1.14) Schrijven Natuurlijk Delfland d.d. 07-11-21 inzake Nieuwsbrief 116 (G21-002268)

From: Sent: To: Cc: Subject: Attachments:

Griffie zondag 7 november 2021 15:25:28 Info Graag inboeken FW: Nieuwsbrief Natuurlijk Delfland Nieuwsbrief 116 Natuurlijk Delfland 116 2021 11 07 Natuurlijk Delfland Nieuwsbrief.pdf; ATT00002.txt

-----Oorspronkelijk bericht----Van: nieuwsbrief.delfland-bounces+griffie=gemeentewestland.nl@knnv.nl <nieuwsbrief.delfland-bounces+griffie=gemeentewestland.nl@knnv.nl> Namens Nieuwsbrief Natuurlijk Delfland Verzonden: zondag 7 november 2021 09:20 Aan: Nieuwsbrief Natuurlijk Delfland <nieuwsbrief.delfland@knnv.nl> Onderwerp: Nieuwsbrief Natuurlijk Delfland Nieuwsbrief 116 Natuurlijk Delfland Beste mensen, Hierbij het actuele nummer van de nieuwsbrief van Natuurlijk Delfland. Veel leesplezier!

Natuurlijk Delfland Postbus 133 2600 AC DELFT NatuurlijkDelfland@knnv.nl website: Delfland.knnv.nl twitter: KNNVafdDelfland facebook: KNNV-afdeling-Delfland instagram: knnvafdelingdelfland Natuurlijk Delfland staat voor samenleven met de natuur

Nieuwsbrief 116 7 november 2021

Het werkgebied omvat de gemeenten Westland, Midden-Delfland, Delft, Rijswijk (zuid), Ypenburg-Leidschenveen (Den Haag), Pijnacker-Nootdorp en Lansingerland. Afdeling van de Koninklijke Nederlandse Natuurhistorische Vereniging

VOORUITBLIK Rubriek Lief en Leed Bertus Laros is op 4 november overleden. Hij was de natuur, met name de vogels altijd heel erg toegedaan en hij heeft zich vele jaren onvermoeibaar namens de Vogelwacht ingezet om de inrichting en beheer van de gemeente Delft daarvoor aan te passen. Als wij van Natuurlijke Delfland met de gemeente spraken, was hij er ook. Zijn bevlogenheid en nuchterheid is een voorbeeld voor iedere natuurliefhebber. Thema voor 2021: zaaien en maaien Natuur inclusief betekent samenleven met de natuur. Dit alles met het hoofd, hart en handen, oftewel met kennis, passie en door het beschermen van de natuur. klik hier voor meer informatie over het jaarthema Soort van het Seizoen: hazen en konijnen Kijk uit naar hazen en konijnen, fotografeer deze, Stuur deze op en eerdere ervaringen met deze prachtige dieren via natuurlijkdelfland@knnv.nl 5 november, 5 hazen, Woudse polder, Geert tot en met 13 november Spaaractie PLUS Delft Wij sparen voor de aanschaf van stekers voor de reuzenberenklauwen. Klanten kunnen sparen voor sponsorpunten. Bij elke 10 euro aan boodschappen ontvang. Vergeet niet de sponsorpunten te activeren op plus.nl/sponsorpunten. De PLUS stellen in totaal €75.000,00 beschikbaar voor alle deelnemende clubs. Het totale bedrag wordt verdeeld op basis van het totaal aantal ingeleverde punten. Dus blijf sparen.

De stand was op 22/09: 189 punten met € 669,- 25/09: 221 punten met € 643,- 29 september: 38ste plaats, € 709,- met 383 punten 2 oktober: 42e plek € 646,- met 353 punten 10 oktober: 46e plek € 562,- met 445 punten; 16 oktober: 42e plek € 616,- met 616 punten 20 oktober 42e plek € 614,- met 692 punten; 23 oktober: 44e plek € 610,- met 749 punten; 30 oktober: 44e plek 621 euro met 895 punten. 3 november: 44e plek 601 euro met 963 punten. 6 november: 44e plek 624 euro met 1063 punten. Als je het moeilijk vindt de loten op internet aan te melden, breng of stuur ze naar Sandra Dacher, Raad van Europalaan 58, 2625 PC DELFT. Ga voor meer informatie naar https://mijn.plus.nl/sponsorpunten/zoeken en zoek naar Natuurlijk Delfland. 8 november, 10:00 - 12:30 uur snoeiochtend Adres: Abtswoude 2 in Delft, de kinderboerderij is op maandag dicht, dus gebruik de ingang voor de medewerker. Neem je eigen gereedschap mee. Begeleiding Els Huivenaar. Drinken en koek: zorgt de kinderboerderij voor Zoals je weet hebben wij een project Natuur voor dier en mens op de kinderboerderij Tanthof. In dit project helpen wij de kinderboerderij om dat voor elkaar te krijgen. Er is een groep die de bijentuin aanpakt. Afgelopen maanden zijn de nodige struiken gesnoeid. De eerste controle van de veiligheid van de bomen heeft plaatsgevonden.

9 november, 15:00 tot 16:00 uur, actie Bloembollen Ophaaladres: Triumphlaan 13, 2645 NR DELFGAUW Er worden bloembollen uitgedeeld, dit ter voorbereiding van het jaarthema 2022 Bos en struweel. De bollen bloeien in het voorjaar waardoor wilde bijen, zweefvliegen en dergelijk insecten te eten hebben. Bij deze actie geldt Op = Op. De bollen in het pakket zijn biologisch opgekweekt en bevatten vijf soorten die van begin februari tot in mei bloemen. 10 november, 10:00 - 12:00 uur, studiegroep Paddenstoelen Het doel van een studiegroep is om met elkaar heel veel te leren van paddenstoelen. Je hoeft niet direct grote kennis van dit onderwerp te hebben wel verwachten we een actieve deelname. Belangstellenden die kennis willen maken met de studiegroep worden uitgenodigd deze bijeenkomst bij te wonen. Als je wilt blijven komen is een lidmaatschap vereist. Opgeven is verplicht en vraag de locatie aan via paddenstoelen@delfland.knnv.nl 12 november, 14:00 - 15:00 uur excursie Natuur in de Laan van Ds Loeff Verzamelplek hoek Kerkweg / Molenweg in Nootdorp. Een van de mooiste plekken in de bebouwde kom van de gemeente Pijnacker-Nootdorp. Hier is de natuur uit het verleden, heden en toekomst te ontdekken. Er zal een fotograaf aanwezig zijn die de nodige foto’s maakt voor een krantenartikel. Na afloop drinken we wat in het nabijgelegen Grand Café 1837.

10 november, 20:00 – 22:00 uur, Bestuursvergadering, iedereen is welkom; Hotel De Plataan, Doelenplein 10, Delft.

11 november, 20:00 – 22:00 uur, De Markerwadden, door ecoloog Ralph Temmink. De lezing over de Groenzoom kan door omstandigheden niet doorgaan. 12 november, 14:00 - 15:00 uur excursie Natuur in de Laan van Ds Loeff Verzamelplek hoek Kerkweg / Molenweg in Nootdorp. Een van de mooiste plekken in de bebouwde kom van de gemeente Pijnacker-Nootdorp. Hier is de natuur uit het verleden, heden en toekomst te ontdekken. Er zal een fotograaf aanwezig zijn die de nodige foto’s maakt voor een krantenartikel. Na afloop drinken we wat in het nabijgelegen Grand Café 1837.

13 november, 10:00 - 12:00 uur, studiegroep Paddenstoelen Het doel van een studiegroep is om met elkaar heel veel te leren van paddenstoelen. Je hoeft niet direct grote kennis van dit onderwerp te hebben wel verwachten we een actieve deelname. Belangstellenden die kennis willen maken met de studiegroep worden uitgenodigd deze bijeenkomst bij te wonen. Als je wilt blijven komen is een lidmaatschap vereist. Opgeven is verplicht en vraag de locatie aan via paddenstoelen@delfland.knnv.nl Kijk voor de activiteiten in het hele kwartaal op onze site Want het programma wordt regelmatig aangevuld. Klik hier Tuintip

Sterrenhemel 9 november 17.33: Van 17:33 tot 23:23 uur nemen we alle grote Jupitermanen ten westen van de planeetschijf waar. Vanaf Jupiter gezien zijn dat Ganymedes, Io, Europa en Callisto. Jupiter staat boven de zuidzuidwestelijke horizon, op een hoogte van 21°. De Zon staat 32° onder de horizon

en het is goed donker. Om de Galileïsche manen van Jupiter te bekijken is een verrekijker op statief al genoeg. 10 november 18.07: De Maan staat 4,9° ten zuiden van Saturnus (+0,8m), in het sterrenbeeld Steenbok. De dichtste nadering gebeurt om 18:07, bij ons op 16° hoogte boven de noordelijke horizon. De Maan is voor 41% verlicht. 11 november 13.46: De Maan is in de fase van Eerste Kwartier. De rechter helft van de Maan is nu verlicht en de Maan is met name 's avonds zichtbaar. Rond, en vooral voor Eerste Kwartier is een goed moment om het maanoppervlak waar te nemen; Op de grens tussen het verlichte en het donkere deel van de Maan komt de Zon net op. Hierdoor werpen bergen en kraterranden lange schaduwen, wat een extra diepte-effect veroorzaakt, en de Maan is daarmee duidelijk meer dan een gladde schijf, gezien door een verrekijker of telescoop. 22.30: De Maan staat 4,8° ten zuidoosten van Jupiter (-2,0m), in het sterrenbeeld Steenbok. De dichtste nadering vindt om 23:16 plaats, in de Lage Landen op 2° hoogte boven de westzuidwestelijke horizon. De samenstand is te zien rond 22:30 uur. Het tweetal staat dan boven de zuidwestelijke horizon, op een hoogte van ongeveer 8°, 4,8° van elkaar vandaan. De Maan is voor 54% verlicht. 12 november 18.07: Jupiters satelliet Europa staat op 4,9” ten zuiden van Ganymedes.

Jupiter staat in het zuidzuidoosten op een hoogte van 22° boven de horizon. De Zon staat 11° onder de horizon. Om de manen van Jupiter te bekijken is een verrekijker op statief al voldoende. Afdelingswinkel, verkoopadres van de KNNV Uitgeverij en de Jeugdbondsuitgeverij Bij KNNV uitgaven ontvangen leden 10% korting, bestel via natuurlijkDelfland@knnv.nl Geluksvogel Een kleine biografie van de Amsterdamse natuur Auteurs: Martin Melchers € 22,50 Martin Melchers hield als kind al van de natuur. Hij ging liever op onderzoek uit dan dat hij in de klas zat. Op zijn tiende besloot hij schrijver te worden over de natuur van Amsterdam, eerst nog in een nooit voltooid schriftje. Vijftig jaar later verscheen zijn eerste echte boek, Haring in het IJ. Martin was een pionier, er was nog weinig over het onderwerp geschreven. In 1992 werd hij gevraagd om stadsecoloog te worden. Heeft iemand misschien belangstelling voor mijn Gallenboek? Het is een vierde druk, geschreven door Docters van Leeuwen en herzien door H.C.Roskam. Ik heb er nooit gebruik van gemaakt, dus het boek is in nieuwstaat. Er zit alleen een voelbare kras in het plastic van de achterzijde. Wat iemand ervoor over heeft, maak ik over aan een goed dierendoel. Tineke Zwaan.

cygnette@cineserver.org Dode spitsmuis gevonden? Lever hem in voor onderzoek! klik hier Melarium ons clubhuis Het Melarium, natuurhuis voor natuur, bijen en kunst; een plek waar je natuur, rust, ruimte en inspiratie vindt. Er zijn twee gebruikers Natuurlijk Delfland (1ste verdieping) en de Imkervereniging Delft (begane grond). Het Melarium is te bereiken via de Thijsseweg 11 in Delft. Hier aan het einde van de Thijsseweg staat het straatnaambord Melariumpad (fiets/voetpad). Na 10 minuten lopen of 3 minuten fietsen zie je het Melarium. Voor verhuur voor groepen tot tien deelnemers neem contact op met de beheerder van het Melarium, 06 - 13 07 07 14, natuurlijkDelfland@knnv.nl. Klik hier voor meer informatie

TERUGBLIK: Waarnemingen Waarnemingen Ook waarnemingen zonder foto’s blijven welkom. Wij gaan er vanuit dat je je waarneming zelf meldt via www.waarneming.nl

29/08, toefige labyrinthzwam, jeugdstadium, Tanthof, Lotty Sonnenberg.

01/11, toefige labyrinthzwam, volwassen Tanthof, Lotty Sonnenberg

29/10, helmmycena, Tanthofkade, Lotty Sonnenberg.

31/10, helmmycena, Tanthofkade, Lotty Sonnenberg.

31/10, geweizwam, Tanthofkade, Lotty Sonnenberg.

01/11, grote zilverreiger heeft net een dikke paling doorgeslikt, Duifpolder Schipluiden, Martin Dijkgraaf

02/11, sombere honingzwam, rk kerkhof, Naaldwijk, Aad van Uffelen.

04/11, grijze buisjeszam, Hoefijzersteeg Delft, Tineke Zwaan.

05/11, kerkpolder, Bruun vd Steuijt.

06/11, pijpknotszwam, hondenspeeltuin Broekpolder Vlaardingen, Tineke Zwaan.

06/11, bruine bundelridderzwam opzij, hondenspeeltuin Broekpolder Vlaardingen, Tineke Zwaan. 31/10, Op een stronk langs de Tanthofkade kade. Grote groep helmmycena. Je herkent hem onder adere aan de dwarsverbindingen tussen de lamellen. Zie foto. Op een stronk langs de Tanthofkade groeien nog jonge geweizwammetjes. Lotty Sonnenberg. Twee foto’s van de toefige labyrinthzwam. De eerste is van het jeugdstadium gemaakt op 29 augustus. Je ziet hier duidelijk het labyrinthpatroon waar hij zijn naam aan ontleent. Zie foto De tweede is twee maanden later, 1 november en toont het volwassen stadium. Hij staat er nog steeds gezond bij. Tanthofkade. Lotty Sonnenberg. Jos zijn pad Blok 37-16-33 Op 1 november in de vaart langs de Delftsestraatweg zag ik nu ook een kuifeend mannetje. Hiervoor alleen maar vrouwtjes. Stand is nog 10-1 . Op 5 november heb ik na de kleine regenbuien mijn pad afgestruind.

In blok 37-15-15 zag ik een blauwe reiger weer op de vaste post bij de ‘waterdoorgang’ tussen Het Van Weerden Poelmanpad en de Hendricuskade. Hij vloog weg toen ik hem voor de eerste keer wilde fotograferen. Verderop bij Hornbach lukte het wel. Ook een paar kraaien langs het pad. Twee meerkoeten en een paartje wilde eenden zwommen ook in de sloot. In 30-55-55 zag ik tot mijn verwondering nog een ereprijs bloeien en ook nog heelblaadjes. De kamille had ik al eerder bloeiend gezien, maar nu zag ik ook insecten op de bloem. De naam is mij onbekend, maar het waren wel steeds dezelfde. Op een berenklauw zaten een blauwe keizervlieg en blinde bij naast elkaar. En op het ILSY-plantsoen merkte ik een paar voor mij althans mooie herfstkleuren op afgevallen esdoornbladeren. Eén exemplaar had de kleur van de Sint Jansvlinder. Mooi om te zien dat vanaf de zijkant de ‘groene kleuren ‘verdwijnen’ en dat die bij de nerven het langst blijkbaar bewaard blijven. Niet alle plantensoorten hebben overigens hetzelfde patroon vanaf de ‘start’ van het ontstaan van de herfstkleuren. Op de terugweg zag ik op de Brasserskade tegen een plank van een boomspiegel een ‘volle’ bolvormige champignon. Jos van Koppen.

01/11, 37-16-33, kuifeend mannetje, Delftsestraatweg Delfgauw Jos van Koppen.

05/11, 30-55-55, heelblaadjes,Van Weerden Poelmanpad, Jos van Koppen.

05/11, 30-55-55, ereprijs, Van Weerden Poelmanpad, Jos van Koppen.

05/11, 30-55-55, weideschaduwwants op kamille Van Weerden Poelmanpad, Jos van Koppen.

05/11, 30-55-55, blinde bij en blauwe keizervlieg op berenklauw, Van Weerden Poelmanpad, Jos van Koppen.

05/11, 30-55-55, herfstkleur-1, ILSY-plantsoen, Jos van Koppen.

05/11, 30-55-55, herfstkleur-2, ILSYplantsoen, Jos van Koppen.

05/11, 37-15-24, champignon tegen plank van boomspiegel Brasserskade, Jos van Koppen.

TERUGBLIK: Activiteiten 30/10, Raapgroep Tanthof Maakte rondje Motorenweg/stationsplein Delft Campus liep met de grijper en een mij bekende man met hondje raapte ook. "Er loopt verderop ook nog een vrouw te rapen", zei hij. Geweldig, drie is een groepje! Annelies de Munck 01/11, Huub vertelt over het knotten georganiseerd door Natuurlijk Delfland langs Abtswoude in Delft klik hier 02/11, herstructurering Sportpark Elsenburg. Er is de afgelopen maanden bijzonder veel werk verricht. Zo zijn de 4 hockeyvelden inmiddels gereed en is het mountainbikeparcours aangelegd. Het oude hockeyveld 703 is inmiddels opgeruimd, daar komen de bmx baan en wielerbaan. Aan de zijde van het spoor is een strook asfalt verwijderd. Het gat is gevuld met grond en wordt ingezaaid. Op een aantal plekken in die strook worden straks ook bomen geplant, e.e.a. in samenspraak met Michel Barendse. Er zijn al greppels en poeltjes gegraven en de grond naast de wielerbaan is ingezaaid met graszaad. De heuvels zijn/worden in gezaaid met gras, afgewisseld met bloemenmengsels. Gekapte boomstammen (eiken) zijn hergebruikt en verwerkt in het mountainbikegedeelte. In overleg met Michel Barendse zijn vorige week van locaties elders in Rijswijk extra boomstobben naar het sportpark gebracht die ook weer in het terrein worden verwerkt. Er is ook een paal met/voor ooievaarsnest geplaatst. Patrick Kops, gemeente Rijswijk.

2 november, 10:00 - 11:30, Natuurcafé Paddenstoelen en 20:00 – 21:30 uur braakballen pluizen. Natuurcentrum Melarium, Delft We hebben een opzetapparaat uitgeprobeerd om via de telefoon foto’s door de stereoscoop te kunnen maken. Hierbij twee foto’s en wij waren tevreden over het resultaat.

02/11,gewone zwavelkop, natuurcafé, Marijke Heijne. 05/1, op de natuurwerkdag op De Zeven Gaten in De Lier van het Zuid Hollands Landschap zorgde boswachter Fred Spreen voor materiaal, koffie en koeken. Er waren 4 vrijwilligers en 7 deelnemers van het Hoogheemraadschap van Delfland onder wie hoogheemraad Marcel Belt. Twee dode essen zijn verwijderd en opschot in het Achtste Gat (de vispaaiplaats van HHD) is weggehaald. Heerlijk weer en lekker gewerkt.

02/11, onderkaak huisspitsmuis, braakballen pluizen, Marijke Heijne.

05/11, natuurwerkdag op De Zeven Gaten, Huub van ’t Hart. 05/11 Tijdens de Natuurwerkdag op de Zeven Gaten in De Lier zag Rob Noort een bloeiend exemplaar van het goudknopje.

05/11, goudknopje, Zeven Gaten De Lier, Rob Noort. 5 november, nieuws van de bijentuin Vandaag zijn de bestelde bloembollen in de grond gezet en nog wat gedoneerde planten gepoot. We gaan ons nu richten op plannen voor de herinrichting van de entree van de Kinderboerderij Tanthof. 6 november 9:30 – 12:30 uur, wilgen knotten Rijswijk Voor het eerst dit seizoen weer aan de slag geweest in het Wilhelminapark in Rijswijk met wilgen knotten. Naast het 'opschonen' van de de knotwilgen stammen, hebben we ook veel 'opschot' verwijderd, omdat dit te veel licht beperkt bij de knotwilgen. Er is hard gewerkt met een groep van 13 personen, waarvan 8 nieuwe deelnemers. Al leek het of iedereen al heel ervaren was, want ging als een trein! We hebben in totaal 75 knotten opgeschoond en circa 40 strekkende meters ontdaan van bramen, elzen, wilgen en populieren. Veel van de aanwezigen zijn van plan om over 2 weken weer van de partij te zijn. Iedereen bedankt en tot de volgende keer! Wouter Müller.

06/11, wilgen knotten Rijswijk. 06/11, de knotters 6 november 9:30 – 12:30 uur, wilgen knotten in Westland Het knotseizoen is gestart langs de Nieuwe Vaart in ’s Gravenzande. Met een groep van 13 knotters zijn 14 zware wilgen onder handen genomen. Ook is er door een aantal mensen een flink aantal vuilniszakken vol zwerfafval geraapt. Dat niet alleen mensen in dit gebied voor vervuiling zorgen merkte we toen we na afronden van de knotten onder onze schoenzolen keken. De honden in dit gebied kunnen er ook wat van! Het was het weer een gezellige knotochtend die ondanks dreigende donker wolken volledig droog verlopen is.

Knotten Nieuwe Vaart, ‘s-Gravenzande, Danny Tahey

06/11, natuurwerkdag knotten bosje TH04, Huub van ’t Hart.

De Knotters, Danny Tahey 6 november, 10:00 – 12:30 uur, wilgen knotten in Delft Op de Natuurwerkdag van Natuurlijk Delfland waren 17 mensen (6 nieuwe mensen) aan het werk in het geriefhoutbosje Dubbelrecht (TH04) in Abtswoudse Bos West (Tanthof). Zwaarbewolkt, maar gelukkig droog. Echt hard gewerkt doom iedereen.

Behoud moestuinderij in Maasland Natuurlijk Delfland stelt Kruimelregeling voor behoud Moestuinderij voor klik hier Als je niet langer op de hoogte gehouden wilt worden stuur een email aan: nieuwsbrief.delfland-request@knnv.nl?subject=unsubscribe Verstuur een lege email, zonder daar iets aan te veranderen. De Nieuwsbrief wordt gemaakt door de volgende personen Kees van der Kraan, redacteur Marian Barendtszen, e.a., de juiste benaming van soorten Anna Kreffer, Soort van het Seizoen. Louis van der Meijden, Tuintips Huub van ’t Hart, secretaris Natuurbescherming Geert van Poelgeest, eindredactie en versturen Het redactieadres is natuurlijkDelfland@knnv.nl zie ook briefhoofd.

TIPS Teken noodoproep klimaat klik hier Wijziging bestemmingsplan voor Kwintsheulse bos klik hier

Natuurlijk Delfland is een actieve natuurvereniging. Geef onze club draagvlak met je lidmaatschap. INSCHRIJFFORMULIER Delen mag We vinden het fijn als je deze nieuwsbrief deelt met vrienden en bekenden die geïnteresseerd zijn in thema's als natuurstudie, natuureducatie en natuurbescherming in Delfland.

Graag ontvangen we graag jouw natuurervaringen. Meld het ons, bij voorkeur met een foto! Blijf met minimaal 1,5 meter uit elkaar. Vriendelijke groet, Geert van Poelgeest voorzitter Natuurlijk Delfland Een afdeling van de KNNV. website: Delfland.knnv.nl 06 - 33 00 17 42 De Natuurlijk Delfland staat voor een natuurlijke leefomgeving Geef ons draagvlak met je lidmaatschap Bezoek ook onze website: Delfland@knnv.nl Hier lees je de redenen om lid te worden. email: natuurlijkDelfland@knnv.nl Webpagina: Delfland.knnv.nl Om je abonnement op deze lijst te beëindigen: klik op mailto:nieuwsbrief.delfland-unsubscribe@knnv.nl en verstuur de mail, of schrijf zelf een (lege) mail naar nieuwsbrief.delflandunsubscribe@knnv.nl. Belangrijk: Aan de afzender van jouw mail zien wij wie zich afmeldt. Verstuur je opzegging dus vanaf het adres dat daadwerkelijk op de Nieuwbrief is geabonneerd. Vanaf een ander e-mail adres werkt het niet (bijvoorbeeld als je je mail hebt doorgestuurd, en leest op een ander email adres).