08) Algemene beschouwingen CU-SGP

Algemene beschouwing ChristenUnie-SGP Westland fractie bij de begroting 2023 e.v. Meneer de Voorzitter, leden van de raad van de Gemeente Westland, college van B & W, De MJB 2023 e.v. begint met de woorden: “Dit is de eerste begroting van dit college. Hierin beschrijven we onze ambities, hoe we aan de slag gaan om deze voor elkaar te krijgen en wat de hiermee samenhangende budgetten zijn. In de begroting zijn ook de ambities uit het collegewerkprogramma 2022-2026 opgenomen. De begroting is, na vaststelling door de gemeenteraad, leidend voor het dagelijks bestuur. Via de reguliere P&C cyclus leggen wij verantwoording af over de uitvoering hiervan”. De begroting ziet er financieel solide uit, waarbij in veel gevallen de lasten per programma op een gelijk niveau liggen ten opzichte van 2022, in een aantal gevallen is sprake van onverklaarbare c.q. niet duidelijk toegelichte dalingen (cijfers zijn niet herleidbaar naar de tabellen). Het zou geholpen hebben als het nieuwe college expliciet benoemt op welke onderdelen van de programma’s het college bezuinigt en op welke beleidsterreinen het college beleid intensiveert. Er wordt met een veelheid van algemene termen (onderzoek, verbeteren, versterken) beschreven wat het college gaat doen echter zonder focus op concrete veranderingen en expliciete keuzes wat het college wel en niet meer gaat doen.

Vraag: Kan het college in 2023 vaststellen dat zij dit allemaal kan uitvoeren en dat dit effectief is om hetgeen zij beloofd heeft aan de kiezer waar te maken? Verder valt wel op dat er een nieuwe coalitie is die heel veel anders wil, maar dat ik weinig verandering zie behalve dat het nog meer draait om Westland en de Westlanders. Het valt op dat er behalve over de Oekraïense vluchtelingen nergens wordt gesproken over de opvang van andere vluchtelingen. Bij het zoeken naar antwoorden op de uitdagingen van deze tijd laten wij ons als christelijke partijen inspireren door de Bijbel. In de Bijbel gaat het over mensen, over samenleven en ook over de overheid. De Bijbel heeft een bevrijdende boodschap die hoop geeft. Wij geloven daarom dat christelijke uitgangspunten in de politiek relevant zijn voor het Westland. Daar vinden we ook hoe we met elkaar, met onze naasten, moeten omgaan. De Bijbel is ook zeer duidelijk over de zorg voor vreemdelingen (lees hier ook vluchtelingen): Zorg goed voor ze en stel ze niet achter. De begroting is in het jaar 2023 sluitend waarmee wij als gemeente Westland voldoen aan de begrotingsregels van onze toezichthouder de provincie Zuid-Holland. De CU-SGP fractie begrijpt dat het sluitend krijgen van de begroting een enorme uitdaging is: Alles moet binnen een bepaald budget gerealiseerd worden en dat daarom scherpe keuzes gemaakt moeten worden.

Het college geeft aan dat zij geslaagd zijn om voor 2023 een sluitende begroting te presenteren. En zo hoort het ook: Als goede rentmeesters zorgen we voor een sluitend huishoudboekje! De ChristenUnie-SGP fractie kan zich in hoofdlijnen vinden in de programmabegroting 2023-e.v.. Deze beschouwing kunt u zien als onze reactie in eerste termijn op uw beleid en hoe de ChristenUnie-SGP fractie aanvullingen en vragen op de diverse programma’s heeft. ---------------------------------------------------------------------------------1 – Ruimtelijke Ordening Helaas is de implementatie van de Omgevingswet (planning 1 januari 2023) weer uitgesteld. Het ziet er nu naar uit dat de implementatie per 1 juli 2023 zal plaatsvinden. Aan de andere kant geeft dit uitstel van de implementatie, zoals het college zelf aangeeft, kansen om onzekerheden en risico’s uit de implementatie te halen. Daarnaast ontstaan er extra mogelijkheden om het systeem te testen en trainingen te blijven

pag. 1

volgen. Hierdoor kan de organisatie zich verder voorbereiden, zoals altijd de wens is geweest gedurende de afgelopen periode. Wij vragen aandacht voor de leefbaarheid van de kernen en voor de sociale veiligheid van winkelstraten (denk aan wonen boven winkels). De gemeente dient faciliterend te zijn dat in de kleine kernen verschillende functies (zoals detailhandel, bibliotheek en bankautomaat) gecombineerd kunnen worden, zodat zoveel mogelijk functies in zo’n kern aanwezig blijven en leegstand voorkomen wordt. Vraag: Hoe staat het college tegenover burgerinitiatieven om goedkope starterswoningen (modulaire bouw) te realiseren en daarvoor, vanuit de gemeente, grond ter beschikking te krijgen? 2 – Volkshuisvesting Veel jongeren hebben moeite met het vinden van een betaalbaar huis. De bouw van echt betaalbare woningen is nodig om te voorkomen dat jongeren het Westland verlaten. Ook in onze gemeente neemt het aantal ouderen toe. Voor hen moeten levensloopbestendige en betaalbare woningen gebouwd worden. Dit bevordert ook de doorstroming omdat dan woningen beschikbaar komen voor gezinnen. Voor ouderen en anderen die minder mobiel zijn, worden de looproutes naar het centrum, belangrijke ontmoetingsplekken en (zorg)voorzieningen zoveel mogelijk aangepast aan hun behoeften.

Vraag: Wij missen maatregelen om doorstroming te bevorderen zoals verhuiskostenvergoeding of, indien er sprake is van hogere huur b.v. een gewenningsregeling van de huur voor een periode van b.v. 3 jaar. Denkt het college aan maatregelingen in die richting om doorstroming te bevorderen? Ook voor de groep jongvolwassenen met handicap of met een psychiatrische achtergrond moeten meer aangepaste zorgwoningen komen. Wij vinden dat de gemeente in gesprek moet blijven met woningcorporaties om samen oplossingen te vinden voor deze maatschappelijke opgaven. 3 – Gebiedsontwikkeling Snelle realisatie van de centrumplannen is nodig, omdat ook die plannen bijdragen aan de leefbaarheid en vitaliteit van de Westlandse kernen. Aantrekkelijke winkelkernen bevorderen het leefgenot. Herontwikkeling gemeentekantoor ’s-Gravenzande, bouw van appartementen op de plaats van het voormalige gemeentekantoor Monster enz. duren, naar onze mening, veel te lang. Het moet toch mogelijk zijn dit soort projecten sneller uit te voeren! Vraag: In het college het hiermee eens en wat kan het college doen dit te versnellen? Bij de bouw van woningen vinden we het belangrijk als rentmeesters voor de aarde te zorgen, mede ten bate van volgende generaties. Duurzaam bouwen wil de ChristenUnie-SGP daarom stimuleren.

Wij vragen aandacht voor de leefbaarheid van de kernen en voor de sociale veiligheid van winkelstraten (denk aan wonen boven winkels). De gemeente dient faciliterend te zijn dat in de kleine kernen verschillende functies (zoals detailhandel, bibliotheek en bankautomaat) gecombineerd kunnen worden, zodat zoveel mogelijk functies in zo’n kern aanwezig blijven en leegstand voorkomen wordt. Bij de bouw van woningen vinden we het belangrijk als rentmeesters voor de aarde te zorgen, mede ten bate van volgende generaties. Duurzaam bouwen wil de ChristenUnie-SGP daarom stimuleren. Vraag: De Prestatie-indicatoren (blz. 39, Nieuw gebouwde woningen) geven voor het Westland, t.o.v. de landelijke cijfers, niet echt een gunstig beeld. Heeft het college hier een verklaring voor? Ziet het college mogelijkheden om deze cijfers voor de toekomst een gunstiger beeld te geven? En hoe wil het college dit concreet realiseren?

pag. 2

4 – Mobiliteit & Economie Mobiliteit brengt mensen bij elkaar en is essentieel om samen te kunnen leven en werken. Elke morgen is het lastig om het Westland in en uit te komen. Dit geeft ergernis en zorgt voor economische schade. Hoogwaardig openbaar vervoer is belangrijk. Onze fractie is altijd voorstander geweest van een lightrail verbinding van het Westland met de steden Rotterdam en Den Haag. Echter; gezien de zeer hoge kosten die de aanleg van een lightrail met zich meebrengt, willen wij dat ook over alternatieven nagedacht wordt, bijv. aparte busbanen/snelbus. Het ontwikkelen van het gebied rond het WHC biedt hiervoor een uitgelezen kans. Vraag: Zijn er berekeningen gemaakt t.a.v. de haalbaarheid van het aanleggen van een lightrail verbinding met de grote steden (passagiersaanbod t.o.v. kosten) en gaat het college nadenken over meer betaalbare alternatieven van een lightrail verbinding met Den Haag en Rotterdam als uit berekeningen blijkt dat het rendabel maken van een lightrail moeilijk haalbaar is? De fiets is een belangrijk vervoermiddel: gezond en erg milieuvriendelijk. Wij vragen o.a. aandacht voor het realiseren van een metropolitaan fietspad Den Haag-Naaldwijk. Door klimaatverandering krijgen we ook in het Westland steeds meer te maken met wateroverlast.

Er moet meer ruimte komen voor waterberging en we willen ook burgers betrekken bij maatregelen, zoals het plaatsen van regentonnen en stimuleren dat tuinen minder betegeld worden. Het Westland staat internationaal bekend om zijn innovatiekracht. De Christenunie-SGP fractie ziet graag minder regels en meer kansen voor ondernemers, vooral in het MKB. Gezonde bedrijven zijn onmisbaar voor de toekomst. Daarom zien wij het steunen van ondernemerschap door de Gemeente als zeer belangrijk Werk is voor mensen van groot belang, zowel vanwege het inkomen als vanwege het sociale netwerk en de structuur die het brengt. Dat geldt ook voor mensen die tegen beperkingen aanlopen op de arbeidsmarkt. Niet iedereen komt eenvoudig aan werk. Daar waar dat niet lukt is extra inzet van de gemeente gewenst. De tuinbouw vormt de economische motor van het Westland. Daardoor kan een hele keten functioneren, met toeleveranciers, handel en transport. Deze keten moet op sterkte blijven en de ChristenUnie-SGP wil deze keten een goede toekomst bieden. De gemeente stimuleert herstructurering en actief handhaven op strijdig gebruik van agrarische glastuinbouw-gronden. Arbeidsmigranten zijn een onmisbare schakel om de tuinbouw draaiende te houden. De ChristenUnie-SGP fractie vindt dat zij recht hebben op een goede huisvesting en ziet graag dat dit op korte termijn wordt gerealiseerd.

Vraag: Kan het college t.a.v. arbeidsmigrantenhuisvesting al concrete plannen delen? 5 – Zorg, Welzijn & Cultuur In onze Westlandse samenleving moet iedereen kunnen meedoen vanuit de kracht en talenten die hem of haar geschonken zijn. Wij denken dat sterke gezinnen belangrijke bouwstenen zijn voor onze maatschappij. Niet alle zorg kan door de overheid gerealiseerd worden; waar het kan moeten we daarom voor elkaar zorgen. De gemeente springt bij waar het nodig is. Extra aandacht voor gezinnen die langdurig ondersteuning ontvangen is belangrijk. Zo willen we eraan bijdragen dat armoede van ouders op kinderen voorkomen wordt. Daarbij heeft de gemeente Westland de taak om als ondersteuner en regisseur concrete afspraken te maken met partners als Schuldhulpmaatje Westland, de Voedselbank, het maatschappelijk werk en kerken. We vinden het belangrijk dat er

pag. 3

structureel overleg is tussen de gemeente en de Westlandse kerken (met name met de diaconieën) om hen een volwaardige plaats te geven in de sociale structuur van de Westlandse kernen. Wij zien het belang van integrale aanpak schuldhulpverlening. Goed dat uitvoering gegeven wordt aan de mede door ons ingediende motie om een convenant af te sluiten met verschillende partners om in een zo vroeg mogelijk stadium schulden aan te pakken. Sport en bewegen voor ouderen moet een speerpunt zijn in het gemeentelijke sportbeleid. Ook wil de ChristenUnie-SGP dat ouderen vanaf 75 jaar standaard een bezoek krijgen vanuit het wijkteam of welzijnsorganisaties, om zo verborgen problemen – zoals eenzaamheid – op te sporen. Daarbij moet zingeving in de gesprekken met ouderen met een zorgvraag een bespreekbaar onderwerp zijn. Zo nodig maakt de gemeente hiervoor gebruik van de deskundigheid van kerken en andere religieuze organisaties. Mensen zijn onderdeel van een prachtige schepping waarvan het bestaan in Gods handen ligt. De fractie ChristenUnie-SGP wil krachtig inzetten op de hoopvolle en noodzakelijke beweging die gaande is naar een groene, duurzame economie die zich houdt aan de grenzen van de aarde en aan de norm van ecologische en sociale gerechtigheid. Steeds meer mensen werken actief aan een beter milieu.

Wij willen dat de gemeente duurzame stappen sterker gaat ondersteunen met voorlichting en subsidies. Meer Westlanders met preventieprogramma’s informeren over hoe zij gezond kunnen leven zien wij als essentieel voor een gezonde samenleving. Het Westland is, door de ligging aan de kust, gezegend met een mooi strand en een prachtig duingebied. De Westlandse kustlijn is onderdeel van het Nationaal Park Hollandse Duinen. De hoeveelheid groen en natuur binnen onze gemeente is echter onvoldoende. Wij streven naar een realistisch groenbeleid en denken hierbij aan meer bomen langs doorgaande wegen en de aanleg van minibossen (tiny forests). Wij vinden dat de samenleving als geheel is gebaat bij een collectief, regelmatig rustmoment. In een economie waarin de mensen met een baan, steeds langer moeten doorwerken, is de balans tussen arbeid en rust zeer belangrijk. Vanuit onze christelijke overtuiging is de zondag daarvoor als rustdag de aangewezen dag. Het biedt, naast de mogelijkheid van kerkgang, de mensen tijd voor gezin en sociale relaties. Vraag: Hoe denkt het college over terughoudendheid betrachten bij het afgeven van evenementenvergunningen (op zondagen) zodat de zondagen rustdagen kunnen blijven? Vraag: Het college stelt voor toch een uitgavenplafond sociaal domein vast te stellen en geen open einde regeling van jeugd en WMO. Dat vinden we niet juist.

Uiteraard dienen de inwoners wel de zorg te krijgen die zij nodig hebben. Graag een reactie hierop?. 6 – Openbare orde & Veiligheid Wat betreft de veiligheid staat voor ons als ChristenUnie-SGP de samenleving centraal. We hebben allemaal een verantwoordelijkheid. Het optreden van de overheid is daarbij zacht waar het kan en hard als het moet. Als mensen zich niet veilig voelen, komen zij niet tot ontwikkeling. Daarom kunnen wij geweld, overlast, vandalisme, inbraak en verstoringen van de openbare orde niet accepteren. De Prestatie-indicatoren laten veelal een dalende lijn zien. Ook laten de indicatoren in het Westland t.o.v. de landelijke cijfers een gunstig beeld zien. Daar worden wij, uiteraard, blij van maar: Laten wij niet te vroeg juichen en blijven streven naar continuering van deze dalende cijfers.

pag. 4

Wat ons betreft hanteert de gemeente een streng drugsbeleid en worden coffeeshops niet toegestaan. Gebruik, handel en teelt van soft- en harddrugs moet worden uitgebannen. De politie moet ook hard optreden tegen illegale hennepkwekerijen. Recreatief gebruik van lachgas moet verboden worden. Lachgas is niet onschuldig, maar veroorzaakt gezondheidsschade, een toename van verkeersongelukken en maatschappelijke overlast. De feestweken in het Westland zijn in de wijde omtrek bekend. Dat is prima om de kernen en het Westland te promoten. Wel vinden wij het belangrijk dat de feestweken een ‘dorpse’ sfeer houden. Als inwoners moeten we rekening houden met elkaar en de feesten niet laten ontsporen door overmatig alcoholgebruik, grootschaligheid en een teveel aan geluidsoverlast. Daarom zijn wij tegen verruiming van de openingstijden van de horecagelegenheden. 7 – Sport, Onderwijs & Recreatie Sport zorgt voor ontspanning, onderlinge betrokkenheid en gezondheid. Daarom ziet de ChristenUnie-SGP fractie graag dat de gemeente sport op school blijft stimuleert. Sportclubs verdienen om deze reden bescheiden steun. De gemeente dient zorg te dragen voor goede accommodaties. De ChristenUnie-SGP fractie vindt dat ouders als eerste verantwoordelijk zijn voor de opvoeding van hun kinderen. Tegelijk spelen ook scholen een belangrijke rol.

Als er problemen zijn komt het aan op samenwerking tussen het gezin (dat staat centraal), de school en zorgpartners. De kans op goede oplossingen is dan groter. Wij pleiten dan ook voor nauwe contacten tussen het Sociaal Kern Team (SKT) en de scholen, zodat tijdig ingespeeld kan worden op complexe problemen zoals eenzaamheid, huiselijk geweld en kindermishandeling. Wij geloven dat de mensen door God zijn geschapen. Zij zijn te waardevol om in drugs, drank of gokken zichzelf, hun vrijheid en hun waardigheid kwijt te raken. Voor jongeren geldt dat des te meer. Daarom zijn we voorstander van preventieve voorlichting op middelbare scholen over de verslavende werking van alcohol, gaming, drugs en “snelle geld”. Ook moet de gemeente stimuleren dat op scholen aandacht wordt besteed aan digi-veiligheid, zodat jongeren internet en social media goed leren gebruiken en weerbaar worden tegen online criminaliteit. Het is belangrijk dat de kennis rond de glastuinbouw binnen het Westland beschikbaar blijft en dat nieuwe kennis ontwikkeld wordt. Het aantal laaggeletterden in het Westland is relatief hoog. Daarom staat onze fractie positief t.a.v. het faciliteren van de Taalhuisaanpak voor volwasseneneducatie en de bestrijding van laaggeletterdheid samen met de partners in Taalnetwerk Westland. Het strand is een belangrijke plek voor Westlanders om lekker uit te waaien en rust te vinden.

Daar kunnen we van Gods schepping genieten. Hetzelfde geldt voor het recreatieve groen dat het Westland kent. Daarom zijn we voorstander van goede faciliteiten (zoals parkeergelegenheid en bescheiden horecavoorzieningen) waar recreatie mogelijk is. Wij vinden samenwerking met de gemeente MiddenDelfland bij recreatieve voorzieningen van wezenlijk belang. De ChristenUnie-SGP fractie blijft aandacht vragen voor uitbreiding van het aantal boothellingen. De aanleg van vaar- en kanoroutes kan (mede)gefinancierd worden door private partijen. 8 – Openbare Ruimte Het college schrijft: “Westland op een verantwoorde manier doorgeven aan volgende generaties, dat is het streven. We werken aan een nieuwe werkwijze op basis van nascheiding van het huisvuil”.

pag. 5

HVC schrijft in haar brief aan de raad: Geen enkele gemeente behaalt met alléén nascheiding de VANGdoelstelling van 100 kg per inwoner per jaar. Het wordt dus zeer moeilijk om aan de VANG-doelstelling van 100 kg restafval per inwoner per jaar te voldoen zonder Vraag: Hoe wil het college de VANG-doelstelling van 100 kg restafval per inwoner per jaar gaan realiseren? Het college wil kwalitatief beter en meer waardevol groen in de leefomgeving en stelt vanaf 2024 € 1.500.000 structureel beschikbaar. Vraag: Het bedrag van € 1.500.000 voor kwalitatief beter en meer waardevol groen lijkt onze fractie niet voldoende om dit te realiseren. Graag ontvangen wij een toelichting hierop? 9 – Politiek & Bestuur Als christen staan wij voor kernwaarden als rechtvaardigheid, integriteit en transparantie. Een politieke en ambtelijke cultuur op basis van deze waarden vinden wij belangrijk. De gemeente is er voor de Westlanders en niet andersom. De samenleving staat bij ons centraal. Wij vinden het belangrijk om burgers vroegtijdig te betrekken bij beleidskeuzes en grote ontwikkelingen. En we moeten voorkomen beloftes te doen die niet zijn na te komen. Wij waarderen de kracht van de samenleving en geven graag ruimte aan burgerinitiatieven op het gebied van duurzaamheid, energie, zorg, lokale economie en wijkbeheer.

10 – Financien & Algemene dekkingsmiddelen Westland is een financieel gezonde gemeente en dat moet ook zo blijven. Dit betekent dat de gemeentebegroting structureel in evenwicht moet zijn. Daarbij is voldoende weerstandsvermogen essentieel om eventuele tegenvallers op te kunnen vangen. Ook essentieel is dat we onze schuldpositie in de gaten houden. De fractie CU-SGP Westland staat hier achter en zoals eerder gezegd: Als goede rentmeesters zorgen we voor een sluitend huishoudboekje! Op pag. 102 schrijft het college, onder “Kostendekkende tarieven”: Waar mogelijk 100% kostendekkende tarieven vaststellen voor Afvalstoffenheffing, Riool- en Waterzorgheffing, Lijkbezorgings-rechten, Leges en Marktgelden. Vraag: Bekent is dat de tarieven t.a.v. de Lijkbezorgings-rechten niet kostendekkend zijn. Eerder heeft het college toegezegd dat de tarieven t.a.v. de Lijkbezorgings-rechten niet verder zullen stijgen. Nu lezen we dat deze tarieven, waar mogelijk, kostendekkend worden. Graag een toelichting hierop. 11 – Organisatie & Overhead Onder dit programma beschrijft het college een aantal zaken waar wij, als fractie CU-SGP, achter staan. Een aantal van deze zaken geven wij hieronder weer: - Het streven is erop gericht om Westland een aantrekkelijk werkgever te laten zijn waar betrokken medewerkers zich met plezier inzetten voor de Westlandse samenleving.

Om focus aan te brengen in het werk en daarbij tegelijk de werkdruk beheersbaar te houden volgens het sturingsconcept van: ‘Opdrachtgericht werken’. - Realiseren van een robuuste personele organisatie zowel kwalitatief als kwantitatief. - Verbeteren van de ambtelijke – Bestuurlijke samenwerking. - Continue persoonlijke professionele ontwikkeling. ing financiële sturing:

pag. 6

-

Westland wil grip hebben en houden op haar financiën. Financiën zijn onlosmakelijk verbonden met het uitvoeren van de gemeentelijke taken, het voldoen aan wet –en regelgeving en het realiseren van de gemeentelijke doelen. Behandeling van klachten van inwoners en bedrijven over gedragingen of nalaten van (een medewerker van) de gemeente en inwoners kunnen actief meedenken over beleid en hebben inspraak.

Het percentage overhead stijgt in 2023 ten opzichte van 2022. Opmerking: Wij zien graag dat dit percentage niet verder stijgt en getracht wordt dit eerder te laten dalen. Tenslotte Ik kom toe aan de afronding. Onze ChristenUnie-SGP-fractie wil alle medewerkers bedanken die zich hebben ingezet voor de gemeente, voor het welzijn en de veiligheid van onze burgers. Dank ook aan de mantelzorgers en vrijwilligers in onze gemeente, die op de één of andere manier betrokken zijn bij de hulp aan hun hulpbehoevende familielid of medeburger. Om alle ideeën uit uw werkprogramma goed af te ronden, zal nog veel werk verzet moeten worden. Wij wensen het college en haar ambtenaren veel wijsheid, inzicht en Gods onmisbare zegen toe. Zodat het onze gemeente en haar burgers goed mag gaan. ---------------------------------------------------

pag. 7