1.16) Schrijven Natuurlijk Delfland d.d. 19-09-21 inzake Nieuwsbrief 109 (G21-001835)

From: Sent: To: Cc: Subject: Attachments:

Griffie zondag 19 september 2021 20:34:45 Info Graag inboeken FW: Nieuwsbrief Natuurlijk Delfland Nieuwsbrief 109 Natuurlijk Delfland ATT00001.txt; 109 2021 09 19 NatuurlijkDelfland Nieuwsbrief.pdf; ATT00002.txt

-----Oorspronkelijk bericht----Van: nieuwsbrief.delfland-bounces+griffie=gemeentewestland.nl@knnv.nl <nieuwsbrief.delfland-bounces+griffie=gemeentewestland.nl@knnv.nl> Namens Nieuwsbrief Natuurlijk Delfland Verzonden: zondag 19 september 2021 10:37 Aan: Nieuwsbrief Natuurlijk Delfland <nieuwsbrief.delfland@knnv.nl> Onderwerp: Nieuwsbrief Natuurlijk Delfland Nieuwsbrief 109 Natuurlijk Delfland Beste mensen, Hierbij het actuele nummer van de nieuwsbrief van Natuurlijk Delfland. Veel leesplezier!

Natuurlijk Delfland Postbus 133 2600 AC DELFT NatuurlijkDelfland@knnv.nl website: Delfland.knnv.nl twitter: KNNVafdDelfland facebook: KNNV-afdeling-Delfland instagram: knnvafdelingdelfland Natuurlijk Delfland staat voor samenleven met de natuur

Nieuwsbrief 109 19 september 2021

Het werkgebied omvat de gemeenten Westland, MiddenDelfland, Delft, Rijswijk (zuid), Ypenburg-Leidschenveen (Den Haag), Pijnacker-Nootdorp en Lansingerland. Afdeling van de Koninklijke Nederlandse Natuurhistorische Vereniging

VOORUITBLIK Rubriek Lief en Leed Leden die een geboorte meemaken, gaan trouwen, ziekenhuis opname, overledene in de directe kring. Stuur een bericht voor deze rubriek. Thema voor 2021: zaaien en maaien Natuur inclusief betekent samenleven met de natuur. Dit alles met het hoofd, hart en handen, oftewel met kennis en passie en door het beschermen van de natuur. klik hier voor meer informatie over het jaarthema Soort van het Seizoen: zweefvlieg. Juli - september 2021 Fotografeer ze en stuur deze op naar natuurlijkdelfland@knnv.nl

15/09, doodskopzweefvlieg, Delfgauw, Wouter Müller.

15/09, kegelbijvlieg, Delfgauw, Frans Coppens

16/09, blinde bij, Kwintsheul, Kees van der Kraan.

17/09, kleine bijvlieg of kustbijvlieg, kindertuin de goudsbloem, Kees van der Kraan.

Reuzenberenklauwbrigades (RBB) RBB Abtswoudse Bos West, iedere maandag 19:30 – 21:00 uur RBB Rijswijk, seizoenstop RBB Pijnacker, iedere woensdag 19:00 – 21:00 uur RBB Abtswoudse Bos Midden, seizoenstop tot maart. Belangstellenden die daarmee willen helpen worden uitgenodigd zich hiervoor op te geven via medewerkernatuurlijkdelfland@gmail.com

21 september, 19:00 – 20:30 studiegroep Vissen Het doel van een studiegroep is om met elkaar heel veel te leren van vissen. Je hoeft niet direct grote kennis van dit onderwerp te hebben wel verwachten we een actieve deelname. Belangstellenden die kennis willen maken met de studiegroep worden uitgenodigd deze bijeenkomst bij te wonen. Als je wilt blijven komen is een lidmaatschap vereist. Opgeven is verplicht en vraag de locatie aan via vissen@delfland.knnv.nl Kijk voor de activiteiten in het hele kwartaal op onze site Want het programma wordt regelmatig aangevuld. klik hier Spek de clubkas samen met PLUS Delft – Den Hoorn PLUS Martin Panis, Schinkel, Tanthof en Van Leeuwen van zondag 5 september t/m zaterdag 13 november een unieke spaaractie: Spaar je club gezond. Klanten kunnen sparen voor sponsorpunten. Bij elke 10 euro aan boodschappen ontvang je er al één. Hoe meer sponsorpunten jij spaart, hoe meer euro’s dat oplevert voor de kas van onze club. Vergeet daarbij niet de sponsorpunten te activeren op plus.nl/sponsorpunten. Help onze club met de sponsorpunten van PLUS. PLUS Martin Panis, Schinkel, Tanthof en Van Leeuwen stellen in totaal €75.000,00 beschikbaar voor alle deelnemende clubs.

Ga voor meer informatie over de spaaractie naar plus.nl/club of vraag ernaar bij PLUS Tanthof; Koop bij de Plus in Tanthof en Den Hoorn je boodschappen en geef aan dat je Natuurlijk Delfland steunt. Het gevolg is dat we minimaal één boor de reuzenberenklauw kunnen aanschaffen. Dit maakt het sterken een stuk lichter,. Tuintips De hazelnoten oogst breekt aan! Schud flink aan de boom en het regent noten!! Ga ze niet plukken, als ze nog niet uit zichzelf los laten zijn ze nog niet volgroeid en niet eetbaar.

Hazelnoten, Louis van der Meijden. Sterrenhemel 21 september 01.55: Het is Volle Maan. De Maan staat vrijwel precies tegenover de Zon aan de hemel. We zien hierdoor de Maan vrijwel de hele nacht, en de verlichte kant van de Maan is naar de Aarde gekeerd. 20.54: Bedekking van Io Vanavond zijn een bedekking door de planeetschijf van Jupiter en verduistering van Io volledig te zien. De bedekking begint om 20:54 uur, op het moment dat Io achter de schijf van Jupiter verdwijnt, en duurt tot 23:58 uur, wanneer Io weer tevoorschijn komt vanuit Jupiters schaduw. 23.28: Tot 23:58 zijn van de grote Jupitermanen alleen Ganymedes en Callisto zichtbaar. 22 september 21.21: Vandaag begint de herfst: het herfstequinox vindt plaats. De Zon verwisselt het noordelijk halfrond voor het zuidelijk halfrond en staat precies boven de evenaar van de Aarde. Vandaag duurt de dag (ongeveer) even lang als de nacht (Latijn: equi = gelijk, nox = nacht), na vandaag duren de nachten langer dan de dagen. Voor een liefhebber van de sterrenhemel begint nu de meest interessante helft van het jaar. De zomer telde 93,66

dagen, de herfst zal 89,86 dagen duren. De elliptische baan van de Aarde om de Zon is verantwoordelijk voor het feit dat de seizoenen niet even lang zijn; wanneer de Aarde verder van de Zon verwijderd is in haar baan, beweegt zij langzamer. Hierdoor duurt dat seizoen (op dit moment is dat in de zomer) langer. Voor meer gegevens, zie de tabel de seizoenen. Dit heet ook wel de astronomische herfst, de weerkundige herfst is al op 1 september begonnen. Op het zuidelijk halfrond zijn de seizoenen tegengesteld aan die op het noordelijk halfrond en daar begint nu de lente. 23 september 21.54: Jupiter staat in het zuidzuidoosten op een hoogte van 21° boven de horizon. De Zon staat 21° onder de horizon en het is donker. 25 september 23.06: Jupiter staat op een hoogte van 23° boven de zuidelijke horizon. De Zon staat 31° onder de horizon en het is goed donker. Afdelingswinkel, verkoopadres van de KNNV Uitgeverij en de Jeugdbondsuitgeverij Bij KNNV uitgaven ontvangen leden 10% korting, bestel via natuurlijkDelfland@knnv.nl Het onkruidboek Natuurlijk onderhoud in de praktijk Auteurs: Reinhard Witt & Katrin Kaltofen € 17,95 Verschijnt half oktober 2021 - Alles wat je over beheer van natuurlijke tuinen wilde weten. 'Het onkruidboek' beschrijft de belangrijkste onkruiden en brengt deze met mooie illustraties in beeld.

Melarium ons clubhuis Het Melarium, natuurhuis voor natuur, bijen en kunst; een plek waar je natuur, rust, ruimte en inspiratie vindt. Er zijn twee gebruikers Natuurlijk Delfland (1ste verdieping) en de Imkervereniging Delft (begane grond). Het Melarium is te bereiken via de Thijsseweg 11 in Delft. Hier aan het einde van de Thijsseweg staat het straatnaambord Melariumpad (fiets/voetpad). Na 10 minuten lopen of 3 minuten fietsen zie je het Melarium. Voor verhuur voor groepen tot tien deelnemers neem contact op met de beheerder van het Melarium, 06 - 13 07 07 14, natuurlijkDelfland@knnv.nl. Klik hier voor meer informatie

TERUGBLIK: Waarnemingen Waarnemingen Ook waarnemingen zonder foto’s blijven welkom. Wij gaan er vanuit dat je je waarneming zelf meldt via www.waarneming.nl

12/09, langpootmug op de deur, Lia Claus.

13/09, aangebrande valkmot, Den Hoorn, Willemein.

13/09, brugspin, Abtswoudse bos midden, Aukje Gjaltema.

13/09, gewone huisspin in onze achtertuin. Delft, Karin Flier.

13/09, gordijnzwam, Binnen een dag opgekomen tussen het gras in de voortuin Triumphlaan in Delfgauw. Karin Flier.

13 09, lakzwam, Delft, Karin Flier.

13/09, oesterzwam, in een voortuin Schimmelpenninck van de Oyeweg in Delfgauw, Karin Flier.

13/09, zwavelzwam, Arno.

14/09, gamma-uil op stijf ijzerhard Syriëstraat, Aukje Gjaltema.

16/08, tijgerslak, Tosca Bouma.

16/09, aalscholver droogt zijn veren, Delftse hout, Lia Claus.

16 09, blauwalg, grote plas, Delftse hout, Lia Claus.

16/09, taxusspikkelspanner, Syriëstraat, Aukje Gjaltema. 16/09, alsemambrosia, Woudse weg Schipluiden, Kees van der Kraan.

18/09, elk jaar komen er puttertjes zaadjes eten in mijn tuin, prachtig. Aad van Uffelen.

Jos zijn pad Op 7 september ben ik op pad geweest met de vissenwerkgroep bij het aquaduct over de A4. Enkele foto’s bijgaand. Verder op 7 september in Delfgauw - maar ook elders- gezien dat varkensgras in een smalle strook naast het pad groeit. Op mijn pad trof ik in 30-55-55 een rode libel met ‘hangende’ vleugels aan en morgenster die nog niet alle kroonbladeren open had staan [een exemplaar op 20 cm afstand wel] . Op het fietspad een sprinkhaan. In 37-15-15 stond een blauwe reiger op wacht. Drie haagwindebloemen langs de oprit van de Brasserskade naar de A13 stonden er wel mooi bij en op de afrit naar het Van Weerden Poelmanpad zag ik een struikje boerenwormkruid. Ook heb ik gesignaleerd dat na het maaien -tussen de twee viaducten- sommige soorten weer snel opleven. Bewijs hiervan via een foto van blaassilene, maar ook luzerne, smalle weegbree en perzikkruid bloeiden weer ‘voorbeeldig’! De fuut zat weer op het nest bij het sluisje met twee meerkoeten er nu naast. En … de appartementen op de Oostsingel hadden bij de bouw keurig een aflopende slootkant gerealiseerd waar -niet geënsceneerd!- al druk gebruik van werd gemaakt. Tot slot: op Monumentendag zag ik in de vijver van het Kruithuis een meerkoetenpaar met twee ‘halfwas’jongen

07/09, staafwantsen, aquaduct-A4, Jos van Koppen.

07/09, vissen in cuvet, aquaduct-A4, Jos van Koppen.

07/09, 37-16-33, varkensgras smal randje Swanecampen, Jos van Koppen.

08 09, 30-55-55, libelle vleugels omlaag, Van Weerden Poelmanpad, Jos van Koppen.

08/09, 30-55-55, morgenster, Van Weerden Poelmanpad, Jos van Koppen.

08/09, 30-55-55, sprinkhaan, Van Weerden Poelmanpad, Jos van Koppen.

08/09, 37-15-15, haagwinde, langs oprit Brasserskadeviaduct-A13, Jos van Koppen.

08/09, 37-15-15, boerenwormkruid, Van Weerden Poelmanpad, Jos van Koppen.

08/09, 37-15-15, blaassilene, Van Weerden Poelmanpad, Jos van Koppen.

08/09, 37-15-25, mooie aflopende walkant in gebruik naast appartementen Oostsingel, Jos van Koppen.

TERUGBLIK: Activiteiten 14 september, 19:00 uur tot donker RBB Rijswijk Deze week was de laatste keer Reuzenberenklauw steken in Rijswijk dit jaar. De avonden zijn weer sneller donker aan het worden, waardoor het niet zinvol is om in de avond nog aan de slag te gaan. Bijna was deze laatste keer niet doorgegaan omdat het even een behoorlijke bui gaf, maar die was snel voorbij. Na een uurtje bezig te zijn geweest, viel de schemering al in. Gelukkig waren op dat moment vrijwel alle kleine reuzenberenklauwen op het veld geruimd. We hebben het seizoen 14/09, RBB Wilhelminapark, Wouter Müller.

afgesloten met een drankje en wat snacks. Nogmaals dank en tot volgend jaar! Wouter Müller. 15 september, 19:00 uur – tot donker, RBB Pijnacker Zeven mensen hebben reuzenberenklauwen uitgestoken. Menno en Hans bleven in de buurt van Delft en hebben opnieuw het talud van de A13 ontdaan van de nakomers van deze invasieve exoten. Een vijftal andere vrijwilligers heeft de eindsprint ingezet op de Staal te Pijnacker, waarbij grote hopen uitgestoken planten ontstonden. De planten op de werkbare grond zijn nu vrijwel allemaal verwijderd, zodat alleen de duizenden planten op de puinhopen nog resteren. Ton Langeveld. 15 september, 20:00 – 22:00 uur, Bestuursvergadering We hebben nu 400 leden en dat moet worden gevierd worden. Er komt een interview in Veldbericht. We gaan een stageplek in het bestuur aanbieden aan mensen die ervaring willen opdoen. Er komt een rondgang langs een aantal boomgaarden met een expert. Het Jaarplan 2021 is besproken. Een aantal plannen zijn niet doorgegaan tot nu toe door Corona: inventarisatie Leeuwendaal en Aantrekkelijke vereniging en Natuurlijker Tanthof bijvoorbeeld. 16 september, 20:00 tot 22:00 uur, startavond naar een duurzamere natuur in Westland Er waren 12 mensen aanwezig, die met elkaar gesproken hebben wat zij deden en zouden willen doen.

In Westerlee en in Maasdijk zijn groepen bewoners actief om hun omgeving te vergroenen, Daarmee gaan we in ieder geval verder. Met andere anderen houden we contact. De conclusie van de avond was: de zaden zijn herkend. 17 september 10:12:00 uur project Natuur op kinderboerderij Tanthof We waren door diverse omstandigheden met z’n drieën. Zoals vorige keer afgesproken hebben we wat planten uit het centrale vak van de bijentuin naar een beter plekje verplaatst. Het vak langs de sloot is stevig gewied -een kruiwagen vol- maar is nog niet klaar. Volgende week gaan we daarmee verder. Nicoline Veenendaal 17 september 2021, 13:00 – 19:00 uur parking day in Delft Op 7 plekken is Delft is de vraag aan de orde gesteld: Hoe gaan wij om met de openbare ruimte. Hieraan hebben 17 organisaties deelgenomen. Natuurlijk Delfland had een stand op de Bikolaan/ Zairestraat. Wij pleiten voor een groene woonomgeving. Het wedstrijdje Hoeveel weegt de mand van Weveling trok de aandacht. Er werd flink gewogen en gewikt. Het hoogste gewicht dat werd geschat was 40 kg, de laagste 4 kg.

17 /09, parking day

17 /09, parking day

17/06, hoeveel weegt de mand Van Weverling?

17/09, Lia Claus is winnares van de wedstrijd Hoe zwaar is de mand van Weverling. Zij ontvangt drie boodschappentassen vol met biologische boodschappen.

17/09, dankjewel voor een mand vol spullen van Odin. Ik ben er heel blij mee. X groet Lia Claus

17/09, voor de winnares

18 september, de volledige ploeg 2021 World clean up day in het Westland.

18 september, 10:00 – 12:00 uur World clean up day Om 9.00 uur verzamelden we ons bij ons startpunt: het restaurant bij de Wollebrand-plas in Honselersdijk. De leiding was in handen van Jan de Vreede. Na een korte instructie en het uitdelen van de hesjes en grijptangen gingen we aan de slag. Ons kleine groepje (4 personen) splitste zich in tweeën. De mannen deden de grote ronde: vanaf de plas door de fietstunnel, linksaf de Lange Broekweg, Noordlierweg, langs de 7 gaten en langs de Veilingroute terug. De dames deden een iets kleinere ronde: vanaf de plas de Broekpolderlaan aflopen richting Zwethlaan, Zwethlaan richting de Veilingroute en langs de waterberging weer terug. Tijdens deze actie hebben we 8 volle vuilniszakken verzameld met veel sigarettenpeuken, tissues, blikjes en allerlei andere dingen als aanstekers, mondkapjes, piepschuim en visdraad. we koffie/ thee kregen aangeboden van restaurant De Wollebrand. We kijken terug op een actieve en geslaagde ochtend! Marja van Waveren

17 en 18 september, minicursus Paddenstoelen De minicursus had 30 inschrijvingen er konden 15 meedoen. Dus er is grote animo voor deze soortgroep. Vrijdagavond was de zoombijeenkomst, waarin vele vragen werden gesteld en zaterdag is het Staelduijnse Bos bezocht. Hanneke Westrik (KNNV afd. Den Haag) en Theo Strik heeft de groep rondgeleid. Deze mincursus was ook een start van de studiegroep Paddenstoelen. Het doel van een studiegroep is om met elkaar heel veel te leren van paddenstoelen. Je hoeft niet direct grote kennis van dit onderwerp te hebben wel verwachten we een actieve deelname. 18 september Steenbreek Westland in De Lier Een zeer geslaagde dag. Met planten en compost van steenbreek hebben bewoners 15 boomspiegels in de Schoolstraat en Tuinstraat beplant. Er zijn verschillende vaste planten en bodembedekkers gebruikt, die groeien uit tot een dicht plantendek, zo hebben niet gewenste planten weinig kans. Honden en katten zullen een andere plek moeten zoeken voor hun behoefte. Bij een achtertuin zijn er tegels uitgegaan in ruil voor planten. Het bleef na de actie nog lang gezellig bij de koffietafel.

De Tuinstraat in actie, Anna Kreffer De Tuinstraat voor de actie, Anna Kreffer 18 september 14:00 – 16:00 uur, 60 jarig jubileum van Natuur en Milieubescherming Pijnacker Namens Natuurlijk Delfland was Geert aanwezig om deze collega natuurvereniging van harte te feliciteren met deze mijlpaal. In een toespraak schetste de voorzitter (Richard Smokers) de ontwikkeling van NMP van een vogelgroep tot een invloedrijke verenging in Pijnacker-Noortdorp, die steeds meer samenwerkt met collegaverenigingen als Natuurlijk Delfland en het IVN. Zijn toespraak werd onderbroken door de komst van de burgemeester die de grote en langjarige daden van Marleen Lekkerkerk en Gerard de Hoog memoreerden. Aan het eind overhandigen zij de versierselen als lid in de Orde van Oranje Nassau. Met een staande ovatie reageerde de zaal op deze terechte onderscheiding. Lees ook het interview met o.a. Richard in De Telstar, klik hier De nieuwe site van NMP werd ook geopend: https://nmpijnacker.nl/ Deze was door een Russische hacker 14 dagen geleden gehackt.

18/09, Natuur- en Milieuvereniging Pijnacker bestaat 60 jaar.

18/09, Marleen Lekkerkerk en Gerard de Hoog van NMP worden door de burgemeester toegesproken Als je niet langer op de hoogte gehouden wilt worden stuur een email aan: nieuwsbrief.delfland-request@knnv.nl?subject=unsubscribe Verstuur een lege email, zonder daar iets aan te veranderen. De Nieuwsbrief wordt gemaakt door de volgende personen Kees van der Kraan, verwerken van inzendingen Marian Barendtszen, e.a., de juiste benaming van soorten Anna Kreffer, Soort van het Seizoen. Louis van der Meijden, Tuintips Huub van ’t Hart, secretaris Natuurbescherming Geert van Poelgeest, eindredactie en versturen Het redactieadres is natuurlijkDelfland@knnv.nl zie ook briefhoofd.

TIPS Bomenwacht klik hier dit zijn de groenste plekjes van de campus klik hier

Egeltelweekend klik hier Alsemambrosia: onopvallend, maar schadelijk voor de gezondheid klik hier Expo ‘One Planet’ in De Papaver Op zaterdag 25 september wordt de expo om 13.00 uur officieel geopend door wethouder Stephan Brandligt van de gemeente Delft. Houd de websites www.papaverdelft.nl en www.delft4globalgoals.nl in de gaten. Gebruik geen gif in je tuin – en geniet van bijen en vlinders De helft van de tuinbezitters gebruikt gif voor de bestrijding van onkruid en ‘plagen’. Ook middelen waarvan bekend is dat ze slecht zijn voor bijen, vlinders en andere dieren blijken nog volop te worden gebruikt. Daarnaast kan indirect gif de tuin binnenkomen door planten vanuit tuincentra. Er zijn voldoende mogelijkheden om op een milieu- en natuurvriendelijke manier te werken.

Lees meer: klik hier Onderzoek bevestigt: gifstapeling nekt de bijen in ons land klik hier Westland en Rijswijk hebben zich ingeschreven om mee te doen aan de Groene Stad Challenge klik hier Groenzoom onderdeel van Bijzonder Provinciaal Landschap Midden-Delfland klik hier Jacobskruiskruid krijgt onterecht de schuld klik hier Petitie geen kabel door Schiermonnikoog klik hier Plan voor metro klik hier Vakantie tips Ceciel Sillevis Natuurreservaat Platier Oye klik hier (strand- en duingebiedje) En in de buurt van de Baie de Somme: Parc de Marquenterre klik hier (heel veel lepelaars, en ooievaars) Vogelreservaat Grand Laviers klik hier (voormalige depots van suikerfabriek van Abbeville zijn getransformeerd tot natuurgebied; 3 plassen met verschillende diepten; gerund door zeer enthousiaste bewoners)

Natuurlijk Delfland is een actieve natuurvereniging. Geef onze club draagvlak met je lidmaatschap. INSCHRIJFFORMULIER

Delen mag We vinden het fijn als je deze nieuwsbrief deelt met vrienden en bekenden die geïnteresseerd zijn in thema's als natuurstudie, natuureducatie en natuurbescherming in Delfland.

Graag ontvangen we graag jouw natuurervaringen. Meld het ons, bij voorkeur met een foto! Blijf met minimaal 1,5 meter uit elkaar. Vriendelijke groet, Geert van Poelgeest voorzitter Natuurlijk Delfland Een afdeling van de KNNV. website: Delfland.knnv.nl 06 - 33 00 17 42 De Natuurlijk Delfland staat voor een natuurlijke leefomgeving Geef ons draagvlak met je lidmaatschap Bezoek ook onze website: Delfland@knnv.nl Hier lees je de redenen om lid te worden. email: natuurlijkDelfland@knnv.nl Webpagina: Delfland.knnv.nl Om je abonnement op deze lijst te beëindigen: klik op mailto:nieuwsbrief.delfland-unsubscribe@knnv.nl en verstuur de mail, of schrijf zelf een (lege) mail naar nieuwsbrief.delflandunsubscribe@knnv.nl. Belangrijk: Aan de afzender van jouw mail zien wij wie zich afmeldt. Verstuur je opzegging dus vanaf het adres dat daadwerkelijk op de Nieuwbrief is geabonneerd. Vanaf een ander e-mail adres werkt het niet (bijvoorbeeld als je je mail hebt doorgestuurd, en leest op een ander email adres).