A04-20250623-23-vka-coll-inzamelresultaten-huishoudelijk-afval-en-grondstoffen-2024

Kennisgeving aan de gemeenteraad Documentnummer: 201699475

Zaaknummer:

Z/25/137862

Portefeuillehouder(s): L.S. Kaper Voor vragen Naam: Telefoon: E-mail:

Anita de Graaf 088 6953119 a.degraaf@1stroom.nl

Komt niet terug tot besluitvorming in de raad Onderwerp:

Inzamelresultaten huishoudelijk afval en grondstoffen 2024

Aanleiding voor deze kennisgeving In het Grondstoffenplan Samen minder afval 2020 staan doelstellingen en maatregelen om het huishoudelijk restafval te verminderen. Jaarlijks monitoren we de inzamelresultaten. In deze kennisgeving informeren we u over deze resultaten en de uitgevoerde acties in 2024. Ook worden de actiepunten voor 2025 benoemd. Ook de impact van afvalscheiding en recycling op het klimaat (CO2-impact) krijgt een plek in deze evaluatie. Relevant beleidskader Met het Grondstoffenplan Samen minder afval 2020 wil Westervoort verdere stappen zetten naar meer preventie, scheiding en hergebruik van afval en grondstoffen. De ambitie is het huishoudelijk restafval (fijn én grof) zoveel mogelijk te verminderen. Voor 2025 richt het plan zich op maximaal 85 kilo restafval per inwoner per jaar. Hiernaast is een ambitie en doorkijk naar 2030 geformuleerd. 2025:

85 kilo restafval

2030: 70-75 kilo restafval 2050:

0 kilo restafval

In het Landelijk Afvalbeheerplan LAP3 staat de VANG-doelstelling (Van Afval Naar Grondstof) om in 2020 maximaal 100 en in 2025 maximaal 30 kilogram huishoudelijk restafval (fijn én grof) per inwoner over te houden. En om minimaal 75% van het huishoudelijk afval te scheiden. Het plan van de overheid is om in 2050 volledig circulair te zijn. Op dit moment wordt het Circulair Materialenplan opgesteld. Dit document is de opvolger van het Landelijk Afvalbeheerplan. Vanaf 2025 ondersteunt het CMP de transitie naar een circulaire economie. Hierin wordt gestreefd naar meer hoogwaardige verwerking. In het nieuwe Uitvoeringsprogramma VANG-Huishoudelijk Afval is het accent verlegd van de kg-restafvaldoelstelling naar het percentage gerecycled materiaal. Helaas blijkt niet al het gescheiden afval geschikt voor recycling en wordt een deel alsnog verbrand. Vanuit Europa een nieuwe norm: in 2025 moet 65% van al ons afval gerecycled worden. Van kilo’s restafval gaan we naar een percentage recyclebaar materiaal in het huishoudelijke afval. Grondstoffen

beter scheiden van restafval is belangrijk én daarnaast de kwaliteit van de grondstofstromen te verbeteren. Inhoud van mededeling De totale hoeveelheid fijn en grof restafval in Westervoort is in 2024 licht gedaald naar 104 kg per inwoner. De daling wordt veroorzaakt door een lichte daling van de hoeveelheid grof huishoudelijk afval. De hoeveelheid ingezameld fijn restafval, Plastic verpakkingen, Metalen verpakkingen en Drinkpakken (PMD) en luiers zijn redelijk stabiel. We zien een toename van Groente-, Fruit- en Tuinafval en Etensresten (GFT+E). De daling van het ingezamelde oud papier en karton zet door. Het scheidingspercentage huishoudelijk afval ligt net als in afgelopen jaren op 75%. Om de gemeentelijke en VANG- doelstellingen voor minder restafval te behalen zijn nog stappen nodig. Westervoort voldoet al wel aan het recyclingpercentage. Het recyclingpercentage voor de gemeente Westervoort in 2024 is 65,9%. Het jaar 2024 stond in het teken van de besluitvorming toetreding Circulus en de implementatie om 1 januari 2025 te kunnen starten met de samenwerking en inzameling. De communicatiecampagne "Haal eruit wat erin zit" heeft in 2024 een vervolg gekregen, de focus lag op GFT.

Restafval = de hoeveelheid afval die overblijft na (na)scheiding en naar de afvalverbranding gaat. De percentages in de tabel zijn afgerond op gehele getallen, waardoor het totaal iets kan afwijken.

Vanaf 2020 tot en met 2022 zijn aanvullend op de PMD bronscheiding, Plastic verpakkingen en drankenkartons uit het restafval nagescheiden. De nascheiding per inwoner bedroeg 10 kg in 2020, 7 kg in 2021 en 4 kg in 2022. Vanaf 2023 heeft deze nascheiding niet plaatsgevonden, zie tekst bij PMD.

Pagina 2

Afvalscheiding % = het aandeel van het huishoudelijk afval dat (na)gescheiden wordt voor hergebruik en nuttige toepassing.

Recyclingpercentage op 65,9 % In 2025 moet 65% van al ons afval gerecycled worden. Westervoort voldoet in 2024 met 65,9% gerecycled materiaal in het huishoudelijke afval aan deze nieuwe norm. Zie bijlage 1. CO2-reductie Het scheiden van afval heeft een positief effect op de vermindering van de CO2 uitstoot. In bijlage 1 is een overzicht opgenomen hoeveel emissie er wordt voorkomen door belangrijke stromen te recyclen in plaats van te verbranden.

Pagina 3

Groente- Fruit- en Tuinafval en Etensresten GFT is qua gewicht de grootste herbruikbare stroom in het restafval (ca. 25-35%). Dit bestaat voor een groot deel uit GFE (Groente-, Fruit- en Etensresten). Hier zit nog veel potentieel én uitdaging voor verbetering van de inzameling. Om de scheiding te verbeteren én als service voor de inwoners zamelt Westervoort het GFT sinds 2020 van april tot en met oktober wekelijks in. De doelstelling uit het Grondstoffenplan is 15 kilo meer GFT per inwoner inzamelen dan in 2020. In 2024 is er 13 kilo méér GFT per inwoner ingezameld dan in 2020 (137 kilo ten opzichte van 124 kilo). De doelstelling wordt hiermee niet bereikt. Kanttekening is dat seizoensinvloeden sterk de ingezamelde hoeveelheid GFT bepalen, deze fluctueert jaarlijks. Met de jaarlijkse sorteeranalyse van het restafval kunnen we zien of inwoners hun GFT beter scheiden. In de sorteeranalyse 2024 blijkt het aandeel GFT/keukenafval in het fijn restafval, ondanks de maatregelen en communicatie echter te zijn toegenomen naar 35%. Zie bijlage 1A Gemiddelde samenstelling fijn huishoudelijk restafval. Hieruit kan de conclusie worden getrokken dat het GFT niet beter wordt gescheiden, ondanks de wekelijkse inzameling en communicatie. De vraag blijft of de meerkosten van de wekelijkse gft-inzameling opwegen tegen de extra service voor de inwoners. Aandachtspunt is de kwaliteit van het GFT.

Landelijk ziet men een achteruitgang in de kwaliteit van gescheiden ingezameld GFT. Vervuiling van het ingezamelde GFT kan betekenen dat het wordt afgekeurd voor verwerking tot compost. Afgekeurd GFT wordt verbrand. Het doel van ‘goede compost’ komt dan in het geding en kosten voor het verwerken van GFT stijgen. Westervoort heeft nog niet te maken gehad met afgekeurde vrachten. De laatste jaren is ingezet op het uitbreiden en optimaliseren van GFT-voorzieningen voor hoogbouw. Bij de meeste hoogbouwwoningen staan gezamenlijke GFT-containers. Deze zijn voorzien van duidelijke stickers over het scheiden van afval. Inwoners ontvingen communicatie over het scheiden van GFT, een rol biozakjes en een aanrechtbakje. Wij monitoren regelmatig het gebruik van deze containers en de kwaliteit van het aangeboden GFT. Op enkele plekken zijn de verzamelcontainers verwijderd vanwege een slechte kwaliteit van het GFT. Communicatie en het herhalen hiervan blijft belangrijk om goede scheiding te stimuleren. Oud papier en karton De geleidelijke afname van de hoeveelheid gescheiden ingezameld papier en karton is een landelijke tendens. Ook het aandeel oudpapier en karton gemeten in het fijn restafval neemt af. Vanaf 1 juli 2023 wordt in Westervoort de verspreiding van ongeadresseerd reclamedrukwerk tegengegaan door de invoering van de ja-sticker.

De standaard is: geen reclamefolders in de brievenbus, tenzij inwoners een ja-sticker op de bus plakken. Hoeveel invloed dit heeft op de afname van de hoeveelheid oud papier is niet te zeggen. Plastic-, Metalen verpakkingen en Drinkpakken De hoeveelheid gescheiden ingezameld PMD is stabiel. Vanaf 2023 is de nascheiding van het PMD uit het restafval niet meer toegestaan. Dit komt voort uit afspraken tussen VNG en producenten, vastgelegd in de Ketenovereenkomst Verpakkingen. Producenten willen alleen voor één methode per gemeente een vergoeding betalen: bron- of nascheiding, maar niet meer gecombineerd. Inwoners moeten PMD aanbieden in doorzichtige PMD-zakken. Dit om een goede kwaliteit te bewaken: de inzamelaar kan verkeerd aangeboden PMD afkeuren. Deze plakt dan een afkeursticker op de betreffende zak. Hiermee worden inwoners bewust gemaakt van het belang van een juiste afvalscheiding. Door deze aanpak en ons inzamelsysteem hebben we nog niet te maken gehad met afgekeurde vrachten. Dit in tegenstelling tot veel andere gemeenten.

Pagina 4

De twee ondergrondse containers bij de Jumbo en Albert Heijn zijn per oktober 2024 verwijderd. Het PMD bleef ondanks een gerichte communicatiecampagne om de kwaliteit te verbeteren ernstig vervuild. Uit de metingen voor en na de campagne bleek dat 60-70% uit restafval bestond. Ook werden er veel zakken en ander afval bij de containers neergezet. Dat betekende veel inzet van onze buitendienst voor het opruimen van het afval. Vervuild PMD kan niet worden gerecycled. De VNG heeft in 2024 de Ketenovereenkomst Verpakkingen met Verpact tussentijds opgezegd. Ook Westervoort heeft de individuele deelnemersovereenkomst met Verpact opgezegd. Oorzaak zijn discussiepunten over bijvoorbeeld afkeur, kwaliteit en de hoogte van de vergoeding voor kunststof verpakkingen. Nu wordt er gewerkt aan nieuwe afspraken die gemeenten meer voorspelbaarheid en duidelijkheid geven over de kostenvergoeding voor inzameling, meer zicht bieden op recycling en circulariteit van de door gemeenten ingezamelde afvalstromen én meer transparantie verschaffen over tussentijdse metingen en onderzoeken. Voor 2025 zijn de bestaande afspraken verlengd, zodat de continuïteit van het inzamelen en verwerken van PMD gewaarborgd blijft. De verwachting is dat de herziene afspraken, waarbij de hoogte van de vergoeding afhankelijk is van de kwaliteit van het ingezamelde PMD, ingaan per 1 januari 2026.

Luiers en incontinentiemateriaal Vanaf medio 2021 kunnen luiers worden ingeleverd voor recycling bij kringloopbedrijf 2Switch. In 2024 is dit uitgebreid met een locatie bij Montessori Kindcentrum Westervoort. Het tonnage ingezameld luiers en incontinentiemateriaal is nagenoeg gelijk gebleven. Textiel De markt voor tweedehands textiel staat onder grote druk; afzet is moeizaam, opbrengsten dalen en de kosten stijgen. 2Switch gaf eind 2024 aan de businesscase hiervoor moeilijk sluitend te krijgen. Per 1 januari 2025 ontvangt Kringloopbedrijf 2Switch een vergoeding voor het opschonen en sorteren van textiel vanuit de ingevoerde producentenverantwoordelijkheid van de Stichting UPV textiel. De gemeente ontvangt van 2Switch een geringe vergoeding. Hiermee komen zij vooralsnog uit op een sluitende businesscase. Grof restafval De in het Grondstoffenplan opgenomen doelstelling van een vermindering van het grof restafval met 5 kg ten opzichte van 2020 wordt vanaf 2022 behaald. In 2024 is de hoeveelheid verder teruggelopen naar 14 kg per inwoner. De totale hoeveelheid aangeboden stromen en het aantal bezoekers is stabiel ten opzichte van het voorgaande jaar. In het contract met PreZero voor de Afvalbrengstations Arnhem (Noord en Zuid) is een scheidingsresultaat van 85% opgenomen. Norm 2024

Q1 2024

Q2 2024

Q3 2024

Q4 2024

85%

83,3%

86,7%

85,8%

82%

Het gemiddelde scheidingsresultaat voor beide Afvalbrengstations in 2024 is 84,5%. Dit is opnieuw met iets meer dan een procent gestegen ten opzichte van vorig jaar. In januari en december is het lastig om 85% te halen omdat er minder zware recyclebare stromen zoals grof tuinafval, grond, hout C en puin worden aangeboden. Het lijkt dat de ingezette verbetertrajecten voor een betere afvalscheiding en vermindering van het grof huishoudelijk restafval vruchten afwerpen. Verbetertrajecten zijn: - Inzameling van bruikbaar huisraad door 2Switch als achtervang - Verbeterde route en duidelijke informatieborden. - Toezicht op juiste aanbieding en weren van bedrijfsafval - Het weren van restafvalzakken

Pagina 5

Samenstelling fijn restafval Jaarlijks wordt de gemiddelde samenstelling van het fijn huishoudelijk restafval bepaald. 1 keer per jaar worden hiervoor in 2 verschillende wijken steekproefmonsters fijn restafval ingezameld. Het fijn restafval bestaat voor een aanzienlijk deel nog uit GFT, maar ook papier, PMD, textiel. Opvallend is dat in 2024 meer gft in het restafval is gemeten dan in 2024 en minder papier.

Zie bijlage 2 voor een meerjarenoverzicht. Ook dit jaar neemt Westervoort deel aan de Benchmark Huishoudelijk Afval (peiljaar 2024), nu via Circulus. De Benchmark laat zien hoe Westervoort presteert ten opzichte van andere gemeenten per afvalstroom en hoeveelheid restafval. Zie in de bijlage 3 de benchmarkrapportage over het peiljaar 2023. Westervoort scoort gemiddeld vergeleken met vergelijkbare gemeenten. Communicatie en gedragsverandering De campagne “Haal eruit wat erin zit” liep door tot najaar 2024. Deze communicatie(campagne) is bedoeld om inwoners bewust te maken van en aan te zetten tot minder restafval. De campagne is onder andere ingezet voor onlineadvertenties op sociale media en berichten in de Westervoort Post (bijvoorbeeld berichten wel/niet in het restafval). De middelen verwezen naar de website www.samenminderafval.nl en www.afvalwijzer.nl /app. Extra aandacht is gegeven aan het scheiden van de grondstoffen GFT+E en PMD bij de PMD-containers.

Pagina 6

Groente- Fruit- en Tuinafval en Etensresten In het voorjaar is de campagne Frisse Tips gelanceerd met als doel de kwaliteit van het ingezamelde GFT+E te verbeteren en overlast van stank en maden te beperken. Om het apart houden van etensresten te stimuleren hingen we containerhangers aan de gft-containers met een zakje bloemzaadjes als bedankje (zie bijlage 4), gaven Frisse Tips en boden keukenbakjes met biozakjes aan. Er zijn 700 aanrechtbakjes uitgedeeld met behulp van ingehuurde afvalcoaches tijdens de weekmarkt en Westervoort in Beweging. De promotie verliep via een online advertentiecampagne op Facebook en Instagram en berichten in Westervoort Post. PMD De ondergrondse PMD-containers waren erg vervuild. We hebben 3 maanden uitgebreid gecommuniceerd om de kwaliteit van het ingezamelde PMD in de ondergrondse container te verbeteren. Er zijn flyers aan huis bezorgd en ter plaatse uitgedeeld, posters opgehangen in naastgelegen supermarkten en er zijn borden, container- en grondstickers geplaatst op of naast de ondergrondse containers. De communicatieboodschap was ‘Jouw hulp is nodig!’. De inwoner werd om hulp gevraagd om de containers te kunnen behouden. De communicatiecampagne heeft niet geleid tot een verbetering van de kwaliteit en de containers zijn daarom in oktober verwijderd. Na de verwijdering zagen we snel een vermindering van op de locatie gedumpt afval.

Kennismaken met Circulus In november en december zijn inwoners geïnformeerd over de overgang naar de nieuwe afvalinzamelaar Circulus. De communicatie verliep via de websites van Circulus en de gemeente, persberichten, social media (video met Laura Kaper), Westervoort Post, Mijn AfvalWijzer en gezamenlijke huis-aan-huis brieven. Inwoners ontvingen een introductiebrief en een brief met de nieuwe Circulus Milieupas. Belangrijk element in de communicatie was de promotie van de Circulus-app, inwoners zijn hier meermaals op geattendeerd. Overige communicatie Inwoners konden gratis zakken compost ophalen bij kringloopbedrijf 2Switch, als bedankje voor het scheiden van het gft. Daarnaast is gecommuniceerd over afvalinzameling, afvalscheiding en zwerfafvalacties via de gebruikelijke kanalen. Actiepunten 2025 Vanaf 2025 werkt Westervoort samen met Circulus voor het afvalbeheer. In 2025 werken wij samen verder aan een efficiënte dienstverlening en verdere afvalscheiding en recycling. -

Omzetten van 4G technologie naar 5G in de paslezers van de ondergrondse containers (januari ’25);

-

Onderzoek of we de ondergronds containers kunnen legen op vulgraad in plaats van op frequentie. Niet alle containers hoeven even vaak geleegd te worden;

-

Bij nieuwbouwprojecten en herinrichting met Circulus beoordelen hoe we deze het meest efficiënt kunnen inrichten voor afvalinzameling (bijv. voor zijbelading);

Pagina 7

-

Vervangen van de laatste bovengrondse verzamelcontainers bij hoogbouw door ondergrondse containers met diftarregistratie;

-

Kwaliteit schone stromen. De kwaliteit van de grondstoffen is belangrijk voor een goede recycling en voorkomen van afkeur. Wij onderzoeken met sorteeranalyses de kwaliteit van de stromen restafval, GFT en PMD en het GFT+ Etensresten bij hoogbouw. Voor een goede kwaliteit van het PMD willen wij samen met Circulus in het najaar 2025 een PMD-campagne houden (Project Schone Stromen), met communicatie, maar ook met controles en afkeur van de PMD-zakken. Voor de uitvoering van dit project is cofinanciering beschikbaar vanuit Verpact.

-

Monitoren van de situatie op de textielmarkt. Per 1 januari 2025 ontvangt Kringloopbedrijf 2Switch een vergoeding voor het opschonen en sorteren van textiel vanuit de ingevoerde producentenverantwoordelijkheid van de Stichting UPV textiel. De gemeente ontvangt van 2Switch een geringe vergoeding. Hiermee komen zij vooralsnog uit op een sluitende businesscase. Met 2Switch monitoren wij de situatie voor een continuïteit en goede afzet van het textiel.

-

De gemeenten Duiven en Westervoort onderzoeken de toekomst van beide Afvalaanbiedstations. De mogelijkheden voor de samenwerking met Circulus, Kringloopbedrijf 2Switch en de ontwikkeling naar een Circulair Ambachtscentrum worden hierin meegenomen.

-

Het contract met kringloopbedrijf 2Switch voor de inzameling van herbruikbaar huisraad, elektrische apparaten, oud ijzer, kca en textiel loopt af per 1 januari 2026. Wij onderzoeken op welke wijze wij de inzameling in 2026 kunnen vormgeven en organiseren deze.

-

Leefbaarheid en afvalscheiding in de wijken verbeteren, waar nodig. Meer aandacht voor hotspots voor afvaldumpingen, zoals bij ondergrondse containers. In samenwerking met woningcoöperatie Vivare, opbouwwerkers van Santé Partners en een projectteam vanuit Circulus willen we bijvoorbeeld afvalfestival(s) organiseren. Tijdens een afvalfestival krijgt een wijk of buurt de mogelijkheid om diverse afvalstromen en grondstoffen in te leveren. Vooraf aan de actie krijgen de bewoners een uitnodiging, alleen hiermee en de Circulus Milieupas is het mogelijk afval te brengen. Aan het brengen van afval zitten geen kosten voor de bewoners. Een belangrijk element van een afvalfestival is communicatie en de mogelijkheid om bewoners te spreken. Ook kunnen bijv. afvalcoaches worden ingezet.

-

Communicatie in samenwerking met Circulus: o Een inloopbijeenkomst voor inwoners om kennis te maken met Circulus en vragen te stellen over de veranderingen (januari 2025). o Update van de gemeentelijke website, doorverwijzing naar Circulus voor afvalcommunicatie. o Met stickers en containerhangers op/aan minicontainers aangeven hoe deze aangeboden moet worden bij de gewijzigde inzameling met zijbeladers. o Aanhaken op berichten door Circulus, daarnaast blijven we gemeentelijke specifieke zaken zelf ontwikkelen en plaatsen, zoals een Circulus kwartaalpagina in de Westervoort Post. o Algemene Circulus flyer ontwikkelen voor uitgifte aan inwoners op gemeentehuizen, zodat inwoners weten waar ze moeten zijn voor vragen. Pagina 8

o o o o o

Circulus wel/niet flyers per afvalstroom laten uitdelen, door bijv. opbouwwerkers van Santé Partners of tijdens evenementen. Verzamel/ondergrondse containers voorzien van nieuwe Circulus stickers met scheidingsinformatie. Schone Stromen PMD, meer aandacht voor kwaliteit door gerichte afkeur en communicatie over wel/niet bij het PMD. Herontwikkeling circulus.nl en Circulus-app. Herontwikkeling samen1nergie.nl met informatie over afval en grondstoffen.

-

(Zwerf)afvaleducatie op scholen; De Cruise2Reduce bus van Circulus bezoekt de scholen voor een les over hoe we afval kunnen verminderen, hergebruiken en voorkomen. In Westervoort heeft 1 school zich inmiddels aangemeld voor 2 lessen in de eerste helft van 2025. Andere scholen hebben aangegeven wellicht in het najaar mee te willen doen.

-

Samen met Circulus starten met het opstellen van een nieuw grondstoffenplan.

Westervoort, 27 mei 2025. Burgemeester en wethouders van gemeente Westervoort M. (Maureen) Sluiter (MA) drs. A.J. (Arend) van Hout

Bijlagen: Registratienummer: 1. – 201699471 2. – 201699472 3. – 201699473 4. – 201699474

Omschrijving: Recyclingpercentage en CO2reductie (openbaar) Gemiddelde samenstelling huishoudelijk restafval 20162024 (openbaar) Benchmark Westervoort 2023 (openbaar) Flyer Frisse Tips (openbaar)

Verdere informatie: 1.

Pagina 9