A07-20210927-28-vka-coll-svz-decentralisatie-beschermd-wonen-bijlage-3-notitie.pdf

• •

stap voor stap met de complexiteit van de opgave om te gaan. toe te werken naar 2021.

Hierbij zien diverse gemeenten kansen en uitdagingen om meer te kunnen doen aan preventie en het inregelen van een lokale ondersteuningsstructuur. En gezamenlijk te werken aan de ontwikkellijnen (hoofdstuk 6 tot en met 9, incluis de productinnovatie, regie op nieuw aanbod en kwaliteit/toezicht). Tegelijkertijd zijn er open einden en risico’s (bijvoorbeeld op het gebied van schaal, complexiteit en het financieel verdeelmodel) die juist vragen om afstemming en beschermende maatregelen. We wensen geen nieuwe bureaucratie op te tuigen. Vanuit de visie op Beschermd Thuis gaan we voor een dekkend regionaal vangnet, en een bestendige goede opvang van dak- en thuislozen. Voor het regionaal georganiseerde aanbod (vangnet) blijven we samenwerken. Dit vraagt om een samenwerkingsvorm met goede onderlinge afspraken. Op het gebied van de inkoop wordt in de MGR samengewerkt. Of de MGR een rol kan spelen en welke invulling deze dan krijgt, is nader te onderzoeken. 10.2 ‘Samen aan zet’ vraagt tijd en prioriteit Dit transformatieplan geeft de richting die de gemeenten binnen de regio Centraal Gelderland kiezen voor de verdere uitwerking van de uitvoering van de huidige centrumgemeentetaken vanaf 2021. Dit plan ‘Samen aan zet’ kan in 2019 - 2020 geconcretiseerd en geïmplementeerd te worden.

De impact daarvan dient niet onderschat te worden: ondanks dat de centrumgemeentetaken ook nu al worden uitgevoerd in de regio door de centrumgemeente, is de implementatie geen eenvoudige voortzetting. Dat is helder. Het implementeren van alle nieuwe processen en afspraken binnen alle gemeenten en het maken van (ver)nieuw(d)e afspraken met maatschappelijke partners vraagt de nodige capaciteit. We willen in 2019 en 2020 gezamenlijk de transformatie voortzetten.

Daarbij is 2019 het jaar waarin basale keuzes voorbereid en gemaakt dienen te worden. Denk aan: • Verdeling van verantwoordelijkheden tussen gemeenten. • Verdeling van het beschikbare budget en de financiële risico's. • Wijze waarop samengewerkt gaat worden tussen de gemeenten en de regio. • Wijze waarop samengewerkt gaat worden met andere betrokken partners binnen de regio (o.a. aanbieders, cliënten, verzekeraars, corporaties). • De wijze waarop de overgangsfase tussen de nieuwe en oude verdeling van financiële middelen vormgegeven zal worden en hoe hierbij geborgd zal worden dat bestaande en nieuwe cliënten weten waar ze aan toe zijn.

’Transformatieplan maatschappelijke opvang en beschermd wonen Centraal Gelderland: Samen aan zet’’

25

In bijlage 4 hebben we de kenmerken van de huidige samenwerking opgenomen. Uit ’Samen aan Zet’ volgen voorstellen voor keuzes op het gebied van: o Inkoop/ subsidiëring, voorzien in- en sturen op toegang, financiële- en inhoudelijke verantwoording richting colleges, kwaliteit en handhaving/fraude. o Uitvoerende taken ter ondersteuning van de samenwerking; backoffice, monitoring, inrichten verantwoording regionale aanbod en uitwisselen van expertise, bijvoorbeeld ten behoeve van lokale toegang(ontwikkeling). o Onderhouden netwerk met regionale en landelijke platforms en organisaties; bijvoorbeeld met buurregio’s en de VNG. Tevens: lobby. 10.3 Uitgangspunten programma-aanpak De uitvoering van ‘Samen aan zet’ (ontwikkeling, keuzes en implementatie) vraagt om een programmastructuur. Hierbij kiezen we voor de volgende uitgangspunten: • Gezamenlijke regie. • Zoveel mogelijk aansluiten bij de bestaande structuren/ overlegvormen. • Ontwikkellijnen, acties en keuzes uitwerken (verantwoordelijken hierin benoemen) concreet uitwerken en keuzes voorleggen aan het PFO. • Informatie, kennis en ervaringen onderling delen tussen de gemeenten. • Stakeholders (zorgaanbieders, burgers, ervaringsdeskundigen, verzekeraar, corporaties) actief betrekken op thema’s en onderwerpen (op gezette momenten in het proces). Hierbij zoeken we een goede balans tussen gewenst tempo en zorgvuldigheid/afstemming.

We willen stakeholders niet ‘overvragen’. • Behalen van wettelijke deadlines/ invulling geven aan landelijke afspraken over te maken bestuurlijke- en inrichtingskeuzes (zie boven). 10.4 In 2019: ontwikkeling en keuzes De komende twee jaar willen we ontwikkelen en zijn afspraken en besluiten nodig met het oog op de doordecentralisatie. We richten vooreerst onze blik op 1 januari 2020: • Zijn er regionale afspraken over de voorzieningen die we lokaal - per gemeente - organiseren, en voorzieningen op regionale schaal. Dit doen we steeds vanuit de eerdergenoemde overweging rondom kwaliteit, schaal en de meerwaarde van regionale samenwerking hierop. • Monitoren we gezamenlijk. We hebben inzicht in cijfers en gegevens om de koers te bewaken en te kunnen (bij)sturen. • Zijn er afspraken over de financiering. • Is, mede op basis van bovenstaande, sprake van een werkend samenwerkingsmodel, de wijze waarop samengewerkt gaat worden, met een verdeling van verantwoordelijkheden tussen gemeenten. • Zijn op alle ontwikkellijnen resultaten zichtbaar die worden vertaald naar bestuurlijke keuzes en implementatie (voorbereiden) in 2020. 10.5 Spoorboek
Gemeenten en maatschappelijke partners hebben de komende twee jaar om innovaties, keuzes en besluiten verder uit te werken en te implementeren.

De richting voor deze ontwikkeling is om waar mogelijk regionale verblijfsvoorzieningen af te bouwen door meer in te zetten op preventie en versterking van de lokale ondersteuning. Op basis van wat we nu verwachten aan werkzaamheden, is een spoorboek gemaakt van werkzaamheden. Ambtelijke ondersteuners kunnen hier gezamenlijk mee aan de slag.

’Transformatieplan maatschappelijke opvang en beschermd wonen Centraal Gelderland: Samen aan zet’’

26

’Transformatieplan maatschappelijke opvang en beschermd wonen Centraal Gelderland: Samen aan zet’’

27

10.6 Inzet en inbreng vanuit elke gemeente
Het spoorboek moet nog in detail worden uitgewerkt. De implementatie zal een beroep doen op de capaciteit van de gemeenten (en van maatschappelijke partners). Deze inzet laat zich in algemene zin moeilijk kwantificeren. De impact van de implementatie is grotendeels afhankelijk van lokale behoeften en afspraken. Wat weten we? • In ieder geval zal elke gemeente werken aan de lokale basisinfrastructuur en lokale woonafspraken. Maar misschien hebben sommigen gemeenten dat al grotendeels georganiseerd en vraagt dit weinig extra capaciteit bovenop de reguliere werkzaamheden. Of is de lokale wens om bovenop de lokale basisinfrastructuur bepaalde maatregelen te treffen en vraagt dat extra inzet. Hoe dan ook zal het gezamenlijk uitwerken van de lokale basisinfrastructuur en de regeling zonder meer met de daarbij behorende afspraken (laat staan de daadwerkelijk implementatie ervan) de nodige inzet vereisen. • Daarnaast gaat het ook om de regionale samenwerking en de afspraken die op regioniveau dienen te worden gemaakt. Hier is capaciteit voor nodig. Alle gemeenten zullen daar capaciteit voor ter beschikking moeten stellen. • Gemeenten ontvangen individueel voor de voorbereiding op de taken vanaf 2021 geen extra middelen van het Rijk voor de implementatie.

Alle werkzaamheden die niet passen binnen de reguliere werkzaamheden, zullen daarom binnen de eigen begroting opgelost dienen te worden. Het is een lokale aangelegenheid om hier invulling aan te geven. • Voor lokale personele inzet worden geen regionale middelen ingezet. Wel kunnen regionale middelen worden gegenereerd voor de organisatie van regionale taken vanaf 2021 en voor het uitvoeren van (lokale) ontwikkellijnen. • Bij de uitvoering van ‘Samen aan zet’ is het van belang gezamenlijk de aanpak, tijdslijnen en het budget te monitoren. En te zorgen naar een adequate terugkoppeling naar het Portefeuillehouders overleg Zorg in de regio. Een procesbegeleider wordt aanbevolen om de samenhang en voortgang te bewaken. Hij/ zij kan hiertoe aangehaakt worden bij het regionaal overleg Beschermd Thuis of onderdeel uitmaken van een op te starten regionaal programma ‘Samen aan zet’. 10.7 Programmastructuur: rollen • De PFO als regionaal bestuurlijk platform (“bestuurlijk beraad”). • Regionaal overleg BW/MO als ambtelijke voorbereidingsgroep (stuurgroep “Samen aan Zet”). • Regiegroep “Samen aan Zet”: Arnhem, Rheden, Lingewaard en Renkum. Houdt overzicht over de ontwikkellijnen en voortgang. • Werkgroep per ontwikkellijn of thema: met een ambtelijk trekker. • Maatschappelijke thematafel: stakeholders betrekken en aanhaken (op onderdelen).

• Onafhankelijk procesbegeleider: werkt met de regiegroep en voor het bestuurlijk beraad. 10.8 Ruimte voor pilots in 2019 en 2020
In voorbereiding op 2021 kunnen, als onderdeel van de ontwikkellijnen, pilots worden gestart om ervaringen op te doen met bepaalde onderdelen van het potentiële nieuwe beleid. Bijvoorbeeld om het effect van een lokale plek voor directe crisisopvang te toetsen. De ervaringen van deze ontwikkellijnen kunnen worden gedeeld en benut door alle gemeenten. Op basis van de gesprekken met gemeenten, stakeholders en ervaringsdeskundigen komen de volgende suggesties naar voren: • Pilot gericht versterken van de draagkracht in de buurt. • Pilot gericht op lokaal invullen van voorzieningen die nu regionaal georganiseerd en gefinancierd zijn en mogelijk lokaal georganiseerd kunnen worden. Onderdelen van de maatschappelijke opvang en beschermd wonen.

’Transformatieplan maatschappelijke opvang en beschermd wonen Centraal Gelderland: Samen aan zet’’

28

• Pilot integrale lokale oplossingen: ontschotten in toegang en naar nieuwe oplossingen met aanbieders in de wijk/dorp (sociale inclusie). • Pilot “24 uurs nabijheid”. In een wijk/ buurt/ kern werken zorgaanbieders samen aan 24-uurs nabijheid. • Pilot wijkknooppunt GGZ. Uit zowel de interviews als uit landelijke literatuur (o.a. rapport inspectie IGJ met betrekking tot toezicht op de ambulante GGZ) blijkt dat samenwerking tussen het sociaal domein en behandeling onvoldoende plaatsheeft en versterkt kan worden. Deze keuzes worden in het vervolgprogramma SamenAanZet meegenomen.

’Transformatieplan maatschappelijke opvang en beschermd wonen Centraal Gelderland: Samen aan zet’’

29

Bijlagen

’Transformatieplan maatschappelijke opvang en beschermd wonen Centraal Gelderland: Samen aan zet’’

30

Bijlage 1 Stakeholdergesprekken en ervaringsdeskundigen Deelnemers stakeholdersbijeenkomsten 27 juni 2018 in Oosterbeek Doesburg (adviesraad sociaal beleid) Woonzorgnet BV RIBW AVV Zorgbelang Gelderland Stichting Jados Gemeente Renkum (adviesraad sociaal domein en ervaringsdeskundige) Gemeente Rheden 3 juli 2018 in Westervoort 1Stroom Doesburg (adviesraad sociaal beleid) Regio Centraal Gelderland (inkoop) Wmo-raad Westervoort Compleet Zorg achterhoek RimaZorg EvitaA B.V. Mesa Zorg Zorgburo De Liemers 5 juli 2018 in Rheden ’s Heeren Loo Gelderland Midden Boriz bv Pluryn en Intermetzo Humanitas DMH Siza, Maatwerk Arnhem- centraal Vitaal verbindingen Arnhem (ervaringsmedewerker en begeleider) Gemeente Renkum Gemeente Arnhem

Panelgesprek ervaringsdeskundigen 12 juli 2018 in Oosterbeek Latitea, Michel en Paola.

Totaal: 40 personen

’Transformatieplan maatschappelijke opvang en beschermd wonen Centraal Gelderland: Samen aan zet’’

31

Bijlage 2 Uitkomsten stakeholdersgesprekken en panel ervaringsdeskundigen Thema’s stakeholders: wat is er meer nodig om inwoners maximaal mee te laten doen? Bekendheid en informatie Preventie en signalering Samenleving informeren • Als je ergens tijdig bij bent, kun je erger • op scholen beginnen met informeren voorkomen. (onbekend maakt onbemind). • Preventie ondersteunt sociale inclusie en • Rijksoverheid moet een rol hebben in gaat uit van ‘deelnemen’ in plaats van landelijk informeren. ‘uitsluiten/ verbijzonderen.’ En het is • Samen met inwoners en wijkorganisaties efficiënter en goedkoper voor de oppakken. samenleving als geheel. • Het vraagt een zichtbare lokale infrastructuur om te voorkomen dat een ‘indicatie’ nodig is. Signalering kan vanuit verschillende domeinen: werk, school, woningbouw, POH etc. Begeleiding Kennis en expertise bij toegang • Makkelijk op- en af kunnen schalen. • Betere verbinding leggen bij de toegang Afstemmen op zorgbehoefte (flexibele met de expertise in het veld. arrangementen vanuit de gemeente). • Schakelen met het veld, gezamenlijk • Snel kunnen handelen in crisissituaties. monitoren hoe het gaat en bijstellen • Tijdelijke opvang mogelijk. indien nodig. • Sneller en eenvoudiger over en weer hulp • Opbouwen/onderhouden sociaal netwerk standaard onderdeel begeleiding. inroepen.

• Bij gezinssituaties: één vaste begeleider die • Inzet van ervaringsdeskundigheid bij coördineert. toegang. • Basisbereikbaarheid hulpverlening in elke gemeente gedekt. Dagbesteding/participatie Een passende woning • Streven naar daginvulling en • Meer betaalbare woningen. Meer avondactiviteiten in eigen buurt. mogelijkheden om door te stromen. • Structuur is belangrijk. • Prestatieafspraken in elke gemeente. • Mensen met eenzelfde problematiek bij • Letten op variatie in de wijk. elkaar brengen, niet alle doelgroepen door • Standaard inzetten van buurtcirkels/ elkaar. netwerken. • Vergroten motivatie om te werken • Verschillende typen woonvormen (Wajong/bijverdienen). beschikbaar. Wellicht clusters waar • Activerend werk, aangesloten bij de bewoners kunnen blijven, hierbij steun aan mogelijkheden en wensen. elkaar en voorkom je isolement. • Sociale contacten, inzet ervaringsdeskundigen en peer-to-peer support.

Meedoen in plaats van isolement Meedoen in de maatschappij: • Ontmoetingspunt, buurtcirkel, antistigma activiteiten. • Activiteiten met een maatje met gelijke interesse. • Bij inhuizen “buurt maken”. • Mensen als nieuwe bewoners introduceren in wijk/buurt.

Hulpverleners – wijkteam/wijkcoach • Vertrouwen: uitgaan van expertise zorgprofessionals. • Waarbij regie wordt gevoerd om het overzicht te bewaren en om met elkaar (zorgprofessional en gemeente) te checken of afspraken worden nagekomen. • Vergemakkelijk verschillende potjes bij de gemeente (inkomensvraagstukken eenvoudiger oplossen.)

Financieel zaken op orde • Vroegtijdig inkomen en vaste lasten helder krijgen. • Begeleiden bij budgetbeheer en prioriteiten stellen. • 1 regievoerder. • Klantgericht werken. • Regels moeten herstelproces niet in de weg staan.

’Transformatieplan maatschappelijke opvang en beschermd wonen Centraal Gelderland: Samen aan zet’’

32

Steunpunten in de buurt • Steunpunt dichtbij met een ontmoetingspunt. • Zorg voor stimulatie en ondersteuning om naar het steunpunt te gaan. Mensen moeten zich welkom voelen, laagdrempelig dus. • Buurt ook meedoen met activiteiten of ondersteunen. • Inrichten voor herstel, met activiteiten door ervaringsdeskundigen. • Met wijkorganisaties samen een plek zoeken. Samenwerking zorgaanbieders • Aanpakken prikkels en regels die samenwerking en het organiseren van een dekkend aanbod tegengaan. • Transparantie als uitgangspunt tussen aanbieders. • Gezamenlijke doelen stellen per en uitgaan van vertrouwen betekent ook: meer bereiken voor inwoners.

Bijlage 3 Nieuwe producten sinds mei 2018 Zelfstandig wonen met intensieve begeleiding

Groepswonen met intensieve begeleiding

Beschermd wonen

Beschermd wonen intensief

Voor wie

Inwoners met psychische problematiek

Inwoners met psychische problematiek en behoefte aan steun medebewoners

Inwoners met complexe problemen vanwege psychische aandoeningen

Wonen

Zelfverantwoordelijk voor kamer/woning

Zelfverantwoordelijk voor kamer/woning

Op locatie van aanbieder

Inwoners met complexe problemen vanwege psychische aandoeningen en ernstige gedrags- of somatische problematiek Op locatie van aanbieder

Zorgverlening

Zo zelfstandig mogelijk functioneren en participeren Gepland + ongepland + signalerende rol zorgaanbieder 24/7 bereikbaar en beschikbaar

Begeleiding deels individueel en deels in groepsverband Maximaal 2 jaar in te zetten (doel = doorstroom) 24/7 bereikbaar en beschikbaar

Begeleiding deels individueel en deels in groepsverband Minimaal 3 keer per week individuele contactmomenten Overdag altijd aanwezig en ‘s nachts in de wijk aanwezig en beschikbaar

Aandachtspunten bij wonen

-

-

Een verhuisbeweging hoort voort te vloeien uit persoonlijke behoeften en woonwensen. Uitgangspunt is een eigen woonplek met intensieve ambulante ondersteuning. Inwoners met als perspectief zelfstandig wonen schrijven zich binnen een maand na instromen in als woningzoekende. Zorgbudget mag nooit worden ingezet t.b.v. woonlasten Hoogte van de huur moet altijd in verhouding staan tot het aangebodene, conform het woningwaarderingssysteem (dit geldt juist ook voor aanbieders die woningen verhuren).

-

-

Begeleiding deels individueel en deels in groepsverband Minimaal 3 tot 4 keer per week individuele contactmomenten 24/7 aanwezig

Bij zelfstandige woningen moeten deze voldoen aan de eisen van de Belastingdienst om in aanmerking te komen voor huurtoeslag. Bij onzelfstandige woningen, mag de huur max. 300 euro per maand zijn. Bij groepswonen als product: maximaal 2 jaar inzetten. Aanbieders die dit product leveren maken een plan waarin zij beschrijven hoe ze doorstroom naar zelfstandige woningen realiseren. Bij het bespreken van dit plan worden wijkcoaches betrokken.

’Transformatieplan maatschappelijke opvang en beschermd wonen Centraal Gelderland: Samen aan zet’’

33

Bijlage 4 Huidige samenwerking (2019) •

Beleid: één gezamenlijk beleid (nu visie: Beschermd Thuis) en werkprocessen (Wmo, PGB) voor de Maatschappelijke Opvang en Beschermd Wonen.

•

Werkprocessen: gelijklopende werkprocessen.

•

Financiën: de formele besluitvorming over de toegang is door de gemeenten gemandateerd aan een regionale budgethouder.

•

Uitgaven Participatiewet: de uitgaven in het kader van de Participatiewet zijn voor rekening van die gemeente waar de cliënt daadwerkelijk verblijft. Er is geen sprake van risicoverevening.

•

Inkoop: gezamenlijke inkoop, d.w.z. overeenstemming over producten en tarieven (MO: subsidies).

•

Backoffice BW: de backoffice wordt regionaal georganiseerd en uitgevoerd, denk aan: o Contract ZorgLokaal, afstemming SVB, CAK. o Monitoring (gemeente, VGGM). o Beantwoording vragen. o Inhoudelijke en financiële beoordeling zorgaanbieders.

•

Juridische samenwerkingsvorm: mandaatregeling.

’Transformatieplan maatschappelijke opvang en beschermd wonen Centraal Gelderland: Samen aan zet’’

34