 80% is verborgen impact, de impact op het klimaat tijdens de productie van de spullen en het vervoer. Bijvoorbeeld CO2 uitstoot, (plastic)vervuiling, bodemerosie, ontbossing en watergebruik. 17 + 18 april is weer het bijentelweekend. Wie alvast wil oefenen met het herkennen van bijen en hommels e.d. kan hier terecht. De natuur heeft een hoge prijs, maar daarmee is ze nog geen economische factor klik hier NK tegelwippen klik hier

Natuurlijk Delfland is een actieve natuurvereniging. Geef onze club draagvlak met je lidmaatschap. INSCHRIJFFORMULIER Delen mag We vinden het fijn als je deze nieuwsbrief deelt met vrienden en bekenden die geïnteresseerd zijn in thema's als natuurstudie, natuureducatie en natuurbescherming in Delfland.

Natuurlijk Delfland Postbus 133 2600 AC DELFT NatuurlijkDelfland@knnv.nl Website: Delfland.knnv.nl twitter: NatuurlijkDelfland facebook: NatuurlijkDelfland instagram: NatuurlijkDelfand Afdeling van de Koninklijke Nederlandse Natuurhistorische Vereniging

11 april 2021 Thema 2021: Zaaien en maaien Soort van het seizoen, lente, grassen April - juni De biodiversiteit holt achteruit, 70% van de insecten is verdwenen, het voortbestaan van de bijen staat onder druk, kuikens van weidevogels vinden geen voedsel. Wat is er mooier dan even een kruidenrijk mengsel in te zaaien voor een bijenlint, honey highway, voor extra insecten voor kuikens in het weidevogelland. En dan het liefst grote bloemen die wij mensen ook mooi vinden en wat wij mooi vinden, moet wel goed zijn voor de natuur. Dat mensen inzaaien betekent dat ze het probleem serieus nemen. In dit jaarthema proberen we meer kennis over te dragen over wat wel en wat niet werkt bij het inzaaien. We hebben de afgelopen jaren onderzoek naar al of niet ingezaaide bermen en weilanden gedaan en daar zullen we uit putten. Ook zullen we het hebben over het beheer van graslanden. Daar is misschien nog wel meer mee te doen dan met inzaaien. In 2021 is het jaarthema: Zaaien en maaien. Dit seizoen vragen wij aandacht voor een belangrijke plantengroep die in ons gebied voorkomt: grassen.

Eigen ervaring Voor mij heeft maaien alles met gras te maken, als stadsbewoner ben ik bekend met vele tuinen en tuintjes die klassiek zijn ingericht, een gazon als middelpunt en een border met planten en struiken eromheen. De grote uitdaging is om dat gazon kort, groen en vrij van alle niet-gras te houden. Het kort houden vraagt om elke week of dan tenminste om de week een maaibeurt. Heerlijk die geur van versgemaaid gras. Van vroeger herinner ik me ook met plezier de buitengym van school, als je dan op je beurt moest wachten, zittend in het gras, waren er altijd wel madeliefjes waar we armbandjes en kransen mee maakten. Mijn eigen gazon ben ik een paar jaar geleden minder vaak gaan maaien. Al na een paar weken hadden grasmotjes, microvlinders, sprinkhanen en andere diertjes dat gras gevonden. Sinds een paar jaar staan er zelfs enkele pinksterbloemen, elk jaar iets meer. Herkenning Grassen (Poaceae) zijn meest groene, eenjarige overoverblijvende planten. In Nederland kennen we ongeveer 150 soorten, wat ze gemeen hebben is een buisvormige, meestal holle stengel met knopen. De bladeren staan twee aan twee en hebben een bladschede, waarmee het blad aan de stengel zit en een bladschijf, het blad zelf, met op de grens daarvan een tongetje. Dat tongetje is een vliezig of harig deel in de vorm van, tja, een tongetje en is een belangrijk kenmerk om een gras op naam te brengen.

Je ziet het tegen de stengel zitten als je een blad wat naar beneden trekt. Een ander belangrijk kenmerk is de bloeiwijze. Grassen zijn worden door de wind bestoven, de bloemen hoeven niet aantrekkelijk te zijn voor insecten en zijn vaak

Natuurlijk Delfland staat voor een natuurlijke leefomgeving, zie ook onze website delfland.knnv.nl Voor de doelstellingen en het werkgebied, zie de website onder https://delfland.knnv.nl/over-ons/

bruinig of groenig. De bloemen zitten in aartjes en de aartjes samen vormen de bloewijze: een aar, een pluim of iets daartussenin, de aarpluim. Bij een aar zitten de aartjes direct aan de hoofdtak (verlengde van de stengel) zonder steeltjes. Bij de aarpluim zit er wel een klein steeltje / takje en aan het eind ervan zit een kluwen aartjes. Bij een pluim is de gaat de stengel over in meer of minder takken, die zelf ook weer kunnen vertakken. Aan het eind van elk takje zit het aartje. Het aartje zelf kan één of meer bloemen hebben en bestaat uit bloemblaadjes, de onderste twee zijn de kelkkafjes en de bovenste twee de kroonkafjes en dan de meeldraden en stamper. Grassen zijn windbestuivers en hebben daarom geen uitgesproken kroonbladen. De Grassenfamilie heeft een kenmerkende bouw van de bloem.

C D

A: onderste kelkkafje B: bovenste kelkkafje; ontbreekt soms C: lemma met kafnaald; bootvorm. Kafnaald zit dus (niet) (alleen) op kafje. D: palea; vliesje dat als dek op bootje van lemma ligt

A

Boven de eerste bloem kunnen er nog meer bloemen zitten. Kafjes zitten alleen onderaan het aartje.

B

Stengel Tongetje Trekken Bladschijf Vasthouden

Om het tongetje te bekijken: pak de stengel een stukje onder het blad beet. Trek aan het blad en de schede breekt open. Het tongetje kan vliezig zijn, harig of ontbreken (dit laatste alleen bij Europese hanenpoot).

Schede

Soorten In Nederland komen ongeveer 150 soorten gras voor. Vele soorten zijn wel gebonden aan de grond waar ze in groeien. Er zijn er met voorkeur voor arme zandgronden, zoals in de duinen of juist aan voedselrijke omstandigheden. Voorkomen Grasland, weiden en gazons worden door mensen aangelegd. Spontaan verschijnt het overal waar het maar kan, zoals tussen stoeptegels, in bermen en parken. Grasland en weiden zijn er voor het vee. Natuurlijke graslanden worden al sinds oudsher gebruikt en dus kort gehouden door schapen en dergelijke. Een gazon is een veld met kortgemaaid gras. Het aanleggen van gazons begon rond 1500 in Engeland. Eerst voor balspelen, later werd het mode voor landhuiseigenaren om een groot gazon te hebben. Het onderhoud kostte een vermogen, dus was het een goede manier om rijkdom te etaleren. Veel later werd het ook voor gewone mensen haalbaar en nu heeft menig tuinbezitter ook een gazon.

Soort van het seizoen, grassen, Natuurlijk Delfland, 11 april 2021

2

Ecologie Gras is ecologisch heel belangrijk. Het plantje zelf, de zaden en de wortels zijn voedsel voor talloze soorten. Niet voor niets bestaat veel “boeren”land uit weiland om vee te laten grazen. Ook herten, konijnen en hazen, ganzen en vele andere watervogels eten gras. Heel veel insecten leven van of in gras, zoals verschillende soorten wantsen die zuigen aan gras en microvlinders met de naam grasmot (er zijn er een heel aantal van) hebben rupsen die van gras leven. Van de wortels eten weer andere soorten insecten als langpootmuggen en keversoorten. De wortels worden ook gebruikt door bijvoorbeeld de gele weidemier, om het nest wat stevigheid te geven. Grassen als helm en riet worden gebruikt als dakbedekking en voor schuttingen. Wij mensen zijn ook graseters, granen als tarwe en haver zijn de zaden van grassen. We eten ook nog eens vlees van allerlei graseters. Zo bezien zijn wij voor onze voedselvoorziening voor 80% afhankelijk van gras. Van gazon als biljartlaken naar rijk grasland Een strak gemaaid gazon is ecologisch gezien van weinig waarde. Het is wel beter dan betegeling, omdat water de grond in kan zakken. Er zijn verschillende manieren om van een strak gazon naar een meer gevarieerd en daarmee een biodiverser geheel te komen. Zomaar bloemenzaad strooien in het gras zal niet werken, de grasmat is te gesloten voor de meeste zaden om te ontkiemen.

Bepaal de delen die je intensief gebruikt om op te spelen, zitten of lopen en hou die nog steeds kort. Speelgazon zou je in het voorjaar wat kunnen laten gaan en pas als het buitenspeelseizoen aanbreekt kort gaan houden. De makkelijkste weg is om het gazon niet meer te behandelen met antimosmiddelen, kunstmest en dergelijke. Ga ook veel minder maaien, laat het maaisel een dag of wat liggen en breng het dan naar de compost. Hierdoor verarm je de grond, verzwak je het gras en geef je bloemplanten een kans. Als je een strakke scheiding met je borders op prijs stelt, kies dan voor een cirkel of ovaal in het midden om te laten groeien, misschien nog met een pad erdoor heen. Een leuke methode is ook kleinere delen bloemrijk te maken. Steek een stuk gras uit en leg het omgekeerd weer in het gat. Er ligt nu een zaaibedje boven waar je (grasland) bloemzaad op kan zaaien. Als je bloemzaad wilt strooien in een goede grasmat, kan je het beste het gras hier en daar weghalen, zodat je zaad een kans krijgt. Huiswerk 1. Stuur een foto van jouw mooiste gras op. Dit mag een weide zijn, een individueel gras, een detail. Voeg er een (korte) toelichting bij. Bij ieder thema wordt een prijswinnaar bepaald. De criteria zijn beeldkracht van het thema en originaliteit. 2. Zoek bloeiende grassen. Sorteer ze per soort. Als je foto’s instuurt, krijg je naam terug. 3.

Zoek op internet de volgende grassen: straatgras, Europese hanenpoot, helm, Italiaans raaigras, Engels raaigras, ijle dravik, liesgras en rood zwenkgras. Reacties naar natuurlijkdelfland@knnv.nl Vraag onze nieuwsbrief aan waarin o.a. activiteiten rond grassen bekend worden gemaakt.

Soort van het seizoen, grassen, Natuurlijk Delfland, 11 april 2021

3

We hebben een grassenboek gepubliceerd: Te hooi en te gras gepresenteerd. In dit boek worden 100 Delftse grassen beschreven en 64 soorten afgebeeld. De aanleiding voor het schrijven van het boek zijn de aquarelen van Kees van der Kraan en 30 jaar inventariseren van grassen in Delft en directe omgeving. De teksten zijn geschreven door Raymond van der Ham en Cor Nonhof heeft de verspreidingskaartjes samengesteld. Dit boek is het eerste boek in Nederland dat de grassen in één stad beschrijft. In het hoofdstuk 150 jaar Delftse grassen worden uit eerdere publicaties de grassen met de huidige vergeleken. Dit boek is ook uitermate geschikt voor natuurliefhebbers uit andere Nederlandse en Vlaamse steden om met grassen kennis te maken. Het boek is te bestellen door € 25,- of € 20,- (voor leden Natuurlijk Delfland) + 7,verzendkosten over te maken naar NL69 TRIO 0776 4967 94 t.n.v. Natuurlijk Delfland, zet het verzendadres erbij. Afhalen kan ook. Vraag de adressen aan via natuurlijkdelfland@knnv.nl

Soort van het seizoen, grassen, Natuurlijk Delfland, 11 april 2021

4

Graag ontvangen we graag jouw natuurervaringen. Meld het ons, bij voorkeur met een foto! Blijf met minimaal 1,5 meter uit elkaar. Vriendelijke groet, Geert van Poelgeest voorzitter Natuurlijk Delfland Een afdeling van de KNNV. www.knnv.nl/afdelingDelfland 06 - 33 00 17 42 De Natuurlijk Delfland staat voor een natuurlijke leefomgeving Geef ons draagvlak met je lidmaatschap Bezoek ook onze website: http://www.knnv.nl/afdelingDelfland. Hier lees je de redenen om lid te worden. Vele artikelen en publicaties, dit alles rond natuurstudie, natuureducatie, natuurbescherming, duurzaamheid en de vereniging. email: afdelingDelfland@knnv.nl Webpagina: http://www.knnv.nl/afdelingDelfland Om je abonnement op deze lijst te beëindigen: klik op mailto:nieuwsbrief.delfland-unsubscribe@knnv.nl en verstuur de mail, of schrijf zelf een (lege) mail naar nieuwsbrief.delflandunsubscribe@knnv.nl. Belangrijk: Aan de afzender van jouw mail zien wij wie zich afmeldt. Verstuur je opzegging dus vanaf het adres dat daadwerkelijk op de Nieuwbrief is geabonneerd. Vanaf een ander e-mail adres werkt het niet (bijvoorbeeld als je je mail hebt doorgestuurd, en leest op een ander email adres).