06) Algemene beschouwingen D66

Gemeenteraadsfractie D66 Westland Raadsvergadering 9 november 2022 agendapunt: begroting 2023 Inleiding De eerste begroting van een nieuw college, voortkomend uit het al even nieuwe collegewerkprogramma, is altijd een beetje spannend. Welke punten uit het programma halen al direct de begroting en welke moeten nog een tijdje wachten? Hoe wordt de verhouding tussen het college enerzijds en de oppositie anderzijds? Is er ruimte voor discussie, voor verbetering van voorstellen, voor alternatieven? Of is alles dichtgetimmerd en wordt er alleen geluisterd uit beleefdheid? Elke vier jaar zijn dit belangrijke vragen die spelen en waarop het antwoord in de toekomst ligt verscholen. Tot die tijd zijn het voornamelijk goede voornemens en iedereen weet dat goede voornemens nooit allemaal uitkomen zoals je ze hebt bedacht. Op 1 januari ziet het er allemaal nog heel goed uit, of het nu gaat over stoppen met roken of het opvangen van statushouders, maar enkele maanden later daalt vaak het besef in dat het ook dit jaar weer niet gaat lukken en schiet de weegschaal in de plus en de begroting in de min. Een college en een coalitie worden elke vier jaar vernieuwd. De continuïteit in de raad zit daarom ook dit jaar weer bij de indeling van onze begrotingsbijdrage in 'wat gaat goed?', 'wat kan beter?' en 'wat missen we?'.

Wat gaat goed? Fietspaden De energiecrisis heeft ons duidelijk gemaakt dat er ruimte moet zijn voor andere vormen van transport als alternatief voor auto's die rijden op fossiele brandstoffen. Naast het plaatsen van laadpalen en het stimuleren van openbaar vervoer, waar nog wel een tandje bij mag, is het gebruik van de fiets enorm belangrijk. De fiets is nog steeds het meest geschikte vervoermiddel om naar school of naar het werk te gaan, boodschappen te doen of bij tante Sjaan op de koffie te gaan. Het college deelt die visie door het laten aanleggen van snelfietspaden, onder andere tussen Naaldwijk en Rotterdam en Naaldwijk en Den Haag. Wij zouden graag willen weten hoe het met de voortgang van deze projecten staat. Wanneer kunnen de eerste fietsers deze speciale snelwegen op en wanneer zijn de verbindingen helemaal af? Al enkele jaren dringt D66 Westland aan op verbetering van de fietsverbindingen tussen de dorpen. Langs deze wegen liggen veel tuindersbedrijven die alleen te bereiken zijn door over de fietspaden te rijden. Zwaar verkeer van en naar de bedrijven zorgt voor schade die niet altijd adequaat wordt hersteld. D66 Westland kijkt dan ook met spanning uit naar het voor volgend jaar aangekondigde fietsbeleidsplan. Wij verwachten dat er naast aandacht voor 1

fietsvoorzieningen ook volop aandacht is voor de aanleg en het onderhoud van nieuwe en bestaande fietspaden. Kan het college dit toezeggen? Gelijke kansen Alle jongeren moeten gelijke kansen hebben om zich te kunnen ontwikkelen tot volwaardige deelnemers aan de maatschappij. Het is goed dat gelijke kansen een belangrijke pijler zijn in de Lokale Educatieve Agenda en dat er specifieke aandacht is voor de kansrijke start in de eerste duizend dagen. D66 Westland heeft tijdens de coalitieonderhandelingen het voorstel gedaan om voor- en vroegschoolse educatie vanaf veertien maanden beschikbaar te maken. Dit is door de coalitiepartijen overgenomen en onderdeel van het akkoord geworden. Gaat het college deze door D66 geïnitieerde coalitieafspraak uitvoeren? Zo ja, wanneer kan de raad daar voorstellen voor tegemoetzien?

Flexwoningen Het college zet volop in op de bouw van flexwoningen. Wat vorige colleges heel lang zonder veel succes hebben geprobeerd, schijnt volgens het huidige college de komende tijd redelijk eenvoudig te kunnen worden gerealiseerd. De minister heeft de gemeenten opgedragen om voor eind 2024 in Nederland 37.000 flexwoningen neer te zetten, onder meer voor vluchtelingen met een verblijfsvergunning, de zogenoemde statushouders, en jongeren. D66 Westland staat achter het streven om flexwoningen te bouwen voor deze en andere doelgroepen, maar stelt daarbij wel de voorwaarde dat het kwalitatief goede woningen zijn. Voor ons is het slechts voldoen aan het Bouwbesluit tijdelijk wonen niet voldoende. De eisen voor isolatie, geluidsbelasting, daglicht in de woning, buitenruimte en plafondhoogte zijn niet voldoende. Voor D66 geldt het adagium: 'Niet wegstoppen, maar huisvesten!'. Dat betekent kwalitatief goede woningen die onderdeel uitmaken van de Westlandse samenleving. Is het college bereid om bij de bouw van flexwoningen hogere eisen te stellen dan in het Bouwbesluit tijdelijk wonen is voorgeschreven? Tot de tijd dat er flexwoningen beschikbaar komen, zal onze gemeente het voorgeschreven aantal statushouders moeten blijven huisvesten. De verwachting is dat dit aantal in 2023 hoger is dan in 2022.

Heeft het college hier al informatie over gekregen? Het college heeft in de raadsvergadering duidelijk meegedeeld dat de gemeente 'bij is' met de taakstelling 2022 en dat alle statushouders dus een woning toegewezen hebben gekregen. Is dit werkelijk zo? Wat zijn de meest recente cijfers met betrekking tot huisvesting van statushouders in Westland? Wat zijn de plannen van het college voor de huisvesting van statushouders tot het moment dat de flexwoningen klaar zijn? Bij het beoordelen van de plannen stelt D66 Westland als eis dat het college de taakstelling niet gaat verwaarlozen.

Wat kan beter? 30 km/uur binnen de bebouwde kom Verkeersveiligheid staat hoog op de agenda van het college. Vooral fietsers en schoolgaande jeugd moeten beschermd worden tegen onveilige verkeerssituaties en onveilig gedrag van medeweggebruikers. Vorige colleges hebben al tientallen ingrepen gedaan in de openbare ruimte, met name op school-thuisroutes.

2

Nu is het tijd om de ambitie van het college ook waar te maken. Er wordt gewerkt aan landelijke wetgeving die het nog gemakkelijker moet maken om straten en wijken aan te wijzen waar niet harder dan 30 km/uur gereden mag worden. D66 Westland wil hier niet op wachten. Wat ons betreft worden alle straten en wegen binnen de bebouwde kom aangewezen al 30 km/uur-zone. Hierop zijn alleen in zwaarwegende situaties uitzonderingen mogelijk. Wij horen graag van het college of er bereidheid is om deze belangrijke stap voor de verkeersveiligheid te zetten. Een eerste stap kunnen we zetten door een nieuwe oversteekplaats aan te leggen op de Verdilaan tussen de bibliotheek en het Raoul Wallenbergplein. Hiermee is de verkeersveiligheid zeker gediend. Voetgangers kunnen veilig oversteken en de snelheid wordt uit het autoverkeer gehaald. Hierbij wegen wij mee dat de door het college aangehaalde CROW-richtlijnen geen voorschriften zijn, maar slechts richtlijnen. D66 Westland kiest voor verkeersveiligheid boven vrijblijvende richtlijnen waar het college zich krampachtig aan vasthoudt. Wij dienen hiervoor een motie in. Afvalbeleid Het college, daartoe aangestuurd door de coalitiepartijen, heeft het vooraf scheiden van afvalstoffen door de bevolking afgeschaft.

Vanaf 1 november mag al het afval weer in één bak en worden de inwoners nog slechts in zeer beperkte mate aangemoedigd om een paar soorten afval apart aan te bieden, zoals papier, glas en textiel. D66 Westland is van mening dat dit nieuwe beleid verbetering behoeft, aangezien er nog steeds op landelijk niveau wordt gestreefd naar 100 kilo restafval per persoon per jaar. Met nascheiding en weinig aanmoediging denken wij dat dit doel niet gehaald gaat worden. Om dit wel te bereiken, dienen wij een motie in. Digitale gemeente De afgelopen decennia is de wereld steeds meer digitaal geworden. Van inwoners wordt verwacht dat zij via de computer of smartphone al hun bankzaken doen, radio luisteren en contact houden met de familie. Ook de relatie met de gemeente is veranderd. Zomaar het gemeentehuis binnenlopen voor een nieuw paspoort is er niet meer bij, bouwvergunningen bestaan niet meer op papier en wegopbrekingen zijn alleen nog via-via op een website te vinden. Dat het college de inwoners die niet helemaal vaardig zijn in het leven in een digitale wereld wil helpen, is dan ook toe te juichen. Waarom het college voor het digitaal vaardig maken voornamelijk de gemeentelijke website inzet, zorgt voor nogal wat vraagtekens, aangezien juist de website van de gemeente Westland niet de meest gebruiksvriendelijke website in gemeenteland is.

De grootste hulp aan de inwoners moet echter van partners, zoals de Bibliotheek, komen en dat stelt ons meer gerust. Het vernieuwen van de gemeentelijke website staat al jarenlang op het to-do-lijstje van het college en het schijnt dat de vernieuwde website begin volgend jaar zal worden gelanceerd. Het is jammer dat het college geen vertegenwoordiging van de raad mee heeft laten denken en testen bij de vernieuwing van de website. Over het 'raadsdeel' van de site is slechts één keer, vlak voor de lockdown in 2020, gesproken. Wat kost de gemeentelijke website ons op jaarbasis en wegen de kosten nog wel op tegen de baten? Hoe staat het college inmiddels tegenover een gemeentelijke app, waarin inwoners alles kunnen regelen? Afspraken maken bij burgerzaken, melden van problemen in de openbare ruimte, de afvalkalender en de informatie over raads- en commissievergaderingen kan dan met één druk op de knop toegankelijk worden gemaakt. Dit maakt een einde aan het enorme onoverzichtelijke assortiment aan apps en webpagina's die de Westlander nu moet gebruiken. Wij zijn benieuwd naar de mening van het college. 3

Centrumplan Honselersdijk De begroting staat vol met mooie plannen voor gebiedsontwikkeling. In veel dorpen verrijzen de komende jaren nieuwe woningen, winkels en zorgvoorzieningen. Een van de genoemde plannen laat al enkele jaren op zich wachten: het centrum van Honselersdijk. De D66-fractie heeft onlangs een bezoek gebracht aan het dorp en gezien dat er inmiddels een flinke groene vlakte midden in het centrum ligt. Meer groen in de dorpscentra is altijd welkom, maar in dit geval horen hier onder andere een Huis van de Buurt en een school te verrijzen. Wanneer gaat het college de eerste schop in de grond zetten voor de nieuwbouw in het centrum van Honselersdijk?

Wat missen we? Wonen In het collegewerkprogramma en de begroting is veel geschreven over wonen. Er is een landelijke wooncrisis, met een tekort aan sociale en betaalbare huurwoningen, starterswoningen en ouderenwoningen. Het tien jaar geleden gevoerde landelijk beleid en de huidige bouwbeperkingen door de stikstofdeposities in de natuur beperken de mogelijkheden tot nieuwbouw. Het college formuleert een aantal ambities die er naar de mening van D66 Westland voor gaan zorgen dat het gaat knellen op de woningmarkt. Zo wil het college zowel de huidige plannen uitvoeren als de woonvisie bijstellen. In hoeverre passen de huidige plannen niet in de visie die het college heeft met betrekking tot huisvesting? D66 Westland staat kritisch tegenover het woonfonds. Er wordt nu al 20 miljoen euro uit de reserves gehaald terwijl er nog helemaal geen plannen zijn. Wij vermoeden dat het college het voorbeeld uit de gemeente Rijswijk wil volgen door zelf via dit woonfonds huurwoningen te gaan bouwen. Hiervoor is wel de steun van externe partners, zoals de banken, nodig. Wanneer verwacht het college de eerste sleutels uit te reiken voor de woningen die door het woonfonds gerealiseerd gaan worden? Van de nieuwe woningen wil het college dertig procent (150 woningen) reserveren voor aandachtsgroepen.

D66 Westland vindt dat spoedzoekers en statushouders ook specifieke aandachtsgroepen zijn die hiervoor in aanmerking moeten kunnen komen. Gaat het college ook deze aandachtsgroepen opnemen in de afspraken met de woningcorporaties? Hoe gaat het college om met de afspraken als er meer statushouders worden toegewezen dan nu het geval is?

Regenboogsteden en antidiscriminatiebeleid Het LHBTI-beleid is opvallend afwezig in het collegewerkprogramma. Ook in de begroting komen de LHBTI-inwoners er bekaaid vanaf. Dit ondanks het feit dat een van de coalitiepartijen voor de verkiezingen het Regenboogstembusakkoord heeft getekend. Deze handtekening heeft niet geresulteerd in zelfs maar een begin van een nieuw beleid. Gelukkig heeft de minister van OCW onlangs besloten de rijksregeling voor de Regenboogsteden te verlengen, zodat ook Westland de komende vier jaar weer geld tegemoet kan zien voor het maken en uitvoeren van gericht emancipatiebeleid.

4

De afgelopen vier jaar heeft het college het beleidsplan Regenboogstad 2018-2022 uitgevoerd. Voordat we aan een nieuwe periode beginnen wil D66 Westland inzicht in hoe het beleidsplan is uitgevoerd, wat de resultaten van het beleid zijn geweest, wat we ervan geleerd hebben en wat het nieuwe beleid voor de komende vier jaar zal zijn. Kan het college hier meer inzicht over verschaffen? In aanvulling op het beleid Regenboogstad heeft het college al diverse malen toegezegd met een Lokale Inclusie Agenda en een nieuw antidiscriminatiebeleid te komen. Van de Agenda ligt er al sinds februari 2022 een concept bij het college op het bureau. Waarom reageert het college elke keer afhoudend als de D66-fractie vraagt naar de voortgang van de Agenda? Waarom weigert het college nu al bijna een jaar om het concept van de Lokale Inclusie Agenda te delen en te bespreken met de raad? Vanaf 2022 is door toenmalig minister Ollongren van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties aan de uitkering uit het Gemeentefonds een jaarlijks bedrag toegevoegd voor versterking van de antidiscriminatievoorziening. Voor Westland is dit 45.000 euro. Een deel van dit geld moet worden besteed aan de instantie die de taken uit de Wet Gemeentelijke Antidiscriminatievoorzieningen voor Westland uitvoert, de Stichting Inclusie & Discriminatiebestrijding.

Daarnaast heeft het college eind 2021 na vragen van de D66-fractie toegezegd met een vernieuwd gemeentelijk antidiscriminatiebeleid te komen. Wanneer kan de raad dit nieuwe beleid verwachten? En in hoeverre heeft het college inmiddels de uitvoerende instantie versterkt met het geld van de minister?

Energietransitie De door Rusland gestarte oorlog tegen Oekraïne heeft ons continent wakker geschud voor wat betreft onze energiezekerheid. De omslag van fossiele naar hernieuwbare energie is in een versnelling geraakt. Daarnaast toont het recent verschenen UNEP-rapport over de opwarming van de Aarde de absolute noodzaak aan om de klimaatdoelstellingen van Parijs te gaan halen en eigenlijk zelfs iets meer te doen. Bij de gemeente ligt de verplichting om serieus werk te gaan maken van de RES en de Warmtetransitievisie en te zorgen dat ook Westland voor 2050 'van het gas af is'. De maatregelen die het college in het programma en de begroting heeft opgenomen voor duurzaamheid, energietransitie en het tegengaan van klimaatverandering, missen volgens D66 Westland samenhang en structuur. Het lijkt er nu op dat het college een schot hagel afvuurt en maar hoopt dat er zo nu en dan een kogeltje doel treft. Wanneer komt het college met een gedegen en samenhangend klimaatplan waarin een nulmeting is opgenomen voor hittestress en wateroverlast, waarin het schema staat van de verschillende maatregelen en waarin ook aandacht is voor de verduurzaming van de gemeentelijke accommodaties?

Historisch erfgoed Het college werkt aan een nieuwe beleidsnota Cultureel erfgoed. Deze moet de huidige nota uit 2005 gaan vervangen. D66 Westland heeft er bij de drie vorige colleges op aangedrongen het beleid te actualiseren en waar nodig te herzien. Inmiddels zou er een concept liggen en het wachten is tot dit concept de raad bereikt? Wanneer kan de raad de nieuwe beleidsnota verwachten? Krijgt de raad bij deze nota ook de reacties van de lokale en regionale erfgoedorganisaties, bij uitstek de specialisten op dit gebied? In 's-Gravenzande is tijdens het "Koude Oorlog Weekend" de Noodbestuurderspost aan de Oudelandstraat voor het publiek opengesteld. Honderden bezoekers uit alle delen van het land hebben een kijkje genomen in dit bijzondere ondergrondse bestuurscentrum. Het vorige 5

college had al toegezegd dat militair erfgoed onderdeel zou zijn van de nieuwe beleidsnota. Toch wil D66 Westland nu al een stap nemen om deze voor Nederland zeer bijzondere locatie niet alleen te beschermen, maar ook op gezette tijden open te stellen. Hiermee kan de geschiedenis van de Koude Oorlog worden bewaard en kunnen nieuwe generaties kennis maken van deze bijzondere periode. Er staan vrijwilligers klaar om de bestuurderspost te onderhouden en open te stellen. Wij dienen een motie in om het college te verzoeken de nodige stappen te ondernemen om dit mogelijk te maken. Begin dit jaar is Geo van Leeuwen overleden, de grote inspirator van de Historische Druivenkwekerij Sonnehoeck in Kwintsheul. Sonnehoeck is de enige kwekerij in Nederland, en wellicht zelfs in Europa, die de status van rijksmonument heeft gekregen. Ook hiervoor geldt dat behoud en openstelling van enorm belang is om de druivencultuur waar Westland groot mee is geworden, te behouden en de kennis ervan over te dragen. De stichting waar Sonnehoeck in is ondergebracht heeft niet alleen de grote inspirator verloren, maar ook de grote vrijwilliger. Dit heeft een enorm gat geslagen in het beheer van de druiventuin. D66 Westland heeft tijdens een recent bezoek aan Sonnehoeck met het stichtingsbestuur van gedachten gewisseld over de meest adequate oplossing.

Volgens de stichting is dit een betaalde beheerder die kan zorgen voor onderhoud en die de vrijwilligers kan aansturen. Een subsidie van de gemeente Westland zou hierbij zeer welkom zijn. Aangezien het verlenen van subsidies een bevoegdheid van het college is, dienen wij een motie in om het college te verzoeken in overleg te treden met het stichtingsbestuur van Sonnehoeck om te zoeken naar een adequate oplossing om de druivenkwekerij voor de toekomst te bewaren. Daarnaast wil D66 Westland van het college weten of de huidige algemene subsidieverordening nog aansluit bij de behoeften die in de maatschappij leven.

Uitleiding De al eerder genoemde oorlog kan nog langere tijd doorwerken in de Nederlandse samenleving. Onderzoek van Instituut Clingendael wijst uit dat 25 procent van de naar Nederland gevluchte Oekraïners zeer waarschijnlijk in Nederland zal blijven om daar een nieuw leven op te bouwen. Deze nieuwe inwoners hebben huisvesting en onderwijs nodig, hoeven niet te voldoen aan een inburgeringsplicht of een asielprocedure te doorlopen, en hebben tot zeker maart 2024 nog geen verblijfsvergunning nodig om te werken of naar school te gaan. Hoe gaan we daar in Westland mee om? Laat het college de boel op zijn beloop of is het college al begonnen met het opstellen van een visie? D66 Westland verwacht dat het college zich niet alleen bezig houdt met het afwerken van lijstjes met snel realiseerbare 'leuke dingen voor de mensen', maar vooral met het Westland van de toekomst waar de huidige en toekomstige inwoners samen moeten kunnen leven, wonen, schoolgaan, winkelen, sporten en recreëren. Om het college een duwtje in de rug te geven, dienen wij een motie in om te komen tot een dergelijke visie.

Slot Hiermee kom ik aan het slot van de algemene beschouwingen van D66 Westland. D66 Westland wenst de raad, het college, de griffie en de ambtenaren een succesvol begrotingsjaar toe. Benjamin Hofland fractievoorzitter D66 Westland 9 november 2022 6