20261109-rv-watertakenplan-2027-2031-bijlage-1-watertakenplan
Tekst van het document
Watertakenplan De Liemers 2027 -2031 Klant: Waterteam De Liemers Referentie: BL3128-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001 Status: Ontwerp Datum: 19 juni 2026
HASKONING NEDERLAND B.V. Koggelaan 21 8017 JN Zwolle Water & Maritime Trade register number: 56515154 Telefoon: +31 88 348 65 00 E-mail: info@haskoning.com Website: haskoning.com Titel document: | Watertakenplan De Liemers 2027-2031 Ondertitel: Referentie: | BL3128-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001 Uw kenmerk | Z/26/147489 /201724244 Status: | Concept/02 Datum: | 19 juni 2026 Projectnaam: | Watertakenplan De Liemers 2027-2031 Projectnummer: | BL3128 Auteur(s): | Ruben Bralts, Marco de Kraker Opgesteld door: | Ruben Bralts Gecontroleerd door: | Gemeente Duiven, gemeente Westervoort, gemeente Zevenaar, Waterschap Rijn en IJssel Datum: | 1 juni 2026 Goedgekeurd door: | Marco de Kraker Datum: | 19 juni 2026 Classificatie: | Projectgerelateerd 19 juni 2026 | WTP 2027-2031 | BL3128-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001 | ii 19 juni 2026 WTP 2027-2031 BL3128-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001 iii Inhoud Bestuurlijke samenvatting 1 1 Een gezamenlijk Watertakenplan 3 1.1 Dit Watertakenplan 3 1.2 Planning en evaluatie van het Watertakenplan 4 1.3 Samenhang Watertakenplan, DPRA en IBOR 4 1.4 Leeswijzer 5 2 Liemers Water 6 2.1 Gebiedskenmerken 6 2.2 Assets afvalwaterketen en watersysteem 7 2.3 Lozingspunten gemeentelijke voorzieningen 12 3 Visie en doelen 13 3.1 Algemeen 13 3.2 Visie 13 3.3 Doelen 16 3.3.1 Beleidsdoelen afvalwater 17 3.3.2 Beleidsdoelen hemelwater 18 3.3.3 Beleidsdoelen grondwater 19 3.3.4 Beleidsdoelen doelmatig
beheer 20 3.3.5 Beleidsdoelen waterhuishouding 21 3.3.6 Beleidsdoelen zuivering 21 3.3.7 Beleidsdoelen klimaatadaptatie 22 3.3.8 Beleidsdoelen oppervlaktewater 22 4 Waterregels De Liemers 23 4.1 Algemeen 23 4.2 Procedure (water)regels in het omgevingsplan 23 4.3 Weging van het waterbelang in de Omgevingswet 24 4.4 Waterregels in het omgevingsplan 26 5 Waterprogramma De Liemers 27 5.1 Evaluatie planperiode 2022 – 2026 27 5.2 Opgaven voor de komende planperiode 28 5.2.1 Basis op orde (houden) 28 5.2.2 Klaar voor de toekomst 29 5.2.3 Samenwerking De Liemers 31 5.3 Maatregelen 32 19 juni 2026 WTP 2027-2031 BL3128-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001 iv 5.3.1 Investeringen 32 5.3.2 Beheeractiviteiten 33 5.3.3 Liemersbrede maatregelen 33 5.3.4 Uitvoeringsagenda Klimaatadaptatie 35 6 Middelen 36 6.1 Personele middelen 36 6.2 Financiële middelen 37 6.2.1 Kostenontwikkeling komende planperiode 38 6.2.2 Liemersbrede maatregelen 39 6.3 Risicoparagraaf 39 Bijlagen Bijlage 1 Toelichting op het waterbeleid Bijlage 2 Landelijke maatlat groene klimaatadaptieve gebouwde omgeving Bijlage 3 Formatietool Stichting RIONED Bijlage 4 Kostendekkingsplannen Financiële paragraaf Duiven Financiële paragraaf Westervoort Financiële paragraaf Zevenaar 19 juni 2026 WTP 2027-2031 BL3128-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001 1 Bestuurlijke samenvatting Gezamenlijk kader en ambitie Het Watertakenplan De Liemers beschrijft het gezamenlijke
beleidskader voor de uitvoering van de gemeentelijke watertaken in de gemeenten Duiven, Westervoort en Zevenaar voor de periode 2027 tot en met 2031. Samen met waterschap Rijn en IJssel werken de gemeenten aan een samenhangende, doelmatige en toekomstbestendige aanpak voor de afvalwaterketen en het stedelijk watersysteem . De basis voor dit plan ligt in de omgevingsvisies van de gemeenten en het beleid van het waterschap. Het Watertakenplan vormt de uitwerking hiervan voor de gemeentelijke afvalwater-, hemelwater- en grondwatertaak en beschrijft het beleid, de maatregelen voor de komende planperiode en biedt de basis voor het opstellen van omgevingsplanregels met betrekking tot water en riolering. De samenwerking binnen De Liemers wordt voortgezet en versterkt. Door gezamenlijk op te trekken, borgen gemeenten en waterschap de kwaliteit, duurzaamheid en doelmatigheid van het waterbeheer, zowel op korte als lange termijn. Visie en doelen De Liemerse waterorganisaties werken aan een veilige, gezonde en klimaatbestendige leefomgeving, waarin water en bodem een sturende rol spelen bij ruimtelijke ontwikkelingen. De nadruk ligt op een robuust watersysteem, een doelmatig functionerende waterketen en een integrale aanpak van wateropgaven.
Voor de komende planperiode staan drie hoofddoelen centraal: • doelmatig beheer van de waterketen en het watersysteem; • het realiseren van een klimaatbestendige en waterrobuuste leefomgeving; • het versterken van samenwerking en betrokkenheid van partners en inwoners. Deze doelen sluiten aan bij landelijke en regionale programma’s, waaronder het Deltaprogramma Ruimtelijke Adaptatie (DPRA), waarin is vastgelegd dat Nederland in 2050 klimaatbestendig moet zijn ingericht. Aanpak: basis op orde en voorbereid op de toekomst Het Watertakenplan richt zich op drie samenhangende thema’s: 1. Basis op orde (houden) De waterketen en het watersysteem zijn in De Liemers in de basis op orde. Het beheer en onderhoud van riolering wordt doelmatig voortgezet. Tegelijkertijd wordt ingezet op beter inzicht in het functioneren van het (afval)watersysteem, gegevensbeheer en integrale afstemming met de openbare ruimte. 2. Klaar voor de toekomst Klimaatverandering leidt tot toenemende extremen zoals hevige neerslag, droogte en hitte. De Liemers werkt daarom aan een klimaatbestendige inrichting van de leefomgeving door het watersysteem natuurlijk in te richten, water vast te houden en slim gebruik te maken van bodem en openbare ruimte. Daarnaast wordt rekening gehouden met ruimtelijke ontwikkelingen zoals woningbouw en infrastructuur.
Hierbij krijgt water een volwaardige plek in planvorming en uitvoering. 19 juni 2026 WTP 2027-2031 BL3128-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001 2 3. Samenwerking De Liemers De samenwerking tussen gemeenten en waterschap vormt de basis voor de uitvoering van het plan. Deze samenwerking wordt verbreed naar regionale partners en gekoppeld aan andere beleidsprogramma’s, zoals het Integraal Beleidsplan Openbare Ruimte (IBOR) en het Uitvoeringsprogramma Klimaatadaptatie. Belangrijkste opgaven Voor de planperiode 2027–2031 zijn de belangrijkste opgaven: • het op orde houden en toekomstbestendig maken van de afvalwaterketen; • het verminderen van wateroverlast en het omgaan met droogte en hitte; • het verbeteren van de waterkwaliteit in het stedelijk watersysteem; • het integreren van water in ruimtelijke ontwikkeling (water en bodem sturend); • het benutten van meekoppelkansen bij beheer en herinrichting van de openbare ruimte. Hierbij wordt ingezet op een integrale benadering waarin water, klimaatadaptatie, biodiversiteit en ruimtelijke kwaliteit samenkomen. Uitvoering en maatregelen De opgaven zijn vertaald naar een maatregelenprogramma voor beheer, investeringen en regionale projecten. Deze worden in samenhang en waar mogelijk gecombineerd uitgevoerd (“werk met werk maken”), om efficiëntie te vergroten en overlast te beperken. Belangrijk is ook de rol van inwoners en bedrijven.
Via communicatie, stimulering en regelgeving wordt ingezet op waterbewust handelen, zoals het afkoppelen van hemelwater en het klimaatbestendig inrichten van particuliere terreinen. Middelen en organisatie De uitvoering van het Watertakenplan vraagt om voldoende personele capaciteit en financiële middelen. De kosten worden grotendeels gedekt via de riool- en waterzorgheffing, waarbij wordt gestuurd op doelmatigheid en betaalbaarheid. Daarnaast wordt gewerkt aan verdere professionalisering van beheer, harmonisatie van data en versterking van de organisatie, zodat de uitvoering van de watertaken robuust en toekomstbestendig blijft. De kostendekking is per gemeente afzonderlijk bepaald en uitgewerkt in de bijlagen bij dit Watertakenplan. Monitoring en bijsturing De voortgang van het Watertakenplan wordt jaarlijks geëvalueerd. Op basis van monitoring, nieuwe inzichten en ontwikkelingen worden maatregelen en prioriteiten waar nodig bijgesteld. Aan het einde van de planperiode vormt de evaluatie de basis voor een nieuw Watertakenplan en verdere ontwikkeling van de samenwerking in De Liemers. 19 juni 2026 WTP 2027-2031 BL3128-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001 3 1 Een gezamenlijk Watertakenplan Hoofdstuk 1 beschrijft de achtergrond, reikwijdte en positionering van het Watertakenplan De Liemers.
Ook wordt toegelicht hoe het plan zich verhoudt tot de samenwerking binnen De Liemers en tot aanverwante beleidsprogramma’s. 1.1 Dit Watertakenplan Dit Watertakenplan beschrijft het gezamenlijke beleidskader voor de watertaken voor de Liemerse gemeenten Duiven, Westervoort en Zevenaar voor de planperiode 2027–2031. Gemeenten en waterschap Rijn en IJssel geven hierin gezamenlijk richting aan de ontwikkeling en uitvoering van de afvalwaterketen en het stedelijk water, met als doel een samenhangende, doelmatige en toekomstbestendige aanpak. Daarbij ondersteunt iedere partij de gekozen strategie vanuit de eig en rol, met behoud van de wettelijke taken en verantwoordelijkheden. Het Watertakenplan vormt de basis voor de gemeentelijke afval-, hemel- en grondwatertaak en sluit aan op het bestaande beleid van waterschap Rijn en IJssel. Door hierin gezamenlijk op te trekken, borgen wij kwaliteit, duurzaamheid en doelmatigheid voor de korte en de lange termijn. We bouwen hiermee voort op de bestaande samenwerking tussen gemeenten en waterschap binnen het samenwerkingsverband De Liemers.
Aan de hand van eerder gemaakte afspraken dragen we met dit plan zorg voor: • het actualiseren van het huidige overkoepelend Watertakenplan De Liemers 20 22-2026, met voor iedere gemeente een eigen individuele vastgestelde financiële bijlage; • het geven van nadere invulling aan het waterbeheerprogramma van het waterschap en vertaling naar de lokale situatie in De Liemers; • het continueren van het uitvoeringsprogramma klimaatadaptatie. Het Watertakenplan is een praktische vertaling van onze visie op stedelijk water, de afvalwaterketen en klimaatadaptatie naar beleid en maatregelen. Wat gaan we de komende jaren doen om het systeem goed te beheren en onderhouden én ons voor te bereiden op de toekomst? Hierbij willen we stappen zetten om onze visie te verwezenlijken en dienen we tegelijkertijd rekening te houden met ontwikkelingen zoals klimaatverandering. De basis voor de visie in het Watertakenplan zijn de omgevingsvisies van Duiven , Westervoort en Zevenaar. Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet (in januari 2024 van kracht gegaan) legt de gemeente haar strategische kijk op de fysieke leefomgeving vast in een gemeentelijke Omgevingsvisie. Hier maakt water onderdeel van uit. Waterregels worden vastgelegd in het omgevingsplan van de gemeenten. Beleid en maatregelen omtrent de watertaken leggen de Liemerse gemeenten vast in dit Watertakenplan.
Daarmee is dit Watertakenplan een verdere uitwerking van de omgevingsvisies van Duiven, Westervoort en Zevenaar op het gebied van stedelijk water en biedt het input voor de wijziging van het omgevingsplan wat vóór 2032 uitgevoerd moet zijn. 19 juni 2026 WTP 2027-2031 BL3128-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001 4 Figuur 1-1 Samenhang Watertakenplan De Liemers met de Omgevingswet. Het Watertakenplan wordt vanuit drie thema’s benaderd: • Basis op orde (houden). We willen een degelijke en betrouwbare invulling geven aan onze basistaken. Hiervoor dienen onze basis werkprocessen, assets, beleid en systemen op orde te zijn en te blijven. • Klaar voor de toekomst. Het klimaat verandert. We moeten vaker hevige piekbuien verwerken in het stedelijk gebied. Hierbij maken we gebruik van tijdelijke berging in de openbare ruimte om overlast en schade te beperken. Ook moeten we rekening houden met langdurigere perioden va n hitte en droogte, met lage rivierstanden en grondwaterstanden tot gevolg. Het is tevens van belang dat de Liemers goed is voorbereid op projecten van derden (o.a. de woningbouwopgave en het doortrekken van de A15 naar de A12) en de aankomende transitie in wet- en regelgeving (Omgevingswet). • Samenwerking De Liemers. De samenwerking tussen de gemeenten Duiven, Westervoort en Zevenaar wordt doorgezet.
Daarnaast werken we samen met onze waterpartners in de regio aan het verbeteren van het watersysteem en de waterketen. 1.2 Planning en evaluatie van het Watertakenplan Dit Watertakenplan heeft betrekking op de planperiode 2027 tot en met 2031. Het voorliggende Watertakenplan is een actualisatie van het plan van 2022 tot en met 2026. Daarom heeft dit plan, net als het plan van 2022-2026, een duidelijke samenhang met het Uitvoeringsprogramma Klimaatadaptatie uit het DPRA (zie ook paragraaf 1.3). Als onderdeel van de uitvoering van de voorgenomen maatregelen zal de voortgang jaarlijks worden geëvalueerd en waar nodig bijgestuurd. Bij het verstrijken van de planperiode zal dit plan worden geëvalueerd en de basis vormen voor de volgende planperiode. 1.3 Samenhang Watertakenplan, DPRA en IBOR Het Watertakenplan heeft een belangrijke samenhang met het DPRA / Uitvoeringsprogramma Klimaatadaptatie De Liemers en het Integraal Beleidsplan Openbare Ruimte (IBOR). Zie Figuur 1-2 voor een overzicht van de samenhang. Het Uitvoeringsprogramma Klimaatadaptatie geeft de ambities en maatregelen voor het tegengaan van onder andere wateroverlast, droogte en hittestress. De maatregelen tegen wateroverlast en droogte vallen onder de gemeentelijke watertaken en de financiering is daarmee vanuit de rioolheffing (riool- en waterzorgheffing). De maatregelen tegen hittestress niet.
Deze worden elders gefinancierd. Met het IBOR zijn meerdere koppelkansen mogelijk. Als het gaat om middelen voor biodiversiteit, bewonersparticipatie en vergroening van verhardingen wordt vanuit het Uitvoerings-
19 juni 2026 WTP 2027-2031 BL3128-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001 5 programma Klimaatadaptatie De Liemers aangesloten bij de IBOR-projecten en andersom. Daarnaast wordt in de beheerplannen volgend uit de IBOR nadere uitwerking gegeven aan beheeropgaven. De beleidslijnen om water en klimaatadaptatie te koppelen aan het IBOR-programma zijn aanwezig. In de beheerplannen kunnen maatregelen vanuit het Watertakenplan en het Uitvoeringsprogramma Klimaatadaptatie De Liemers worden overgenomen, zodat werk met werk gemaakt kan worden. Ook maatregelen tegen hittestress worden waar mogelijk gelijktijdig uitgevoerd (meekoppelkansen benutten). Figuur 1-2 Samenhang Watertakenplan De Liemers met o.a. het DPRA en IBOR. 1.4 Leeswijzer Deze rapportage schetst in hoofdstuk 2 allereerst een beeld van De Liemers: wat zijn de kenmerken van het gebied, de afvalwaterketen en het watersysteem? Hoofdstuk 3 beschrijft de ambitie voor dit nieuwe plan via een lange termijnvisie en doelstellingen. Hoofdstuk 4 gaat in op de huidige en de mogelijke toekomstige waterregels. In hoofdstuk 5 beschrijven we de wijze waarop De Liemers invulling gaat geven aan de watertaken en schetsen we een overzicht van de opgaven voor de komende planperiode 202 7 tot en met 2031. Naast keuzes leidt dit tot een pakket van (gezamenlijke) maatregelen (hoofdstuk 5) waar gemeenten en waterschap de komende planperiode aan gaan werken.
In hoofdstuk 6 zijn ten slotte de personele en financiële middelen beschreven die nodig zijn om daadwerkelijk uitvoering te kunnen geven aan de watertaken van gemeenten en waterschap.
19 juni 2026 WTP 2027-2031 BL3128-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001 6 2 Liemers Water Dit hoofdstuk geeft een beschrijving van de opbouw van het watersysteem en de afvalwaterketen in De Liemers en welke gebiedskenmerken daarbij van belang zijn. 2.1 Gebiedskenmerken Het gebied De Liemers bestaat van west naar oost uit gemeenten Westervoort, Duiven en Zevenaar. Alle gemeenten vallen volledig binnen het beheergebied van waterschap Rijn en IJssel. Kenmerkend voor het watersysteem in De Liemers is de ligging langs, en interactie met, de Rijn, het Pannerdens Kanaal en de IJssel. Fluctuaties in rivierstanden kunnen - afhankelijk van de afstand tot het water - leiden tot grote verschillen in grondwaterstanden in het gebied. Dit hangt mede samen met het ontstaan van het gebied , waarin het water oorspronkelijk werd afgevoerd via kleine beken. Hoewel deze afvoerroutes zijn opgevuld met zand zorgt dit nog steeds voor een onregelmatig patroon van kleilagen en zand. Via de goed doorlatende zandlagen kan water snel het gebied in en ook weer uit. Waterbiografie Het gebied de Liemers vervult al heel lang een cruciale rol in de verdeling van het Rijnwater: hier splitst de Rijn zich in meer rivieren.
Hoe hebben water en de mens zich tot elkaar verhouden, hoe is het landschap gevormd en hoe zijn deze invloeden tot op de dag van vandaag nog zichtbaar in het landschap? Vanuit deze historische beschrijving maakt de Waterbiografie een verbinding tussen het verleden en de toekomst. De Liemers in de vroege middeleeuwen De Waterbiografie kijkt naar de betekenis en rol van het water in de wordingsgeschiedenis van de Liemers. Dit is belangrijk om het gebied te begrijpen, inzicht te krijgen in het ontstaan ervan, gevoel te krijgen bij de bijzondere historie en identiteit van het gebied, te ontdekken wat er allemaal speelt en te inspireren in toekomstige ontwikkelingen. De Waterbiografie is te raadplegen via: link
19 juni 2026 WTP 2027-2031 BL3128-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001 7 De fluctuaties in grondwaterstanden werken door in het oppervlaktewater (en andersom). Door de interactie met het grondwater vallen watergangen binnen De Liemers in de zomer soms droog. Ook resulteert dit lokaal in stilstaand water met onvoldoende waterkwaliteit tot gevolg. Door de interactie van het regionaal en lokaal water- en grondwatersysteem zijn oplossingen voor de droogteproblematiek complex en is er afstemming nodig op verschillende schalen. Het hydraulisch en milieutechnisch functioneren van de riolering is over het algemeen op orde; overlast als gevolg van water op straat komt slechts incidenteel voor en de gemeentebrede emissie vanuit de aanwezige stelsels voldoet aan de geldende afspraken. Voor de oppervlaktewaterkwaliteit wordt in de komende periode onderzoek gedaan naar de knelpunten. Dit wordt gedaan in samenwerking met het waterschap, waarbij de resultaten en maatregelen terechtkomen in de uitvoeringsagenda Koers Stad en Dorp. In het gebied zijn momenteel forse infrastructurele werken gaande (verbreding van de A12 en het aansluiten en doortrekken van de A15 hierop), welke ook komende periode aan de orde zijn. De daarvoor benodigde werkzaamheden en de nieuwe eindsituatie zullen invloed hebben op afvalwaterketen en watersysteem.
In een apart traject worden hiervoor de benodigde maatregelen uitgewerkt, getroffen en gefinancierd. Samenwerkingsproces De onderlinge samenwerking binnen De Liemerse gemeenten en het waterschap bestaat al ruim 1 5 jaar. Dit heeft onder andere geresulteerd in een gezamenlijk Watertakenplan De Liemers , alsmede het Uitvoeringsprogramma Klimaatadaptatie. 2.2 Assets afvalwaterketen en watersysteem Het watersysteem is de natuurlijke weg van het water. Regenwater valt op de grond en zakt in de bodem (grondwater) of stroomt naar het oppervlaktewater. Het grootste deel komt uiteindelijk in zee terecht. Daar verdampt het, vormt het wolken die naar land drijven en opnieuw neerslag geven. De waterketen wordt gevormd door de ingrepen van de mens op het watersysteem: het oppompen van grondwater om er drinkwater van te maken. Drinkwater wordt uiteindelijk afvalwater, dat behandeld wordt in een rioolwaterzuivering. Na zuivering komt het water weer in het oppervlaktewater terecht. In het Watertakenplan wordt regelmatig gesproken over de afvalwaterketen. Dit is het deel van de waterketen waar afvalwater (en hemelwater), via het riool langs de rioolwaterzuiveringsinstallatie, gezuiverd wegstroomt naar oppervlaktewater. De gemeenten zijn verantwoordelijk voor de uitvoering van de gemeentelijke zorgplichten voor stedelijk afvalwater, hemelwater en grondwater.
Voor de afvalwaterketen is dat het verzamelen en transporteren van afvalwater via het riool. De kostendekkingsplannen in dit Watertakenplan zijn opgesteld voor invulling van de gemeentelijke zorgplichten. Het waterschap is verantwoordelijk voor het transport en zuivering van afvalwater en voor het beheer van oppervlaktewater. 19 juni 2026 WTP 2027-2031 BL3128-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001 8 Afvalwaterketen Ten behoeve van de watertaken beheren waterschap en gemeenten samen in totaal ruim 500 km vrijvervalriolen, 100 km persleiding en 100 km drukriool. Hieronder is op hoofdlijnen een samenvatting gegeven van de aanwezige voorzieningen van afvalwaterketen en watersysteem in De Liemers. Duiven, Westervoort en Zevenaar hebben ieder een Systeemoverzicht Stedelijk Water (SSW) waarin het stedelijk watersysteem en zijn knelpunten en kansen in kaart gebracht zijn. Figuur 2-1 Voorzieningen inzameling en transport: leidingen.
19 juni 2026 WTP 2027-2031 BL3128-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001 9 Figuur 2-2 Voorzieningen inzameling en transport: objecten. Het ingezamelde stedelijke afvalwater (huishoudelijk afvalwater en hemelwater) wordt getransporteerd naar de rioolwaterzuiveringsinstallatie (RWZI) Nieuwgraaf op het bedrijventerrein InnoFase bij Duiven. De RWZI Nieuwgraaf is een van de grotere zuiveringen van waterschap Rijn en IJssel en is biologisch ontworpen voor 234.000 i.e. (inwonersequivalent) à 60 g BZV (biologisch zuurstofverbruik) en 395.000 i.e. à 150 g TZV (totaal zuurstofverbruik). Hydraulisch is de installatie ontworpen op een dagdebiet van 84.000 m³/dag en een maximaal uurdebiet van 15.500 m³/uur. Het waterschap loost het effluent vanuit de zuivering vervolgens op de IJssel.
19 juni 2026 WTP 2027-2031 BL3128-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001 10 Figuur 2-3 Zuiveringskring RWZI Nieuwgraaf. Watersysteem Het waterschap heeft de verantwoordelijkheid tot het beschermen en in stand houden van het watersysteem. Het waterschap beheert in totaal ruim 300 km watergang waarvan een deel in stedelijk gebied (zie Figuur 2-4 voor het beheersgebied Liemers Veluwe). Oeverbeschoeiingen zijn onderdeel van het watersysteem en vallen daarmee onder de verantwoordelijkheid van het waterschap. Gemeenten hebben een rol bij beschoeiingen die niet gebruikt worden voor instandhouding van het watersysteem en grenzen aan openbaar gebied. Toekomstige capaciteit van RWZI Nieuwgraaf Het aanbod van afvalwater zal volgens CBS tot 2035 stijgen met circa 9%. In de woondeals zijn in de periode tot 2030 13.800 extra woningen voorzien, hetgeen een stijging van de aanvoer van circa 14.000-28.000 v.e.’s (vervuilingsequivalent) kan betekenen. Daarnaast wordt een groei van bedrijventerreinen verwacht wat leidt tot extra aanvoer van afvalwater. Mogelijk wordt door deze ontwikkelingen de verwachte hydraulische belasting van de RWZI Nieuwgraaf te groot. Samen met gemeenten zal de verwachte groei in aanvoer (huishoudelijk en industrieel) in beeld gebracht moeten worden om vast te stellen tot welk moment de bestaande capaciteit voldoende is.
Qua hydraulische capaciteit zal moeten worden verkend of er voldoende regenwater kan worden afgekoppeld om de verwachte groei in droogweeraanvoer (DWA) op te vangen. 19 juni 2026 WTP 2027-2031 BL3128-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001 11 Figuur 2-4 Watersysteem beheersgebied Liemers Veluwe van waterschap Rijn en IJssel. Drinkwaterreserveringsgebied In het noorden van de gemeenten Duiven en Zevenaar ligt het kwetsbaar drink waterreserveringsgebied Liemers-West. Daarom gelden hier aanvullende regels voor grondwaterbescherming vanuit de omgevingsverordening van de provincie (link). Figuur 2-5: Locatie van kwetsbaar drinkwaterreserveringsgebied Liemers-West Reserveringsgebied Liemers-West 19 juni 2026 WTP 2027-2031 BL3128-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001 12 2.3 Lozingspunten gemeentelijke voorzieningen Met het Besluit lozen buiten inrichtingen is op grond van de Waterwet de vergunningplicht voor lozingen vanuit het gemeentelijke stelsel opgeheven en gelden algemene regels. Conform de eisen van dit besluit kan het waterschap een actueel overzicht van de aanwezige lozingsvoorzieningen opvragen bij de gemeente. Tevens beschikt iedere gemeente over een actueel overzicht van de aanwezige IBA’s (Individuele Behandeling van Afvalwater) binnen het eigen beheersgebied.
19 juni 2026 WTP 2027-2031 BL3128-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001 13 3 Visie en doelen In dit hoofdstuk staat beschreven welke visie en doelen de Liemerse waterorganisaties hanteren voor de invulling van de watertaken. Daarmee vormt dit hoofdstuk het inhoudelijke kader voor de keuzes en maatregelen in de komende planperiode. 3.1 Algemeen Dit hoofdstuk gaat in op de visie en beleidsambities voor de watertaken van De Liemerse waterorganisaties. Het hoofdstuk is een verdere uitwerking van de visie op water in de omgevingsvisies van de verschillende organisaties en is afgestemd met de ‘Visie Waarde van de Keten’ van het waterschap ten aanzien van stedelijk waterbeheer. Figuur 3-1 Samenhang Watertakenplan De Liemers en de Omgevingswet. Waterteam De Liemers neemt haar verantwoordelijkheid voor het uitvoeren van haar afval -, hemel- en grondwatertaken. Zij doet dit met betrokken en kundige mensen, inwoners, ondernemers, andere overheden en belanghebbenden en altijd redenerend vanuit het algemeen belang. De zorg voor de afvalwaterketen en het watersysteem vindt plaats op basis van maatschappelijk aanvaardbare kosten. De visies voor de drie wettelijke watertaken, het veranderend klimaat en het oppervlaktewater zijn navolgend uitgewerkt.
3.2 Visie Visie op afvalwater Het inzamelen en afvoeren van afvalwater levert een enorme bijdrage aan de volksgezondheid en leidt wereldwijd tot een langere levensverwachting. De gemeenten dragen bij aan een gezonde leefomgeving door in te zetten op een goed functionerend en robuust rioolstelsel dat kan meebewegen met de ontwikkelingen van de toekomst. De Liemers beschouwt de afvalwaterketen als één systeem. De gemeenten streven er samen met het waterschap naar om het afvalwater op een doelmatige wijze in te zamelen, te transporteren en te zuiveren voordat het geloosd wordt op het oppervlaktewater. Daar waar mogelijk worden stromen van vuil en schoon water gescheiden (gehouden) en worden water en grondstoffen hergebruikt. Samen met het waterschap streven de gemeenten naar het verminderen van de hoeveelheid te zuiveren afvalwater en het optimaal gebruik van afvalwater vanuit het perspectief van circulariteit: hergebruik van water, nutriënten en warmte.
19 juni 2026 WTP 2027-2031 BL3128-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001 14 Visie op hemelwater De gemeenten en het waterschap werken aan een veilige en klimaatbestendige leefomgeving door op een zorgvuldige manier om te gaan met het hemelwater dat valt op de verhardingen. Waar mogelijk worden verharde oppervlakken ontsteend en vergroend. Afstromend schoon regenwater van verhardingen wordt zoveel mogelijk direct of anders via voorzieningen naar de bodem geleid, zodat het vertraagd kan afstromen en in perioden van droogte een buffer vormt. In z’n algemeenheid wordt nagestreefd om het hemelwater zoveel mogelijk vast te houden, daar waar het valt. Inwoners, ondernemers en overige belanghebbenden worden gestimuleerd om waterbewust te handelen en hemelwater zoveel mogelijk op het eigen terrein vast te houden. Dit met het doel om, zoals in de omgevingsvisies beschreven, wateroverlast zoveel mogelijk te voorkomen. Visie op grondwater De Liemers heeft een uitdagend grondwatersysteem. In een groot deel van De Liemers is het (grond)waterpeil sterk gerelateerd aan het waterpeil in de Rijn en de IJssel. Bij extreme (lage of hoge) waterstanden in de Rijn en de IJssel heeft dit tot gevolg dat in De Liemers sprake is van verdroging bij lage waterstanden of wateroverlast door kweldruk bij hoge waterstanden.
De gemeenten en het waterschap streven, ook bij een veranderend klimaat, naar het voorkomen van structureel negatieve gevolgen van afwijkende grondwaterstanden voor de aan de grond gegeven bestemming van een gebied. De gemeenten en het waterschap streven naar een grondwaterpeil dat voldoende diep is om structurele nadelige gevolgen door een te hoge grondwaterstand te voorkomen en voldoende hoog om droogteproblemen tegen te gaan. De Liemerse waterorganisaties en andere grondeigenaren nemen daarin de eigen verantwoordelijkheid: • De particulier is verantwoordelijk voor de goede staat van zijn eigendom. Hij zorgt voor bouwkundige of waterhuishoudkundige voorzieningen op het eigen terrein en aan de eigen woning (zoals vochtdichte vloer en als het nodig is drainage). • De gemeente heeft de zorgplicht voor het grondwater (grondwatertaak) in de openbare ruimte (stedelijk gebied) en is het aanspreekpunt voor inwoners. Zij behandelt eventuele klachten en zorgt voor een doelmatige aanpak van grondwaterproblemen als er sprake is van structurele grondwateroverlast. • Het waterschap zorgt voor de afvoer van eventueel door de gemeente ingezameld grondwater via het oppervlaktewater en beïnvloedt via het peil van het oppervlaktewater de grondwatersituatie . • De provincie en het waterschap zijn verantwoordelijk voor de vergunningverlening voor de onttrekking van grondwater.
In de vergunning kunnen zij voorschriften opnemen voor de beëindiging van de onttrekking. Het stedelijk watersysteem heeft invloed op de grondwaterkwaliteit. Zo kan afvalwater vanuit lekke riolering de bodem instromen en straatvuil via infiltratievoorzieningen in het grondwater terechtkomen. De Liemerse gemeenten geven in hun omgevingsvisies aan het belangrijk te vinden om bij te dragen aan gezonde leefomgeving. Daarom streven de gemeenten naar het beperken van de infiltratie van vies water. Hierbij is extra aandacht voor grondwaterkwaliteit in het drinkwaterreserveringsgebied Liemers -West in het noorden van Duiven en Zevenaar (zie Figuur 2-5). Visie op een veranderend klimaat De visie en doelen voor het veranderend klimaat hebben een duidelijke relatie met de wettelijke watertaken maar heeft wettelijk een andere basis dan de drie watertaken. Klimaatverandering leidt tot hevigere buien, langere droge perioden en meer hitte. Minder balans en hogere extremen. Dit heeft gevolgen voor de leefbaarheid, gezondheid, openbare ruimte, bodem, groen 19 juni 2026 WTP 2027-2031 BL3128-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001 15 en infrastructuur. Duiven, Westervoort en Zevenaar spreken alle drie in hun omgevingsvisie uit een klimaatbestendige leefomgeving te willen creëren. De gemeenten werken vanuit hun rol in de stedelijke wateropgave aan een klimaatbestendige inrichting en beheer van de openbare ruimte.
De grondslag hiervoor ligt vast in het nationaal Deltaprogramma Ruimtelijke Adaptatie (DPRA). De effecten van klimaatverandering verschillen per wijk en gebied. In versteende gebieden is de kans op water op straat groter door hevigere regenval en piekbelasting op het riool. Daarmee neemt ook de kans op schade door water in gebouwen en aan infrastructuur toe. Ook de bereikbaarheid voor hulpdiensten kan in de knel komen. De kans op droogte neemt door klimaatverandering toe, met verhoogd risico op schade aan kwetsbare gebouwen (zoals op hout gefundeerde gebouwen of met veenlagen), infrastructuur en natuurwaarden als gevolg. Daarom streeft De Liemers naar sponswerking van de openbare ruimte door water via groene en bodembuffers te infiltreren met als doel dit risico te beperken. Klimaatadaptatie vraagt om een combinatie van: inrichting en beheer van de openbare ruimte, samenwerkingen tussen afdelingen en partijen en slimme meekoppelkansen. We richten ons daarbij op maatregelen die bijdragen aan een robuust en veerkrachtig bodem- en watersysteem voor een klimaatbestendige openbare ruimte. Visie op oppervlaktewater Naast afvalwater, hemelwater en grondwater is het oppervlaktewater een belangrijke schakel voor het veilig en droog houden van de leefomgeving. De Liemers wil werken aan een natuurlijk oppervlaktewatersysteem en een goede waterkwaliteit.
Schoon oppervlaktewater verhoogt ook de kansen voor biodiversiteit en is een van de dragers voor de toekomstige klimaatbestendige inrichting van De Liemers. Ook rioolstelsels dragen hier in belangrijke mate aan bij. Verstandige keuzes voor riolering en in het oppervlaktewatersysteem zorgen ervoor dat de dorpen klimaatbestendig, schoon en gezond blijven voor de mensen, maar ook voor planten en dieren. Door de Herziene Europese Richtlijn Stedelijk Afvalwater zal het monitoren op waterkwaliteit de komende jaren steeds belangrijker worden. De wijze waarop dit moet plaatsvinden is nog niet uitgewerkt. Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie (DPRA) Klimaatadaptatie heeft in het landelijke beleid een flinke impuls gekregen. Mede gebaseerd op de adviezen uit het Manifest Klimaatbestendige Stad is in 2014 de intentieverklaring Deltabeslissing Ruimtelijke Adaptatie verschenen. In het Deltaprogramma 2018 is dit vertaald naar een eerste Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie: een gezamenlijk plan van gemeenten, waterschappen, provincies en het Rijk dat de aanpak van wateroverlast, hittestress en droogte versnelt en intensiveert. Het gezamenlijke doel staat centraal: in 2050 is het bebouwde gebied in Nederland, inclusief vitale en kwetsbare objecten, zo goed mogelijk “waterrobuust” en “klimaatbestendig” ingericht.
Hierbij horen maatregelen om de kwetsbaarheid van de stad te verlagen voor drie opgaven: te nat (overstroming en wateroverlast), te droog (wateronderlast) en te warm (hittestress). Voor meer informatie zie https://klimaatadaptatienederland.nl/overheden/deltaplan-ra/. 19 juni 2026 WTP 2027-2031 BL3128-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001 16 Visie op drinkwater Door het veranderende klimaat en de stijgende vraag naar drinkwater wordt de dr uk op de drinkwatervoorzieningen groter. Daarom is het belangrijk om waar mogelijk drinkwater te besparen. De Liemers grijpt waar mogelijk kansen aan om in te zetten op drinkwaterbesparing en houdt hier rekening mee bij ontwikkelingen die hier impact op hebben. 3.3 Doelen Beleidsdoelen met behoud van wettelijke taken Dit beleidskader verwoordt de gezamenlijke doelen van De Liemers op zowel de afvalwaterketen als het stedelijk water. Zowel gemeenten als waterschap ondersteunen hierbij de gekozen strategie, maar behouden hierbij ieder hun eigen wettelijke taken en verantwoordelijkheden. Deze zijn terug te vinden in bijlage 1. Status Watertakenplan en relatie met bestaand beleid Het Watertakenplan vormt de basis voor de invulling van de gemeentelijke watertaken (afval-, hemel- en grondwatertaak). Het beleid van waterschap Rijn en IJssel voor zowel watersysteem als afvalwaterketen is reeds vastgelegd in bestaande beleidsstukken voor het gehele beheersgebied.
Deze blijven onverminderd van kracht. Leidende principes Om te komen tot een integrale benadering van waterketen en -systeem zijn breed gedragen uitgangspunten benoemd voor de invulling van de watertaken in De Liemers. Dit gaat uit van de gedachte dat afstemming in de benadering van de watertaken vereist is om de gezamenlijke doelen te realiseren. Zodanig, dat het gehanteerde beleid van de verschillende (deel)systemen niet conflicteert, maar juist complementair aan elkaar is. Deze leidende principes werken door in de verschillende beleidsdoelen zoals opgenomen in paragraaf 3.3.1 t/m 3.3.8. Wij streven ernaar bij de invulling van de beleidsdoelen in De Liemers: 1. de hydrologische en ecologische toestand van het watersysteem zo min mogelijk negatief te beïnvloeden; 2. minder fossiele en meer duurzame energie te gebruiken; 3. zoveel mogelijk hemel-, oppervlakte- en grondwater in het gebied vast te houden en te benutten; 4. de belevingswaarde, de gebruikswaarde en natuurwaarden van het watersysteem te optimaliseren; 5. knelpunten in de waterkwaliteit te voorkomen en op te lossen; 6.
kansen voor innovatie in de waterketen te benutten, specifiek als het gaat om het verwaarden en terugwinnen van grondstoffen en beter benutten van effluent en hiermee bij te dragen aan de circulaire economie; Herziene Europese richtlijn stedelijk afvalwater De herziene Europese Richtlijn Stedelijk Afvalwater (2024 vastgesteld) omvat een pakket aan maatregelen dat moet leiden tot een betere bescherming van de waterkwaliteit en de volksgezondheid in Nederland en Europa. Elke lidstaat moet binnen drie jaar een nationaal uitvoeringsprogramma voor de richtlijn hebben opgesteld. De richtlijn vraagt in ieder geval aandacht voor het ontwerp, de constructie en het onderhoud van afvalwatersystemen. Die moeten worden uitgevoerd in overeenstemming met de beste technische kennis zonder dat deze buitensporige kosten met zich meebrengt. De richtlijn noemt expliciet aandacht voor het volume en de kenmerken van stedelijk afvalwater, voor preventie van lekkage, infiltratie en foutaansluitingen en voor beperking van vervuiling van ontvangende oppervlaktewater door overstorten en hemelwateruit laten. Daarnaast gaat de richtlijn in op de aanwezigheid van voldoende sanitaire voorzieningen, in het bijzonder voor kwetsbare groepen (in relatie tot de sustainable development goals). 19 juni 2026 WTP 2027-2031 BL3128-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001 17 7. te anticiperen op de effecten van klimaatverandering; 8.
niet meer geld uit te geven dan nodig is voor een duurzame bedrijfsvoering (kwaliteit, kwetsbaarheid en kosten); 9. overlast en schade vanuit waterketen of watersysteem te voorkomen; 10. water in De Liemers een volwaardige plaats te geven in de openbare ruimte; 11. inwoners en andere belanghebbenden te informeren, te betrekken en te stimuleren tot duurzaam gebruik van waterketen en –systeem. 3.3.1 Beleidsdoelen afvalwater Algemeen 1. Alle percelen waar afvalwater vrijkomt moeten zijn aangesloten op de riolering of, indien doelmatig, op een alternatieve zuiverende voorziening. 2. Conform de trits waterkwaliteit (schoonhouden, scheiden, zuiveren) zamelen we het afvalwater zoveel mogelijk gescheiden in van het hemelwater. 3. Het afvalwater dient zonder overmatige aanrotting en/of stankoverlast te worden afgevoerd naar een zuiverende voorziening. 4. Gemeenten, waterschap en Omgevingsdienst Groene Metropool (ODGM) handhaven op illegale lozingen van afvalwater op de riolering, de bodem en het oppervlaktewater . 5. Als het milieutechnisch functioneren van de riolering verandert ten opzichte van referentie - emissies (lozingssituatie na realiseren basisinspanning en waterkwaliteitsspoor) naar het oppervlaktewater, dan volgt maatwerkoverleg over de emissie effecten. 6. De vuilemissie vanuit de riolering mag niet leiden tot kwaliteitsknelpunten in het watersysteem . 7.
Emissies vanuit de riolering naar de bodem (als gevolg van exfiltratie) zijn beperkt door een goede staat van objecten, zoals riolering, pompen en gemalen. 8. Foutieve aansluitingen zijn ongewenst. Emissies als gevolg van foutieve aansluitingen van vuil stedelijk afvalwater op hemelwaterriolen mogen niet leiden tot kwaliteitsproblemen in het ontvangende water. 9. Alle lozingen van bedrijfsafvalwater op de riolering (indirecte lozingen) dienen te voldoen aan de lozingsvoorwaarden zoals opgenomen in de lozingsvergunning. Algemene regels over lozingen van afvalwater staan in het omgevingsplan. 10. We dragen zorg voor de instandhouding van de aanwezige systemen, waaronder de aanwezige drukriolering en IBA's. Mits doelmatig en duurzaam staan gemeente en waterschap open voor lokale initiatieven voor inzameling en zuivering van stedelijk afvalwater. Nieuwbouw 11. Kosten voor systeemaanpassingen als gevolg van nieuwe aansluitingen op de openbare riolering (kunnen) worden doorberekend aan de initiatiefnemer. Aanpassingen in het watersysteem/ -keten dienen meegenomen te worden in de weging van het waterbelang. 19 juni 2026 WTP 2027-2031 BL3128-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001 18 3.3.2 Beleidsdoelen hemelwater Algemeen 1. In navolging op het landelijke beleid vastgesteld in de Wet Milieubeheer (art.
10.29a), het Nationaal Bestuursakkoord Water en Waterbeheer 21e eeuw hanteren we de volgende tritsen voor de omgang met hemelwater: Waterkwantiteit Waterkwaliteit • Vasthouden • Schoonhouden • Bergen • Scheiden • Infiltreren • Schoonmaken • Afvoeren 2. In lijn met de trits voor waterkwaliteit streven we naar het zoveel mogelijk gescheiden houden van hemelwater en vuilwater. 3. Hemelwater wordt bij voorkeur bovengronds en zichtbaar afgevoerd. 4. Hemelwater wordt eerst naar een voorziening (wadi of berging) geborgen en dan indien mogelijk geïnfiltreerd of vertraagd afgevoerd naar oppervlaktewater (afhankelijk van lokale situatie). 5. Als norm hanteren we de RIONED Bui08 voor het functioneren van bestaande riolering. Bij deze bui mag geen water vanuit het rioolstelsel het maaiveld op stromen. 6. Wateroverlast uit de riolering willen we zoveel mogelijk voorkomen en beperken. Daarom werken we toe naar een stelsel dat voldoet aan de volgende kenmerken: • Er mag maximaal gedurende 30 minuten water-op-straat voorkomen bij neerslag met een herhalingstijd van 2 jaar. • Er mag maximaal 120 minuten water-op-straat voorkomen bij neerslag met een herhalingstijd van 10 jaar. • Er is geen sprake van ondergelopen woningen, winkels en belangrijke verkeerstunnels bij neerslag met een herhalingstijd van 25 jaar.
• In de komende periode onderzoeken we welke toets- en ontwerpbuien opgenomen kunnen worden in beleid en omgevingsplanregels om naar een toekomstbestendige inrichting toe te werken. 7. We anticiperen op klimaatverandering door in het ontwerp en inrichting van zowel (afval)waterketen, watersysteem als openbare ruimte rekening te houden met de verwachte klimaateffecten op (middel)lange termijn (2050). Hierbij wordt nadrukkelijk gezocht naa r een integrale benadering bij groot onderhoud, reconstructie en nieuwbouw. 8. Actief scheiden van waterstromen (hemelwater en afvalwater) - geïnitieerd en bekostigd door gemeente en/of waterschap - bij particulieren is dit alleen wenselijk als dit doelmatig is. Dit is maatwerk. 9. Het is niet toegestaan om hemelwater af te voeren via de mechanische riolering (zoals drukriolering). In het buitengebied zal het hemelwater daarom strikt gescheiden van afvalwater moeten blijven en lokaal worden geïnfiltreerd, geborgen of afgevoerd naar oppervlaktewater. Ook hier worden perceeleigenaren actief in gestimuleerd. 10. We willen dat de particulier zo veel mogelijk zijn verantwoordelijkheid neemt voor het verwerken van hemelwater binnen de perceelgrenzen (infiltreren, hergebruik, ontharden etc.). Waar mogelijk ondersteunen we de particulier daarbij. 19 juni 2026 WTP 2027-2031 BL3128-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001 19 Nieuwbouw 11.
Hemelwater dient bij nieuwbouw op eigen terrein te worden verwerkt of wanneer dit niet mogelijk is, in het plangebied. 12. De terreinen rond bedrijven sluiten we afhankelijk van de vervuilingsgraad aan op een verbeterd of een duurzaam gescheiden systeem. Voor de daken van bedrijven geldt dat afstromend hemelwater zoveel mogelijk dient te worden geïnfiltreerd in de bodem op eigen terrein of als laatste stap rechtstreeks afgevoerd naar het oppervlaktewater. 3.3.3 Beleidsdoelen grondwater Algemeen 1. De perceeleigenaar draagt zorg voor de verwerking van overtollig grondwater op eigen terrein en treft maatregelen om schade of overlast ten gevolge van hoge of lage grondwaterstanden te voorkomen. 2. De zorg van gemeente richt zich op het zoveel mogelijk voorkomen en beperken van structurele aan de bestemming gebonden grondwateroverlast of -onderlast in de openbare ruimte (stedelijk gebied). 3. Als maatstaf voor de grondwaterstand in de openbare ruimte hanteert De Liemers een minimale ontwateringsdiepte voor wegen van 70 cm –mv, die niet structureel mag worden overschreden. Er is sprake van een structureel te hoge grondwaterstand als de grondwaterstand in de straten: ten minste 3 jaar, voor meer dan 25% van de tijd (ofwel 92 dagen per jaar), hoger is dan de streefwaarde van 70 cm beneden maaiveld.
Dit geldt voor de huidige situatie, niet voor locaties waarop de normen voor nieuwbouw van toepassing verklaard zijn of worden (zie aspecten 7 tot en met 9). 4. Klachten en meldingen met betrekking tot grondwater in de bebouwde omgeving worden geregistreerd door de gemeente en worden zorgvuldig in behandeling genomen. De gemeente beoordeelt daarbij of er sprake is van structurele grondwateroverlast of -onderlast en de mogelijke oorzaken hiervan. 5. Indien er sprake is van structurele grondwateroverlast of -onderlast op eigen terrein is de particulier primair aan zet. Aanvullend kan de gemeente besluiten tot het treffen van maatregelen in de openbare ruimte, mits dit doelmatig is en dit niet valt onder de verantwoordelijkheid van de provincie of het waterschap. Problemen met natte kelders en andere diepe constructies zijn voor rekening van de eigenaar. 6. We zorgen voor voldoende inzicht in de grondwaterhuishouding in de bebouwde omgeving. Aan de hand van dit inzicht beoordelen we ontvangen meldingen en evalueren we periodiek het gehanteerde beleid. Systeemoverzicht Stedelijk Water: huidig functioneren van het hemelwatersysteem In het Systeemoverzicht Stedelijk Water (SSW) wordt het stedelijk watersysteem en zijn knelpunten en kansen in kaart gebracht. Dit is in 2024 en 2025 gedaan voor de kernen Babberich, Lathum en Aerdt, Herwen en Spijk (gemeente Zevenaar).
Voor de gemeente Duiven is in 2019 het vBRP (verbreed basis rioleringsplan, voorganger van het SSW) opgesteld. Voor Westervoort is in 2008 het BRP opgesteld. Uit deze analyses blijkt dat het hemelwatersysteem in de Liemerse gemeenten bij Bui08 (20 mm in 1 uur) voldoet. Daarnaast is er bij Bui09 (30 mm in 1 uur) nergens sprake van schade door hemelwater. 19 juni 2026 WTP 2027-2031 BL3128-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001 20 Nieuwbouw 7. Voor nieuwbouw hanteert De Liemers een ontwateringsdiepte voor wegen van ten minste 70 cm – mv, welke niet structureel mag worden overschreden. Er is sprake van een structureel te hoge grondwaterstand als de grondwaterstand in de straten: ten minste 3 jaar, voor meer dan 10% van de tijd (ofwel 36 dagen per jaar), hoger is dan de streefwaarde van 70 cm beneden maaiveld . 8. Bij nieuwbouw is het uitgangspunt dat het vloerpeil 30 cm boven de kruin van de weg ligt . 9. In geval van nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen en infrastructurele plannen treden gemeente en waterschap/provincie vroegtijdig in overleg (weging van het waterbelang) over de effecten op de grondwaterhuishouding met andere afdelingen en partijen. Uitgangspunt bij nieuwbouw is dat de natuurlijke grondwatersituatie zo min mogelijk (negatief) beïnvloed wordt.
De initiatiefnemer draagt hierbij zorg voor het verzamelen en aanleveren van voldoende (meet)gegevens om de grondwaterhuishouding te kunnen beoordelen. 3.3.4 Beleidsdoelen doelmatig beheer Gegevensbeheer 1. De gegevens van de afvalwaterketen en watersysteem zijn op orde: de kenmerken van voorzieningen zijn volledig, actueel en toegankelijk voor elke geïnteresseerde. 2. Beheergegevens van de afvalwaterketen en watersysteem zijn digitaal toegankelijk en beschikbaar voor alle partijen binnen het Waterteam De Liemers. Toestand en functioneren 3. We hebben voldoende inzicht in de toestand van de openbare riolering. Hiertoe verzamelen we gegevens van de actuele ligging en toestand van objecten in de afvalwaterketen en het watersysteem. 4. We beheren onze voorzieningen zodanig dat deze in acceptabele staat verkeren. Hierbij houden we rekening met de risico’s die acceptabel zijn voor het object, het systeem en de omgeving . 5. Alle rioolgemalen en overstorten zijn aangesloten op een telemetriesysteem en storingen worden binnen 24 uur verholpen. 6. We hebben voldoende inzicht in het hydraulisch en milieutechnisch functioneren van afvalwaterketen en de hydraulische en ecologische toestand van het watersysteem . 7. We streven ernaar het energieverbruik bij het uitvoeren van onze watertaken te optimaliseren. Integrale aanpak beheer en onderhoud 8.
We hanteren een integrale aanpak bij werkzaamheden in de openbare ruimte, ten einde de inzet van middelen te vergroten en overlast of hinder te beperken. 9. We hanteren een integrale benadering bij de inrichting en het beheer van water, riolering en de openbare buitenruimte, ten einde de ruimtelijke meerwaarde en de doelmatigheid van onze activiteiten te vergroten. Communicatie 10. Gemeenten en waterschap zorgen voor educatie en communicatie in het kader van de watertaken. Hiermee beogen we: • goed gebruik van de riolering te stimuleren; • overlast te beperken en acceptatie van hinder te bevorderen; • draagvlak te verkrijgen bij belanghebbenden binnen en buiten de gemeente voor een integrale benadering van water en de openbare inrichting; • invulling van particulieren aan de verantwoordelijkheid op eigen terrein te bevorderen; • lokale lasten te verantwoorden door te laten zien wat gemeente en waterschap allemaal doen; • omwonenden te informeren door gericht te communiceren per project; • bewustwording: bijvoorbeeld plaatsen van openbare grondwaterpeilmeter. 19 juni 2026 WTP 2027-2031 BL3128-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001 21 3.3.5 Beleidsdoelen waterhuishouding Algemeen 1. Klimaat: we anticiperen bij nieuwbouw en indien doelmatig bij bestaande bouw op klimaatverandering (m.b.t. wateroverlast, droogte, hittestress en waterkwaliteit) . 2.
Wij spannen ons in om voor al het stedelijk water de fysische en chemische basiskwaliteitseisen van de KRW te waarborgen. We hanteren een gezamenlijke aanpak van waterkwaliteitsknelpunten. 3. Wij vergroten de belevingswaarde en natuurwaarden van het stedelijk water door: • inrichting, gebruik en beheer af te stemmen op gedeelde streefbeelden; • het watersysteem natuurlijk in te richten; • ons watersysteem open te stellen voor recreatief medegebruik. 4. Communicatie: wij gaan in gesprek met inwoners en dragen bij aan bewustwording. Nieuwbouw 5. Bij ruimtelijke plannen is het uitgangspunt hydrologisch neutraal ontwikkelen. Dit betekent dat het omliggende watersysteem niet zwaarder belast zal worden ten gevolge van de ontwikkeling. 3.3.6 Beleidsdoelen zuivering Deze beleidsdoelen hebben betrekking op waterschap Rijn en IJssel. Algemeen 1. We transporteren het ingezamelde stedelijk afvalwater vanaf de overnamepunten naar de zuivering. 2. We zuiveren het ingezamelde afvalwater zodanig dat het effluent voldoet aan de normen om te mogen lozen op het ontvangende water. 3. We beperken de overlast (o.a. geur en geluid) voor de omgeving ten gevolge van het transport en zuivering van afvalwater. 4. Waar mogelijk en doelmatig benutten we grondstoffen en energie vanuit het ingezamelde afvalwater en benutten we effluent als aanvoer van zoetwater.
Waterschap Rijn en IJssel ondersteunt hiertoe initiatieven om grondstoffen en energie terug te winnen op de RWZI Nieuwgraaf. 19 juni 2026 WTP 2027-2031 BL3128-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001 22 3.3.7 Beleidsdoelen klimaatadaptatie De doelstelling zoals ook verwoord in het DPRA is klimaatrobuust in 2050. Dit houdt ook in het beperken van de (nog) hoge(re) kosten van klimaatverandering in de toekomst en het versterken van de leefkwaliteit en brede welvaart. Om dit te bereiken werken we aan thema’s wateroverlast, droogte en hitte. 1. We werken aan een gezondere en beter bereikbare buitenruimte voor onze inwoners met voldoende biodiversiteit, groen, schaduw en gebruiksgemak. 2. In De Liemers is in 2050 minder kans op wateroverlast in gebouwen dan nu en minder risico op voor de gemeente onverwachte financiële schades. 3. We benutten de (bergings)capaciteiten van het natuurlijk bodemsysteem en het watersysteem beter om voldoende water te bewaren voor drogere periodes. 4. Inwoners worden regelmatig geïnformeerd over klimaatadaptatie op eigen terrein en de acceptatie van klimaateffecten blijft in stand. We sluiten aan bij de cyclus van het DPRA met stresstesten en risicodialogen. De tweede cyclus is gestart met voorbereidingen voor nieuwe stresstesten. De resultaten worden verwacht vanaf januari 2027 .
Daarnaast wordt gewerkt aan risicodialogen: in het vierde kwartaal van 2026 wordt de bovenregionale risicodialoog gevoerd. De regionale risicodialoog vindt plaats in het eerste kwartaal van 2027 . Op basis daarvan kan de Uitvoeringsagenda eventueel worden bijgesteld. 3.3.8 Beleidsdoelen oppervlaktewater Bijdrage leveren aan een ecologisch en chemisch gezond oppervlaktewater en waterbodem door: 1. de vervuilende invloed op de kwaliteit en het ecologisch functioneren van het oppervlaktewater en de waterbodem door overstortingen en regenwaterlozingen zo veel mogelijk te beperken; 2. de kwaliteit van het oppervlaktewater en waterbodem te verbeteren door planmatig beheer en onderhoud van het rioolstelsel; 3. bijdrage te leveren aan het beheer en onderhoud van oppervlaktewater vanuit de wettelijke watertaken; 4. onderzoek naar waterkwaliteitsknelpunten te starten. Dit wordt onderdeel van de uitvoeringsagenda stad en dorp.
19 juni 2026 WTP 2027-2031 BL3128-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001 23 4 Waterregels De Liemers In dit hoofdstuk staat beschreven hoe waterregels in De Liemers een plek hebben en krijgen binnen het instrumentarium van de Omgevingswet. Daarbij gaat het zowel om bestaande regels als om de wijze waarop waterbelangen worden meegenomen in toekomstige omgevingsplannen. 4.1 Algemeen In het omgevingsplan staan de juridisch bindende regels voor inwoners en bedrijven die de gemeente nodig acht om de visie te realiseren. In dit hoofdstuk sorteren we voor op de waterregels die gebruikt kunnen worden in de toekomstige omgevingsplannen van de Liemerse gemeenten. Figuur 4-1 Samenhang watertakenplan De Liemers en het omgevingsplan. In dit hoofdstuk geven we inzicht in de procedure die vanuit de Omgevingswet voor de (water)regels in het omgevingsplan wordt doorlopen en de wijze waarop de weging van het waterbelang is geborgd. Vervolgens komen de belangrijkste waterregels die komende planperiode worden toegepast aan bod: de regels die in het kader van de weging van het waterbelang zijn opgesteld en de aansluit- en hemelwaterverordening. Deze blijven in de planperiode van het Watertakenplan De Liemers 202 7 tot en met 2031 van kracht. 4.2 Procedure (water)regels in het omgevingsplan Sinds 1 januari 2024 heeft iedere gemeente automatisch een tijdelijk omgevingsplan.
Dat tijdelijke omgevingsplan bestaat uit een verzameling van bestaande regels, totdat de gemeente deze stapsgewijs vervangt door één nieuw (permanent) omgevingsplan. Het tijdelijke omgevingsplan bestaat uit: • Alle geldende bestemmingsplannen (inclusief wijzigingsplannen, uitwerkingsplannen en paraplubestemmingsplannen. Inhoudelijk ongewijzigd overgezet. Zogenaamde bruidsschatvrij overgekomen regels). • Een deel van de gemeentelijke verordeningen van vóór 2024, maar alleen voor zover deze: o betrekking hebben op de fysieke leefomgeving, én o regels bevatten die onder de Omgevingswet thuishoren in het omgevingsplan. De aansluitverordening en hemelwaterverordening van De Liemers maken hier onderdeel van uit. • De ‘bruidsschat’ van het Rijk (dit zijn rijksregels (o.a. over bouwen en milieu) die tijdelijk aan het gemeentelijke omgevingsplan zijn toegevoegd, denk aan regels die voorheen in het Activiteitenbesluit, Bouwbesluit en andere AMvB’s zaten).
19 juni 2026 WTP 2027-2031 BL3128-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001 24 Het Rijk voorziet in overgangsrecht voor de regels die voorheen op rijksniveau waren gesteld in onder andere het Besluit lozing afvalwater huishoudens, het Activiteitenbesluit milieubeheer en het Bouwbesluit 2012, maar in het nieuwe stelsel niet terugkeren op rijksniveau. Dit overgangsrecht voor voormalige rijksregels wordt de bruidsschat genoemd. De bruidsschat is van rechtswege toegevoegd aan ieder omgevingsplan. Gemeenten zijn vrij om de bruidsschatregels aan te passen of te schrappen. Het tijdelijk omgevingsplan voldoet nog niet aan de eisen van het nieuwe stelsel. Voor gemeenten geldt een overgangstermijn tot 2032. Vóór 2032 moeten de regels in het tijdelijk deel omgezet worden naar definitieve regels in het omgevingsplan. 4.3 Weging van het waterbelang in de Omgevingswet In de weging van het waterbelang wordt een aantal stappen doorlopen met waterbeheerders om na te gaan of er voldoende rekening wordt gehouden met waterbelangen in ruimtelijke planprocessen van gemeenten, provincies en het Rijk. De kern van het instrument wordt gevormd door vroegtijdig ov erleg en een expliciete en gemotiveerde weging van waterbelangen bij ruimtelijke besluiten. De Omgevingswet gaat uit van een integrale benadering van alle aspecten van de fysieke leefomgeving.
Alle bestuursorganen moeten bij de uitoefening van hun taken en bevoegdheden rekening houden met de taken van andere bestuursorganen. Met dit uitgangspunt borgt de Omgevingswet dat gemeenten bij het opstellen van een omgevingsvisie en omgevingsplan al in een vroeg stadium de waterbelangen borgen. 19 juni 2026 WTP 2027-2031 BL3128-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001 25 Hemelwaterberging bij nieuwbouw Bij projectmatige nieuwbouw en herinrichting wordt altijd gescheiden gerioleerd. De perceeleigenaar/ ontwikkelaar is primair verantwoordelijk voor de infiltratie of berging van hemelwater op eigen perceel (en/ of binnen de ontwikkellocatie). Pas wanneer van de perceeleigenaar redelijkerwijs niet verlangt kan worden het hemelwater zelf te verwerken, treedt de gemeentelijke zorgplicht in werking. Bij ruimtelijke ontwikkeling dient rekening gehouden te worden met de gevolgen voor het beheer van watersystemen. Bij deze zogeheten ‘ weging van het waterbelang ’ (voorheen Watertoets) moet de waterbeheerder betrokken worden bij het inschatten van de gevolgen voor het watersysteem. Hemelwaterbergingseis gemeente (op basis van korte hevige buien) Onderstaande bergingseisen gelden voor alle nieuwe verharding (ongeacht de oude situatie) van vergunningplichtige activiteiten.
Ten aanzien van hemelwaterberging op particulier terrein hanteren we de volgende eisen: ▪ Bij een uitbreiding van het bebouwd oppervlak heeft de hemelwaterberging ten minste een capaciteit van 60 liter per m2 (60 mm) bebouwd oppervlak; ▪ De hemelwaterberging wordt zo ontworpen dat deze binnen 24 uur weer beschikbaar is (dit geldt alleen voor de gemeenten Duiven en Westervoort). De hoeveelheid hemelwater die niet kan worden geborgen in de hemelwaterberging kan onder voorwaarden middels een noodoverloop geloosd worden op een nader aan te wijzen openbare watergang of hemelwatervoorziening. De bergingseis bij projectmatige nieuwbouw bedraagt minimaal 60 mm. Aanvullend wordt getoetst of de ontwikkeling niet leidt tot wateroverlast of schade aan gebouwen bij een maatgevende bui T=100 van 2100 (70 mm in 1 uur). Deze eis geldt voor de ontwikkellocatie als geheel. Indien dit in de praktijk niet mogelijk blijkt te zijn, kan de gemeente (gedeeltelijk) ontheffing verlenen. De waterberging wordt in zo’n geval elders geregeld en de kosten hiervan komen ten laste van de perceeleigenaar/ ontwikkelaar. Het is belangrijk om de gemeente en het waterschap vroegtijdig in de planvorming te betrekken.
Weging van het waterbelang: hemelwaterbergingseis Hemelwaterbergingseis waterschap (op basis van langdurige neerslag) Naast het gemeentelijk beleid stelt Waterschap Rijn en IJssel eisen om wateroverlast tegen te gaan in de Weging van het Waterbelang. Daarom moet worden getoetst op een langdurige bui van het klimaatscenario 2100H. Hierbij toetst het waterschap plannen op basis van een maatgevende langdurige bui die 1 keer in de 100 jaar plaatsvindt (131 mm in 48 uur). Bij deze bui mag hemelwater: - niet versneld worden afgevoerd naar het regionale watersysteem (maximaal 1,6 L/s/ha); - geen afwenteling wateroverlast of hoger risico op schade. Bij deze toetsing hoeft dus niet al het hemelwater in bergende voorzieningen te passen , mits goed is onderbouwd dat berging op maaiveld niet leidt tot waterschade of onveilige situaties in het plangebied of het omliggende gebied. Een ruimtelijke initiatief wordt bij voorkeur zo vroeg mogelijk aan het waterschap kenbaar gemaakt via de website hetwateradvies.nl.
19 juni 2026 WTP 2027-2031 BL3128-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001 26 4.4 Waterregels in het omgevingsplan Voor het waterbeheer zijn met name de regels over aansluiten op de riolering en over afvalwaterlozingen in het tijdelijke deel van het omgevingsplan (de bruidsschat) relevant. Dit betreft onder andere de lozing van grondwater, afstromend hemelwater en huishoudelijk afvalwater in de bodem, de riolering en het oppervlaktewater. Daarnaast zijn er specifieke lozingsregels voor bedrijfstakken opgenomen in de bruidsschat. De belangrijkste voorbeelden hiervan zijn het lozen bij kleinschalige voedselbereiding (zoal s de vetafscheider bij de horeca), lozen bij telen en kweken van gewassen (zoals spoelwater van biologisch geteeld fruit), lozen bij het maken van beton, lozen bij het wassen van motorvoertuigen en lozen bij het opslaan van mest of kuilvoer. Naast de regels in het omgevingsplan heeft De Liemers gezamenlijk een Aansluitverordening en Hemelwaterverordening opgesteld. De regels in deze verordeningen worden uiterlijk in 2031 verwerkt in het omgevingsplan. Aansluitverordening De Liemers hebben aanvullend op de bestaande wet- en regelgeving regels opgesteld over het aansluiten van percelen op het openbaar riool. De verordening bevat regels over onder andere de begrenzing van het openbaar riool, aansluitverplichting, vergunningsplicht en de voorwaarden aansluiten op openbaar riool.