1.35) Schrijven Natuurlijk Delfland d.d. 15-11-21 inzake Nieuwsbrief 117 (G21-002338)

Natuurlijk Delfland Postbus 133 2600 AC DELFT NatuurlijkDelfland@knnv.nl website: Delfland.knnv.nl twitter: KNNVafdDelfland facebook: KNNV-afdeling-Delfland instagram: knnvafdelingdelfland

A Natuurlijk ™ Delfland Natuurlijk Delfland staat voor sámenleven met de natuur

Nieuwsbrief 117 14 november 2021

Het werkgebied omvat de gemeenten Westland, MiddenDelfland, Delft, Rijswijk (zuid), Ypenburg-Leidschenveen (Den Haag), Pijnacker-Nootdorp en Lansingerland. Afdeling van de Koninklijke Nederlandse Natuurhistorische Vereniging

VOORUITBLIK Rubriek Lief en Leed 12 november is Bertus Laros gecremeerd. Een dochter en zoon vertelden op een indrukwekkende wijze over het leven van Bertus. Toen hij 11 was brak de oorlog uit en smokkelde gedurende de hele oorlog De Waarheid over de Koepoortbrug, onder zijn trui. Zijn lijfspreuk was dan ook “Met fascisten praatje niet, je bestrijdt ze”. Hans Zweekhorst vertelde over Bertus en zijn daden in de Vogelwacht en die waren veelzijdig en vele járen. Thema voor 2021: zaaien en maaien Natuur inclusief betekent sámenleven met de natuur. Dit alles met het hoofd, hart en handen, oftewel met kennis en passie en door het beschermen van de natuur. klik hier voor meer informatie over het jaarthema Soort van het Seizoen: hazen en konijnen Kijk uit naar hazen en konijnen, fotografeer deze, Stuur deze op en eerdere ervaringen met deze prachtige dieren via natuurliikdelfland@knnv.nl 07/11, vanmiddag kon ik een foto maken van onze haas in de Overtuin op Ypenburg. De haas heeft een vaste rustplek in de tuin gevonden, evenals de twee vorige hazen die helaas zijn overleden. De haas ligt tegen de omlijsting van de tunnelingang, lekker beschut tegen de noordenwind en in de zon. Normaal vlucht de haas weg als we de tuin betreden voor onderhoud (grasmaaien). Zie foto uit september van vluchtende haas. Deze keer konden we de haas tot dichtbij benaderen en blijft eerst gewoon liggen.

07/11, rustende haas Overtuin Ypenburg, Henk Kronenberg. Soort van hert Seizoen: januari - maart 10/11, reddingspoging mol klik hier

Vluchtende haas in september, Overtuin Ypenburg, Henk Kronenberg.

tot en met 13 november Spaaractie PLUS Delft Wij sparen voor de aanschaf van stekers voor de reuzenberenklauwen. Klanten kunnen sparen voor sponsorpunten. Bij elke 10 euro aan boodschappen ontvang. Vergeet niet de sponsorpunten te activeren op plus.nl/sponsorpunten. De PLUS stellen in totaal C75.000.00 beschikbaar voor alle deelnemende clubs. Het totale bedrag wordt verdeeld op basis van het totaal aantal ingeleverde punten. Dus blijf sparen. De stand was op 22/09: 189 punten metC 669,- 25/09: 221 punten metC 643,- 29 september: 38ste plaats, C 709,- met 383 punten 2 oktober: 42e plek C 646,- met 353 punten 10 oktober: 46e plek C 562,- met 445 punten; 16 oktober: 42e plek C 616,- met 616 punten 20 oktober 42e plek C 614,- met 692 punten; 23 oktober: 44e plek C 610,- met 749 punten; 30 oktober: 44e plek 621 euro met 895 punten. 3 november: 44e plek 601 euro met 963 punten. 6 november: 44e plek 624 euro met 1063 punten. 10 november:41e plek 651 euro met 1234 punten. 13 november 41e plek 665 euro met 1417 punten Ga voor meer informatie naar https://miin.plus.nl/sponsorpunten/zoeken en zoek naar Natuurlijk Delfland.___________________________________________________ H 20 november 9:30 -12:30 uur, wilgen knotten in Rijswijk Verzamelplek: de Blokhut, Pieter Postmapad. Help mee de wilgen te knotten in het Westland of te wel het groene fitnessen.

Natuurlijk Delflan zorgt voor gereedschap. Corona maatregelen: blijf thuis als je koorts hebt, hoest e.d. Blijf minimaal 1.5 meter uit elkaar, neem je eigen beker en drinken mee, leen geen gereedschap aan anderen uit. Het is raadzaam stevige schoenen en nauwsluitende kleding te dragen. Informatie: Geert van Poelgeest, 06 - 33 00 17 42. natuurliikdelfland@knnv.nl_______________ H 20 november 9:30 -12:30 uur, wilgen knotten in Westland Verzamelplek: ‘s-Gravenzande Help mee de wilgen te knotten in het Westland of te wel het groene fitnessen. Natuurlijk Westland zorgt voor gereedschap. Corona maatregelen: blijf thuis als je koorts hebt, hoest e.d. Blijf minimaal 1.5 meter uit elkaar, Natuurlijk Delfland zorgt coronaproof voor drinken en een versnapering; leen geen gereedschap aan anderen uit. Het is raadzaam stevige schoenen en nauwsluitende kleding te dragen. Ook wordt het zwerfvuil op en rond de knotplek geruimd door de Schoonmoeder van het Westland. Informatie: Geert van Poelgeest, 06 - 33 00 17 42. natuurliikdelfland@knnv.nl_______________ H 20 november, 10:00 - 12:30 uur, wilgen knotten in Delft Verzamelen: Abtswoude I Vietnampad, Delft. Help mee aan het onderhoud van de oude landschapselementen in Delfland! Natuurlijk Delfland onderhoudt een aantal bijzondere landschapselementen in Delfland. Er is altijd werk te doen onder deskundige leiding. Help mee.

Corona maatregelen: blijf thuis als je koorts hebt, hoest e.d. Blijf minimaal 1.5 meter uit elkaar, neem je eigen beker en drinken mee, leen geen gereedschap aan anderen uit. Bij regen gaan de activiteiten niet door. Natuurlijk Delfland zorgt voor gereedschap. Het is raadzaam stevige schoenen en nauwsluitende kleding te dragen. Informatie: Huub van ’t Hart, 015 - 262 27 79, natuurliikdelfland@knnv.nl___________________________________________ 20 november, 14:00 - 16:00 uur, presentatie Natuur in 2021 en in 2022 Gezien de sterk oplopende coronabesmetting gaat het via zoom. Een bijeenkomst waarin leden en niet leden hun natuurervaringen aan elkaar te laten zien. Als je een bijdrage aan wilt geven? Neem contact via 06 - 33 00 1742 of natuurliikdelfland@knnv.nl Het mogen plaatjes zijn van landschappen, vogels, planten, bomen, insecten, vissen, zoogdieren, kikkers, padden en andere soortgroepen. Ook echte voorwerpen zijn van harte welkom, denk aan gallen, schelpen, zaden, fossielen. Een beamer e.d. zal aanwezig zijn. Onze voorkeur gaat uiteraard uit naar de natuur in Delfland. Ook zal het waarnemen van de natuur in 2022 aan de orde komen. Met name het jaarthema 2022 en de Soorten van het Seizoen._____________________________________________________ Kijk voor de activiteiten in het hele kwartaal op onze site Want het programma wordt regelmatig aangevuld. Klik hier

Tuintip Geef bladluizen geen kans volgend jaar: zo bereid je je nu al voor klik hier Louis van der Meijden heeft een jaar rond tuintips gegeven als hovenier, met die geheugensteuntjes kan een tuinier aan de slag.___________________________________ Sterrenhemel 15 november 20.42: De Galileïsche maan lo staat 3,3” ten noorden van Europa. Jupiter staat op een hoogte van 19a boven de horizon, in het zuidzuidwesten. De Zon staat 36a onder de horizon en het is goed donker. Om de manen van Jupiter te bekijken is een verrekijker op statief al voldoende. 16 november 03.00: Het maximum van de meteorenzwerm i-Aurigiden vindt vandaag plaats. Wanneer de radiant in het zenit zou staan, zouden er van deze zwerm naar verwachting gemiddeld zo'n 8 meteoren per uur vallen. De radiant van de zwerm staat rond 2:00 uur in het hoogste punt aan de hemel, op 710 boven de horizon. 19 november 09.57: het is Volle Maan. De Maan staat tegenover de Zon aan de hemel. Hierdoor is de Maan vrijwel de hele nacht zichtbaar. De verlichte kant van de Maan is naar de Aarde gekeerd. Hoewel de Maan als geheel op dit moment erg goed te zien is, zijn er weinig details op de Maan zichtbaar. Doordat het zonlicht op de Maan ongeveer uit de richting van de Aarde komt zijn er vanaf de Aarde geen schaduwen van kraters en bergen op de Maan te zien, wat ervoor zorgt dat er nauwelijks contrast is op het maanoppervlak.

Daarnaast is de Volle Maan een stoorzender bij het waarnemen van zwakkere objecten aan de sterrenhemel. De Maan staat op een afstand van maarliefst 405300 km van de Aarde, waardoor deze ongeveer 5Vo kleiner en circa 11^o zwakker lijkt dan de gemiddelde Volle Maan. 20 november 06.21: De Maan bedekt 51 Tauri, een ster van magnitude +5,6 in het sterrenbeeld Stier. Om 06:21 wordt de ster bedekt door de verlichte maanrand en om 06:58 komt deze weer tevoorschijn van achter de zeer dunne onverlichte rand. Afdelingswinkel, verkoopadres van de KNNV Uitgeverij en de Jeugdbondsuitgeverij Bij KNNV uitgaven ontvangen leden 10*34 korting, bestel via natuurliikDelfland@knnv.nl

Vogeltrek

Veldgids Vogeltrek trekvogels herkennen aan hun roep Auteurs: Dick de Vos à Sam Gobin C 34,50 Elk jaar is de vogeltrek weer een fascinerend fenomeen. Welke vogels zijn dat en hoe herken je ze? Deze vogelgids helpt om trekvogels te herkennen aan hun trekroep en vliegbeeld. Van de imposante kraanvogels tot aan de kleinste zangvogels en van de meest algemene ganzen tot en met zeldzame doortrekkers als roodkeelpieper of ortolaan. Illustratieve foto’s en sonogrammen van de geluiden helpen bij de herkenning. Verspreidingskaarten met de broed- en overwinteringsgebieden maken de soms lange trekroutes zichtbaar. De geluiden zijn te beluisteren op de app BirdSounds Europe.

Melarium ons clubhuis Het Melarium, natuurhuis voor natuur, bijen en kunst; een plek waar je natuur, rust, ruimte en inspiratie vindt. Er zijn twee gebruikers Natuurlijk Delfland (1ste verdieping) en de Imkervereniging Delft (begane grond). Het Melarium is te bereiken via de Thijsseweg 11 in Delft. Hier aan het einde van de Thijsseweg staat het straatnaambord Melariumpad (fiets/voetpad). Na 10 minuten lopen of 3 minuten fietsen zie je het Melarium. Voor verhuur voor groepen tot tien deelnemers neem contact op met de beheerder van het Melarium, 06 - 13 07 07 14, natuurliikDelfland@knnv.nl. Klik hier voor meer informatie

TERUGBLIK: Waarnemingen Waarnemingen Ook waarnemingen zonder foto’s blijven welkom. Wij gaan er vanuit dat je je waarneming zelf meldt via www.waarneming.nl

Otter gezien klik hier

•íä; v' -tssé 08/11, Carolina eend bij Het Slot in Tanthof, Frank Hopstaken.

rffidFR' 08/11, blauwe reiger met vis, Den Hoorn, Willemein Poot.

09/11, grijskruid, Dorppolderweg bij brug over de Zijde, Schipluiden, Kees van der Kraan.

09/11, grijskruid, Dorppolderweg bij brug over de Zijde, Schipluiden, Kees van der Kraan.

ÍXiBSi

CA El

09/11, grote parasolzwam, Staalduinse bos, Lia Claus.

09/11, lampenpoetsergras met dauwdruppels, Staalduinse bos, Lia Claus.

I

N

'

rnrnm 09/11, peksteel opzij, Staalduinse bos, Lia Claus.

09/11, peksteel boven, Staalduinse bos, Lia Claus.

rà*?A' 10/11, zwavelkoppen, Pasgeld, Elly Koole.

10/11, gewone beurszwam, Pasgeld, Elly Koole. * . --'k J -o

10/11, goudoogje, Den Hoorn, Willemein.

.10/11, geschubde inktzwam, Pasgeld, Elly Koole. — '^èm,

■~. I 10/11, herfstrietboorder, Delft, Willemein

10/11, Turkse uil, Den Hoorn, Willemein.

^ľľTT

10/11, oranje kruidenmot, Den Hoorn, Willemein.

10/11, harig knopkruid bloeit nog volop, Peter Jacobs.

10/11, bruine kikker, Raad van Europalaan, Delft, Sandra Heuvelman-Dacher.

11/11, grote oranje bekerzwam, paadje bij Delft Campus, Freek Boon.

07/11, restanten geoogste honingzwammen Buitenhof, Aukje Gjaltema.

■EfflliT»Hg^EirJīirei.c!E1IEĨÌ Tanthofkade, Aukje Gjaltema.

07/11, verstoorde pluk honingzwammen

fmm c Ssař®?. gļįlM

12/11, grote zilverreiger, duinvallei Watergat, Barend Voorham.

12/11, honingzwam, Tanthofkade, Lia Claus

13/11, grote aardkruiper, Schieoevers Zuid, 13/11, zwartwordende wasplaat, Schieoever Delft, Geert en Marian zuid, Delft, Geert en Marian 07/11, dodaars, Tweemolentjesvaart tussen Rieten Dak en het oude gemaal, Pieter van der Brugge. 07/11, rat, dood, Egelsingel Delft, Annelies de Munck 31/10, Parkje Buitenhof paddenstoelen wezen kijken. Er stonden er genoeg. 7 november nog even teruggegaan om te kijken of sommige beginnende zwammen al mooi uitgegroeid waren. Dat viel tegen. De hele boomstronk was kaal, alles was aan de voet afgesneden en verdwenen, vermoedelijk meegenomen voor consumptie. En dat in een stadspark, gewoon langs het pad. Even later zag ik op de Tanthofkade een groepje mannen verdacht bezig zijn. Er naar toe gegaan. Bleken inderdaad bezig met paddenstoelen plukken. Hen uitgelegd dat dat in Nederland niet de bedoeling is, en grootschalige pluk zelfs strafbaar. Hierop gingen ze zonder problemen weg. De buit hadden ze vermoedelijk toch al binnen. Wat ze achterlieten was een ravage van afgebroken stelen. Duidelijk een andere werkwijze dan in de Buitenhof. Aukje Gjaltema. Jos zijn pad Op 9 november zag ik dat naast de Tweemolentjeskade het natuurgebiedje richting Het Rieten Dak weer gereed gemaakt was voor de groei in 2022. Verder een blauwe reiger voor een rioolbuis/doorlaatbuis bij het Vrederustpad hoek Hoflaan.

Waarom reigers zo vaak bij deze doorlaatposten op de uitkijk staan is me niet duidelijk. Meer kans op prooi als het water stroomt? Verder heb ik de excursie bij het Ds. Loeffparkje op vrijdag 12 november meegemaakt. Een rustiek stukje midden in het oude centrum van Nootdorp vlakbij het voorheen belangrijkste kruispunt in Noordorp. Daar heb ik een paar opnames gemaakt die ik doorstuur. Schimmel op hondenpoep -ik dacht eerst aan een dood konijn of zoiets-, kattenkruid dat een zeer vrolijke geur verspreidt. Heel veel lipbloemigen geuren! Dat was het weer voor even. Jos.

09/11, 37-16-21, natuurgebied weer gereed Tweemolentjeskade, Jos van Koppen.

09/11, 37-16-31, blauwe reiger voor doorlaatbuis, Vrederustpad, Jos van Koppen.

12/11, kattenkruid Nootdorp-excursie, Josvan Koppen.

12/11, kattenkruid detail Nootdorp-excursie, Jos van Koppen.

1

12/11, schimmel op hondenpoep, Nootdorpexcursie, Jos van Koppen.

TERUGBLIK: Activiteiten 8 november, 10:00 -12:30, natuurbeheer op de kinderboerderij Met 13 man/vrouw (zowel eigen vrijwilligers als mensen van Natuurlijk Delfland) hard gewerkt aan het groenonderhoud op de kinderboerderij en in de waterspeeltuin Tanthof. Een paar mensen hebben wilgen geknot, er is heel veel gesnoeid (waarbij een deel van het hout gehakseld is tot snippers), en er is hard gewerkt aan het wegknippen en afvoeren van de braamstruiken. Heel hartelijk dank allemaal voor jullie hulp! Els Huijvenaar 9 november, 15:00 tot 16:00 uur, actie bloembollen Er zijn weer flink wat bollen opgehaald, o.a. door de politie Delft e.o. als cadeautje tijdens een teambijeenkomst 10 november Boer Roel moet stoppen met moestuin voor stedelingen klik hier 10 november, Tristan, Floor en Merijn van het CLD Technasium gaan de vraag beantwoorden: Wat moet er gebeuren om van de bagger uit de Grote Plas in Delft bakstenen te bakken? 10 november, lezing in De Lier voor KBO over Natuurlijk Delfland Voor de pauze een gesprek over de tuinbouw en de natuur, o.a. de actualiteit over het gifgebruik gaf de nodige twijfel of die cijfers wel kloppen. Na de pauze plaatjes van activiteiten van Natuurlijk Delfland. Dat een stad een rotsgebied is was voor diverse mensen nieuw. 10 november, 10:00 -12:00 uur, studiegroep Paddenstoelen Hoek van Holland is bezocht.

10 november, 20:00 - 22:00 uur, Bestuursvergadering Het bestuur was zeer verheugd dat 100 leden positief hebben gereageerd op het voorstel om de KNNV afdeling Natuurlijk Rotterdam een donatie te geven voor het starten van deze nieuwe afdeling. Er komen bijeenkomsten over de toekomst van de Veeteelt in Midden-Delfland.

11 november, 20:00 - 22:00 uur, De Markerwadden, door ecoloog Ralph Temmink. Het was een prima lezing die de waarde van het gebied liet zien

12 november, natuur voor dier en mens op de kinderboerderij Tanthof. We hebben de plek gevonden waar het paddenhuis zou moeten komen en zijn aan de slag gegaan. Gericht naar het oosten dus in de ochtendzon hebben we een bouwsel gemaakt waar we zelf wel tevreden over zijn. Geen idee of de padden dat ook vinden, maar dat zullen we wel zien. Vervolgens hebben we als proef wat van het gemengde bloemenzaad van de Kindertuinen gestrooid in twee cirkels in het achterste gedeelte van het zuidvak west. De rest van het zaad zaaien we dan in het voorjaar. We vonden ook nog wat bloembolletjes op de zolder die we gepoot hebben bij de ingangsdeur (kantoortje) van de boerderij en op wat plekjes naast het entreevak. Daar zijn we eerst gaan kijken om een indruk te krijgen van de grootte. Het plantvak is al aangegeven met een rijtje bakstenen. Het leek ons handiger om het gereedmaken van de grond in het voorjaar te doen. Nicoline Veenendaal

mm c T

12/11, paddenhuis, kinderboerderij Tanthof, 12/11, paddenhuis, kinderboerderij Tanthof, Nicoline Veenendaal. Nicoline Veenendaal. 12 november, excursie Laantje van ds Loeff in Nootdorp Het was een heel gezellige en leerzame excursie in het Laantje van dominee Loeff. Er wandelde een bewoner door het Laantje en die zei "Die boom moet weg", dus er ontstond een aardig gesprek over die boom (een mammoetboom) en waarom volgens hem die weg moest, hij vertelde enkele details van het Laantje en omgeving, het is vele járen de grens van Nootdorp geweest. In het boek Kroniek van Nootdorp (1990) staat op bladzijde 55 dat Johan Pieter Philippus Loeff van 1897 tot 1939 predikant was die is vertrokken met emeritaat. Met deze 42 jaar is hij de predikant die het langst zijn functie heeft vervuld. ŗ ?*

I

12/11, excursie Laantje van Ds Loeff, 12/11, excursie Laantje van Ds Loeff 13 november, 10:00 -12:00 uur, studiegroep Paddenstoelen Meijendel is bezocht o.a. steppenkoraal gevonden______________________________________ 13 november knotten op de eendenkooi Groenweg Acht personen hebben geknot. Vorig jaar in corona-tijd hebben we in kleine groepjes het griendbosje aan de noordzijde van de Eendenkooi geknot. Nu we hier weer terug waren, blijkt hoe snel alles weer aangroeit. We zijn inmiddels weer begonnen aan de oostzijde van de Eendenkooi, parallel aan de spoorlijn Delft-Rotterdam. Nadat de laatste regendruppels van 9.30 uur gevallen waren, hielden we het redelijk droog met zelfs zonneschijn en regenbogen. Inmiddels hebben we een goede start gemaakt, maar we moeten nog wel een aantal malen terugkomen voordat dit weer helemaal af is. Frank Herfs

1

13/11, knotten, Eendenkooi oostzijde 1 13/11, knotten, Eendenkooi oostzijde 2 Als je niet langer op de hoogte gehouden wilt worden stuur een email aan: nieuwsbrief.delfland-reauest@knnv.nl?subiect^nsubscribe Verstuur een lege email, zonder daar iets aan te veranderen. De Nieuwsbrief wordt gemaakt door de volgende personen Kees van der Kraan, verwerken van inzendingen Marian Barendtszen, e.a., de juiste benaming van soorten Anna Kreffer, Soort van het Seizoen. Louis van der Meijden, Tuintips Huub van 't Hart, secretaris Natuurbescherming Geert van Poelgeest, eindredactie en versturen Het redactieadres is natuurliikDelfland@knnv.nl zie ook briefhoofd.

TIPS Warmteleiding tussen Rotterdam en Den Haag(WarmtelinQ) klik hier Hoeveel C02 is er al opgewekt voor dat die warmte door die buis gaat stromen? Komt die warmte van de olierafinaderijen? Zo ja, hoe duurzaam is dat dan? En hoeveel warmte gaat er verloren onderweg? Wil je effectief bladruimen? Raadpleeg deze tips klik hier Rookoverlast door houtkachels kun je melden bij klik hier Want de gemeente krijgt nu te weinig meldingen binnen om het onderwerp serieus aandacht te geven. Het blijft vooralsnog bij vrijblijvende informatie en stooktips. Stop het ontvinnen van haaien, zie de site van de Europese Unie klik hier Dit zijn de radicale stappen om van fossiele brandstoffen af te komen klik hier Op 27 november organiseert de JNM - Jongeren in de Natuur het Nieuwe Natuur Symposium in Delft klik hier De Omgevingswet niet goed voor de natuur klik hier en hier Westland: collegevragen inzake vervuiling oppervlaktewater klik hier 22 november digitale lezing paddenstoelenfotografie klik hier

Wij sturen je graag het bos in. rrr-TTļrrľ

7—

mä I: J iĝ "

.

.

'ļ-. r .V

- .

;.

. ...-

*

-

‘ KI 1

, ^ ^ ',Ti‘ ' ji 'íljUJ '1

K 'i - )

iwjlBBĩHMga

Om te genieten van de natuur. Of om haar te bestuderen en te beschermen. Natuurlijk Delfland maakt je wegwijs in de natuur.

Natuurlijk Delfland delfland.knnv.nl

Natuurlijk Delfland is een actieve natuurvereniging. Geef onze club draagvlak met je lidmaatschap. INSCHRIJFFORMULIER Delen mag We vinden het fijn als je deze nieuwsbrief deelt met vrienden en bekenden die geïnteresseerd zijn in thema's als natuurstudie, natuureducatie en natuurbescherming in Delfland.___________