07. Algemene Beschouwingen GL

Schriftelijke eerste termijn programmabegroting 2025-2028 GroenLinks Westland Geachte voorzitter, college, gemeenteraad en overige belangstellende, Allereerst wil ik mijn dank uitspreken richting het college en de ambtenaren voor hun harde werk van het afgelopen jaar en voor de voorliggende stukken. In algemene zin valt op dat de leesbaarheid van de begroting elk jaar verbetert, vragen en opmerkingen over de leesbaarheid uit voorgaande jaren zijn duidelijk meegenomen, ook daarvoor dank. Algemene indruk Om als raad onze controlerende rol uit te voeren is niet alleen die leesbaarheid belangrijk, maar ook de inhoud. En die inhoud valt op veel punten tegen. Wat er staat in de begroting klinkt prachtig, maar het probleem zit in wat er niet staat. Veel van de ambities van het college zijn beschreven in algemeenheden, zonder concrete of meetbare doelen. Natuurlijk willen we allemaal dat voorzieningen voldoende of goed zijn en dat dienstverlening waar nodig verbeterd wordt. Maar wat dat concreet betekent ontbreekt vaak of moeten we zelf naar gaan opzoeken in een hele lijst aan kaderstellende beleidsnota’s. Als gemeenteraad hebben we ook het budgetrecht, om hier uitvoering aan te geven is het van belang dat wij als gemeenteraad inzichtelijk hebben waar inkomsten en uitgaven vandaan komen. De groepering per product geeft ons dat inzicht niet altijd.

Sommige producten zijn vrij breed en gaan vele miljoenen in om. Welk gedeelte van het budget naar welk van de doelen uit een product gaat is uit de begroting niet af te leiden. Er loopt momenteel een rekenkameronderzoek naar de bruikbaarheid van de P&C-stukken, het is mijn hoop dat de adviezen die daaruit volgen opgevolgd gaan worden zodat wij als gemeenteraad onze taken zo goed als mogelijk kunnen uitvoeren. Ozb Toen oppositiepartijen het verhogen van de ozb noemde als optie bij de vorige twee begrotingsbehandelingen, was dit een heilig huisje waar we absoluut niet aan mochten zitten. Het is goed om te zien dat het college dit middel nu wel in durft te zetten. Het ozb-tarief in Westland is relatief laag in vergelijking met andere gemeenten in de regio en de rest van Nederland. Voor een duurzaam gezonde financiële positie van de gemeente is een verhoging van het ozb-tarief een goed middel. Een lastenverhoging voor onze inwoners en ondernemers moet echter wel goed uitlegbaar zijn. De gemeente heeft veel grote ambities om het Westland op lange termijn een fijne gemeente te houden om te komen wonen, werken, leren en recreëren. Wat dat betreft is een verhoging van het ozb-tarief wat ons betreft uitlegbaar. Uit de nulde termijnen (lees: media-berichten) van andere partijen blijkt dat niet alle partijen die mening delen.

Er gaan geluiden op om het middel van de verhoging helemaal niet toe te passen, of enkel voor 2025. Dat laatste zou zelfs al door de coalitiepartijen onderling zijn afgesproken. Ik zou graag van het college willen weten wat de financiële gevolgen zijn als we de verhoging van het ozb-tarief enkel toepassen voor 2025 en niet voor de andere jaren? Moeten de verwachte inkomsten dan enkel gecorrigeerd worden voor de (cumulatieve) verhoging van 4%, of spelen daar ook nog andere zaken zoals de ontwikkeling van de vastgoedprijzen en de veranderingen van het areaal? De bedragen uit het dekkingsvoorstel (pagina 12) lijken niet aan te sluiten op 3.85% (omgekeerde van 4%) van de ramingen van de ozb-inkomsten (pagina’s 151 en 252).

Met een grove berekening kom ik voor de jaarschijf 2028 tot een vermindering van de inkomsten tussen de 5 en 5,5 miljoen. Aangezien het resultaat over 2028 in de begroting zoals die nu voorligt slechts een positief resultaat is van 0,3 miljoen zou daarmee 2028 geen overschot meer laten zien en de begroting niet langer structureel sluitend zijn. Ik ben benieuwd naar de cijfers van het college en in hoeverre deze aansluiten bij mijn berekening. Ook wil ik graag van het college horen waar zij ruimte zien om deze gemiste inkomsten elders in de begroting te compenseren?

Cultuur In de begroting staan ambities genoeg op het gebied van cultuur; meer cultuurparticipatie, een subsidieregeling voor vrijetijdskunst, behoud van erfgoed, meer kunst in de buitenruimte en nieuw theatergebouw in Naaldwijk. Daarnaast worden door de wet op de zorgplicht van de bibliotheken de openingstijden van de bibliotheken verruimd. Alles mooier, groter, beter, maar dan wel met hetzelfde budget. Het cultuurbudget blijft, met uitzondering van eenmalige onttrekkingen uit het corona steunfonds en incidentele uitgaven in 2025, structureel op het niveau van 2023. Hoe gaan we dat doen? Waar komt het geld vandaan voor een subsidie voor vrijetijdskunst? Wie gaat de extra kosten betalen die gemaakt gaan worden om de openingstijden van de bibliotheken te verruimen? Waar komt het geld vandaan voor de aanschaf en onderhoud van meer kunst in de buitenruimte? Kortom, wat doen we nu nog wel, dat we straks niet meer gaan doen? Het eerste punt uit de begroting met wat we gaan doen is: ‘Het behouden en uitbouwen van kernwaarden die samen de identiteit vormen van de Westlanders: betrokkenheid; doorzettingsvermogen; arbeidsethos.’, een prachtige en krachtige definitie van onze Westlandse cultuur. Maar ook een definitie die we niet kunnen waarmaken met pappen en nathouden.

Als we dit willen vasthouden en al onze ambities willen waarmaken moet er serieus gekeken worden naar een structurele verhoging, en het laten meegroeien met de inflatie, van het cultuurbudget. Water In de begroting staat ook de ambitie voor een gezonde ecologie in de Westlandse wateren. Met de factoren waarbij de gemeente directe invloed heeft op de waterkwaliteit; vermindering van riooloverstorten, natuurvriendelijke oevers, maaibeleid van bermen, zit het wel goed. Wat ons zorgen maakt zijn de factoren waarop het gemeentelijk beleid niet direct invloed heeft en dan voornamelijk het lozen van bestrijdingsmiddelen door tuinders. In augustus van dit jaar kwam nog een situatie in het nieuws van een tuinder die al jaren verboden middelen bleek te gebruiken die in het oppervlaktewater terechtkwamen. Deze situatie leidde tot raadsbreed ongenoegen en een roep tot hard optreden tegen overtreders. In antwoord op vragen vanuit de gemeenteraad gaf het college aan wel te willen optreden, maar dit niet te kunnen omdat het waterschap hier het bevoegd gezag is. Begin oktober gaf de dijkgraaf in een interview met het AD1 echter aan dat zij niet de mogelijkheid hebben tot het opleggen van dwangsommen of het sluiten van bedrijfspanden, maar dit moeten neerleggen bij het OM.

Feitelijk betekent dit dat een overtreder nu nog maanden tot jaren kan doorgaan met zijn bedrijfsvoering voordat er ooit in de toekomst mogelijk een straf opgelegd wordt. Het effect van dwangsommen en het sluiten van panden zoals de burgemeester nu al kan doen voor andere vergrijpen is dat overtreders dit meteen voelen. Daarnaast staan deze bestuurlijke maatregelen los van het traject bij het OM dat ook

gewoon doorlopen wordt. Wij zouden graag zien dat voor deze milieudelicten ook de mogelijkheid komt tot het opleggen van dwangsommen en het sluiten van panden. Daarom dienen wij een motie in die het college oproept om in overleg te treden met het waterschap om gezamenlijk te kijken naar mogelijkheden waarbij de burgemeester zijn bevoegdheden tot het opleggen van bestuurlijke maatregelen in deze situaties namens de dijkgraaf zou kunnen toepassen. Afval Afval blijft deze bestuursperiode een terugkerend thema. Per januari 2025 gaan we de inzameling inbesteden bij HVC en worden contracten die nu nog bij verschillende partijen ondergebracht zijn gebundeld bij HVC. Hoeveel contracten met andere partijen dan HVC lopen er volgend jaar nog en welke van die contracten zullen er wanneer alsnog overgaan naar HVC? De inbesteding zou per saldo een voordeel van €750.000 moeten opleveren, echter weten we vanuit het verleden dat de verwachte voordelen op afval vaak niet behaald worden. Graag zien wij dat de wethouder dit volgend jaar goed in de gaten houdt en de gemeenteraad tijdig informeert als de beoogde besparing toch niet wordt gehaald. Los van de begroting kregen wij recent het bericht dat HVC de ondergrondse containers voor het gescheiden ophalen van PBD gaat verwijderen, in onze ogen een doodsteek voor de ambitie om de hoeveelheid restafval te verminderen.

Afvalscheiding is een hele goede manier om bewustwording te creëren bij inwoners en bedrijven over de hoeveelheid afval die zij produceren. Dat we de gele zakken niet terug willen staat buiten kijf, maar deze zijn wel deels aan hun eigen succes ten onder gegaan. De bereidheid van Westlanders om hun afval te scheiden was veel groter dan waar het systeem op was berekend. Door nu ook de ondergrondse inzameling van PBD te beëindigen, laten we definitief een kans lopen voor het creëren van bewustwording. Hoe we die bewustwording wel gaan creëren is onduidelijk. De zin over voorlichtingscampagnes om bewustwording te vergroten is letterlijk dezelfde zin als in de begroting van vorig jaar. Ik waag te betwijfelen of deze campagnes dit jaar daadwerkelijk hebben plaatsgevonden, mij hebben ze in ieder geval niet bereikt. Afsluitend In de basis nemen wij het liefst een positieve grondhouding aan ten aanzien van de begroting. In hoofdlijnen ziet deze begroting er ook goed uit, maar als je echt goed kijkt naar wat er staat, dan staat er vrij weinig. In algemene zin missen wij concrete en meetbare ambities. Dit maakt het voor ons lastig om helder te hebben waar we nu concreet over gaan beslissen. Duncan Plomp GroenLinks Westland 1.

https://www.ad.nl/westland/zou-mooi-zijn-als-ik-in-kas-de-teelt-kan-stilleggen-pleidooi-voor-meer-boetes-voor-vervuile nde-tuinders~a7521f61/