B15-20260601-17-vka-Liemerse-Ambassade-LEADER-brief-jaarverslag-bijlage1-verslag

JAARVERSLAG

LEADER de Liemers 2025

JAARVERSLAG 2025 LEADER DE LIEMERS Op 10 juni 2024 is de subsidieregeling LEADER de Liemers door de provincie Gelderland opengesteld. Ons gebied behoorde hiermee tot een van de eerste gebieden in Gelderland dat formeel kon starten met de subsidieregeling specifiek bedoeld voor de leefbaarheid op het platteland. In de periode 2023-2027 heeft de provincie Gelderland ons een programmabudget van afgerond € 1,9 miljoen toegewezen. Hiervan is € 1,5 miljoen specifiek bedoeld voor de uitvoering van projecten. Het penvoerderschap is belegd bij de Liemerse Ambassade. Lokale Ontwikkelingsstrategie 2023-2027

Programmacoördinatie (geen stemrecht) 19. Jan Ummenthum (penvoerder Liemerse Ambassade) 20. Jolanda Kemna (coördinator LEADER)

De Lokale Ontwikkelingsstrategie (LOS) geeft de komende jaren richting aan activiteiten en initiatieven van het LEADER programma. De LOS is in 2023 via een interactief gebiedsproces samen met de inwoners en vertegenwoordigers van belangenorganisaties tot stand gekomen. LEADER de Liemers richt zich op de volgende vijf doelen: 1. 2. 3. 4. 5.

De LAG is verantwoordelijk voor de selectie en beoordeling van de projecten. Alleen de bestuurders en de inwonerleden hebben een beslissende stem waarbij geldt dat minimaal 51% van het aantal stemgerechtigden uit het maatschappelijk middenveld moet komen. Waarom? Bij LEADER is het belangrijk dat inwoners zelf meebeslissen over welke projecten geld krijgen. Daarom moeten er meer inwoners dan bestuurders in de groep zitten die de projecten kiest. Zo blijft het echt een plan van en voor de mensen in de Liemers.

Sociale en economische vitale kernen en dorpen Lokaal voedsel van een gezonde bodem met een goed verdienmodel Duurzame vrijetijdseconomie Toekomstbestendige bedrijvigheid Samenwerking

Stand van zaken uitvoering programma

De verantwoordelijkheid voor de uitvoering van de LOS is belegd bij de Lokale Actie groep (LAG).

De LAG is in 2025 8 keer bij elkaar gekomen: • Donderdag 16 januari in Zalencentrum Wieleman te Westervoort • Dinsdag 18 maart in de Turmac Cultuurfabriek te Zevenaar • Woensdag 7 mei in Zalencentrum Wieleman te Westervoort • Woensdag 18 juni in voormalig gemeentehuis te Doesburg • Dinsdag 1 juli bij Jan & Jan te Didam • Maandag 8 september in gemeentehuis Duiven • Maandag 27 oktober in Kasteel Huis Bergh te ’s-Heerenberg • Donderdag 4 december bij Jan & Jan te Didam

Samenstelling LAG De Lokale Actie Groep (LAG) is verantwoordelijk voor de organisatie en uitvoering van het programma. De LAG bestaat uit 20 leden en deze groep is op voordracht van Jan Ummenthum, directeur van de Liemerse Ambassade samengesteld. In 2025 heeft Ted Prost (inwonerlid Duiven) de LAG verlaten. Zijn rol is overgenomen door Timo Willems.

Deze bijeenkomsten stonden in het teken van het beoordelen van projectinitiatieven (pitches), het scoren van subsidieaanvragen en het bespreken van de voortgang van het LEADER programma in de Liemers. In 2025 presenteerden initiatiefnemers in totaal 30 projectideeën aan de Lokale Actiegroep (LAG) van LEADER de Liemers. Van deze pitches kregen 20 projecten een positief advies om een subsidieaanvraag in te dienen. Zes projecten kregen een negatief advies omdat zij onvoldoende aansloten bij de doelstellingen van LEADER of omdat de onderbouwing van het plan nog onvoldoende was. Daarnaast kregen twee projecten het advies om hun plan verder uit te werken en opnieuw te pitchen, waarna één van deze projecten later alsnog een positief advies ontving. De beoordeling door de LAG richt zich nadrukkelijk op de maatschappelijke meerwaarde voor de regio, de mate waarin een initiatief bottom-up tot stand komt en het structurele effect voor de Liemers. Projecten die vooral een tijdelijk karakter hebben, primair een gemeentelijke verantwoordelijkheid betreffen of onvoldoende regionaal effect laten zien, krijgen doorgaans geen positief advies.

Bestuurlijk afgevaardigd: 1. Floor Wissing (Heemraadslid Waterschap Rijn & IJssel) 2. Joyce Zwaga-Komen (wethouder gemeente Duiven) 3. Stan Hillenaar (wethouder gemeente Doesburg) 4. Ingrid Wolsing (wethouder gemeente Montferland) 5. Peter Pennekamp (wethouder gemeente Westervoort) 6. Toon Albers (wethouder gemeente Zevenaar) Inwonerleden: 7. Jeroen Willems (inwoner gemeente Duiven en afgevaardigd namens ondernemersvereniging Lindus) 8. Timo Willems (inwoner gemeente Duiven) 9. Arthur Balduk (inwoner gemeente Doesburg) 10. Aletta Laarberg (inwoner gemeente Montferland) 11. Walter Gerritsen (inwoner gemeente Montferland, voorzitter LAG) 12. Karin Seesink (afgevaardigd namens LTO Liemers Montferland) 13. Rick Smink (inwoner gemeente Westervoort) 14. Niels Leenders (inwoner gemeente Zevenaar) 15. Gerda Weijers-Verboort (inwoner gemeente Zevenaar)

Projectoverzicht LEADER de Liemers (stand december 2025) In onderstaande tabel zijn alle projecten opgenomen die een positief advies hebben gekregen van de LAG. Elk project bevindt zich in een andere fase qua procedure. In categorie A staan 14 projecten waarvoor een subsidieaanvraag is ingediend bij Stimulus en die door de LAG positief zijn beoordeeld. In B staan 6 projecten die een subsidieaanvraag hebben ingediend maar nog beoordeeld moeten worden. In C staan de projecten die een positief advies kregen naar aanleiding van de pitch in een LAG vergadering, maar nog een subsidieaanvraag moeten indienen.

Ambtelijk afgevaardigd (geen stemrecht) 16. Jan Werkman (gemeente Montferland) 17. Wendy Janssen (gemeente Zevenaar) 18. Geert Kurvers (provincie Gelderland)

2

NR

PROJECT

SUBSIDIE

GEINVESTEERD

A

Ingediende subsidieaanvraag bij Stimulus

1 2

Verduurzaming Hart van Loil MFA de Meikamer te Nieuw Dijk

Montferland Montferland

80.000 80.000

183.678 162.965

3 4 5

Haalbaarheidsonderzoek Healthy Village Kinderboerderij Rosorum Zuivel- en kaasmakerij de Klaver

Zevenaar Zevenaar Zevenaar

25.000 76.828 80.000

57.502 153.656 168.159

6 DVC’26 en De Club Didam 7 Buitenplaats de Rijnstrangen 8 Fitter Brein 9 Opzet voedsel coöperaties de Liemers 10 De Gouden herinnering 11 Filmhuis Doesburg 12 Kaastobbe Duiven 13 LunchMaatjes 14 Filmproject de Romeinen

Montferland Zevenaar Liemersbreed Liemersbreed Liemersbreed Doesburg Duiven Duiven Liemersbreed

80.000 80.000 52.750 35.981 69.192 15.200 57.228 25.000 25.000

239.549 445.000 105.500 71.961 138.384 30.400 114.456 51.850 25.000

Subtotaal

782.179

1.948.060

Zevenaar Duiven Duiven Montferland Montferland Liemersbreed

80.000 80.000 80.000 73.226 80.000 25.000

160.000 198.000 300.000 146.452 217.875 50.000

Subtotaal

418.226

1.072.327

80.000 80.000 11.150 10.000 65.000 80.000 80.000

200.000 161.900 50.000 20.200 134.781 182.500 175.000

406.150

924.381

1.606.555

3.944.768

B

GEMEENTE

Ingediend en ter beoordeling bij de LAG

15 Sevenart 16 De Stokhorst 17 De Werkplaats van Ons 18 Kasteel Huis Bergh 19 Multifunctionele Veldschuur te Kilder 20 Haalbaarheidsonderzoek Liemerse Maakindustrie C

Positief advies maar moet nog indienen

21 22 23 24 25 26 27

Boerderij de Houberg Het Barghse Huus Schutterij Sint Andreas Opzet Culkids OG Tent Watersportvereniging de Oude IJssel Werefriedekerk Westervoort Stichting Historische Warmtewerktuigen

Zevenaar Montferland Zevenaar Duiven Doesburg Westervoort Doesburg

Subtotaal

Totaal subsidie en investeringen (A+B+C) In totaal komen 27 projecten in aanmerking voor subsidie ter hoogte van € 1.606.555. Samen zorgen ze voor een totale investering van bijna € 4 miljoen in de regio. Dat betekent dat elke euro subsidie gemiddeld ongeveer € 2,50 aan extra investeringen oplevert van inwoners, ondernemers, verenigingen en andere partners. De projecten zijn verspreid over de gemeenten Montferland, Zevenaar, Duiven, Doesburg en Westervoort en een aantal initiatieven werkt Liemers-

breed. De plannen laten goed zien wat er leeft in de regio: van nieuwe ontmoetingsplekken in dorpen tot initiatieven rondom lokaal voedsel, cultuur, recreatie en samenwerking tussen inwoners en ondernemers. Hoewel het aantal projecten dat subsidie aanvraagt snel groeit, blijft de formele beschikking achter. Tot op heden zijn drie projecten definitief beschikt (groen gearceerd). De belangrijkste oorzaak ligt in de lange doorlooptijden van de subsidiebeoordeling bij uitvoeringsorganisatie Stimulus.

3

Naast budget voor de uitvoering van projecten, zijn er ook programmakosten geraamd van in totaal € 411.519 voor de totale periode. In 2025 zijn de volgende kosten gemaakt: Projectlasten LEADER 2025

Werkelijk

Begroot

Aanjaagactiviteiten/LEADER coördinator Bestuur en organisatie LAG* Communicatie ** Administratie

57.042 12.123 6.664 8.650

57.042 10.056 8.520 7.100

Totaal

84.479

82.718

LEADER-gebieden gezamenlijk bijgedragen aan de organisatie van deze dag. Ook leden van LEADER de Liemers waren aanwezig. De bijeenkomst stond in het teken van ontmoeting, het delen van ervaringen en het uitwisselen van lessen uit lopende projecten. Daarnaast werd vooruitgekeken naar de verdere uitvoering van het huidige LEADER-programma en de toekomst van het instrument voor plattelandsontwikkeling.

*  door hoge aantal LAG vergaderingen zijn de werkelijke kosten hoger dan begroot ** ten gevolge van lange doorlooptijden en stikstofproblematiek bij Stimulus duurt het langer voordat projecten een beschikking ontvangen en tot uitvoering komen. Hierdoor zijn de communicatiekosten voor het maken van video’s over de projecten lager uitgevallen in 2025. In 2026 en 2027 verwachten we hierop een inhaalslag te maken.

Communicatie

Bestuurlijke inzet rondom knelpunten in het LEADER-proces

In de periodieke nieuwsbrief van de Liemerse Ambassade wordt de voortgang van het LEADER programma besproken. Daarnaast deelden we actuele informatie over de uitvoering van ons programma op de website www.leaderdeliemers.nl. De verwachting is dat we in 2026 de eerste video’s kunnen presenteren van de gerealiseerde projecten.

In 2025 hebben de Gelderse LEADER-gebieden gezamenlijk aandacht gevraagd voor knelpunten in de uitvoering van het LEADER-programma. LEADER Rijk van Nijmegen Maas en Waal nam hierbij het initiatief om de voorzitters van alle Gelderse LEADER-gebieden bij elkaar te brengen. Vanuit LEADER de Liemers heeft voorzitter Walter Gerritsen zich actief aangesloten bij deze bestuurlijke inzet en de signalen vanuit onze regio nadrukkelijk ingebracht in het gezamenlijke overleg. Tijdens het voorzittersoverleg op 2 juli 2025 zijn de belangrijkste knelpunten open met elkaar besproken. Daarbij ging het onder andere over de lange doorlooptijden van subsidieaanvragen, de toenemende administratieve last voor initiatiefnemers en het uitblijven van beschikkingen. Deze signalen werden door meerdere LEADER-gebieden herkend. De gezamenlijke inzet leidde tot meerdere bestuurlijke gesprekken met gedeputeerde Harold Zoet in het najaar van 2025, waarbij ook de provincie Gelderland en uitvoeringsorganisatie Stimulus betrokken waren. In deze gesprekken is nadrukkelijk aangedrongen op versnelling van het aanvraagen beoordelingsproces en betere communicatie richting initiatiefnemers. In de praktijk heeft dit tot nu toe nog onvoldoende verbetering opgeleverd. De doorlooptijd van een subsidieaanvraag is opgelopen van de oorspronkelijke 22 weken naar ongeveer 32 weken.

Stimulus heeft aangegeven op dit moment weinig mogelijkheden te zien om deze termijn te verkorten. Voor de LAG van LEADER de Liemers is dit een zorgelijke ontwikkeling, omdat lange doorlooptijden het enthousiasme van initiatiefnemers kunnen remmen. De LAG blijft daarom, samen met de andere Gelderse LEADER-gebieden, het gesprek voeren met provincie en uitvoeringsorganisatie om tot een beter werkbaar en toegankelijk proces voor initiatiefnemers te komen.

Doorkijk naar 2026 Eind 2025 heeft de LAG informeel vernomen dat de provincie Gelderland aanvullende middelen heeft gereserveerd voor LEADER-gebieden die hun beschikbare programmabudget volledig weten te benutten én kunnen aantonen dat er voldoende uitvoerbare projecten in voorbereiding zijn. Wanneer het gebied formeel een verzoek indient en kan onderbouwen dat er concrete projecten gereed zijn om op korte termijn te starten, komt naar verwachting circa 30% extra budget beschikbaar. Voor het LEADER-gebied De Liemers betekent dit een mogelijke aanvulling van ongeveer € 450.000 bovenop het huidige programmabudget van € 1,5 miljoen. De provincie stelt daarbij als voorwaarde dat er vooraf voldoende zekerheid is dat deze middelen daadwerkelijk besteed kunnen worden. Daarnaast geldt een relatief korte uitvoeringstermijn: projecten moeten uiterlijk eind 2028 zijn gerealiseerd en financieel zijn afgerond.

Landelijke LEADER-dag

Om voor deze aanvullende middelen in aanmerking te komen, wordt er in de komende periode actief op gestuurd dat projecten die reeds een positief advies van de LAG hebben ontvangen, hun subsidieaanvraag daadwerkelijk indienen. Op basis van de huidige projectomvang kan met een aanvullend budget van € 450.000 naar verwachting ruimte worden gecreëerd voor circa vijf tot zes extra projecten.

Op 7 november 2025 vond in Lievelde de landelijke LEADER-dag plaats, waar vertegenwoordigers van alle 32 LEADER-gebieden in Nederland samenkwamen. Omdat de provincie Gelderland gastheer was, hebben de Gelderse

In het bestuurlijk overleg met gedeputeerde Zoet op 20 april 2026 zal dit onderwerp opnieuw worden besproken en zal ook de mogelijkheid van het indienen van een formeel verzoek aan de provincie aan de orde komen.

4

Liemerse krachten

GEBUNDELD!

Postbus 26, 6940 BA Didam • 31 (0)316 234 425 info@liemerseambassade.nl • www.liemerseambassade.nl