02. Algemene Beschouwingen GBW

ALGEMENE BESCHOUWINGEN BIJ BEGROTING 2026

Mijnheer de Voorzitter, leden van het college, leden van de raad, beste inwoners van Westland, Het is herfst, traditioneel staat dan de behandeling van de begroting op de raadsagenda; hèt politieke hoogtepunt van het jaar. In deze schriftelijke bijdrage zullen wij aangeven wat voor GBW (GemeenteBelang Westland) op dit moment de grootste uitdagingen zijn en de accenten die wij in het debat over de begroting voor 2026 daarom willen zetten. Waar wij in de tekst of marge een  hebben geplaatst, verwachten wij een inhoudelijke reactie van uw college. Een mooi politiek moment, de laatste algemene beschouwingen van deze bestuursperiode; de opmaat naar de begroting voor het verkiezingsjaar. Het is daarom goed om niet alleen vooruit te kijken, maar ook eens terug te kijken op wat we samen hebben bereikt, en eerlijk te zijn over wat nog beter kan en moet. GBW kijkt met trots terug op de vele zaken en investeringen die in deze bestuursperiode zijn gerealiseerd. Investeringen die zichtbaar zijn in de dorpen, in de leefomgeving en in de voorzieningen waar onze inwoners dagelijks gebruik van maken. We hebben geïnvesteerd in een eigentijdse manier van afvalinzameling - klant- en toekomstgericht. We hebben geïnvesteerd in meer groenvoorzieningen en beter groenonderhoud, zodat onze dorpen groener, gezonder en aantrekkelijker zijn geworden.

Daarnaast hebben we belangrijke stappen gezet op het gebied van onderwijs: nieuwe en verbeterde schoolgebouwen die recht doen aan de ambities van onze jeugd en de kwaliteit van ons onderwijs. Ook de sport heeft onze aandacht gekregen. Sportaccommodaties zijn vernieuwd, uitgebreid of verbeterd, omdat we weten hoe belangrijk bewegen en ontmoeten zijn voor onze samenleving. En ook op het gebied van cultuur en gemeenschapsvoorzieningen is geïnvesteerd — want een sterk Westland is niet alleen economisch, maar ook sociaal en cultureel sterk. Kortom: het zijn investeringen die Westland beter maken. Maar voorzitter, we sluiten onze ogen niet voor de zaken die zijn blijven liggen. Met name vinden wij het jammer dat er in deze bestuursperiode te weinig voortgang is geboekt met de investeringen in de winkelcentra van Wateringen, Monster en Poeldijk. Er is wat ‘laaghangend fruit’ geplukt, maar de echte maatregelen en investeringen om deze winkelcentra aantrekkelijker te maken, de potentie van gebouwen en voorzieningen beter benut gaan worden of maatregelen die het verkeer beter laat doorstromen en de verkeersveiligheid verbeteren — waar al jaren over wordt gesproken — zijn nog steeds niet van de grond gekomen. Dat is een gemiste kans voor de lokale economie én voor de leefbaarheid in onze dorpen. Laat dit een opdracht zijn voor de volgende raad en het volgende college: pak de draad op,

ALGEMENE BESCHOUWINGEN BIJ BEGROTING 2026

geef prioriteit aan deze centra, en zorg dat ook daar zichtbaar wordt wat we elders al hebben laten zien — dat investeren in onze gemeenschap loont. GBW kijkt niet alleen met trots terug, maar vooral ook met ambitie vooruit. Want Westland verdient bestuurders die niet alleen tevreden zijn met wat er is bereikt, maar vooral blijven werken aan wat nog beter kan.

Algemene beschouwingen bij de begroting voor 2026. Na deze bondige overwegingen over hoe u en wij er in zijn geslaagd de beloftes van ons coalitieakkoord in te lossen, nu onze algemene beschouwing bij de programmabegroting 2026-2029 en de accenten die wij daarbij wil zetten. Allereerst onze oprechte dank aan de ambtelijke organisatie en aan uw college voor de inzet en grondige voorbereiding die hebben geleid tot de Begroting voor 2026 en de (investerings)voorstellen die vandaag op de agenda staan. Uw werk is de basis voor de belangrijke beslissingen die we nu nemen. De begroting 2026-2029 biedt – anders dan tot voor kort werd gevreesd – een positief financieel beeld. Waar 2026 lange tijd als ‘ravijnjaar’ werd gezien, biedt de begroting nu juist perspectief. Dankzij extra rijksmiddelen en een hoger dividend van JUVA is de begroting structureel sluitend, zonder bezuinigingen of lastenverhogingen. De OZBstijging blijft beperkt tot 2,3%. Voor GBW is het van cruciaal belang dat deze begroting voor 2026 en komende jaren ook bevestigt dat stevig kan en zal worden geïnvesteerd in onderwijs-, sport- en cultuurvoorzieningen.

Denk hierbij aan de aanleg van kunstgrasvelden bij KMD en VELO, de modernisering van sportpark De Zweth in De Lier, nieuwbouw voor basisschool De Hoogvlieger in Naaldwijk, de aanleg van groenblauwe schoolpleinen, en de realisatie van een nieuw theatergebouw ‘De Naald’. Deze investeringen zijn essentieel voor de leefbaarheid en ontwikkeling van Westland.

Oog voor de toekomst. GBW acht het ook van groot belang dat de Begroting 2026 niet uitsluitend gericht is op het eerstvolgende begrotingsjaar, maar dat tevens nadrukkelijk aandacht wordt besteed aan de langere termijn. Dit toekomstgerichte perspectief komt helder tot uiting in het ambitieuze MeerjarenInvesteringsPlan (MIP), waarin voor de komende tien jaar een investeringsvolume van bijna € 365 miljoen is opgenomen. Het MIP omvat naast noodzakelijke vervangingsinvesteringen ook een aanzienlijk aantal nieuwe projecten die bijdragen aan de ruimtelijke, maatschappelijke en economische ontwikkeling van de gemeente Westland. Voorbeelden hiervan zijn investeringen in onderwijsvoorzieningen, sportaccommodaties, infrastructuur en

ALGEMENE BESCHOUWINGEN BIJ BEGROTING 2026

groenvoorzieningen. Ook de verdere ontwikkeling van de FloraCampus vormt een belangrijk speerpunt. Nieuw in het investeringsprogramma is de (her)ontwikkeling van de ‘Verdizone’, met als eerste stap de realisatie van een nieuw gebouw voor theater 'De Naald'. GBW ondersteunt het voorstel om een bestemmingsreserve Verdizone in te stellen voor het dekken van kapitaallasten van investeringen. Door vooraf middelen te reserveren, wordt voorkomen dat deze lasten in één keer drukken op de begroting. Dit bevordert de financiële stabiliteit en maakt het mogelijk om belangrijke voorzieningen te realiseren zonder directe druk op de lopende uitgaven. Tegelijkertijd acht GBW het financieel niet wijs om de dotatie aan deze reserve als sluitpost van de begroting te nemen door hiervoor het rekeningresultaat te bestemmen. Het rekeningresultaat is tenslotte per definitie incidenteel van aard, terwijl de kapitaallasten structurele verplichtingen met zich meebrengen. Het inzetten van incidentele middelen voor structurele uitgaven brengt financiële risico’s met zich mee.



GBW pleit er daarom nogmaals voor om voor dit doel gebruik te maken van een meer structurele inkomstenbron, zoals bijvoorbeeld (een deel van) de dividenduitkeringen uit gemeentelijke deelnemingen. Dit stelt de gemeente in staat om toekomstige kapitaallasten op een constante wijze te dekken. Bovendien draagt een gerichte inzet van dividendinkomsten bij aan het versterken van de maatschappelijke meerwaarde van gemeentelijke deelnemingen.

’n Gemiste kans. De uitvoering van het ambitieuze investeringsprogramma zal ertoe leiden dat de vaste schulden in deze begrotingsperiode toenemen met € 214 miljoen tot een niveau van € 575 miljoen in 2029. Daarmee stijgt de netto schuldquote de komende jaren van 83% (in 2024) naar 140% (in 2029). Het oplopen van de schuldquote tot ver boven de signaalwaarden, hoeft op zich geen probleem te zijn maar onderstreept – in ieder geval voor de fractie van GBW – wel de urgentie van een strak en gedisciplineerd financieel beleid. Om de geplande investeringen daadwerkelijk te kunnen realiseren, móét dus binnen de begroting de financiële ruimte daarvoor worden vrijgemaakt. Dat is geen wens, maar een noodzaak. Het is überhaupt goed om regelmatig kritisch te kijken naar de besteding van het geld dat door onze inwoners wordt opgebracht. Het stelt ons dan ook bijzonder teleur dat uw college, nu het ‘ravijn’ (voorlopig) lijkt uitgesteld en er sprake is van een incidentele meevaller uit dividendinkomsten, ervoor kiest om op de handen te blijven zitten.  Want hoe kunt u het anders verklaren dat u géén prioriteit heeft willen geven de raad bij de begroting inzicht te geven in welke keuzes voor ombuigingen haalbaar en verdedigbaar zijn – terwijl u dat toch meer dan

ALGEMENE BESCHOUWINGEN BIJ BEGROTING 2026

eens heeft toegezegd. Medio september is de actualisatie van ‘het Cebéon-rapport’ uitgebracht, dan is ‘t toch echt heel teleurstellend dat u de raad pas te elfder uren (lees: 29 oktober 2025) dit rapport beschikbaar stelt. Zo wie zo te laat in ieder geval om daar in de voorbereiding van het begrotingsdebat serieus gebruik van te kunnen maken. En dat is dus ècht een gemiste kans omdat het rapport signaleert: “Uit een globale verkenning op basis van de benchmark blijkt dat er substantiële mogelijkheden zijn om besparingen te realiseren op uitgaven op verschillende taakgebieden, waaronder algemene ondersteuning, ruimte milieu en economie, bestuur en burgerzaken en onderwijs.”. Door de nalatigheid van uw college kunnen wij deze mogelijkheden voor het realiseren van besparingen in de begroting voor 2026 en verder niet benutten. Het financieel perspectief van Westland verbetert echter niet vanzelf. Een gemiste kans voor open doel dus, niet in de laatste plaats omdat dit de laatste begroting van deze coalitieperiode is. Dan past het niet om weg te kijken, maar om verantwoordelijkheid te nemen en de financiële huishouding van de gemeente ordentelijk en in balans over te dragen.

Beteugelen van de kosten in het sociaal domein. Van alle gemeentelijke uitgaven drukken de kosten voor het sociaal domein verreweg het zwaarst op het budget. En niettegenstaande alle mooipraat dat “(…)maatregelen effect sorteren(…) en “(…)we hebben lasten verder kunnen aframen(…)” lopen de uitgaven jaar op jaar alleen maar fors verder op. Bij elkaar opgeteld is in 2026 het totaal van de netto kosten in het sociaal domein 124,6 miljoen euro; dat is 13% méér dan in de jaarrekening 2024, amper ‘n jaar geleden, dus. Niet alleen de kosten voor jeugdhulp (€ 45,9 miljoen) stijgen stevig, ook de WMO-kosten (€ 30,2 miljoen) lopen in 2026 fors op. Of dit nu komt door meer uitvoeringstaken, groeiende vraag naar zorg en ondersteuning, complexere zorgvragen of veranderingen in wet- en regelgeving, het is zaak dat uw college manieren vindt om die uitgaven te beteugelen. Slaagt uw college daar niet in dan is er steeds minder geld beschikbaar voor andere dingen die we ook belangrijk vinden. Want ook in Westland groeien de financiële bomen niet tot in de hemel. Partijen die zeggen dat er op het sociaal domein geen ombuigingen doorgevoerd moeten (of kunnen) worden, steken hun kop in het zand steken. Als de WMO of de jeugdzorg straks onbetaalbaar wordt, is de gewone man (m/v) de dupe.

Een aantal voorzieningen in het sociaal domein moet heroverwogen worden. De effectiviteit van deze voorzieningen is niet altijd duidelijk. Wij moeten kritisch blijven kijken naar wat werkt en wat niet. Het is belangrijk dat we investeren in maatregelen die daadwerkelijk een verschil maken en kostenbesparingen opleveren. Niet alleen op de korte termijn, maar structureel. Het kan niet zo zijn dat we minder kunnen investeren in sport of cultuur, minder kunnen investeren in de leefbaarheid van onze dorpen of in de economische groei om de steeds maar toenemende vraag naar

ALGEMENE BESCHOUWINGEN BIJ BEGROTING 2026

financiële middelen voor het sociaal domein te kunnen bekostigen zonder naar de efficiëntie en effectiviteit ervan te kijken.



Daarom nogmaals onze vraag uit de eerste ronde: wat is er terecht gekomen van uw college-doelstelling om diverse bezuinigingen door te voeren in het sociaal domein. En welke concrete maatregelen neemt uw college in 2026? En welke resultaten zijn en kunnen worden ingeboekt?

Werken moet meer lonen dan ’n uitkering. GBW wil het sociaal beleid baseren op een uitgangspunt van ‘gerichte solidariteit’: hulp voor wie het echt nodig heeft, maar geen generieke ondersteuning die de eigen verantwoordelijkheid ondermijnt. Dat vraagt onder meer om een herijking van de royale minimaregelingen en kwijtscheldingsbeleid van Westland. Vooral ook omdat met deze maatregelen de te betalen gemeentelijke belastingen en heffingen afhankelijk zijn van het individueel inkomen. Dat is klinkklare inkomenspolitiek en, zoals vaker gezegd, een gemeente hoort geen inkomenspolitiek te bedrijven. Voor GBW is het uitgangspunt dat werken meer moet lonen dan een uitkering. De royale minimaregelingen en het kwijtscheldingsbeleid van Westland frustreren dit omdat mensen aarzelen om de stap naar werk te zetten. Het door de gemeente direct of indirect aanvullen van bijstandsuitkeringen is onwenselijk omdat het de stimulans en de urgentie om te werken wegneemt. Mensen moeten gestimuleerd worden om verantwoordelijkheid te nemen voor hun eigen leven en welzijn. Dit betekent dat we moeten investeren in initiatieven die zelfredzaamheid bevorderen en mensen in staat stellen om actief deel te nemen aan de samenleving. Initiatieven zoals soepeler omgaan met regels voor vrijwilligerswerk kunnen werkzoekenden helpen bij het vinden van een baan en dragen bij aan het voorkomen van eenzaamheid.



Wij willen graag de concrete toezegging van uw college dat u over de mogelijkheden tot versoberen van de maatregelen op het punt van inkomensondersteuning, inclusief de kwijtscheldingsmaatregelen, nog dit jaar met de raad de discussie gaat voeren.

Respecteer de rol van de gemeenteraad Met een motie heeft de (op één stem na) voltallige gemeenteraad in juli 2025 uw college verzocht “(…)uiterlijk bij de begroting voor 2026 voorstellen te doen om de exploitatie van het Carltonhotel te optimaliseren.” Geen redundant verzoek overigens, want op de exploitatie van dit hotel boekt de gemeente jaarlijks een verlies van méér dan € 2,5 miljoen euro! Uw college heeft aan dit verzoek géén gehoor gegeven. Wij

ALGEMENE BESCHOUWINGEN BIJ BEGROTING 2026

hebben daarom het initiatiefvoorstel ‘Beëindigen exploitatie Carlton/Fletcher-hotel als doorstroomvoorziening’ ontwikkeld en vandaag - samen met de fracties van LPF Westland, Forum voor Democratie en VVD Westland - ingediend voor behandeling. Daarbij moet het ons van het hart dat onze fractie het godgeklaagd vindt dat via een omweg duidelijk is geworden dat de portefeuillehouder bij de tweede Afwijkingenrapportage 2025 ‘iets’ over de exploitatie van het hotel ter besluitvorming wil voorleggen aan de raad. De indruk dringt zich overigens steeds sterker op dat uw college raadsbesluiten en kredietvoorstellen via Afwijkingenrapportages wil afdoen1, zonder deze eerst op de juiste wijze aan de raad voor te leggen. Dat is een zorgelijke ontwikkeling. Het suggereert dat de raad niet langer wordt gezien als hoogste orgaan van onze lokale democratie, maar als een hinderlijke horde op weg naar bestuurlijke snelheid. Natuurlijk is besturen complex. Maar juist dan is zorgvuldigheid geboden. De raad vertegenwoordigt de inwoners van Westland en is geen administratieve drempel, maar het hart van onze democratie. Wie dat miskent, ondermijnt het vertrouwen in het gemeentelijk bestuur. Westland mag trots zijn op zijn kritische raad. Stevige debatten en scherpe vragen zijn geen obstakel, maar een teken van gezonde democratie.

Een goed bestuurder loopt daar niet voor weg, Integendeel — hij of zij verwelkomt dat debat, omdat het leidt tot betere besluiten en meer draagvlak in de samenleving.  Daarom is het tijd dat B&W terugkeert naar een bestuurscultuur waarin de raad wordt erkend als volwaardige partner. Alleen dan is er sprake van daadkrachtig én democratisch bestuur.

1. Zie 1e afwijkingenrapportage 2025 waarbij een viertal kredietvoorstellen mbt pilot Wooninvesteringsfonds, financiële bijdrage Julianahof, financiële bijdrage als dekking voor de motie ‘Opknapbeurt Monster en Poeldijk en budget als dekking voor pilot arbeidsmigrantenbeleid wordt gedaan. En zie ook beantwoording van de technische vragen waarin bijvoorbeeld wordt meegedeeld dat voorstellen voor uitbreiding formatie, besteding van budget groen=goud en dus de exploitatie Carlton/Fletcher-hotel via afwijkingsrapportages aan de raad voor besluitvorming zullen worden voorgelegd.

Woningbouw en lokale doorstroming. Het is voor Westland goed dat we deze bestuursperiode op schema liggen met de bouw van de ruim 635 woningen gemiddeld per jaar. Dat verdient een compliment aan zowel het college als de ambtelijke organisatie. In een tijd van oplopende bouwkosten, stikstofproblematiek en capaciteitsdruk is dit tenslotte niet vanzelfsprekend. Onze complimenten voor deze voortvarendheid.

ALGEMENE BESCHOUWINGEN BIJ BEGROTING 2026

Tegelijkertijd willen wij er bij uw college op aandringen dat u zichzelf niet voorbijloopt en niet uit het oog verliest dat de woningbouwprogrammering afgestemd blijft op de woningbehoefte van inwoners van Westland. Voor GBW gaat het vooral om wát we bouwen, waar, en voor wie. De focus moet liggen op betaalbare huur- en koopwoningen voor mensen die in Westland wonen of werken – starters, doorstromers, ouderen – en die nú dringend op zoek zijn naar passende woonruimte. Met de vele initiatiefplannen is een begin gemaakt; nu is het zaak om door te pakken. Dat vraagt om een andere aanpak, onder meer bij de Omgevingstafel Westland. De uitvoering van plannen duurt te lang en marktpartijen uiten daarover geregeld hun frustratie. Wij willen daarom het proces bij de Omgevingstafel versnellen. Initiatiefplannen moeten daar besproken worden met de intentie ze mogelijk te maken. Ook verwachten wij van het college – en zeker van de betrokken portefeuillehouder(s) – meer regie. Sneller duidelijkheid over de ruimtelijke èn politieke wenselijkheid van een initiatief voorkomt onrust en onduidelijkheid bij omwonenden en verspilling van tijd en geld bij zowel de ontwikkelaar als de gemeente, zoals bij het project ‘Herontwikkeling locatie Parallelweg (Monster) spijtig genoeg het geval is geweest.



Wij vragen uw college daarom een bespreeknotitie op te stellen waarin verbetermaatregelen voor het proces rond de Omgevingstafel en ook aanbevelingen uit het 213a-onderzoek ‘Gebiedsontwikkelingen’ worden uitgewerkt, en deze notitie in het eerste kwartaal van 2026 aan de raad voor te leggen. Voor GBW is het niet alleen belangrijk om naar het woningaanbod te kijken, maar ook naar de toewijzing ervan. Door het huidige regionale systeem van woonruimteverdeling stokt de lokale doorstroming. Als een woning wordt toegewezen aan iemand van buiten Westland, komt er tenslotte geen woning vrij in Westland. Alleen daarom al pleiten wij voor de invoering van een lokaal systeem van woonruimteverdeling. Alleen dan kunnen we werkelijk recht doen aan de Westlandse woningvraag en de doorstroming in onze lokale markt versterken. Een voorbeeld daarvan zien we in Ridderkerk, waar de gemeenteraad heeft besloten om uit het regionale systeem te stappen en een eigen, lokaal woonruimte-verdelingssysteem op te zetten. Dit bewijst dat lokaal verdelen niet alleen wenselijk, maar ook bestuurlijk haalbaar is.



Wij roepen het college dan ook nogmaals met klem op om, samen met de gemeenteraad en samenwerkingspartners zoals woningcorporaties, de mogelijkheden te verkennen om – naar analogie van Ridderkerk – in Westland een eigen systeem van woonruimte-verdeling te ontwikkelen. Tot slot, mijnheer de voorzitter,

ALGEMENE BESCHOUWINGEN BIJ BEGROTING 2026

Vanaf vandaag (12 november 2025) is het nog welgeteld 126 dagen tot de inwoners van Westland opnieuw voor een belangrijke keuze staan. Een keuze over de koers van onze gemeente, over wat telt en wie telt. De fractie van GBW kijkt daar met vertrouwen en energie naar uit. We gaan de campagne in met een programma dat staat: ‘Durven. Doen. Door.’ – een programma dat de Westlanders zal aanspreken, omdat het gaat over hún dagelijks leven, hún woonomgeving en hún toekomst. Met ons programma leggen we ook graag het fundament voor een sterk en daadkrachtig college in de bestuursperiode 2026–2029. Een college dat keuzes durft te maken, verantwoordelijkheid neemt en samen met de raad werkt aan een sterker, veiliger en leefbaarder Westland. Wij zijn er klaar voor.

Fractie GBW (GemeenteBelang Westland)

Remmert Keizer