07. Algemene Beschouwingen GL-PvdA

Geacht college, gemeenteraad en overige belangstellende, Allereerst willen de fracties van PvdA Westland en GroenLinks Westland hun dank uitspreken richting het college en de ambtenaren voor hun harde werk van het afgelopen jaar en voor de voorliggende stukken. We zien in deze begroting een aantal zeer positieve ontwikkelingen waar we als PvdA en GroenLinks blij mee zijn en die we graag willen benadrukken. Zoals we de afgelopen jaren ook al constateerden; Westland is financieel gezond. Mijn blijvende hoop is dat ik deze constatering jaarlijks kan doen en daarvoor is het belangrijk dat wij als gemeente verstandig blijven omgaan met onze financiën. Het is goed om te zien dat de gemeente Westland voor de komende 4 jaar een positief eindsaldo verwacht. Door de aanhoudende instabiliteit bij het landelijke bestuur zitten we als lokale overheid echter wel in onzekere tijden. Na een lange formatie is er in juni 2024 een nieuw kabinet gestart, dat in juni 2025 alweer viel, en in augustus 2025 nogmaals. We hebben op dit moment net landelijke verkiezingen achter de rug, waarvan de uitslag maar weinig hoop geeft op een snelle formatie. Hierdoor blijft het voorlopig lastig anticiperen op wijzigend beleid van de landelijke overheid. Ook lokaal stevenen wij af op nieuwe verkiezingen.

Wij doen een oproep aan alle partijen in onze raad om na de verkiezingen niet overhaast het beleid om te gooien, maar hier zorgvuldig mee om te gaan. Positieve punten Ten eerste zijn we verheugd dat het college zich inzet voor voldoende betaalbare en passende woningen voor starters, gezinnen, senioren en kwetsbare doelgroepen. Uit de beantwoording van onze vragen blijkt dat er doelgerichte afspraken worden gemaakt die erop gericht zijn de bouwproductie te laten aansluiten bij deze doelgroepen. De raad wordt bovendien actief betrokken bij de prestatieafspraken met de woningcorporaties. Op het sociaal domein waarderen we het dat het college het minimabeleid actualiseert om inwoners met een bijstandsinkomen beter te ondersteunen en inzet op saneringskredieten voor schuldhulpverlening. Wij zijn dan ook erg benieuwd naar de plannen. We zijn verheugd over het voornemen tot meer ruimte voor de menselijke maat binnen de Participatiewet en de duidelijke inzet op preventie en inclusie binnen het onderwijs. Tot slot is het goed te horen dat de economische ontwikkeling wordt gestimuleerd met een plan voor een wendbare arbeidsmarkt en dat een innovatief project rondom waterstof wordt ondersteund. Wonen Ondanks de inzet op woningbouw blijft de realisatie achter bij de jaarlijkse doelstelling van 800 woningen.

De projecten die nu in ontwikkeling zijn, blijken nog niet voldoende om de achterstand in te lopen. Zolang het college niet bereid is om extra te investeren vragen wij het college dan ook om eerlijker te communiceren over realistische ambities, zeker richting de jongeren op de wachtlijsten.

We missen in de begroting nog altijd voldoende stimulering van sociale woningbouw, maatregelen voor verdichting, hogere bebouwing en huisvesting van specifieke doelgroepen. Helaas worden er ook geen investeringen gedaan om de onrendabele top af te dekken van projecten voor geclusterde woonvormen, zorggeschikte woningen en goedkope woningen.

Inkoop jeugd Komend jaar zal er hard gewerkt worden aan nieuwe afspraken met jeugdzorgaanbieders die per 1 januari 2027 in moeten gaan. Uit de beantwoording van de technische vragen blijkt dat we dit gezamenlijk doen met een aantal andere regiogemeenten. Wij willen daarvoor het college meegeven dat wij het belangrijk vinden dat lopende trajecten zo veel mogelijk bij de huidige aanbieder voortgezet kunnen worden. Daarnaast vinden wij dat jeugdigen die per 1 januari reeds op een wachtlijst staan niet onderaan een nieuwe wachtlijst geplaatst mogen worden waardoor zij extra lang moeten wachten op hun zorg. De gemeente Den Haag heeft sinds 1 januari 2024 nieuwe afspraken met hun jeugdzorgaanbieders, waarbij onder andere bovenstaande punten helemaal verkeerd zijn gelopen. De gemeente Den Haag heeft daarnaast een systeem opgetuigd waarbij zorgaanbieders toegewezen zijn aan wijken, wat zorgt voor verschillen in de kwaliteit van zorg tussen wijken binnen de gemeente. Sinds de nieuwe afspraken zijn er ook belangrijke zorgproducten verdwenen doordat niet alle aanbieders deze zorgproducten aanbieden en de aanbieders die deze producten wel hebben, zijn toegewezen aan andere wijken. Wij willen er bij het college op aandringen om niet in te boeten op het aanbod en de kwaliteit van de zorg.

Het is verleidelijk om deze nieuwe afspraken te gebruiken als middel om de stijgende kosten in de jeugdzorg te drukken, maar als we ons blind staren op de kosten komt de zorg in gedrang. Vroegtijdige aanpak van jeugdproblematiek kan in veel gevallen intensievere en duurdere zorg op de lange termijn voorkomen. De kinderen van nu zijn de volwassenen van de toekomst.

Scholen in nieuwbouw In de begroting staan investeringen voor een aantal nieuwe basisscholen in nieuwbouwwijken. Het gaat hierbij om De Hoogvlieger die moet komen in de ‘puntzak’ aan de Vlietweg in Naaldwijk en om scholen in Wateringen-Noord en Madewater. Het is goed dat we deze voorzieningen al in de planvorming betrekken bij deze nieuwe wijken. Het is daarbij ook goed om lering te trekken uit het (recente) verleden, waarbij dat niet altijd even soepel is gegaan. Wij vragen de wethouders gebiedsontwikkeling, onderwijs en verkeer om hierin gezamenlijk op te trekken en lering te trekken uit het proces rondom de bouw en het gebruik van De Liereling in De Lier. Neem de komst van een nieuwe school niet alleen op in de plannen, maar bepaal ook tijdig de locatie van de school. Stem de oplevering van de school af op de oplevering van omliggende woningen en voorzieningen om bouwoverlast te voorkomen. Zorg dat de infrastructuur voor voetgangers en fietsers tijdig op orde is zodat leerlingen, ouders en personeel veilig de school kunnen bereiken.

Afval De dalende trend die was ingezet met voorscheiding is helaas veranderd in een stijging van het restafval. Wij zijn dan ook tegen tariefsverhogingen om de kosten volledig te dekken omdat die vooral de laagste inkomens treffen en pleiten ervoor de structurele dotaties aan de egalisatievoorziening afval te handhaven. Al bij de overstap van bronscheiding naar nascheiding waarschuwden wij, en andere partijen, voor het teruglopende afvalbewustzijn onder inwoners. Meermaals stelden wij, D66, LPF en CU-SGP de vraag aan de wethouder wat hij gaat doen met dat afvalbewustzijn. En elke keer is het antwoord hetzelfde; geef ons tijd, het komt eraan. In 2022; niet nu, eerst de overgang naar nascheiding. In 2023; niet nu, we zijn er mee bezig, het komt volgend jaar. In 2024; niet nu, we gaan volgend jaar voor alles over naar HVC, die kunnen het veel beter dan wij. In 2025; niet nu, eerst de overgang naar HVC helemaal afronden. En nu bij de begroting voor 2026; weer de belofte dat we komend jaar echt gaan beginnen met een bewonerscampagne. Kan de wethouder aangeven wanneer we in 2026 met deze campagne gaan beginnen? Kan de wethouder aangeven welke concrete doelen we met deze campagne willen bereiken? Al sinds de overhaast genomen stap van bronscheiding naar nascheiding neemt de hoeveelheid restafval weer toe. En al die tijd stikt het restafval van het papier, glas, textiel en GFT.

Het enige wat deze wethouder echt bereikt heeft op het gebied van afval is dat die slogan lekker is blijven hangen bij de inwoners, ‘Met gemak in de grijze bak’. En voor wie de vorige paragraaf bekend voorkomt; dat kan kloppen. Wij hebben deze grotendeels gerecycled van onze bijdrage tijdens de behandeling van de voorjaarsnota, iemand moet toch het goede voorbeeld geven. Overig Het college vindt dat het instrument SROI verder ontwikkeld moet worden en heeft Patijnenburg hiertoe opdracht gegeven. De pilot om 50 van de 200 deelnemers aan een baan met begeleiding te helpen oogt wat mager. Wat zijn nu de tekortkomingen van SROI en wanneer krijgen we voorstellen om het instrument te verbeteren? Rondom de mobiliteit, energietransitie en arbeidsmarktontwikkeling zijn de plannen vaak nog abstract en missen we concrete tijdslijnen en meetbare doelen. We vragen aandacht voor het personeelsgebrek bij WMO-aanbieders en zouden graag meer inzicht krijgen hoe de aanbieders gaan zorgen voor extra personeel en wie de bijbehorende kosten draagt. Het college heeft daarnaast niet toegelicht op welke manier het hoge aantal vacatures en inhuurkrachten binnen de gemeente wordt teruggedrongen. Met 50 vacatures is het woord werving zelfs niet te vinden in de begroting.

De keuzes rondom het normaliseren in de jeugdzorg en de verwijzing naar toegangsorganisaties voor inkomensondersteuning roepen vragen op over effectiviteit en verantwoordelijkheid. Ook blijft onduidelijk welke zorg en/of hulpmiddelen nu niet meer geleverd worden. Onze fracties hebben behoefte aan meer transparantie over de uitvoering van de Spreidingswet, over de ondersteuning van Oekraïners die reeds werken en over de gereserveerde middelen, afdracht en leefgeld.

We zien uit naar de toegezegde presentaties over de programma’s STERKE BASIS en INBURGERING in de commissie MO, waarin we graag meer diepgang verwachten over onder andere het Gezond en Actief leven akkoord, het inburgeringstraject en de begeleiding van nieuwe inwoners. Tot slot vragen we duidelijkheid over de trendbreuk die u in uw glazen bol ziet voor 2029. Plotsklaps gaan wij een hogere uitkering uit het gemeentefonds krijgen omdat we meer gebouwen en inwoners hebben. Dit gebeurt toch niet plotsklaps maar geleidelijk? Afsluitend Met deze inbreng hopen wij bij te dragen aan een heldere, eerlijke en sociale koers voor Westland, waarin iedereen mee kan doen en waarin de raad op basis van feiten en transparantie haar controlerende taak kan uitvoeren.

Nico de Gier PvdA Westland

Duncan Plomp GroenLinks Westland