1.35a) Convenant Wonen en Zorg Gemeente Westland (1)

Convenant Wonen en Zorg Intramurale capaciteit en nieuwe woonoplossingen Gemeente Westland 2022-2025

Convenant Westland

Intramurale capaciteit en nieuwe woonoplossingen

Convenant Westland Intramurale capaciteit en nieuwe woonoplossingen Nederland vergrijst in rap tempo. De druk op de ouderenzorg neemt nu en in de toekomst steeds verder toe. Grijpen we niet in, dan lopen wachtlijsten flink op, is er te weinig zorgpersoneel en zijn er onvoldoende geschikte woonplekken voor ouderen. De toegankelijkheid, betaalbaarheid en de kwaliteit van zorg komt hiermee onder druk te staan. Het doel is om domeinoverstijgend een verlichting van de ouderenzorg te realiseren. Geschikte woonplekken zijn cruciaal in het bereiken van deze doelstelling. Maar ook de opgaven en uitdagingen op het gebied van ouderenhuisvesting zijn groot. De ruimte in Westland is schaars en nieuwe locaties voor woningbouw zijn moeilijk te vinden. Bovendien is veel van de huidige woningbouwprogrammering al in harde plannen gegoten met beperkte sturingsmogelijkheden. Tegelijkertijd is er een tekort aan betaalbare woningen en zijn de wachttijden voor sociale huurwoningen opgelopen. Deze opgave kunnen wij niet alleen aan. Dit vraagt om een sterke samenwerking met alle betrokken partijen op het gebied van ouderenzorg- en huisvesting; regionaal én lokaal. Opgave in de gemeente In het Westland staan wij voor kwaliteit van het leven.

Dit wordt bereikt door een samenspel van: - Een passende woning; - Samenleven in een toegankelijke omgeving; - Een sociaal netwerk nabij; - Mogelijkheid tot inzet van zorg en ondersteuning wanneer dit nodig is.1 Samenwerking in opgave De opgave rondom ouderenzorg kunnen wij niet alleen het hoofd bieden. Gemeenten in de regio Westland, Schieland en Delfland (WSD)2 slaan de handen ineen met VVT-aanbieders, ziekenhuizen, eerstelijnsorganisaties en zorgverzekeraar/zorgkantoor DSW. Naast deze regionale aanpak ouderenzorg, geven we ook lokaal uitvoering aan deze opgave. In het Westland zijn daarbij de volgende organisaties betrokken: gemeente Westland, Careyn, Pieter van Foreest, Arcade, Wassenaarsche Bouwstichting, Wonen Midden-Delfland, Wonen Wateringen, Vitis Welzijn, Seniorenraad Westland en zorgverzekeraar/zorgkantoor DSW. Gezamenlijke aanpak De betrokken partijen staan achter de gezamenlijke opgave om de druk op de ouderenzorg te verminderen. Wij zien drie manieren: 1. Uitbreiden van intramurale plekken, geschikt voor (tijdelijke) zorg en behandeling; 2. Realiseren van (verschillende) nieuwe woonoplossingen voor ouderen met een zorgbehoefte (indicaties ZZP 1-3)3. Er zijn veel verschillende nieuwe woonoplossingen met aantoonbaar effect. Een aantal zijn te realiseren binnen de kaders van de huidige financieringssystematiek van de Wlz, Zvw en Wmo.

Anderen vragen gezamenlijke creatieve oplossingen, waar nodig over de (financiële) schotten heen; 3. Geschikt (levensloopbestendig) en toegankelijk maken van woningen in de (huidige) totale woonvoorraad. Preventie Aan de noodzaak voor meer intramurale plekken ontkomen we niet. Gemeente Westland heeft de volgende ambitie gesteld:

Goed wonen in een goede woning in Westland. Visiedocument wonen, welzijn en zorg 2022-2027. Delft, Midden-Delfland, Pijnacker-Nootdorp, Westland, Maassluis, Schiedam en Vlaardingen. 3 In de praktijk zien we dat ook inwoners met ZZP 4 en 5 steeds langer thuis blijven wonen. Bij het realiseren van nieuwe woonoplossingen moeten we ook rekening houden met deze zorgzwaarte. 1 2

1

Convenant Westland

Intramurale capaciteit en nieuwe woonoplossingen

Ouderen kunnen zo lang mogelijk zelfstandig en in goede gezondheid thuis wonen. Dit is in een woning die aansluit op de persoonlijke behoeften. Eventueel met zorg en ondersteuning. Binnen deze ambitie is van groot belang: de sterke inzet op preventie. Dit doen we voor de inwoners door het versterken van het voorliggend veld, het geven van voorlichting/advies, het faciliteren van woonaanpassingen en het creëren van bewustwording onder volwassenen. Dit zodat deze doelgroep zich eerder al kan voorbereiden op het ouder worden. Dementie We zien voor de komende jaren ook een stijging van het aantal inwoners met dementie. In 2020 hadden 1.800 inwoners een diagnose dementie en naar verwachting is dit aantal in 2030 met ruim 40% gegroeid.4 Westland is een dementievriendelijke gemeente. Als dementievriendelijke gemeente zetten wij ons actief in om inwoners met dementie zo lang mogelijk volwaardig mee te laten doen in de samenleving. Dit geldt ook voor hun mantelzorgers. Dit doen we o.a. door het bieden van passende zorg en ondersteuning. We werken toe naar een dementievriendelijke samenleving waarin iedereen dementie accepteert. Daarbij hoort ook een passende woonvorm en leefomgeving die rekening houdt met ontmoeting, veiligheid en herkenbaarheid. De doelstellingen van de dementievriendelijke gemeente raken dit convenant.

In de realisatie van intramurale plekken en nieuwe woonoplossingen wordt rekening gehouden met deze doelstellingen. Doelstelling De partijen streven lokaal naar: - realisatie van minimaal 80 intramurale plekken (*waarvan 94 al gepland). Hierbij maken we een onderscheid tussen plekken voor lang- en kortdurende zorg en verblijf.5 - 430 nieuwe woonoplossingen in 2025 binnen de gemeentegrenzen van Westland met een verdere uitbreiding richting 2040 (bijlage 3). Deze doelstelling gaat uit van 10% verplaatsing van zorg naar nieuwe woonvormen of de thuissituatie, en van een wachtlijst die relatief gezien op hetzelfde niveau blijft. Intramurale plekken en nieuwe woonoplossingen als hierboven omschreven worden hierna met een de overkoepelde term ‘woonzorgplekken’ genoemd. Voor de gezamenlijk opgestelde definities van de verschillende doelgroepen, zie bijlage 2. Overwegende dat... … deze uitgangspunten na een evaluatie in een later stadium kunnen wijzigen. Dit kan invloed hebben op bovengenoemde aantallen. … het genoemde aantal een minimum aantal is.

Blijft de vraag voor de komende jaren groter dan het aanbod, dan wordt een hoger aantal woonzorgplekken aangemoedigd; … de woonzorgplekken bovenal prettig moeten zijn om in te wonen en aansluiten op de woonen leef behoefte en de sociale structuren van de oudere/cliënt; … er een verscheidenheid komt aan type woonzorgplekken voor verschillende doelgroepen met verschillende wensen; … het doel is om domeinoverstijgend een verlichting van de ouderenzorg te realiseren. Hierbij zijn mogelijke korte termijn belangen van individuele partijen ondergeschikt. Iedere partij kan bijdragen, van preventief tot (zwaardere) zorg, aan de verlichting van de ouderenzorg; … de woonzorgplekken uiteindelijk een win-win situatie moeten opleveren voor iedere betrokken partij, willen ze succesvol zijn; … enige flexibiliteit van alle partijen nodig is; … de verbinding met het voorliggend veld, zoals welzijnsorganisaties, van groot belang is en de samenwerking hierin actief moet worden opgezocht.

4 5

Alzheimer Nederland – Prognose door ABF Research 2020-2050. Kortdurende zorg en verblijf houdt in: herstelzorg (ELV), revalidatie (o.a. GRZ), crisisopname. 2

Convenant Westland

Intramurale capaciteit en nieuwe woonoplossingen

Partijen spreken het volgende af: 1) Prestatieafspraken (niet te verwarren met de prestatieafspraken tussen gemeente en de woningcoöperaties) tussen de ondertekende partijen: a. Partijen zetten zich actief in voor het realiseren van voldoende intramurale plekken en nieuwe woonoplossingen conform bovenstaande opgave. b. Partijen werken, passend bij ieders verantwoordelijkheden en taken, gezamenlijk aan de leefbaarheid van de wijk. Hier verstaan we o.a. onder: eenzaamheid, verliezen van eigen regie, mentale en fysieke vitaliteit en het versterken en ondersteunen van de mantelzorger6. c. Partijen houden rekening met de woon- en leef behoefte en de sociale structuren van de oudere/cliënt. d. Partijen zorgen dat alle succesfactoren in lokaal overleg worden geregeld, zoals benoemd in bijlage 1. e. Iedere partij draagt de verantwoordelijkheid om initiatief te nemen voor lokaal overleg, wanneer zij een geschikte mogelijkheid of locatie voor de realisatie van woonzorgplekken vinden. f. Ook partijen die dit convenant niet hebben ondertekend, zoals VVT-aanbieders die op dit moment nog niet actief zijn in de gemeente of particuliere ontwikkelaars, kunnen de extra vraag invullen en worden niet op voorhand uitgesloten. Partijen zetten zich in voor een gelijk speelveld. 2) Draagvlak bij partijen a. Partijen zorgen voor urgentiegevoel en draagvlak bij de besturen en raden (van Toezicht). b.

Partijen brengen de woonoplossingen onder de aandacht bij de doelgroep van dit convenant. c. Partijen zorgen voor concrete afspraken die eenvoudig geïmplementeerd kunnen worden binnen hun eigen organisatie, zodat er vanuit de werkvloer ook gehandeld wordt vanuit de afspraken die partijen onderling gemaakt hebben. d. Partijen hanteren flexibiliteit in beleid/regels als de gevraagde woonoplossing bijdraagt aan de opgave. 3) Gemeenten a. De domeinen wonen, zorg & welzijn en gebiedsontwikkeling werken samen aan de opgave. b. Wonen en zorg voor ouderen maakt onderdeel uit van de gemeentelijke Woonvisie. Het wordt concreet uitgewerkt in een uitvoeringsagenda waarmee invulling wordt gegeven aan dit convenant. c. Gemeenten stellen jaarlijks ‘Prestatieafspraken’ op met de lokale woningcorporatie en huurdersorganisatie. Hierin staan afspraken over wonen en zorg voor ouderen.7 Dit kunnen ook afspraken zijn over specifiek toewijzingsbeleid. d. Bij percelen voor nieuwbouw of verbouw overweegt de gemeente altijd de mogelijkheden voor woonzorgplekken, alvorens een nieuwe bestemming toe te kennen en gaat hierover met zorg- en woonpartijen in gesprek. e. Gemeenten maken beschikbare locaties in de nabijheid van centra en intramurale instellingen vrij voor woonzorgplekken voor ouderenzorg. 4) DSW en zorgaanbieders a. Aanbieders streven naar behoud van hun maatschappelijk vastgoed.

Indien er toch verkoop van eigen vastgoed wordt overwogen, gaan zij eerst met gemeenten, collega aanbieders en woningcorporaties in gesprek over de mogelijkheden om het vastgoed te blijven gebruiken voor wonen met zorg. b. Aanbieders zetten zich in om voor de nieuw te realiseren woonzorgplekken voldoende gekwalificeerd personeel te leveren met een gezamenlijk en afgestemd zorg- en welzijnsaanbod wanneer nodig. c. In de regionale aanpak Ouderenzorg wordt aandacht besteed aan de arbeidsproblematiek. Dit door te kijken naar behoud en een zo optimaal mogelijke inzet van personeel en door onder andere in te zetten op kennis en innovaties. d. Als binnen een woonzorgplek de keuzevrijheid van zorgaanbieder kostenverhogend werkt, zetten partijen zich gezamenlijk in om daar een oplossing voor te vinden. Een voorbeeld van mantelzorgondersteuning is Strandgoed Ter Heijde. Intramurale partijen kunnen hierbij een rol spelen. Woningcorporaties opereren binnen een landelijk vastgesteld kader (Nationale prestatieafspraken woningcorporaties). In prestatieafspraken met gemeenten kunnen zij niet afwijken van dit kader. 6 7

3

Convenant Westland

Intramurale capaciteit en nieuwe woonoplossingen

5) Woningcorporaties a. Woningcorporaties opereren binnen de kaders van de Prestatieafspraken die jaarlijks met de gemeente en huurdersorganisaties worden opgesteld. b. In hun beleidskeuzes wegen woningcorporaties het belang van goede huisvestiging voor senioren en waar mogelijk in de nabijheid van zorgvoorzieningen, mee. c. Woningcorporaties onderzoeken mogelijkheden tot verdichting van locaties in de nabijheid van centra en zorgvoorzieningen. 6) Financiering8 a. Er vindt domeinoverstijgende financiering plaats, passend binnen de wettelijke kaders, beleids- en begrotingskeuzes per tekenende partij. Als een woonzorgplek leidt tot besparingen op macroniveau, worden deze eerlijk verdeeld over de betrokken partijen. b. Partijen bieden flexibiliteit in financiering, en zorgen waar nodig voor toestemming van betrokken instanties. c. Partijen dragen vanuit hun verantwoordelijkheid en binnen de geldende kaders financieel bij aan de ontwikkeling van intramurale capaciteit en nieuwe woonoplossingen. 7) Nieuwe concepten a. We kijken eerst naar bestaande concepten die bewezen succesvol zijn binnen of buiten de eigen regio of voor een andere doelgroep, alvorens nieuwe concepten te ontwikkelen. b. We erkennen bewijslast van pilots in andere gemeenten of bij andere aanbieders en streven altijd naar structurele invoering in plaats van een tijdelijke pilot.

Dit betekent echter niet, dat er geen pilots meer gevoerd kunnen worden. 8) Capaciteit en ondersteuning a. Partijen zorgen voor een (externe) trekker met voldoende mandaat en ondersteuning om de voortgang te waarborgen. In de gemeente Westland vervult de gemeente deze rol. Partijen hebben tweemaandelijks overleg om elkaar op de hoogte te houden van ontwikkelingen en nieuwe projecten.

8

Vitis Welzijn en de Seniorenraad uitgezonderd. 4

Convenant Westland

Intramurale capaciteit en nieuwe woonoplossingen

Ondertekening Convenant Wonen en Zorg 2022-2025

Gemeente Westland

DSW Zorgverzekeraar en Zorgkantoor

Careyn

Pieter van Foreest

Stichting Arcade Mensen en Wonen

Wassenaarsche Bouwstichting

Wonen Midden-Delfland

Wonen Wateringen

Vitis Welzijn

B. Rombout wethouder Zorg, Welzijn en Volkshuisvesting

……

D. Wolbers manager Zorg

……

M.J.C. van Bommel directeur DWO-NWN

……

A.P. de Jongh voorzitter Raad van Bestuur

……

W.G.M. Stribos directeur-bestuurder

……

A.M. Zopfi directeur-bestuurder

……

P.H.M van Ling directeur-bestuurder

……

F. van der Pal directeur-bestuurder

……

L. Koornneef directeur-bestuurder

……

5

Convenant Westland

Stichting Seniorenraad Westland

Intramurale capaciteit en nieuwe woonoplossingen

A.C.M. van Vliet - Vijverberg voorzitter

……

BIJLAGE 1: Lijst met succesfactoren voor het (ver)bouwen van woonzorgplekken voor ouderen Draagvlak en voortgang □ Er is commitment op bestuurlijk niveau op de gezamenlijke opgave en afspraken van het convenant. □ Er is urgentiegevoel en draagvlak bij de besturen en Raden (van Toezicht). □ De positieve consequenties van woonzorgplekken (als efficiëntere inzet van personeel, betere doorstroom op de woningmarkt, versterking van sociale structuren in de wijk) zijn ingezet om andere partijen ook te overtuigen (bijv. grondeigenaren). □ Er is iemand (projectleider/programmamanager) die zorgt voor blijvende verbinding en motivatie van partijen binnen zijn/of haar gemeente(n). □ Binnen de gemeenten maakt Wonen en zorg voor ouderen onderdeel uit van de gemeentelijke Woonvisie en is er samenhang met duurzame gebiedsontwikkeling. Locatie □ Locatie is in een aantrekkelijke omgeving, bij voorkeur in nabijheid van het centrum en een intramurale instelling. □ Locatie heeft een meervoudige bestemming (wonen, zorg) en de effecten op omgeving zijn acceptabel (o.a. parkeerdruk). □ Bij nieuwbouw is er een minimaal volume voor optimale inzet van personeel. □ Bij bestaande bouw is er gekeken naar mogelijke aanpassingen (domotica, dementievriendelijk). □ Bij percelen die vrijkomen wordt er overwogen of dit geschikt is als bouwlocatie voor ouderenzorg, dit geldt ook voor (grootschalige) renovaties.

Behoefte □ De woonzorgplekken sluiten aan op de behoefte en de sociale structuren van de doelgroep. □ Waar mogelijk zijn cliëntgroepen betrokken om de behoefte in kaart te brengen. □ Partijen zetten zich in om ouderen te informeren over- en stimuleren voor woonzorgplekken. □ Waar mogelijk zijn verkeerde (financiële) prikkels om niet te verhuizen weggenomen. Woonzorg concept □ Het woonzorgconcept levert uiteindelijk een win-win situatie op voor iedere betrokken partij. □ Er is eerst gekeken naar bestaande bewezen concepten alvorens nieuwe concepten te ontwikkelen. □ Indien mogelijk is het woon- en zorgaanbod geclusterd en zijn de voorzieningen en bijbehorende ruimten voor ondersteunings-, welzijns- of zorgdiensten afgestemd op lokale dienstverlening. □ Een aanbieder is in staat om de zorg efficiënt te leveren, indien nodig mag dit ten koste gaan van de vrije keuze van aanbieder. □ Er wordt zo veel mogelijk ingezet op technologie die de woonbeleving verbetert, het langer zelfstandig wonen bevordert en/of een arbeidsbesparende werking heeft. Financiering □ Structurele bekostiging en financiering zijn randvoorwaardelijk en vindt waar nodig plaats over de schotten heen □ Waar nodig is een woningcorporatie vroegtijdig betrokken voor de financiering. o Bij realisatie van woningen met lage huur is woningcorporatie aangesloten.

o Bij realisatie van woningen met midden/hoge huur is er een woningcorporatie en/of belegger aangesloten. □ Gemeenschappelijke ruimtes hebben een ontmoetingsfunctie om te voldoen aan Wmo= financiering.

6

Convenant Westland

Intramurale capaciteit en nieuwe woonoplossingen

BIJLAGE 2: Definities doelgroepen

BIJLAGE 3: Gemeentelijke opgave Westland

Westland

2025

2030

2035

2040

Intramurale Capaciteit *

80

190

310

440

Nieuwe woonoplossingen

430

500

560

640

* Tekort aan intramurale plekken in de Wlz op basis van de verwachte zorgvraag en capaciteit.

7