1.17) Schrijven college d.d. 07-07-22 inzake ontwikkelingen jeugdhulp

: rlv/llr l; ll Í'r

WESI LAND Postadres: Postbus 1 50 2670 AD Naaldwijk Bezo e kad res:

Laan van de Glazen Stad I 2672 TA Naaldwijk T 14 0174 F (0174) 673 600 E info@gemeentewestland.nl I www.gemeentewestland.nl

Aan de raad van de gemeente Westland

UW BRIEF

UW KENMERK

ZAAK-/P ROJ E CT N R

DOCUMENTNR

BIJLAGE(N)

22-01 65965 CONTACTPE RSOON

C.Y. Nijmeijer ON DERWE RP

CLUSTER Be le id

TELEFOONNUMMER (0174) 672 O47

DATUM VERZONDEN

0 7 JUL| 2022

Regionale ontwikkelingen jeugdhulp

Geachte raad,

Vorig jaar hebben de raden van de gemeenten in Haaglanden de Regiovisie Jeugdzorg Haaglanden 2O21-2026 vastgesteld. Het betreft een meerjarenkader, waarbij elk jaar een Uitvoeringsplan wordt opgesteld. Ook wordt er jaarlij ks een regiovisiemonitor opgesteld. Het eerste exemplaar hiervan is nu gereed. ln deze brieÍ geven wij een toelichting op de regiovisiemonitor, die informatie bevat over het jaar 2021. Daarnaast wordt een toelichting gegeven op drie actuele regionale ontwikkelingen: I de evaluatie van de gemeenschappelijke regeling Servicebureau Jeugdhulp Haaglanden; 2 de landelij ke hervormingsagenda; 3 de actuele situatie rond Jeugdhulp Plus. Evaluatie GR Seryicebureau Bij de vaststelling van de 4e wijziging van de Gemeenschappelijke Regeling Servicebureau Jeugdhulp Haaglanden is bepaald dat een evaluatie plaatsvindt naar het organisatie- en samenwerkingsvermogen van deze gemeenschappelijke regeling. Deze evaluatie heeft in Q1 van 2022 plaatsgevonden en de eindrapportage is recentelijk door het externe onderzoeksbureau aan het GR-bestuur opgeleverd. Vanwege de diverse wisselingen van portefeuillehouders jeugd in de regio, is het Bestuurlijk Overleg Jeugd in de nieuwe samenstelling nog niet in de gelegenheid geweest kennis te nemen van het rapport. Bovendien acht het GR bestuur de regionale samenwerking te complex om deze zonder goede voorbereiding te behandelen.

Bespreking van deze rapportage in het Bestuurlijk Overleg Jeugd is nu voorzien in september 2O22. Daarna wordt u hierover door het college geïnformeerd. La n d e I ij ke h ervorm i n g sag e nd a

\

o

É.

o o

J

De VNG heeft de colleges en gemeenteraden in Nederland 30 mei jl. geïnformeerd over het hervatten van de gesprekken over de Hervormingsagenda. Ter herinnering: vanaf 2018 zijn de gemeenten intensief in gesprek met het rijk over de grote tekorten bij de uitvoering van de Jeugdwet. Ook na bevestiging en onderbouwing van de tekorten via extern onderzoek, is geen overeenstemming tussen het rijk en de VNG bereikt over compensatie van de gemeenten. Dat bracht de VNG tot de bijzondere stap van het inzetten arbitrage, met als uitkomst dat het rij k gemeenten

PAGINA 2

; lri;ili 1; i\\l j,ir WESI LAt{D

moet compenseren voor de feitelij ke tekorten vanaf 2022. Daarnaast heeft zij gemeenten en rijk opgedragen om een ontwikkelagenda op te stellen om te komen tot betere jeugdhulp en een houdbaar stelsel. Voor 2023 en 2024 heefl het Rijk de gemeenten grotendeels gecompenseerd. Voor de jaren erna ligt er een opgave voor rij k, gemeente en sector om maatregelen te namen met een besparingspotentieel van clrca € 1 miljard, structureel vanaí 2028. Voor onze regio betekent dit een enorme opgave van ca. € 65 mln. Medio november 2O22 zal de zogeheten Hervormingsagenda worden vastgesteld. Onze regio bereidt zich voor op dit traject via ambtelijke en bestuurlijke participatie in landelijke en regionale bijeenkomsten. De raden worden tijdig geÏnformeerd over de maatregelen in onze regio. Jeugdhulpplus Jeugdhulpplus (JHP) betreÍt zorg in een gesloten setting, waarbij jongeren op basis van een machtiging van de rechter tiideliik de vrijheid wordt ontnomen en behandeling kan worden opgelegd. Veelal vormen deze jeugdigen een gevaar voor zichzelf of omgeving. Deze vorm van jeugdhulp is zo specialistisch dat het bovenregionaal (per landsdeel) georganiseerd is. Voor het landsdeel Zuidwest zij n 2 aanbieders gecontracteerd: iHUB en Schakenbosch' Deze vorm van jeugdhulp wordt meer en meer als onvoldoende productief en in bepaalde situaties als schadelijk voor jongeren gezien.

Zie ook alle aandacht in de media. Landelijk wordt daarom gewerkt aan omvorming van deze sector, een ontwikkeling die in Haaglanden al in 2016 is inge-

zet, en complex en tijdrovend is. Met de samenwerkende gemeenten, jeugdhulpaanbieders en Jeugdbescherming in het landsdeel Zuidwest is afgesproken om het aantal plekken voor gesloten jeugdhulp af te bouwen van 300 in 2019 naar 100 in 2024. Deze afspraak is eind 2019 vastgelegd in een Bovenregionaal Ambitiedocument. ln Haaglanden is deze ambitie ook vastgelegd in de Regiovisie Jeugdzorg Haaglanden 2021 '2026. lntussen is sprake van sterk dalende vraag (positieÍ) en daarmee continuïteitproblemen bij aanbieders. Door het ontbreken van alternatieven staat de continuïteit van zorg voor deze jongeren onder druk (negatief). Deze conlinuïteitsvraagstukken doen zich ook in Haaglanden voor- Daarom is in het najaar 2021 het landelijk Draaiboek Continuïteit Jeugdhulp door de Jeugdautoriteit in werking gesteld voor onze regio. Dit draaiboek is bedoeld voor cruciale zorg. Eerder hebben wij u hierover geïnformee r d (22-0021 94 1 \. Voor de jeugdigen die nu in JHP verblijven hebben gemeenten een zorgplicht, waarbij de continuïteit van zorg moet worden gewaarborgd. Door bovengenoemde ontwikkelingen en de snelheid ervan neemt de gemiddelde bezetting van het aantal plekken sterk af, waardoor er voor jeugdhulpaanbieders Íinanciële problemen zijn ontstaan. Deze situatie doet zich in het hele land voor en speelt bij 7 van de in totaal 10 aanbieders in het land.

Aanvankelijk werd de oorzaak vooral gezocht in de lockdowns t.g.v. de coronacrisis, inmiddels lij kt de daling vooral een bevestiging van de maatschappelijke en bestuurlijke opinie over JHP. Recentelijk heeft staatssecretaris Van Ooijen (13 mei jl.) nadrukkelijk aangegeven dat hij de JHP zoveel mogelijk wil afbouwen en nog voor de zomer met een plan gaat komen. Hiervoor is een bestuurlijke Kopgroep ingericht waar ook ons landsdeel in is vertegenwoordigd.

22-0165965

PAGINA 3

WEATLAilD

ln Haaglanden is het aantal jeugdigen in gesloten jeugdhulp gedaald van 256 in 2019 naar 202 in 202Q en 147 in 2021 . Op dit moment verblijven er 44 jeugdigen uit Haaglanden in een JHP instelling, waarvan 2 afkomstig uit Westland. Onder regie van de gemeente Den Haag als accounthouder en met de Jeugdautoriteit als toezichthouder, is een concept continuïteits- en herstelplan opgeleverd rond Schakenbosch. Dit plan volstaat niet meer, omdat nu ook de tweede aanbieder in Zuidwest (iHUB) onder financiële druk staat, en nadere analyse op toekomstige de instroom laat zien dat verdere daling kan worden verwacht. Op 4 mei 2Q22 heeÍl de Jeugdautoriteit daarom de accounthoudende regio's Haaglanden en Rij nmond verzocht om te komen tot een gezamenlijk plan van beide aanbieders voor Jeugdhulpplus in het landsdeel, inclusieÍ alternatieve zorgvormen. Dit plan moet leiden tot duurzaam gefinancierde inhoudelijk goede zorg (kleinschalig, meer in de wijk, ambulantisering). Per l juni is een projectleider namens het gehele landsdeel benoemd om te komen tot dit gezamenlij ke plan van aanpak voor het hervormen van de JHP en de bekostiging hiervan. Dit plan zal medio oktober in concept gereed moeten zij n.

Om de zorgcontinuïteit van de geplaatste jeugdigen te waarborgen en tegelijkertijd de hulp te verbeteren, is aÍgelopen tijd hard gewerkt aan een normenkader samen met aanbieders, gemeenten en verwijzers (Jeugdbescherming). De JHP-groepen zij n pell april 2022 allemaal kleinschalig in-

gericht (maximaal 6 jongeren) en zijn de tarieven hierop aangepast. Ook is een eerste voorschot ten behoeve van de liquiditeit geleverd (door Den Haag aan Schakenbosch en door Rijnmond aan iHUB). Regiovis iemonitor

Op 28 januari jl. zijn de raden via een regionale bijeenkomst geconsulteerd over de opzet en inhoud van de regiovisiemonitor. Daarbij is toegezegd dat er tevens in een technische toelichting zal worden voorzien op de eerste oplevering van de monitor, op basis waarvan in de afzonderlij ke raden het bestuurlij ke gesprek hierover nader kan plaatsvinden. Deze bijeenkomst is gepland op 12 september a.s.. De raadsleden worden tevens op hoofdlij nen geïnÍormeerd over de organisatie van de regionale samenwerking rond jeugdhulp alsmede het ontwikkelingsproces met betrekking tot sturen op kwaliteit (bijvoorbeeld clientervaring en professionals). Bijgaand doen wij u de eerste Regiovisiemonitor Jeugdhulp toekomen. De monitor heeft betrekking op het jaar 2021 , de periode vóór vaststelling van de Regiovisie. ln het document wordt toegelicht dat de doorontwikkeling van deze monitor een proces van jaren is, waarbij steeds meer data beschikbaar komen en de betrouwbaarheid hiervan toeneemt. Mogelij k zullen in de komende periode onderwerpen meer naar de achtergrond gaan, waarbij andere toegevoegd gaan worden. denk aan onderdelen van de hiervoor genoemde opgaven uit de landelijke Hervormingsagenda. Ook is nog veel onderzoek nodig naar duiding, dit gegeven komt daarom regelmatig terug in de monitor. Daarbij zullen we bovendien moeten prioriteren, omdat niet alles in een keer kan.

Bij de voorbereiding zij n ouders en jongeren betrokken geweest, met name rond de opbouw van de indicatoren. Deze betrokkenheid willen we komende periode versterken. Uiteraard wordt deze eerste uitgave de komende periode in allerlei bijeenkomsten besproken en zullen wij van de uitkomsten ook verslag doen.

22-0165965

PAGINA 4

.,icilf r.i//|:,i it\1 Í, ri W Ë g Í L Ail D

De eerste uitgave van de Regiovisiemonitor is een omvangrijk document geworden. Dat heeft ermee te maken dat een aantal.onderwerpen waarover nog weinig data voorhanden zijn, en hierbij

is gekozen voor een kwalitatieve toelichting. Elk hoofdstuk eindigt met een samenvatting. Onderstaand de hoofdlijnen daarvan. Alqemeen beeld VanaÍ 2019 is het aantaljeugdigen dat jeugdhulp ontvangt in de regio Haaglanden gestabiliseerd op bijna 30.000, circa 0,1% boven het landelijk gemiddelde van 10,6%. De kosten per client tonen een stijgende lijn, naar gemiddeld ca. €10.000 in 2021 . Deze trend is aan meerdere oorzaken te wijten, zoals de toename van de complexiteit van de problematiek van de gezinnen, wachtlijsten en de hiermee gepaard gaande verlenging van de duur van de trajecten. Regionaal zijn er 185 jeugdhulpaanbieders gecontracteerd, 32 daarvan zijn in alle H10-gemeenten actief en vertegenwoordigen gezamenlijk 74Vo van de kosten. Naast de 185 ziin er nog gespecialiseerde landelijke of lokale aanbieders waarmee wordt samengewerkt.

De indicatoren van de ambities van de regiovisie Normaliseren: 'Versterken van het gewone opvoeden en opgroeien'

lil óéR keÈí

tJndPíwtÍ

ln één keer goed: 'Tijdig inzetten van de best passende hulp'

qoeJ

Generiek

Wonen: 'Kinderen en jongeren groeien ro thuis mogelijk op'

Veiligheid:'Duurzaam veilig opgroeien'

Vutltglrrrtrl

Onderwijs: leugdhulp en ondenrrijs werken effectief samen'

Normaliseren. reikwiidte De thema's normaliseren en reikwijdte van de Jeugdwet zullen naar verwachting in de voornoemde landelijke Hervormingsagenda een prominente plek krijgen. Omdat er in 2021 vooral sprake was van voorgenomen activiteiten, is er in het betrefÍende hoofdstuk in de regiovisiemonitor nog geen sprake van het meten van voortgang en is beschreven op welke wijze in 2022 met deze onderwerpen is gestart: - verdiepen en toepassen van kennis over normaliseren; begin 2022 zijn de eerste resultaten van een hiertoe opgericht leernetwerk verschenen; - uitwerken hoe de jeugdhulp via de verordeningen begrensd kan worden;

22-0165965

PAGINA 5

i!'!li tr?/ilt ;i\\',;;

WEgtLAND

in gesprek met aanbieders over hoe normaliseren onderdeel wordt van de dagelij kse werkprocessen en wat daar voor nodig is. Passende hulo (in één keer qoed) Om een beeld te krijgen oí en in hoeverre hulp in één keer goed wordt ingezet, wordt gekeken naar de instroom van nieuwe jeugdigen in de jeugdhulp per jaar. Het aandeel jeugdigen dat voor het eerst gebruikmaakt van jeugdhulp is in twee jaar relatief gedaald van 60% naar 54Yo en ligt in 2021 ook absoluut onder het niveau van 20't 9. Het aantal jeugdigen waarvan de hulp wordt verlengd of die binnen een halÍ jaar terugkeert, is toegenomen. Zo thuis moqeliik opqroeien De monitor laat een sterke daling zien van het aantal plaatsingen van jongeren in een instelling, vooral bij de gesloten jeugdhulp. Ten opzichte van 2019 zijn de aÍgelopen drie jaren zo'n 400 minder kinderen in een instelling geplaatst. Opvallend is verder de aÍname van het aantal plaatsingen in een pleeggezin. Deze neergaande trend in combinatie met meer ambulante inzet, kan gezien worden als een bevestiging van de ambitie van zo thuis mogelijk opgroeien. Dit hoofdstuk is voor een belangrijk deel kwalitatief van aard en schetst vooral het ontwikkelingstraject. Duurzaam veilio opqroeien ln dit hoofdstuk is beschreven wat in de regio Haaglanden gedaan wordt om jeugdigen duurzaam veilig te kunnen laten opgroeien.

Er is toegelicht wat jeugdbescherming en jeugdreclassering is, hoe vaak de jeugdbescherming en jeugdreclassering (Gl) wordt ingezet en welke organisaties bij de uitvoering in onze regio zijn betrokken. Ook is toegelicht hoe de relatie is met de inzet van jeugdhulp door de Gl en hoe er samengewerkt wordt om het aantal jeugdigen dat lang op passende hulp moet wachten verminderen (Beter Samenspel en de 'Doorbraakaanpak'). ln dit hoofdstuk is ook de inzet van de Crisisdienst zichtbaar gemaakt. Er is daarbij sprake van een groei van het aantal aanmeldingen bij de Crisisdienst en een afname van het aantal oplegde huisverboden. Over het geheel genomen vertoont de inzet van ondertoezichtstelling (OTS) en voogdij de aÍgelopen drie jaar licht een dalende lijn, evenals het aantal machtigingen voor een u ith u is p laats in g.

Aanpak wachttiiden

ln dit hoofdstuk wordt ingegaan op de wachttij den voor jeugdhulp in de regio Haaglanden. De langste wachttijden zijn bij de ambulante jeugd-GGZ en bij integrale verblijfshulp.Zo'n 17o/o yaít de aanbieders heeÍt een wachttijd van drie maanden of meer. De wachttijden bij de specialistische Kinderdagcentra in de regio Haaglanden zijn lang, vooral in relatie tot de jonge leeftijd van de kinderen. De Haagse Hogeschool heeft in 2O21 onderzoek gedaan op basis van de gegevens van het wachtlijstbeheer en zorglogistiek van het Expertiseteam Complexe Zorg. Daarui t blijkt de meerwaarde van het instrument Zorglogistiek: kinderen bij het reguliere wachtlijstbeheer wachten gemiddeld zes maanden op een plek (70% wacht langer dan elÍ weken) en via de coórdinatie van zorglogistiek is de gemiddelde wachttijd drie maanden en wacht 37oÁ van de jeugdigen langer dan elf weken. ln 2022 ontstaat meer zicht op de knelpunten van de jeugdigen die langer dan drie maanden

22-0165965

PAGINA 6

op de wachtlijst staan. Door dit verbeterde inzicht, kan samen met de zorgaanbieders gericht gewerkt worden aan het verkorten van de wachttijden.

ln dit hoofdstuk zijn geen cijfers opgenomen over eventuele wachttijden bij lokale teams, daarover wordt op het niveau van individuele gemeenten gerapporteerd. Een regionaal beeld van wachttijden bij lokale teams is een van de ontwikkelpunten voor volgende edities van deze regiovisie monitor. Onderwiis en ieuqdhulp werken effectieÍ samen ln dit hoofdstuk wordt aan de hand van de regiovisie geschetst beschreven wat er binnen de gemeenten in de regio Haaglanden gebeurt op het gebied van samenwerking tussen onderwijs en jeugdhulp. Zowel in het (speciaal en regulier) primair en voortgezet onderwijs als het middelbaar onderwijs. Dit hooÍdstuk is sterk kwalitatief van aard en geeft inzicht in de complexiteit van het veld van onderwijs-jeugdhulp en licht toe hoe de ambities uit de regiovisie over onderwijs-jeugdhulp worden uitgewerkt. Dit gebeurt onder andere via het verder uitbreiden en uitvoeren van de onderwijs - jeugdhulparrangementen en een analyse van de jeugdigen die niet in de eigen gemeente onderwijs volgt en ondersteuning nodig heeft. Doel is beter inzicht in het grensverkeer en de benodigde regionale samenwerking. Zoals vermeld wordt deze regiovisiemonitor tijdens een regionale raadsinformatiebijeenkomst op 12 september ambtelijk toelicht.

Tijdens deze bijeenkomst bent u ook in de gelegenheid om op basis van deze monitor input te geven met betrekking tot het Uitvoeringsplan Jeugdhulp 2023'

ln opdracht van de raad is in Westland tevens een lokale jeugdhulpmonitor ontwikkeld. Deze jeugdhulpmonitor wordt tegelijk met de regionale monitor aan u verzonden. Het voornemen is om eind september deze lokale en regionale monitor in een lokale raadsinformatiebijeenkomst te bes p reke n.

Hoogachtend,

burgemeester en ret ris, de

pindler

houders va

stland,

deb

eester,

Are

s

22-0165965