07) Algemene Beschouwingen GroenLinks

Schriftelijke eerste termijn programmabegroting 2024-2027 GroenLinks Westland Geachte voorzitter, college, gemeenteraad en overige belangstellende, Voor ons ligt de programmabegroting voor 2024-2027. En voor 2024 is de begtoring sluitend. Althans, technisch sluitend. Al sinds haar aantreden heeft dit college het over realistisch begroten. We moeten beter inzichtelijk hebben hoe we ons geld besteden, geen stelposten meer met vage bedragen die we denken waar te gaan maken, maar harde, onderbouwde en realistische bedragen, dat was het devies. De Kaasschaaf Het heet dan wel geen stelpost, maar dat is het feitelijk natuurlijk wel. We willen 2% afromen op de budgetten, wat in totaal 4,3 miljoen per jaar bespaart. Of we het gaan halen weten we niet, hoe we het gaan behalen weten we ook niet, maar we zetten het er toch vast in. Waar we het gaan halen wordt uit deze begroting niet eens duidelijk. Enerzijds wordt er aangegeven dat een aantal posten buiten beschouwing worden gelaten, met een summiere opsomming van een aantal gronden op basis waarvan dit kan gebeuren. Anderzijds staat bij elk programma onderdeel een overzicht van lasten en baten per product met daaronder steeds dezelfde disclaimer “In de begroting is in lijn met het dekkingsvoorstel van het college een 2%-operatie aan de uitgavenzijde verwerkt”.

In antwoord op technische vragen geeft het college aan becijferd te hebben dat de kaasschaaf toepasbaar is op 57% van de begroting, hoe moeilijk is het dan om de gemeenteraad duidelijk aan te geven wat er wel en niet in de 57% zit. Ook het knip-en-plak antwoord op vragen over meer duidelijkheid; “Tijdens de begrotingsraad zal het college een eerste toelichting geven op de mogelijke maatregelen” is een klap in het gezicht van de gemeenteraad. “Tijdens de begrotingsraad”, college, vindt u dit zelf ook niet rijkelijk laat? Hoe verwacht u dat wij ons budgetrecht en onze kaderstellende rol kunnen uitvoeren als dit soort informatie pas te elfder ure bij ons wordt aangeleverd. College, hierbij het dringende verzoek om deze duidelijkheid al te verschaffen in uw eerste termijn en niet te wachten tot de begrotingsraad. De gemeenteraad kan niet besluiten over de begroting als de inhoud van de begroting ons niet duidelijk is, als deze informatie pas op 8 november naar ons toe komt kunnen wij niet anders doen dat uitgebreid schorsen om alle nieuwe informatie te wegen. Bespaart u uzelf en ons dit, en geef ons zo snel mogelijk duidelijkheid.

Er is nog een tweede element aan de kaasschaaf-operatie die ik niet zo goed begrijp; college, waarom doet u uzelf dit aan? Formeel is de raad aan zet voor de begroting en heeft het college daarna binnen die begroting de bevoegdheid om te zorgen voor de uitvoering, zolang u dat doet hoeft u in principe niet terug te komen bij de raad. Maar deze kaasschaaf brengt u in een lastig parket, want deze bezuinigingen gaan her en der pijn doen. En als iets pijn doet, heeft de raad er over het algemeen wel een mening over. U kunt straks grofweg drie dingen doen -Binnen de begroting de zaken oplossen en begin 2025 bij de eindafrekening een keer aangeven hoe u dat eigenlijk gedaan heeft, -Maatregelen die u neemt tussentijds ter informatie aanbieden aan de raad, of -Maatregelen die u wilt nemen eerst ter beoordeling voorleggen aan de raad.

Formeel mag u, als deze begroting wordt aangenomen, het eerste doen, ik zou het u echt wel sterk afraden. Waarschijnlijker is dat u een mix van deze 3 opties moet gaan toepassen. Steeds weer een afweging moeten maken tussen de slagingskans van uw plan en het vertrouwen van de raad in uw functioneren. Ik benijd u niet. Kansrijk We kijken bij een begroting in de eerste plaats natuurlijk naar hoe kansrijk uw plannen zijn, maar ik wil ook graag kijken naar hoe kansrijk de toekomst is voor onze kinderen en jongeren. Onze jeugd staat onder toenemende druk en de gevolgen voor de mentale gezondheid van onze jeugd zijn duidelijk te merken. Jeugdzorg is verantwoordelijk voor een groot gedeelte van de stijgende kosten binnen de WMO, maar de jeugdzorg versoberen is geen optie. En toch moet het anders, voordat het onbetaalbaar wordt. GroenLinks Westland pleit voor een andere benadering van jongeren. Niet het opleggen van nog meer druk en eisen van resultaat, maar het bieden van alternatieven, laten zien hoe het ook kan. Geef jongeren de kansen die ze nodig hebben om zelf tot groei te komen, en geef ze ook een tweede, derde of weet-ik-het-hoeveelste kans als ze hun eerdere kansen niet benut hebben. Dat is pas echt kansrijk. Bij de evaluatie van de feestweken verzuchtte de burgemeester nog dat het haast lijkt dat het organiseren van een feest enkel haalbaar is door de verkoop van alcohol.

Onze fractie heeft tijdens de feestweken ook met eigen ogen kunnen zien hoe 12-jarigen dronken en rokend over straat slenterden. En uit onderzoek van de GGD en het RIVM onder 2e- en 4e-jaars middelbare scholieren bleek dat bij 23,6% van hen in de afgelopen 4 weken sprake was van overmatig alcohol gebruik. Alcoholgebruik en -misbruik is een groot probleem in Westland, we zien dat niet alleen in de cijfers, maar we ervaren dat ook door de excessen tijdens de feestweken en de overlast door zuipschuiten. De aanpak van dit soort systematische problemen is het meest doelmatig bij de gebruikers van de toekomst, onze jongeren. Door in te zetten op het terugdringen van alcoholgebruik onder jongeren geven we hen meer toekomst en verkleinen we het aantal toekomstige probleemdrinkers. Maar, zoals ik net al aangaf, doe dit door alternatieven aan te bieden. Geef deze jongeren de kans om iets anders te doen dan te gaan drinken en maak dat alternatief ook aantrekkelijk. Daarom is GroenLinks Westland voorstander van deelname aan “Opgroeien in een Kansrijk Omgeving” en dienen wij ook een motie in die een eerste stap kan zijn om vanaf 1 januari 2025 aan dit traject deel te gaan nemen. Vervoer De drukte op de wegen is weer terug boven het niveau van voor corona, wat steeds vaker leidt tot vertraging en filevorming.

Daarbovenop komen de komende jaren een aantal ontwrichtende wegwerkzaamheden binnen Westland en net daarbuiten. Zowel op de korte als de lange termijn zijn er oplossingen nodig om opstopping te voorkomen. Door de gemeenteraad zijn dit jaar moties aangenomen over het openstellen van de Ambachtsweg en het in twee richtingen openstellen van het Tolland tijdens de vele wegwerkzaamheden. Beide opties worden door de specialisten binnen de ambtelijke organisatie ontraden. Ondanks dat er nog extern onderzoek loopt naar beide opties, ziet het er niet naar uit dat deze de oplossing gaan bieden. GroenLinks is in algemene zin al voorstander voor duurzame vervoersmogelijkheden zoals openbaar vervoer en fietsen. Niet alleen is dit beter voor het milieu, maar ook beter voor de doorstroming

van het gemotoriseerde verkeer dat nog wel de weg op gaat. En een betere doorstroming van het gemotoriseerde verkeer zorgt ook voor een lagere uitstoot dan langzaam rijdend en stilstaand verkeer. Om die reden wil GroenLInks Westland dat er ter verlichting tijdens de aankomende werkzaamheden meer ingezet wordt op de fiets als alternatief voor de file, om dit te bewerkstellingen hebben wij onze motie “Stimuleren fietsgebruik tijdens verkeersontwrichtende werkzaamheden” ingediend. Voor de lange termijn zien we dat er steeds meer metropolitane fietspaden komen die de verschillende kernen met elkaar en de omliggende steden verbinden, binnen de kernen zelf zijn de fietsverbindingen echter lang niet altijd optimaal. In nieuwbouwwijken lijkt de focus vaak ook vooral te liggen op auto’s zo snel mogelijk de wijk uit krijgen, daarna pas op fietsers en openbaar vervoer wordt al helemaal vergeten. Het gevolg is wijken die ver van OV-haltes liggen en waarbij de wandel- en fietspaden richting de bestaande haltes onnodige omwegen maken.GroenLinks pleit ervoor om in een vroeg stadium van de planning van nieuwe wijken al aandacht te hebben voor openbaar vervoer. Waar mogelijk kunnen bestaande OV-lijnen gebruik gaan maken van de nieuw aan te leggen infrastructuur om de bereikbaarheid te vergroten en elders bestaande infrastructuur te ontlasten.

Maar ook als het OV de huidige routes en haltes blijft bedienen kan het OV aantrekkelijker gemaakt worden voor de toekomstige bewoners door te zorgen voor goede en directe wandel- en fietspaden richting de bestaande haltes, hiervoor hebben wij onze motie “Bereikbaar openbaar vervoer voor nieuwbouwwijken” ingediend. Flexroute Op het moment dat het college de Westlandse flexroute presenteerde waren wij erg positief, de aanschaf van het voormalige Fletcher-hotel heeft daar ook aan bijgedragen. Sindsdien lijkt de flexroute echter een doodlopende weg te zijn. Elke keer als het college met plannen komt worden ze direct met de grond gelijk gemaakt door de coalitiepartijen. GroenLinks is nog steeds voorstander van het idee achter de flexroute, maar het vertrouwen in de uitvoerbaarheid neemt wel steeds verder af. Ondanks dat het college onlangs nog aangaf vertrouwen te hebben in de flexroute, begin ik mij steeds meer af te vragen of wij als raad het college geen gunst zouden doen als we de volgende motie over het stoppen met de flexroute wel zouden aannemen. Ik hoor graag van het college hoe zij nu aankijken tegen de toekomst en de haalbaarheid van de Westlandse flexroute en hoe het college deze route weer op het juiste spoor denkt te kunnen krijgen? Een belangrijk onderdeel van de flexroute is de huisvesting van statushouders om de doorstroming op gang te houden.

In het programma onderdeel 'volkshuisvesting incl. huisvesting statushouders', staat niets over de huisvesting van statushouders, dat lijkt mij een omissie. Mijn vraag hierover is niet beantwoord omdat deze 'politiek' zou zijn. Ik mag toch hopen dat dit ten onrechte is en het college geen politiek motief had om dit niet op te nemen in de begroting. Ik wil graag weten voor de huisvesting van statushouders, zoals dit ook voor alle andere onderdelen binnen dit programma is opgenomen, wat de gemeente wil bereiken en wat we daarvoor gaan doen. Afval

Een ander onderwerp dat ons bezig blijft houden is afval. In maart is er een informeel gesprek geweest tussen de raad en wethouder Ferwerda, waarbij de wethouder aangaf op korte termijn te willen komen met een sorteeranalyse en op basis daarvan zou komen met een nieuw afvalbeleidsplan. Inmiddels zijn we ruim 7 maanden verder en hebben wij nog geen sorteeranalyse gezien, laat staan een afvalbeleidsplan. Wanneer kunnen wij deze wel verwachten? De kosten voor de verwerking van afval lopen steeds verder op, de invoering van de CO2-heffing vanaf 2025 zal dit alleen maar erger maken. Als we de afvalkosten voor onze inwoners willen beperken moeten we nu acties gaan ondernemen Afsluitend In de basis nemen wij het liefst een positieve grondhouding aan ten aanzien van de begroting, maar de grote onzekerheid rondom de kaasschaaf maakt het voor ons lastig om dit nu te doen. Ik wil bij deze nogmaals het college aansporen om nog voor de raadsvergadering van 8 november duidelijkheid te verschaffen over de maatregelen die genomen gaan worden om tot een besparing van 2% te komen. Het voelt voor ons ernstig ongemakkelijk om het college op pad te sturen met een blanco cheque, zelfs als er op deze cheque een negatief bedrag staat.