1.36) Schrijven Natuur Westland d.d. 15-11-21 inzake Bomenfonds boomwaarden en meer (G21-002343)

From: Griffie Sent: maandag 15 november 2021 13:01:07 To: Info Cc: Subject: Graag inboeken FW: Bomenfonds, boomwaarden en meer Attachments: Bomenfonds Westland.pdf; BoomTaxatierapport img20211114_14375189.jpg

      
      !   "# $   %& '( )'* +  %,  - . %-  /  &  )  -+  ,  - . %-  / 01 %& 23 ) + *%1 %,  - . %-  / 4 *5& 6 )6 - + 5 *5,  - . %-  / , & 7 )8 + 1 ,  - . %-  / 4  9 & 6 )6 -+ 5  9 ,  - . %-  / 0- & '6:    )' + 5%- ,  - . %-  / 05 & 8 )2+ %5 ,  - . %-   ;<= '  %& >    

Geacht college, fracties, raadsleden en anderen, Sinds onze verbetervoorstellen voor de Groenvisie Westland, is er een kort gesprek geweest met de gemeente om plooien glad te strijken. Mert de gezamenlijke natuurorganisaties is nog niet gesproken over verbeteren van de groenvisie. Toegezegd is door de wethouder dat, nadat er een update is van de Groenvisie, er een gesprek komt. Laten we hopen dat het dan al niet te laat is en laten we vooral hopen dat onze verbetervoorstellen die zijn ingediend worden overgenomen. Maar dan zijn we er nog niet, er is veel meer nodig dan een Groenvisie. U hebt recent al een document ontvangen met voorstellen en informatie: Bomen kappen in kapitaalvernietiging En nu ontvangt u, naar ik hoop het laatste document, Bomenfonds Westland. Dit is dus extra informatie voor de ontwikkeling van de Groenvisie, in samenhang met andere visies en beleidsdocumenten. Neem het mee. Wij willen graag dat er over de Groenvisie heen, breder en beter wordt gekeken om het hele bouwwerk aan visies en beleidsdocumenten op orde te krijgen en daardoor echt resultaat te kunnen boeken met Natuurinclusief bouwen en renoveren (dat hebt u ook eerder al ontvangen) En de plaats daarin van bomen, planten en dergelijke.

Een Bomenfonds, boomtaxatie, herplanting, verplanten; het moet ervoor zorgen dat er echt iets verandert en dat we niet meer 'stammen tellen' maar gaan werken aan een kwalitatief bomenbestand, dat klimaatbestendig is en zorgt voor levering van ecosysteemdiensten en wat al niet meer. Ik weet, en krijg dat soms te horen, dat lezen van dit soort stukken, niet door iedereen wordt gewaardeerd, Sommigen willen hooguit een enkel A4tje... maar ik kan alleen maar zeggen dat zonder kennis er geen goede besluiten kunnen worden genomen. Ik doe dus een beroep op u om uzelf te verdiepen in de materie en u weet, de natuurorganisaties willen graag bijdragen met hun kennis om in Westland tot goede besluitvorming te komen.

?@@ABC D E  AFFG  EHCB B@  A  DB@BI@J FBCBKL BKM BNOABE ED M  @A  DB@B B ALP@AM NNA C @ACCQ R A HALA FBCBKL BDFCCBE D   ;PEDBE@DB@BM OA ;PEDBE@=C M  S AFFDB@BM  TDB@BM  UPDBE I< B Q Q L =HCBM =C AEC@ D I= ABNFCBJ HPM @AFBLM V V@NOBBEM QQJM  UPV@M  UPH L ID ABKCBKL =@C EJQ ? E =EAA  BEDFC S AFF< L A PA  E E@N VC  V F I<AJM P LA FBCBKL <CL HBBD@BABA AA B A BCBD F <BE B@ = CCCB CN AB@Q WXY XZ [\ ]\X[^__[ `aa^ _]]\ b\c\\^Z_dYX`XY\XY\e \e ^fXgY\]Xhi\ aeYjXii\]Xek\e bXee\e [\ k\g\\eY\l mBK@A PA H@NOP  < DCC HPM ALP@AHPM HP@AFNAF  H@=C A@M @=C OBB L  HC EBKL CQ R DB@B@  NFPA PE CL  BA FBA@CFBAM P  PA CV A C @=L  FBBE BKn  A BK  IEJ BA  @PPBE DB@B@oDBE H@A  E BA @Q

Voor vragen bent u altijd welkom, Met vriendelijke groeten, Platform Natuur-Westland Aad van Uffelen

Kappen, verplanten, herplanten; Via regelgeving in een Bomenverordening, Taxeren en een Bomenfonds Auteur; Aad van Uffelen, Naaldwijk Fotografie; Aad van Uffelen 15 november 2021 Omslagfoto, Paardenkastanjes bij de kerk in ‘s-Gravenzande; Aad van Uffelen

Voor nader contact: de auteur of: Natuurlijk Delfland Postbus 133 2600 AC DELFT NatuurlijkDelfland@knnv.nl https://delfland.knnv.nl/ https://delfland.knnv.nl/kennisbank/knnv-lijst-natuurlijk-bouwen/

twitter: NatuurlijkDelfland facebook: NatuurlijkDelfland instagram: NatuurlijkDelfland Afdeling van de Koninklijke Nederlandse Natuurhistorische Vereniging.

Inhoud 1

Inleiding ................................................................................................................................................ 2

2

Bomen, planten, beheren en beschermen ............................................................................................. 2

3

Doel: ..................................................................................................................................................... 3

4

Waar draait het om? ............................................................................................................................. 4

5

Ecosysteeemdiensten en boomwaarden ............................................................................................... 5

6

Situatieschets........................................................................................................................................ 7

7

Biodiversiteitswaarden van bomen ....................................................................................................... 7

8

Boomwaarden; stichtingskosten ........................................................................................................... 9

9

Kappen, verplanten of herplanten ........................................................................................................11

10 Keuzen; welke bomen?.........................................................................................................................12 11 Bijlagen: ...............................................................................................................................................13 Bijlage 1 Welke waarden heeft een boom van 100 jaar oud?.......................................................................14 Bijlage 2 Voorbeeld van een boomtaxatierapport ........................................................................................16 Bijlage 3 links ...............................................................................................................................................18 12

Samenwerkingsverband Platform Natuur-Westland .........................................................................18

Natuur-Westland /Natuurlijk Delfland 15-11-2021

auteur; Aad van Uffelen

1

1

Inleiding

Hoe meer verstedelijkt, hoe méér mensen het groen en de natuur nodig hebben en opzoeken. Stadsparken, recreatiegebieden, ze worden steeds vaker overlopen door mensen. Kortom er is gewoon veel te weinig van. De groene gebieden, de bomen voorop, zijn de longen van de stedelijke gebieden, de longen van de aarde. De voordelen hiervan zijn veel groter dan de nadelen. Groen is winstgevend. Ook in het kader van de klimaatadaptieve leefomgeving spelen bomen en ander groen, samen met water, een cruciale rol. De weerbaarheid van dorp en stad nemen toe en bewoners worden gezonder. Bomen dragen enorm bij aan CO2 neutraliteit. Verwilderde natuurgebieden, echte ecologische zones en zelfs mini-bosjes, dragen bij aan de noodzakelijke vergroening. Vooral hoogwaardig groen, grote gezonde bomen en struiken zijn essentieel als basis van de vergroening en leefbaarheid. Alleen al daarom moeten oude, grote en bijzondere bomen en groenstructuren worden behouden en versterkt. Groen aan de rand van de dorpen, maar ook in de kernen, voorkomt verdichting met steen, beton en staal en zorgen voor leefbaarheid. Bomen kunnen zelfs op daken groeien, er is dus alles aan gelegen om hoog in te zetten op een leefbare toekomst. Essentieel voor goed natuur- en groenbeleid is dat de visie(s) duidelijk zijn, richting geven en, naast een visionaire toekomst, concrete doelen stellen.

Dat betekent duidelijke invulling van: de Omgevingsvisie, het Omgevingsplan, een Natuurvisie, een Groenvisie, een Bomenverordening (waarin o.a. kapbeleid, plantregels voor (particuliere) bomen, struiken, erfafscheidingen, e.d.), een Bomenfonds, een Bomenbank (voor tijdelijke opslag). Een goed opgezette en ingevulde Natuurwaardenkaart met een gedragscode flora en fauna(wet), maakt duidelijk welke biodiversiteit tot in detailniveau aanwezig is op allerlei locaties. Dit is de leidraad voor alle beheersactiviteiten en ruimtelijke ontwikkelingen binnen de gemeente. Lijsten met beschermde en waardevolle bomen, toekomstbomen, boomstructuren en bosplantsoen, spelen hierin ook een belangrijke rol. Deze visies en documenten mogen elkaar niet uitsluiten, maar moeten dezelfde taal spreken en eenduidig zijn; dat zijn ze (nog) niet en sommige visies/verordeningen bestaan nog niet eens.

2

Bomen, planten, beheren en beschermen

Wat is een boom waard, wanneer en waarom kap je een boom, kan je een boom verplanten, hoe regel je herplanting, hoe compenseer je natuurwaarden, wat kost het planten, onderhoud en verplanten? Veel vragen waarop de gemeente een antwoord moet geven. Natuur-Westland (de gezamenlijke natuurorganisaties) zien graag dat de gemeente Westland onze voorstellen overneemt en in goed overleg realiseert. In Westland worden voor elke gekapte boom er twee terug geplant, dat lijkt mooi, maar was een slechte afspraak en is in de praktijk vaak niet uitgevoerd. De huidige stammenstrijd in Westland is een tragikomedie! Eén boom kappen en daarvoor twee herplanten; bedacht in 2014 door PvdA, Groen Links en D66 toen ze in het college kwamen als Progressief Westland., toen logisch, nu moet het beter. Het werkte niet in de praktijk en stammentellen is bijna folkloristisch geworden, een stekkie van twee meter en ook een boom van 20 meter hoog worden gelijk gewaardeerd. De gemeente heeft geen plek en geen geld, dat is wat je telkens hoort, de waarheid is ‘ze willen niet’. Politieke partijen Natuur-Westland /Natuurlijk Delfland 15-11-2021

auteur; Aad van Uffelen

2

roepen dat er méér bomen moeten komen en dat de wethouder zijn herplantingsplicht moet naleven 1=2 ! Toch ligt dit niet zo eenvoudig, het kan veel beter. Herplantplicht wordt meestal door het college opgelegd, niet door de raad. In de praktijk wordt het vaak niet goed uitgevoerd, er is onduidelijkheid, daarom dit voorstel. Een duidelijke bomenverordening met een bomenfonds moet waarborgen dat bomen niet uit het straatbeeld verdwijnen en dat beeldbepalende, monumentale- historische- en geschenkbomen betere bescherming krijgen. Een gemeentelijke ‘groene kaart’ waarop alle bomen, groengebieden, boomstructuren etc. staan is van belang voor een goed overzicht van alle bomen in de gemeente. Hierin wordt tevens vermeld wat de omvang en conditie van het totale bladerdak is. Van belang is duidelijke begripsomschrijving in de bomenverordening; wat wordt bedoeld met: boom, boomstructuur, boomzone, houtopstand, bosperceel, monumentale boom, waardevolle boom, beeldbepalende boom, zeldzame boom, inheemse boom, knotboom, leiboom, geschenkboom, herdenkingsboom, beschermde boom, invasieve boom etc.

3

Doel: A. Het huidige systeem van herplanten vervangen door een beter via; taxatiewaarde! B. Een gemeentelijk ‘Bomenfonds’ waarin de getaxeerde gelden geoormerkt worden beheerd. In dit fonds komen zowel de gelden van taxatie als een boom wordt gekapt, alsmede gelden van schadetaxatie. Ook kunnen giften/donaties hierin een plek vinden. C. Vaststellen dat bomen géén kostenpost zijn, maar een investering en derhalve ‘groen goud’ zijn door alle voordelen. Deze voordelen moeten beter worden benoemd zoals via ‘boomwaarden’. Hiervoor bestaat een gevalideerd systeem. D. Alle gemeentebomen en beschermde particuliere bomen (dus ook bedrijfsbomen) in een databestand (Groene kaart) met boomgegevens, soort, aanplantdatum, onderhoud, veiligheidskeuring, stammaat en bijzonderheden. Al jaren heeft de gemeente bomen ondergebracht in een Excel sheet, alleen krijgt niemand inzage. E. Alle bijzondere, beeldbepalende bomen, waardevolle bomen, historische bomen, herdenkingsbomen, geschenkbomen e.d. in lijsten opnemen met beschermingseisen. F. Een eerlijke (onafhankelijke) taxatie van de boomwaarden (financieel, ecologisch en landschappelijk/historisch) Hieruit volgt een financiële waarde. G. Een optimale en verplichte herplanting uitvoeren indien wordt gekapt. Elke gekapte boom wordt gecompenseerd door een herplante boom (of bomen) met dezelfde ecologische waarde.

Dit moet de afbreuk aan het ecosysteem tegengaan. De regel is dat elke herplanting binnen 5 jaar gelijke opbrengst aan CO2 (koolstofdioxide) heeft als de gekapte(n) en binnen 10 jaar gelijkwaardige natuurwaarden/biodiversiteit hebben. H. Inzetten op behoud van bestaand waardevol groen/bomen; en kappen als laatste optie gebruiken. I. Zorgplicht moet garanderen dat de bomen goed onderhoud krijgen en periodieke veiligheidskeuringen, dit vergroot tevens de boomwaarde en de levensduur. J. De gemeente inspecteert (driejaarlijks ?) alle gemeentelijke bomen en particuliere beschermde en beschermwaardige bomen. Indien een boom onderhoud nodig heeft, dan is dat de taak van de eigenaar; de gemeente kan hierbij wel support verlenen. K. Het Bomenfonds mag niet worden aangesproken voor de kosten van overig groen. Het fonds is er alleen voor compensatie voor gekapte bomen, bosplantsoen e.d.

Natuur-Westland /Natuurlijk Delfland 15-11-2021

auteur; Aad van Uffelen

3

L. Het bomenfonds moet eenduidig, simpel en duidelijk zijn en vooral uitvoerbaar en controleerbaar. Elke kapvergunninghouder (omgevingsvergunning) moet, naast een compensatieplan, verplicht een storting doen in het Bomenfonds. Deze borg dient als stok achter de deur om herplant binnen een bepaalde termijn af te dwingen; de maximale herplant termijn is twee jaar. De stortingen moeten worden bijgehouden in een ondubbelzinnige administratie waarbij de boomwaarde, de boomcompensatie en de budgetten worden bijgehouden. Dit zorgt ervoor dat de gemeente gemakkelijker kan handhaven. Ook worden er administratieve en handhavingskosten geheven via een opslag op de Bomenfondsbijdragen. M. Controle dat minimaal en tijdig gelijkwaardige herplant plaatsvindt (nu gebeurt dat onvoldoende, niet of pas jaren later; en soms in plaats van al geplande bomen.) N. De gemeenteraad stelt voor de bomen een ‘bomenverordening’ (BVO) of APV (straks de Omgevingsvisie/Omgevingsplan) op met daarin ‘kapregels’; dit voor alle bomen in de gemeente, ook particuliere. Details worden nader uitgewerkt. O. De monumentencommissie en een bomencommissie moet (en) een belangrijke stem hebben. Natuurorganisaties zijn hierin vertegenwoordigd.

4

Waar draait het om?

De gemeente zorgt voor beleid waarin een gezonde aantrekkelijke leefomgeving ontstaat. Waarbij op ca. 10 minuten loopafstand voldoende groen is om te bewegen en verblijven. Waar groen en bomen een centrale plek krijgt in de opgaven voor klimaat, hittestress, waterproblematiek, biodiversiteit en een aantrekkelijke natuurinclusieve leefomgeving. Dit realiseren blijkt tot nog toe tamelijk moeizaam in Westland. Ook de in 2020 aangenomen Omgevingsvisie en het concept Groenvisie 2021, gaan hierin géén effectieve verandering brengen, omdat het budget lang niet toereikend is, de doelen te laag zijn gesteld, er teveel ontwijkingen mogelijk zijn en natuurinclusief niet verplicht is. En richting particulier groen zijn géén eisen gesteld. Westland is de minst groene gemeente van Nederland er moet dus wat gebeuren. Dat kan ook want het heeft primair te maken met het maken van keuzen en willen! Met planten, kappen en herplanten gaat het al vele decennia structureel mis. Daarom dit voorstel om een veel beter proces te implementeren voor planten, kappen, verplanten en herplanten. Het moet hierbij niet gaan om stammen tellen, maar om volume, kwaliteit en variatie van het bladerdak, en om de ecosysteemdiensten die een boom, bosplantsoen of ander groen levert.

Statige bomenkathedraal, Staelduinlaan

Natuur-Westland /Natuurlijk Delfland 15-11-2021

Irenestraat, Wateringen

auteur; Aad van Uffelen

4

5

Ecosysteeemdiensten en boomwaarden

Ecosysteemdiensen worden steeds belangrijker door de klimaatverandering en de biodiversiteitcrisis. De bijdragen die ecosystemen leveren aan menselijke en vooral aan economische activiteiten worden ecosysteemdiensten genoemd; het levert echter vooral financiële voordelen op voor de mens. We moeten oppassen dit niet te ver door te voeren als financieel beleid. De mens is geneigd vooral de belangen voor zichzelf te willen en minder te kijken naar wat het voor de aarde betekent. Het moet uiteindelijk gaan om balans tussen ecologie en economie. Door eeuwen van ecocide is die balans volkomen zoek. Welke ecosysteemdiensten levert een boom en moeten we dat wel economiseren? In hoeverre mag en kan onbetreden natuur gewoon ‘natuur’ zijn, simpel omdat het essentieel is voor het bestaan van de mens! Dertien ecosysteemdiensten worden genoemd en in kapitaalrekeningen verwerkt. •

•

•

Drie zijn producerende diensten zoals de bijdrage aan een natuurlijke leefomgeving; ze geven een bijdrage aan de productie van voedselgewassen voor mens, dier en hout (hieronder valt ook bestuiving, dus voedselproductie en voortbestaan). Zeven zijn regulerend, ze dragen bij aan waterzuivering, klimaatregulatie (koolstofvastlegging in biomassa), luchtfiltratie, bestuiving, kustbescherming en lokale klimaatregulatie. Drie zijn cultureel gericht zoals een natuurlijke omgeving voor recreatie en toerisme; de bijdrage aan groene leefbaarheid zoals een aantrekkelijke woonomgeving (natuur in de buurt). Opm. een zeer belangrijke, die van biodiversiteit wordt hier niet duidelijk genoeg genoemd.

Bomen: Bomen zijn in vele opzichten belangrijk en ze leveren veel ecosysteemdiensten. Daardoor is er ook een jaarlijkse opbrengst te berekenen; een voorbeeld via i-Tree. Een serieuze opmerking hierover is dat we natuur en bomen niet alleen maar moeten gaan bezien vanuit ecosysteemdiensten en economisch nut en waarde, aldus Natuurfilosoof Matthijs Schouten. Mag de boom ook gewoon zichzelf zijn? - De Correspondent De hele uitzending Hoe duur is natuur - VPRO Tegenlicht - VPRO

Natuur-Westland /Natuurlijk Delfland 15-11-2021

auteur; Aad van Uffelen

5

BOOMWAARDEN • • • • • • • • • • • • • • • • • •

Bron: Bomenstichting •

Natuurwaarden: Ecologie/biodiversiteit Zuurstof leveren Waterbergend vermogen Schaduw geven, omgeving koelen (1 grote boom staat gelijk aan 8 airco’s) Hittestress tegengaan Bodem vasthouden, voorkomen van bodemerosie Lucht reinigen, fijn stof afvangen CO2 vastleggen Huisvesting voor insecten, vogels en dieren Leverancier van voedsel voor insecten, dieren en mensen Energiebesparing Levert bouwmaterialen Ruimtelijke indeling en herkenbaarheid Beeldbepalende waarden en waarden voor dorpsschoon Aantrekkelijk vestiging-/woonklimaat Hogere waarde onroerend goed Cultuurhistorie; binding met het verleden Landschappelijke waarden. Veraangenaamt het landschap door verscheidenheid, vormen en kleuren en deelt het landschap in naar herkenbaarheid / beleving. Grote en bijzondere bomen bepalen vaak voor een groot deel de ruimtelijke kwaliteit van een plek Recreatieve waarden van bomen.

Opm. de ca. 47.000 bomen in Westland (2021) (die lang niet allemaal volwaardig zijn) zouden jaarlijks x 104,23,- dus 4.48 miljoen opleveren. Tel hier het overige groen en natuur bij op, dan wordt de jaarlijkse opbrengst nog veel groter.

x

Natuur-Westland /Natuurlijk Delfland 15-11-2021

auteur; Aad van Uffelen

6

Verplanten van een kastanjeboom in 1987 Naaldwijk door Copijn. Deze boom bestaat nog.

6

Verplanten van leilindes Wilhelminaplein 2017 Nazorg was niet goed voor de bomen die in Naaldwijk, Havenstraat, zijn herplant.

Situatieschets

Een volwassen eik of beuk kan wel 90.000 euro waard zijn. Een fraaie monumentale boom of een prachtige Metasequoia kan wel meer dan 100.000 euro of meer waard zijn. Een knotwilg wordt gemiddeld 80 tot 100 jaar oud, soms ouder. Oude grote bomen zijn niet alleen ecologisch en visueel veel beter, ze leveren veel meer natuurwaarden en dus ecosysteemdiensten zoals zuurstof leveren, fijn stof filteren, koelte geven, leefplek voor dieren en insecten en zo voort. Rond ca. 50/60 jaar bereikt een wilg zijn maximale functievervulling’ (levering van ecosysteemdiensten, zoals vroegbloeier voor insecten, leefruimte voor vleermuizen e.d.). Bij ontstaan van holtes nemen die toe omdat er meer levensvormen gebruik van maken, zoals de uil, de vleermuis, salamanders etc. Dit kan decennia voortduren, de boom krijgt dan een hogere biodiversiteitswaarde, terwijl de boom langzaam aftakelt.

Liquidambar met fraaie herfstkleuren, Herenstraat Wateringen

Natuur-Westland /Natuurlijk Delfland 15-11-2021

auteur; Aad van Uffelen

7

7

Biodiversiteitswaarden van bomen

Hieronder een algemene lijst met biodiversiteitswaarde van een aantal bomen; nog zonder schimmels, mossen, dieren, vogels en vleermuizen; die gegevens ontbreken. In bijvoorbeeld een eik leven wel 100 soorten vlinders. Er kunnen ook tientallen mossen en kortmossen in leven en een rijke variatie aan zoogdieren en vogels. Zoogdieren (eekhoorns, vleermuizen, boommarters, bosmuis, dwergmuis, woelmuis en vogels (vele soorten) maken vooral gebruik van oudere bomen en bomen met holtes, ook worden vruchten, takken, bast en het blad gegeten. Oudere bomen zijn waardevolle ecosystemen op zich, ook ondergronds.

Botanische naam

Nederlandse naam

Salix sp. Quercus robur Betula pubescens en B. pendula Crataegus monogyna Populus Pinus sylverstris Prunus spinosa Alnus glutinosa Ulmus Malus sylvestris Corylus avellana Fagus sylvatica Picea abies Fraxinus excelsior Sorbus aucuparia Tilia Acer campestre Carpinus betulus Acer pseudoplatanus Larix decidua Juniperus communis Quercus rubra Castanea sativa Ilex aquifolium Aesculus hippocastanum Juglans regia Taxus baccata Quercus ilex Robinia pseudoacacia

Wilg / knotwilg Zomereik Zachte en Ruwe berk

Aantal soorten insecten en mijten 450 423/1000 334

Eenstijlige meidoorn Populier Grove den Sleedoorn Zwarte els Iep Wilde appel Hazelaar Beuk Fijnspar Gewone es Wilde lijsterbes linde Veldesdoorn Haagbeuk Gewone esdoorn Europese lariks Jeneverbes Amerikaanse eik Tamme kastanje Scherpe hulst Paardenkastanje

209 189 172 153 141 124 118 106 98 70 68 58 57 51 51 43 38 32 12 11 10 9

Walnoot Gewone taxus Steeneik Robinia

7 6 5 2

Aantal soorten schimmels, mossen

Aantal soorten dieren die leven van deze boom

Tevens neemt de landschappelijke waarde toe, o.a. door de vaak bijzondere vormen die oudere bomen krijgen. Knotwilgen en andere bomen die in een rij staan (dit hoeven niet dezelfde soort Natuur-Westland /Natuurlijk Delfland 15-11-2021

auteur; Aad van Uffelen

8

bomen te zijn) zijn extra belangrijk voor vleermuizen omdat die ze gebruiken als oriëntatiepunt in hun vliegroute. Kap je die rij dan kunnen de vleermuizen verdwalen. De hoogste financiële waarde van een boom ligt rond zijn maximale functiewaarde. Een erkende boomtaxateur kan die waarde bepalen. En de opbrengst wordt, via het ’Bomenfonds’ volledig ingezet voor herplanten van nieuwe bomen.

8

Boomwaarden; stichtingskosten

Boomwaarde De ‘boomwaarde’ betreft de plant- en beheerinvesteringen, ook wel ‘stichtingskosten’ genoemd. Je moet dus weten wat het kost het om een boom gelijkwaardig te herplanten? Het bedrag bestaat mede uit rente en afschrijvingen. Als een boom een normale levenscyclus doorloopt, bijvoorbeeld als die 80 jaar oud kan worden, dan is na 80 jaar de boomwaarde nul, maar is bijv. op 45-jarige leeftijd het meeste waard. Voor de waardebepaling is het belangrijk hoe oud de boom op dat moment is en in welke staat deze verkeert. Door plaatselijke omstandigheden zoals de plek waar de boom staat, kan de taxatiewaarde verschillen. Van belang is ook wanneer de boom zijn volledige functie vervult (ecosysteemdiensten e.d.) Voor een straatboom zoals een plataan, linde, of eik kan dat rond 100-jarige leeftijd zijn (of later). Voor een historische, monumentale boom of een moerascipres, die honderden jaren kan worden, ligt dit mogelijk pas rond 150/200 jaar. Na het toppunt van functievervulling gaat de boom langzaam in waarden en functies verminderen, dus neemt ook de waarde af. De omlooptijd verschilt per soort, bij de linde, beuk en eik kan dit honderden jaren zijn. Een moerascipres 1000 jaar of meer. Bij een els, wilg of es 40 tot 80 jaar. Hoe zwaarder (en duurder) de boommaat bij aanplanten, hoe hoger de stichtingskosten bedragen.

Gemeente Westland hanteert voor bomen binnen de bebouwde kom een standaard afschrijvingsperiode van slechts 30 jaar; de meeste bomen zijn dan nog lang niet toe aan hun maximale functie en worden dus te snel afgeschreven, wat forse kapitaalsvernietiging is. Een plataan, die honderden jaren oud kan worden, maar in de tegels van een voetpad staat en wortelopdruk geeft, zal vrijwel zeker nooit zijn maximale functie bekleden, dus zal de waarde van zo een boom lager zijn. De keuze van een boomsoort en de keuze van de standplaats bepalen grotendeels hoe oud een boom kan worden en hoe gezond hij zal zijn. Hoe beter de groeiplaats, (en geen ondergrondse leidingen/kabels), de zorg en de groeivoorwaarden, hoe ouder en mooier een boom kan worden en deze zal dus waardevoller zijn. (De drie in 2021 gekapte Metasequoia’s (watercipressen) bij de Pijlentuinenhof Naaldwijk, die wel 1000 jaar kunnen worden en nog slechts rond 50 jaar waren, vertegenwoordigen dus een hoge waarde die wel naar 50.000 Euro per boom kan gaan. Samen met de andere gekapte bomen aldaar, is er een verlies mogelijk van ca. 200.000 euro! Dit gebeurt helaas telkens weer en dat komt omdat er onvoldoende belang aan bomen wordt gehecht.)

Natuur-Westland /Natuurlijk Delfland 15-11-2021

auteur; Aad van Uffelen

9

Een boom met een beschermde, beeldbepalende, monumentale, status, is uiteraard hoger in waarde dan een gewone decoratieve straatboom zoals een bol-Acer of een Prunus. De aanschaffingswaarde, het onderhoud en de status in het proces van de omloop, bepalen grotendeels de geldende waarde van de boom. De maat van de boom hoeft niet direct invloed te hebben op de waarde. Groeiplaatsverbetering kan de boomwaarde vergroten en de levensduur verlengen. Een (knot)wilg, lijsterbes of een populier leeft gewoonlijk niet langer dan 80 tot 120 jaar, een berk tot 150 (een zoete berk Betula alleghaniensis kan wel 250 jaar worden), een walnoot en een plataan 400, een linde wel 700 en een Metasequoia meer dan 1000 jaar. Een groot deel van de gemeentelijke bomen heeft schade, vaak door maaien, maar ook is er parkeerschade en er zijn duizenden bomen ziek of afgetakeld. Alleen dat al kost vele bomen jaarlijks het leven, of ze bereiken daardoor nooit hun maximale functie. Het is een financieel verlies voor de gemeente en verlies aan ruimtelijke schoonheid en ecologisch verlies. Gemeentelijke bestekken en contracten met bedrijven die onderhoud plegen moeten hierover duidelijk zijn en indien zij schade berokkenen, moeten ze dus gewoon betalen, ook indien een auto een boom beschadigt. Ook dan komt de boomwaarde en taxatie dus weer in beeld.

Boomtaxateur De NVTB, de Nederlandse Vereniging van Taxateurs van Bomen

De boomwachter, Grutto, Kwintsheul

Natuur-Westland /Natuurlijk Delfland 15-11-2021

auteur; Aad van Uffelen

10

9

Kappen, verplanten of herplanten

Kappen en verplanten is een keuze, een mogelijkheid. Dat kan indien de bomen gezond zijn en of de resterende leeftijd verplanten rechtvaardigt. Verplanten kost voor een gemiddelde boom al gauw 2000 tot 5000 euro; afhankelijk van locaties, aantal te verplanten bomen, de ondergrond, plus de voorbereiding van de nieuwe groeiplaats. Verplanten van gezonde bomen, altijd doen, maar wel eerst de vraag stellen of herplanten van nieuwe bomen niet een betere optie is dan verplanten. • •

Verplanten = de bestaande boom ergens anders planten. Herplanten = na de kap compenseren door herplanting met nieuwe bomen.

Het moet bij herplanten niet gaan om stammen tellen (wat gebruikelijk is in Westland), maar om de kwaliteit, het volume en de variatie van het bladerdak en de ecosysteemdiensten (zoals de biodiversiteit) die de bomen leveren. Het volledige waarde-bedrag moet worden ingezet voor herplanting. Dit geld kan tijdelijk worden gestald in een gemeentelijk bomenfonds met ‘geoormerkt geld’ en een taakverantwoording). Rekenvoorbeeld Voor een getaxeerd waarde bedrag van stel 2500 euro per boom (een gezonde knotwilg van 40 jaar) kan je drie tot vier nieuwe knotwilgen aanplanten (met een stamomvang van 35/40 of minder) Zware knotwilgen van ca 12 tot 15 jaar oud met kluit en stamomtrek van ca. 40, kosten ongeveer 475 tot 600 euro per stuk. Daar komen nog de plantkosten bij, plus transportkosten en materialen zoals palen etc. Planten moet voor elke boomsoort op het juiste tijdstip gebeuren en aan alle groeivoorwaarden moet worden voldaan om succes te krijgen; het is vakwerk. Stel dat je 20 knotwilgen van 40 jaar oud kapt en vervangt, gelijkwaardig aan de totale getaxeerde boomwaarde, dan komt er een bedrag beschikbaar van stel: 20 x 2500 = 50.000 euro. Hiervoor kunnen 20 nieuwe forse knotwilgen worden geplant. Plus ca. 20 bomen van een maat kleiner en nog eens ca. 20 bomen van nog een maat kleiner.

De aanvullende bomen hoeven geen knotwilgen te zijn, er kan ook een variatie van soorten worden gekozen, dat is ook ecologisch beter. Plus helpt het de bomenachterstand in Westland in te lopen. Een globale schatting van herplanting om zowel economische waarde als biodiversiteitswaarde redelijk te compenseren, plus bij te dragen aan bomen voor de toekomst en vergroening. In onderstaand rekenvoorbeeld kan je gemakkelijk voor 20 bomen er 50 tot 60 terug planten (inclusief het planten). Zou je ervoor kiezen om jongere bomen te planten, dan zelfs meer. (De totaalkosten van aankoop en aanplant van een jonge boom varieert sterk) 20 bomen 35/40 x 750 = 15.000 (knotwilgen) 20 bomen 20/30 x 500 = 10.000 20 bomen 18/25 x 400 = 8.000 Diverse kosten/materialen = 5.000 Post onvoorziene kosten = 2.000 + Totaal herplantingsbedrag = 40.000 Let op; het moet géén vervanging worden voor toch al geplande aanplant van bomen, iets wat al vaak is gebeurd in Westland! Natuur-Westland /Natuurlijk Delfland 15-11-2021

auteur; Aad van Uffelen

11

Als een boom aan het einde van zijn leven is, of door ziekte doodgaat, dan gaan we uit van 1 op 1 vervanging (méér mag altijd). Het is dan wel van belang om al vroegtijdig een jonge boom in de buurt te planten zodat die de functie van de oude langzaam kan overnemen zodat er geen heel groot verlies is als de oude boom wordt gekapt. (Plant dus een jonge boom minstens 10 jaar voordat de oude wordt gekapt) Samenvattend: Een oude boom aan het einde van zijn leven, tijdig door 1 jonge boom vervangen. Een gezonde boom die moet wijken, indien mogelijk, verplanten. Een te kappen boom, taxeren en optimaal herplanten.

Langs de verlegde Strijp in Honselersdijk staan een aantal fraaie elzen.

Natuur-Westland /Natuurlijk Delfland 15-11-2021

auteur; Aad van Uffelen

12

10 Keuzen; welke bomen? Westland ligt in een kustzone met verschillende soorten bodemgesteldheid en klimaat. Tot wel vijf km van de kust kan ‘salt spray’ invloed hebben op de gezondheid van bomen. Bijvoorbeeld een Fagus (beuk) kan niet tegen zoute wind. Ook krijgen we te maken met klimaatverandering waardoor sommige bomen hier minder goed of niet meer kunnen groeien en andere juist wel. Welke boomsoort ergens succesvol kan groeien hangt van veel omstandigheden af zoals: A ondergrondse situatie met kabels en leidingen B bodemgesteldheid, dichtheid, grondsoort en grondwatersituatie C de boommaat/stamomtrek en de kwaliteit van de boom op het moment van planten D de juiste manier van planten, op het juiste tijdstip en met de juiste nazorg E overige omstandigheden, zoals een windhoek bijvoorbeeld, of langs een weg waar zout wordt gestrooid in de winter. Ook de plek is essentieel, staat de boom in een dichte bestrating, in de blauwe klei of in een parkje, staat hij alleen of samen met andere bomen? Heeft de boom een grote ‘boomspiegel’ en kunnen blad en water de bodem verrijken en zo voeding geven? Hoe is het met de Mycorrhiza gesteld (ondergrondse boomschimmels welke essentieel zijn voor de bomen).

Natuurlijk speelt bij de keuze mee of je extra aandacht wilt geven aan bomen die een hoge biodiversiteit leveren, of (ook) beter lucht reinigend zijn of dat het bomen zijn die inheems in dit gebied voorkwamen. Een lijst van geschikte boomsoorten voor Westland is in ontwikkeling.

Platform Natuur-Westland; gezamenlijke natuurorganisaties; Auteur; Aad van Uffelen Naaldwijk 15-11-2021

11 Bijlagen:

Natuur-Westland /Natuurlijk Delfland 15-11-2021

auteur; Aad van Uffelen

13

Bijlage 1 Welke waarden heeft een boom van 100 jaar oud? 1. Een oude eik, linde of beuk kan wel 25 meter hoog worden en zelfs meer dan 20 meter in doorsnede. Dan heeft hij dus takken van meer dan 10 meter lang. Aan al die takken samen kunnen meer dan 600.000 blaadjes hangen, soms in de meest fantastische vormen en kleuren. De boom heeft wortels, een stam, takken, zijtakken, twijgjes, blaadjes, bloemen en later vruchten. Dat geheel maakt de boom een unieke gezondheidsfabriek. De bladeren van de boom zijn de longen, daar haalt hij koolzuurgas (CO2) mee uit de lucht (soms wel 9400 liter per dag) en maakt in het bladgroen, onder invloed van licht, samen met water (H 2O) en voedingsstoffen, dat via de wortels naar het blad gaat, glucose (suiker) (C 6H12O6) en hij maakt zuurstofgas (O2) Dit proces noemen we assimilatie of fotosynthese. In de nacht is er geen licht en dan is er alleen dissimilatie (ademhaling). Dan wordt glucose met hulp van zuurstof omgezet in koolzuurgas (koolstofdioxidegas) en waterdamp. Deze dissimilatie vindt ook overdag plaats. De boom produceert 10 tot 12 kg glucose per dag. De zuurstof die deze grote oude boom levert is genoeg om 10 mensen van te laten leven. 2. Alle huidmondjes in het blad van deze boom (waar hij mee ademhaalt en verdampt) vormen samen een oppervlak van wel twee voetbalvelden.

Op een warme zonnige dag in de zomer verdampt een grote boom 400 tot 500 liter water. Dat zorgt voor verkoeling en een aangenamer klimaat; het werkt dus tegen hittestress. 3. De boom geeft schaduw tegen de zon en hitte en koelt zo een straat wel 6 tot 8 graden Celsius, dat is lekker in een hete zomer en het scheelt veel energiekosten om gebouwen te koelen. Een enkele grote boom kan evenveel koelen als 8 tot 10 airco’s. 4. Door zijn bladerdak verdampt de aarde ook minder en droogt de bodem minder uit. Ook kan de boom tussen zijn wortels veel water opslaan zodat er minder wateroverlast is bij zware regenbuien, ook het blad houdt het water enige tijd vast. Als er veel regen valt kunnen de bomen in een laan of straat soms wel meer dan 50 % van het water bufferen. 5. Een boom is een perfecte luchtzuiveraar en hij doet het helemaal gratis. Hij filtert met zijn blaadjes de lucht, maakt de lucht schoon en gezond. De boom is het filter van onze vervuilde maatschappij, veroorzaakt door uitlaatgassen, energiecentrales, hout stoken en de industrie. Fijn stof wordt op het blad vastgehouden, vooral naaldbomen en bomen met ruw blad doen dat heel goed. Na een regenbui is het fijn stof afgespoeld. De boom kan zo een heleboel lucht schoon maken, elke dag weer. Daarmee maakt hij de omgeving leefbaar en gezond.

Een boom (andere planten e n mossen doen dat ook) haalt dus gifstoffen uit de lucht zoals: Koolstofdioxide CO2, stikstofoxiden of uitlaatgassen (Nox), Ammonia, Benzeen, Formaldehyde, Tolueen, Trichloorethyleen, Xyleen, etc. 6. Groene zones van bomen langs wegen kunnen luchtstromen sturen en zo fijn stof filteren. Fijn stof kan dan wel 30 % dalen. Maar ook een groene zone om je huis zoals een haag of heg haalt veel fijn stof uit de lucht, schud er maar eens aan op een droge dag. Stel je voor wat het voor effect heeft als rond je gemeente of dorp een brede ring van bomen zou staan, in samenspel met bomen in je wijk en straat wordt het mooi vergroend. Natuur-Westland /Natuurlijk Delfland 15-11-2021

auteur; Aad van Uffelen

14

7. Het aantal bomen is wel belangrijk, maar zegt niet zo veel, want hoe groot of oud is die boom, en welke rol speelt hij in het geheel van de groene omgeving; welke ecosysteemdiensten levert hij. Veel belangrijker is het groenvolume van het totale bladerdak, de bedekking graad of het kroonvolume. (Bedekking graad is de hoeveelheid bodem die wordt bedekt door het bladerdek van de bomen.) Hoe meer bedekking graad hoe beter. 1% toename van de bedekking graad vermindert de temperatuurstijging met 0,04 tot 0,2°C. Bomen zijn de belangrijkste koelers bij hitte. 8. Een straat of wijk die optimaal van groen is voorzien: bomen, heesters, grassen, groene daken en eventueel groene gevels heeft veel minder geluidoverlast, tot wel 10 decibel minder. Ook zijn er dan meer insecten, vogels en dieren te bewonderen. 9. Een doorsnede van een boomstam van binnen naar buiten: kernhout, spinthout, cambium of groeilaag, bast, kurkcambium, schors. Om een boom te begrijpen is het nodig te weten hoe hij leeft. Als we een boom doorzagen zien we vanuit het hart het dode kernhout en dan het levende spinthout. In het spinthout gaat de opgaande sapstroom en in de bast loopt de neergaande sapstroom. Via deze neergaande sapstroom gaat de suiker die de boom maakt naar alle delen van de boom om te groeien.

En ook slaat hij soms suiker op als reservevoedsel, een boom is een echte slimmerik en is leverancier van vele nuttige producten. 10. Elk jaar groeit de boom in dikte en dat gebeurt alleen aan de buitenkant, een stelregel is 2.5 cm per jaar. Soms wordt een boom hol en dan is het kernhout verdwenen, maar dat hoeft niet te betekenen dat de boom dan niet stevig meer is. 11. Bomen verfraaien onze omgeving, maken deze herkenbaar en delen de ruimte in. Ze kunnen ook dienen om de wind tegen te houden. En hoe leuk is het niet om tussen de bomen te wandelen, fietsen, te spelen of zo maar te gaan zitten nadenken. Een boomhut maken, in een boom klimmen of een survivaltocht door de bomen is fantastisch. 12. In een groene omgeving is ook minder criminaliteit en mensen zijn gezonder, gelukkiger en worden veel minder dik. Zieken genezen sneller in een groene omgeving. Bekend is 15 % afname van overwicht door obesitas, 10 % afname van antidepressiva, 10 % afname van ADHD-medicijnen, enzovoort. Je bent dus gek als je geen bomen plant of deze zinloos kapt. 13. Voor de gemeente levert een groene omgeving meer OZB-belasting op omdat huizen meer waard worden en de gemeente betaald veel minder aan zorgkosten, pure winst dus. In Amerika weten ze dat elke dollar besteed aan bomen en groen 5 dollar opleveren, is dat geen mooi verdienmodel! 14.

Een oude reus van 100 jaar heeft dus enorm veel waarde voor mens en dier en is een hele fabriek aan ecologisch samenspel, dat als je hem zou kappen 1500 tot 2000 jonge bomen nodig hebt om een gelijke waarde te krijgen. Het duurt wel 30 tot 50 jaar voordat een jonge boom het stadium van volwassenheid nadert en soms nog langer. 2000 jonge bomen leveren net zo veel zuurstof als die ene oude knoert van 100 jaar. En helaas hebben die jonkies nog geen ecologische kwaliteit en bieden geen leefplaats aan vogels of dieren. 15. 2000 jonge bomen aanplanten kost een fortuin want 1 jonge boom planten kost, afhankelijk van de soort en maat 100 tot 700 euro (grondwerk en planten kan verschillen). 2000 x 300 euro is dan dus al 600.000 Euro. Je bent dus wel gek als je gezonde oude bomen kapt... al komt aan elke boom een eind. Natuur-Westland /Natuurlijk Delfland 15-11-2021

auteur; Aad van Uffelen

15

16. Een boom is een belangrijke ecologische samenleving, vele soorten schimmeltjes werken samen met de wortels of bovengronds, ook leven er vogels, paddenstoelen, mossen e.d. bij de boom en hebben vogels er hun thuis van gemaakt als broedplaats, holtes om te schuilen of overwinteren zoals de uil en de vleermuis. Er zijn zelfs insecten die gespecialiseerd zijn in het eten van blad, bloemen, knoppen of zaden en dat geldt ook voor dieren en vogels. Het microklimaat in en rond een grote boom is echt uniek. En wist je dat vogels en dieren ook zaden verspreiden en zo de soort in stand houden. Kijk maar in je eigen tuin daar verstopt de Gaai ook eikels en andere zaden. 17. Zelfs dood zijn bomen waardevol want duizenden soorten kevertjes en andere insecten evenals schimmels en bacteriën leven ervan en ruimen de boom op om er weer natuurlijke mest van te maken, een uniek samenspel in de natuur, geheel zelfstandig en zonder kunstmest. Dat gebeurt in een langzaam tempo zodat soorten precies daar kunnen leven, hoe fraai is dat. 18. En dan leveren bomen enorm veel aan de mens als bouwmateriaal, hout, bloemen, vruchten en zelfs de sappen van een boom zijn van belang als drinksap, voor de huid of als medicijn. Zonder bomen zou de mens nauwelijks kunnen bestaan. 19.

Bomen zijn niet alleen van grote ecologische waarde en als biodiverse omgeving, maar ook voor hun schoonheid en economisch gezien verschaffen ze ontelbaar veel mensen werk en maken we van het hout allerlei producten tot hele huizen toe. 20. Bomen hebben vele kunstenaars, schilders en schrijvers geïnspireerd tot fraaie werken. Ook in het geloof spelen bomen al duizenden jaren een rol van betekenis, zelfs werd onder bomen vroeger recht gesproken, getrouwd en begraven. Leuk is dat we dat opnieuw hebben ontdekt. Ook natuurbegraven is hot, begraven worden bij je lievelingsboom. 21. Toch zijn er mensen die bomen haten, ze liever omzagen omdat ze vinden dat bomen overlast geven of gevaarlijk zijn. Snap je dat? Deze mensen zien de waarde van de bomen nog niet. 22. Belangrijk is: zet de juiste boom op de juiste plek, verzorg hem goed en blijf er verder af, dan worden ze misschien ooit 100 jaar of ouder, sommige zelfs een paar duizend jaar. Dat verrijkt de omgeving. Bijzondere en heel oude bomen zijn zelfs een toeristische trekpleister. 23. De waarde van een boom is dus veel omvattend, financieel kan een 100-jarige gezonde ouwe knakker wel meer dan 90.000 euro waard zijn, tel je alles op en neem je de ecosysteemdiensten mee, dan is hij van onschatbare waarde. Zaag je hem voortijdig om dan kost vervanging veel geld. Is er nog iets duurzamers dan een boom?

Bijlage 2 Voorbeeld van een boomtaxatierapport bij functiewaarde van 100 jaar Opm. bij vergroting zijn de cijfers goed leesbaar.

Natuur-Westland /Natuurlijk Delfland 15-11-2021

auteur; Aad van Uffelen

16

Natuur-Westland /Natuurlijk Delfland 15-11-2021

auteur; Aad van Uffelen

17

Bijlage 3 links De waarde van bomen in euro’s (13) De Bomenridders - Berichten | Facebook https://www.boomzorg.nl/article/28852/herplantplicht-gemeente-a-of-gemeente-b-...-of-nog-anders https://www.atlasleefomgeving.nl/nieuws/bomen-leveren-belangrijke-ecosysteemdiensten-voor-stad http://www.biodiversiteit.nl/biodiversiteit-is-levensbelang/ecosysteemdiensten Ecosysteemdiensten (cbs.nl) https://www.wur.nl/nl/nieuws/Factsheets-over-positieve-effecten-van-bomen-en-groen-voor-praktijk-enbeleid.htm Mag de boom ook gewoon zichzelf zijn? - De Correspondent http://www.bomeninfo.nl/levensduur.htm https://www.bomenstichting.nl/ https://bomenbieb.nl/ https://wereldboom.org/

12

Samenwerkingsverband Platform Natuur-Westland

Platform Natuur-Westland zet zich in voor een natuurlijke gezonde leefomgeving met balans tussen economie en natuur. Wij streven naar bescherming van flora en fauna, aandacht voor dieren en voorkomen van dierenleed. Ons doel is een leefbaar gezond Westland waarin mensen partner zijn van de natuur en op positieve wijze met haar samenleven. Voor uitvoering wordt nauw samengewerkt met Natuurlijk Delfland (KNNV). Contactpersoon Westland: Aad van Uffelen Partners van Natuur-Westland zijn: • • • • • • • •

Natuurlijk Delfland staat voor een natuurlijke leefomgeving. Ons doel is samenleven met de natuur. https://delfland.knnv.nl/ AVN; Algemene vereniging voor Natuurbescherming voor 's-Gravenhage e.o. Stichting Duinbehoud Groei&Bloei Westland Werkgroep Leefbos Westland Werkgroep bescherm de Westlandse kust De stichting Vogels in het Westland Verder is er samenwerking met: Heleen Verduijn (natuurkenner), Natuur- en Milieufederatie ZH; Lobbygroep Kust ZH en Natuurmonumenten

Natuur-Westland /Natuurlijk Delfland 15-11-2021

auteur; Aad van Uffelen

18