CConstaterende datWestervoort
Koppel je AI →
Document · PDF

20261109-rv-meerjarenbegroting 2027-2030-bijlage-1-begroting-versie 16 oktober 2026

Commissie Ruimte en Financien 27 oktober 2026, gemeente WestervoortBij agendapunt: Meerjarenprogrammabegroting 2027-203057.665 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 7

Programmabegroting Westervoort 2027-2030 Versie raad 9 november 2026

Programmabegroting 2027-2030 2 van 170 Inhoudsopgave Voorwoord ................................................................................................3 Hoofdstuk 1 - Financiële hoofdlijnen .............................................................4 1.1 Begroting in één oogopslag ............................................................................5 1.2 Financieel meerjarenbeeld .............................................................................6 1.3 Autorisatie .................................................................................................10 Hoofdstuk 2 - Beleidsmatige hoofdlijnen ......................................................12 Deel I - Beleidsbegroting ...........................................................................16 Hoofdstuk 3 - Programma's .......................................................................16 3.1 Bestuur .....................................................................................................17 3.2 Maatschappij ..............................................................................................32 3.3 Omgeving ..................................................................................................46 3.4 Algemene dekkingsmiddelen .........................................................................70 Hoofdstuk 4 - Paragrafen

..........................................................................76 4.1 Lokale heffingen .........................................................................................77 4.2 Weerstandsvermogen en Risicobeheersing ......................................................83 4.3 Onderhoud Kapitaalgoederen ........................................................................87 4.4 Financiering ...............................................................................................99 4.5 Bedrijfsvoering ..........................................................................................104 4.6 Verbonden partijen ....................................................................................109 4.7 Grondbeleid ..............................................................................................117 4.8 Openbaarheid ...........................................................................................123 4.9 Duurzaamheid ..........................................................................................125 Deel II - Financiële begroting ...................................................................127 Hoofdstuk 5 - Financiële begroting ............................................................127 5.1 Algemeen .................................................................................................128 5.2 Kaders

en uitgangspunten ..........................................................................129 5.3 Financieel meerjarenperspectief ..................................................................131 5.4 Baten en lasten per programma ..................................................................131 5.5 Overzicht kosten overhead .........................................................................132 5.6 Baten en lasten per taakveld .......................................................................133 5.7 Overzicht incidentele baten en lasten ...........................................................135 5.8 Geprognosticeerde balans ..........................................................................139 5.9 EMU-saldo ................................................................................................140 5.10 Arbeidskosten gerelateerde verplichtingen ..................................................140 Deel III - Bijlagen ...................................................................................142 Bijlage 1 - Overzicht in begroting voorgestelde begrotingswijzigingen ....................144 Bijlage 2 - Meerjareninvesteringsplan ................................................................146 Bijlage 3 - Overzicht van reserves en voorzieningen ............................................149 Bijlage 4 - Overzicht per reserve en

voorziening .................................................152 Bijlage 5 - Overzicht subsidies ..........................................................................164 Bijlage 6 - Risicoregister ..................................................................................164 Bijlage 7 - Overzicht BBV-indicatoren ................................................................165 Bijlage 8 - Kerngegevens .................................................................................166 Bijlage 9 - Samenstelling bestuur ......................................................................167 Programmabegroting 2027-2030 3 van 170 Voorwoord Voor ons ligt de begroting 2027 met een bijzonder karakter. Een begroting namelijk in het licht van de ontwikkelingen waarover nog een definitief besluit moet plaatsvinden; de mogelijke herindeling tot één Liemerse gemeente. Het college van de gemeente Westervoort heeft nadrukkelijk gekozen voor het voortzetten van de gezonde, solide duurzame financiële koers. Dit doen wij door het maken van keuzes. Het college van Westervoort heeft daarbij scherp gekeken naar de mogelijkheden in de begroting in samenhang met de activiteiten waar een wettelijke taak en plicht ligt. Daarbij hebben we ook de onderwerpen van het coalitieakkoord meegenomen.

Tevens heeft het college bij de afwegingen steeds in ogenschouw genomen hoe zich dit verhoudt tot een mogelijke Liemerse herindeling. Dit doen we door besluiten te nemen en keuzes te maken die ook in het belang zijn van een toekomstige nieuwe gemeente De Liemers. Waarbij we tegelijkertijd keuzes en investeringen blijven maken die het juiste doen voor de inwoners en ondernemers van de gemeente Westervoort en onze gemeenschap sterker maken. Dit betekent dat we geen lasten laten stijgen tenzij ze wettelijk noodzakelijk zijn of gebonden zijn aan indexatie of gestegen kosten. In de begroting zijn ambities verwerkt om Westervoort te blijven versterken en ontwikkelen. De begroting kijkt ook nadrukkelijk naar de landelijke en regionale thema’s die wij op lokaal niveau vorm moeten en willen geven. In de begroting staan ook de ontwikkelingen die al in gang gezet zijn en waar nog volop aan gewerkt wordt. Zoals ieder jaar wordt de gemeente Westervoort ook dit jaar geconfronteerd met forse indexeringen die verwerkt moeten worden en onvoldoende rijksmiddelen die daar tegenover staan. Het college heeft samen met de gemeenteraad bij de Voorjaarsnota hier het gesprek over gevoerd. De keuzes en uitspraken van de gemeenteraad zijn zoveel als mogelijk verwerkt in deze begroting.

Hiermee presenteert het college een goed doordachte en verantwoorde begroting waarmee we als Westervoort weer verder komen. Programmabegroting 2027-2030 4 van 170 Hoofdstuk 1 - Financiële hoofdlijnen In dit hoofdstuk presenteren wij het financiële beeld op hoofdlijnen en de begroting in één oogopslag (infographic). Dit is een visuele samenvatting van de belangrijkste kerncijfers van de begroting. Ook gaan wij in op de lasten voor onze inwoners; het effect van deze begroting op de gemeentelijke woonlasten voor inwoners. Tot slot geven wij een toelichting op de autorisatie. Dit geeft aan op welk niveau de raad budgetten beschikbaar stelt aan het college, bijvoorbeeld op programmaniveau. Financieel duurzaam beleid blijft het uitgangspunt Voor de gemeente Westervoort is financieel duurzaam beleid een belangrijk uitgangspunt. Het doel is om een structureel sluitende begroting te presenteren. Incidentele zaken mogen met incidenteel geld worden gedekt. Voor goedkeuring van de begroting door de Provincie is het in ieder geval noodzakelijk om de jaarschijf 2027 structureel sluitend te hebben. De ontwikkelingen van het Gemeentefonds zijn van grote invloed op dit beleid. Het lijkt er op dat het Rijk hierin de gemeenten niet veel tegemoet zal komen.

In de Meicirculaire 2026 zijn geen aanvullende gelden beschikbaar gesteld en experts geven aan dit ook in de septembercirculaire niet te verwachten. Programmabegroting 2027-2030 5 van 170 1.1 Begroting in één oogopslag

1.2 Financieel meerjarenbeeld In deze paragraaf is de ontwikkeling van ons begrotingssaldo, ook wel de verloopstaat van de begroting genoemd, opgenomen. Het Financieel meerjarenbeeld geeft aan hoe ons begrotingssaldo zich sinds de vaststelling van de voorjaarsnota op 29 juni 2026 heeft ontwikkeld en op basis van de financiële effecten van de voorgestelde begrotingswijzigingen in deze begroting gaat ontwikkelen. Financieel meerjarenbeeld Stand/P&C-product | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Stand na voorjaarsnota | 307 | 381 | 1.614 | 1.745 Mutaties amendementen voorjaarsnota | -2 | -2 | -2 | -2 2026 Gemeentefonds - Meicirculaire 2026 | -13 | -180 | -143 | 856 Beginstand begroting 2027 | 293 | 199 | 1.469 | 2.599 Mutaties begroting Autonome ontwikkelingen | 192 | 82 | -33 | -55 Bestaand beleid - actualisatie | -60 | -18 | -544 | -295 Nieuw beleid - voorstellen | -702 | -310 | -289 | -289 Saldo mutaties begroting | -570 | -247 | -866 | -639 Saldo begroting 2027 voor | -278 | -48 | 603 | 1.960 dekkingsmaatregelen Dekkingsmaatregelen | 400 | 300 | 200 | 100 Saldo begroting 2027 na | 122 | 252 | 803 | 2.060 dekkingsmaatregelen Structurele exploitatieruimte Het provinciale toezicht ziet er op toe dat gemeenten een structureel sluitende begroting presenteren.

Dit betekent dat de begroting in het eerste of laatste jaar structureel sluitend moet zijn. In Westervoort is er in deze begroting sprake van een structureel positief saldo in alle jaren. Daarmee voldoet de gemeente ruimschoots aan de wettelijke eis. Overzicht saldo | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Totaal begrotingssaldo | 122 | 252 | 803 | 2.060 Waarvan incidenteel | -932 | -310 | 24 | 534 Structureel saldo | 1.054 | 562 | 778 | 1.527 De toelichting op de incidentele baten en lasten geven wij in hoofdstuk 5.7 weer. Overzicht financiële effecten nieuw beleid Het volgende overzicht geeft inzicht in de belangrijkste financiële effecten van het voorgestelde nieuwe beleid. Hier zijn alleen bedragen groter dan € 10.000 opgenomen. Programmabegroting 2027-2030 | 6 van 170 Per programma is een toelichting voor de wijzigingen groter dan € 10.000 gepresenteerd.

Naam begrotingswijziging | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting 2027 | 2028 | 2029 | 2030 1Stroom - formatie toezichthouder | -40 | -40 | -40 | -40 bouw 1Stroom - formatie | -40 | -40 | -40 | -40 vergunningverlener bouw Binnensport - efficiënter beheer | 0 | 133 | 133 | 133 exploitatie sporthallen De Waay - Haalbaarheidsonderzoek | -65 | 0 | 0 | 0 festiviteitenterrein Herindeling - budget vervolgfase | -100 | 0 | 0 | 0 herindelingsadvies Hondenbelasting - afschaffing | -145 | -145 | -145 | -145 Huize Vredenburg - onderzoeksbudget | -50 | 0 | 0 | 0 toekomstbestendigheid Informatieveiligheid - investeringen in | -34 | -34 | -34 | -34 cyberveiligheid Integrale veiligheid - budget weerbare | -95 | -50 | -50 | -50 samenleving Mantelzorg - pilot | -45 | -45 | 0 | 0 mantelzorgconsulent Subsidieplafond - verhoging | -18 | -18 | -18 | -18 Veiligheid - straatcoach | -41 | -41 | -41 | -41 Voorstellen onder € 10.000 | -28 | -30 | -53 | -53 Totaal voorstellen nieuw beleid | -702 | -310 | -289 | -289 Overzicht overige belangrijke financiële ontwikkelingen Het volgende overzicht geeft inzicht in de overige belangrijke financiële ontwikkelingen. Hier zijn alleen bedragen groter dan € 50.000 opgenomen. Alle voorgestelde wijzigingen zijn in de programma's en in totaliteit in de bijlagen (per soort wijziging) opgenomen.

Ontwikkelingen > € 50.000 | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Programma Maatschappij Nieuw Sportcomplex - Aanvraag | 0 | 0 | -613 | -613 krediet Totaal programma Maatschappij | 0 | 0 | -613 | -613 Programma Omgeving Circulus - Aanpassing tarieven | -111 | -111 | -111 | -148 Nutsbedrijven - Overschot naar | -51 | -51 | -51 | -51 voorziening Totaal programma Omgeving | -161 | -161 | -161 | -198 Totaal belangrijkste ontwikkelingen | -161 | -161 | -775 | -812 Programmabegroting 2027-2030 | 7 van 170 Programmabegroting 2027-2030 8 van 170 Weerstandsvermogen De ratio weerstandsvermogen geeft de verhouding tussen de beschikbare weerstandscapaciteit en de weerstandscapaciteit die nodig is om de restrisico’s op te vangen weer. Dit zijn risico’s waar géén maatregelen voor getroffen zijn om die af te dekken. De gemeente heeft een ratio van 2,6 en valt daarmee in de categorie uitstekend.

Reservepositie Eind | Storting Onttrekkin | Eind | Storting Onttrekkin | Eind 2025 | 2026 | g | 2026 | 2027 | g 2027 | 2027 2026 Algemene reserve | 5.019 | 3.364 | 1.734 | 6.648 | 0 | 773 | 5.875 Bestemmingsreserve | 3.947 | 1.650 | 1.253 | 4.344 | 0 | 222 | 4.122 Saldo reserves | 8.966 | 5.014 | 2.988 | 10.992 | 0 | 995 | 9.997 Storting Onttrekk | Eind Storting Onttrekk | Eind Storting Onttrekk | Eind 2028 ing 2028 | 2028 | 2029 ing 2029 | 2029 | 2030 ing 2030 | 2030 Algemene reserve | 0 | 643 | 5.232 | 0 | 437 | 4.795 | 0 | 284 | 4.511 Bestemmingsreserv | 0 | 104 | 4.018 | 0 | 111 | 3.907 | 0 | 0 | 3.907 e Saldo reserves | 0 | 747 | 9.250 | 0 | 548 | 8.701 | 0 | 284 | 8.418 Grondexploitaties De gemeente heeft momenteel drie grondexploitaties in uitvoering. De Clossei en De Schans bevinden zich in de afrondende fase en laten een gering verlieslatend resultaat zien dat volledig is afgedekt via de voorziening Verliesgevende Grondcomplexen. Westervoort-Noord is de grootste en meest impactvolle exploitatie waarin 372 woningen worden gerealiseerd op gemeentelijke grond verdeeld over verschillende wooncategorieën. Het plan omvat de realisatie van een school en een nieuw sportcomplex. De woningbouwontwikkeling vindt plaats op de huidige locatie van de sportvelden van Westervoort. Deze sportvelden worden verplaatst naar de rand van Duiven en Westervoort, aan de Horsterstraat.

De ontwikkeling van het nieuwe sportcomplex en de gebiedsontwikkeling Westervoort-Noord vormen één gebiedsexploitatie. Naast de gemeentelijke locatie ontwikkelen twee private partijen in het oostelijke deel van het plangebied 210 woningen. Het gemengde programma past in de afspraken van de woondeal. Verwachte start van de realisatie van dit deel is in 2028 of 2029, afhankelijk van het RO-traject. Dit valt buiten de gemeentelijke grondexploitaties. In totaal staan ca. 582 woningen gepland Westervoort-Noord. Er wordt één gebiedsexploitatie vastgesteld gelet op de één op één relatie tussen het realiseren van het sportcomplex en de ontwikkeling van Westervoort Noord. De beide ontwikkelingen zijn niet afzonderlijk van elkaar te realiseren en daarom vervat in een gebiedsexploitatie. Per saldo biedt het grondbeleid van Westervoort voldoende basis voor een verantwoorde en beheerste realisatie van de lopende gebiedsontwikkelingen. Een aandachtspunt is de verdere uitwerking van Westervoort-Noord. Programmabegroting 2027-2030 | 9 van 170 Programmabegroting 2027-2030 10 van 170 1.3 Autorisatie Bij de autorisatie van budgetten (begrotings- en investeringsbudgetten) hebben wij aansluiting gezocht bij de regelgeving volgens de Gemeentewet (art. 189-192 e.v.) en de Wet Dualisering Gemeentebestuur.

Deze wet schrijft voor dat de gemeenteraad op hoofdlijnen stuurt en dat het college van burgemeester en wethouders de dagelijkse uitvoering van zaken voor haar rekening neemt. Om dit te ondersteunen heeft de wetgever een splitsing gemaakt in de gemeentebegroting. Voor de gemeenteraad is er de programmabegroting ter ondersteuning van het sturen op hoofdlijnen en de kaderstellende en controlerende taak. Daarnaast is de in de Financiële verordening de nodige informatie opgenomen. Programmabegroting Dit is de begroting die (onder andere) de kaderstellende functie ondersteunt. Met de kaderstellende functie wordt bedoeld dat op het niveau van programma’s middelen, de begrotings- en investeringsbudgetten, worden toegewezen en de doelstellingen en uit te voeren activiteiten om deze doelstellingen te bereiken worden vastgesteld. Het onderdeel Algemene dekkingsmiddelen wordt in dit verband gelijk gesteld aan een programma. De raad stelt de programmabegroting vast en autoriseert daarmee het college om deze middelen in te zetten om de opgenomen doelen te realiseren. Budgetten Exploitatiebudgetten De raad autoriseert het college op het niveau van programma’s. Het college is daarmee bevoegd uitvoering te geven aan het realiseren van de doelstellingen van het betreffende programma met behulp van de daarbij opgenomen middelen.

Voorwaarde daarbij is dat het college bij de besteding van de budgetten bestaand beleid binnen de grenzen van het totale budget van het programma blijft. Binnen deze grenzen is het college bevoegd om de wijze van besteding van de budgetten aan te passen als dit noodzakelijk is voor het bereiken van de door de raad vastgestelde doelstellingen van het betreffende programma. Hiervoor hoeft, volgens de voorschriften, geen begrotingswijziging aan de raad te worden voorgelegd. Bij het schuiven met budgetten tussen verschillende programma’s, moet de raad goedkeuring gevraagd worden door middel van het voorleggen van een raadsvoorstel met begrotingswijziging. Voor budgetten die zijn toegekend voor nieuw beleid of actualisatie van bestaand beleid geldt een strikter regime: hiervoor is voorafgaande toestemming van de raad vereist bij verwachte over- of onderschrijding, omdat de raad deze middelen voor een specifiek doel heeft vastgesteld. Bij tussentijdse voortgangsrapportages en jaarverslag en -rekening legt het college verantwoording af over de uitvoering, de besteding van de middelen en de bereikte resultaten van het betreffende programma en de realisatie van de doelstellingen. Verschillen groter dan €10.000 worden toegelicht.

Programmabegroting 2027-2030 11 van 170 Investeringsbudgetten In de programmabegroting worden per programma naast de exploitatiebudgetten ook de investeringsbudgetten uit het investeringsprogramma die bijdragen aan het realiseren van de doelstellingen van het betreffende programma gepresenteerd. Door de autorisatie op het niveau van de programma’s is het college dus bevoegd om ook uitvoering te geven aan de investeringen. Hiertoe wordt per investering een krediet, inclusief bijbehorende dekking en eventueel in te stellen dekkingsreserves en de jaarlijkse kosten van rente en afschrijving gepresenteerd. Indien bij een kredietaanvraag blijkt dat het te voteren bedrag noodzakelijkerwijs hoger is dan het in het investeringsprogramma opgenomen bedrag moet het college vooraf om autorisatie vragen. Hierbij worden de daarbij behorende dekkingsmiddelen aangegeven. In dergelijke gevallen legt het college ook een begrotingswijziging voor. Na goedkeuring door de raad, met de bijbehorende begrotingswijziging, is het krediet beschikbaar gesteld. Uiteraard legt het college ook over de uitvoering van de investeringsbudgetten, zowel inhoudelijk als financieel, tussentijds (indien er sprake is van noodzakelijke aanpassingen) en bij het jaarverslag verantwoording aan de raad af.

Budgetten reserves en voorzieningen Bij de programmabegroting worden per programma ook de betreffende reserves en voorzieningen gepresenteerd. Op basis van het budgetrecht is de raad bevoegd reserves in te stellen en toevoegingen en onttrekkingen te autoriseren. De bij het onderdeel reserves opgenomen mutaties gelden in dit verband als vast te stellen kader. Voor noodzakelijke wijzigingen hierin wordt een apart voorstel ingediend. Voor voorzieningen geldt een ander regime. De raad stelt een voorziening in op basis van bijvoorbeeld een onderhoudsplan. Bij de instelling van de voorziening bepaalt de raad de hoogte van de jaarlijkse dotatie. De werkelijke bestedingen ten laste van de voorziening vinden plaats op basis van het vastgestelde onderhoudsplan. Deze bestedingen vallen binnen het mandaat van het college. Programmabegroting 2027-2030 12 van 170 Hoofdstuk 2 - Beleidsmatige hoofdlijnen Een sterk, sociaal en leefbaar Westervoort Deze begroting geeft uitvoering aan de ambities uit het coalitieakkoord. Centraal staat een sterk, sociaal en leefbaar Westervoort. Een dorp waar mensen prettig wonen, elkaar ontmoeten, zich veilig voelen en mee kunnen doen. Westervoort staat daarbij voor een aantal samenhangende maatschappelijke opgaven.

De druk op wonen, zorg en ondersteuning neemt toe, de openbare ruimte vraagt blijvende aandacht en nieuwe ontwikkelingen op het gebied van veiligheid, mobiliteit, digitalisering en klimaat stellen andere eisen aan inwoners, organisatie en overheid en vragen om nieuwe keuzes en afwegingen. Tegelijkertijd bevindt Westervoort zich in een periode van bestuurlijke verandering. Juist daarom ligt de focus op het behouden en versterken van de kwaliteiten die Westervoort kenmerken: een betrokken gemeenschap, sterke verenigingen, toegankelijke voorzieningen en een bestuur dat dichtbij inwoners staat. Leefbaarheid vormt de rode draad in deze begroting. Leefbaarheid gaat niet alleen over wonen, groen en wegen. Ook veiligheid, ontmoeting, verenigingen, sport, voorzieningen, een sterke lokale economie en de betrokkenheid van inwoners bepalen of mensen prettig wonen en leven in hun dorp. Westervoort versterkt sport en bewegen in de volle breedte, van recreatief bewegen en sportplezier tot het beoefenen van wedstrijdsport. Samen met het Beweegteam zet de gemeente zich in voor alle doelgroepen, ondersteunt sportverenigingen en stimuleert bewegen in de openbare ruimte (BIOR). Zo werken Westervoort aan een sterk, toegankelijk en sociaal veilig sportaanbod voor iedereen. Deze begroting maakt ook zichtbaar hoe uitvoering wordt gegeven aan afspraken uit het coalitieakkoord.

Zo wordt de hondenbelasting afgeschaft. Daarmee worden de lokale lasten waar mogelijk beperkt en wordt het belastingstelsel eenvoudiger en beter uitlegbaar. Deze koers krijgt vorm langs vijf samenhangende bestuurlijke opgaven. 1. Versterken van de kracht en identiteit van Westervoort Westervoort kent een sterke gemeenschap met een eigen identiteit, een actief verenigingsleven en grote betrokkenheid van inwoners. Het behouden en versterken van deze kwaliteiten vormt een belangrijke opgave voor de komende jaren. Daarbij staat een gemeente centraal die zichtbaar en toegankelijk is, inwoners actief opzoekt en ruimte geeft aan nieuwe ideeën en initiatieven. Goede dienstverlening betekent niet alleen dat inwoners geholpen worden, maar ook dat de gemeente dichtbij, begrijpelijk en aanspreekbaar blijft. Daarnaast wordt gewerkt aan een sterke organisatie die klaar is voor de toekomst en die inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners goed kan blijven ondersteunen. Daarbij is er nadrukkelijk aandacht voor gezonde financiën, een goede bedrijfsvoering en begrijpelijke informatie voor bestuur, raad en inwoners. Programmabegroting 2027-2030 13 van 170 Ook wordt aandacht gegeven aan het behouden en versterken van plekken die kenmerkend zijn voor Westervoort en bijdragen aan de identiteit van het dorp, zoals Huize Vredenburg als een van de parels van De Liemers.

Bij ontwikkelingen binnen De Liemers blijft het belangrijk dat de belangen van inwoners, ondernemers en verenigingen in Westervoort goed worden meegenomen en dat de eigen identiteit van het dorp behouden blijft. Nabijheid is hierin een belangrijk uitgangspunt ook voor Westervoort. 2. Versterken van de sociale basis en omzien naar elkaar Een leefbaar dorp begint bij inwoners die naar elkaar omzien en meedoen. Door vergrijzing, meer zorgvragen en personeelstekorten wordt dit steeds belangrijker. Daarom wordt ingezet op ondersteuning dichtbij huis, vroegtijdige hulp en het versterken van de betrokkenheid tussen inwoners. Initiatieven zoals Buurtkracht, het Sterk Lokaal Team, mantelzorgondersteuning en de inzet van een straatcoach dragen hieraan bij. Ook sport, cultuur, vrijwilligerswerk en verenigingen spelen hierin een belangrijke rol. Zij brengen mensen samen, zorgen voor ontmoeting en helpen inwoners om actief betrokken te blijven bij het dorp. Deze inzet draagt niet alleen bij aan welzijn en het kunnen meedoen, maar ook aan leefbaarheid, het voorkomen van overlast en het versterken van de veiligheid in buurten en wijken. 3. Ruimte bieden aan wonen, ontmoeten en leefbaarheid Westervoort kent een grote behoefte aan woningen, terwijl de beschikbare ruimte beperkt is. Dat vraagt om zorgvuldige keuzes.

Tegelijkertijd bieden ruimtelijke ontwikkelingen kansen om niet alleen woningen toe te voegen, maar ook de leefbaarheid van het dorp verder te versterken. Leefbaarheid gaat daarbij over meer dan woningen alleen. Ook voorzieningen, ontmoetingsplekken, sport, veiligheid, bereikbaarheid en de kwaliteit van de openbare ruimte bepalen of inwoners zich thuis voelen in hun buurt of dorp. Juist door deze elementen met elkaar te verbinden ontstaan sterke buurten, een aantrekkelijk en levendig centrum en een leefbaar dorp waar inwoners van jong tot oud elkaar kunnen ontmoeten en prettig en veilig kunnen verblijven. En blijft aandacht voor sterke verbinding onderling onder meer door het verenigingsleven. Gebiedsontwikkelingen zoals Westervoort Noord, Achterse Weide, de verdere ontwikkeling van het centrumgebied en kansen binnen de Spoorzone dragen bij aan passende woningen, aantrekkelijke voorzieningen en een toekomstbestendige inrichting van het dorp. Ook wordt gewerkt aan één toekomstbestendig sportpark dat ruimte biedt aan sport, ontmoeting en verbinding tussen inwoners. Met alle ruimtelijke ontwikkelingen wordt tegelijkertijd gekeken naar bereikbaarheid, verkeersveiligheid en mobiliteit. Zo wordt gewerkt aan een Westervoort dat ook in de toekomst leefbaar, aantrekkelijk en goed bereikbaar blijft voor inwoners, ondernemers en bezoekers.

Programmabegroting 2027-2030 14 van 170 Een aantrekkelijk en bereikbaar Westervoort is niet alleen belangrijk voor inwoners, maar ook voor ondernemers. Een sterke lokale economie en goede voorzieningen dragen bij aan een leefbaar dorp. Daarom wordt bij ontwikkelingen aandacht gehouden voor ondernemers, voorzieningen en werkgelegenheid in Westervoort. De vernieuwing van het centrumgebied is hiervan een goed voorbeeld. Daarbij worden de voorzieningen in het centrum, het gemeentehuis, de openbare ruimte en nieuwe woningen in samenhang ontwikkeld. Daarmee wordt gewerkt aan een centrum dat ruimte biedt aan wonen, voorzieningen, ontmoeting en leefbaarheid. 4. Investeren in een groen en toekomstbestendig Westervoort Een groene, gezonde en aantrekkelijke leefomgeving draagt bij aan de kwaliteit van leven van inwoners. Groen, een prettige openbare ruimte, veilige routes en een goede bereikbaarheid maken het dorp niet alleen aantrekkelijker, maar versterken ook de leefbaarheid van buurten en wijken. Daarom wordt geïnvesteerd in duurzaamheid, biodiversiteit en de kwaliteit van de openbare ruimte. Ook neemt de gemeente maatregelen die helpen om te gaan met hitte, droogte en wateroverlast. Initiatieven zoals het Groen-Blauw Raamwerk, de verdere uitwerking van de Omgevingsvisie en investeringen vanuit het Programma Duurzaamheid dragen hieraan bij.

Een leefbaar dorp vraagt niet alleen om een groene omgeving, maar ook om veilige en logische verbindingen voor inwoners, bezoekers en ondernemers. Mobiliteit speelt een belangrijke rol in de leefbaarheid van Westervoort. Daarom wordt verder gewerkt aan de uitvoering van de mobiliteitsvisie. Verkeersveiligheid, parkeren, fietsverbindingen, bereikbaarheid en duurzame mobiliteit worden daarbij in samenhang bekeken. Zo zorgen we ervoor dat inwoners zich veilig kunnen verplaatsen, voorzieningen goed bereikbaar zijn en de kwaliteit van de leefomgeving behouden blijft. Door wonen, mobiliteit, duurzaamheid en openbare ruimte met elkaar te verbinden wordt gewerkt aan een groen, gezond en toekomstbestendig Westervoort. 5. Vergroten van maatschappelijke en digitale weerbaarheid Een leefbaar dorp vraagt om een veilige omgeving en een gemeente die ook onder veranderende omstandigheden betrouwbaar blijft. Inwoners moeten erop kunnen vertrouwen dat de dienstverlening doorgaat en dat risico's tijdig worden onderkend. Daarom wordt geïnvesteerd in cyberveiligheid, veilige informatievoorziening, crisisbeheersing, openbare orde en veiligheid en een dienstverlening die blijft doorlopen als dat nodig is. Een veilige samenleving die tegen een stootje kan, ontstaat echter niet alleen door toezicht en veiligheidsmaatregelen.

Ook inwoners die naar elkaar omzien, sterke verenigingen en goed contact met jongeren en ouderen dragen eraan bij dat de gemeenschap veilig en sterk blijft. Programmabegroting 2027-2030 15 van 170 De gemeente heeft daarom aandacht voor inwoners die extra kwetsbaar zijn, zoals ouderen. Ook wordt gewerkt aan het versterken van verenigingen, maatschappelijke organisaties en buurtnetwerken. Daarnaast draagt de investering in een straatcoach eraan bij dat problemen rondom jongeren vroegtijdig worden gesignaleerd en aangepakt. Zo blijft Westervoort een veilig, sterk en prettig dorp om in te wonen. Tot slot De begroting 2027 staat in het teken van het versterken van wat Westervoort sterk maakt. Vanuit de ambities van het coalitieakkoord ligt de focus op een krachtige gemeenschap, een sterke sociale basis, aantrekkelijke en leefbare wijken, een veilige leefomgeving en een toekomstbestendig dorp. Vanuit een solide financiële basis. Daarnaast worden keuzes gemaakt die bijdragen aan een gemeente die dichtbij inwoners staat en begrijpelijke keuzes maakt. En wordt verder gebouwd aan een sterk, sociaal en leefbaar Westervoort waarin inwoners zich thuis voelen, kunnen meedoen en met vertrouwen naar de toekomst kunnen kijken. Programmabegroting 2027-2030 16 van 170 Deel I - Beleidsbegroting De hoofdstukken 3 (Programma's) en 4 (Paragrafen) vormen samen de beleidsbegroting.

Hierin wordt het beleid van gemeente Westervoort voor 2027 inhoudelijk uitgewerkt, zowel per beleidsterrein (programma's) als programma- overstijgend (paragrafen). Hoofdstuk 3 - Programma's Een programma is een samenhangend geheel van doelstellingen en daarbinnen activiteiten die bijdragen aan de realisatie van deze doelstellingen. Het programma is het niveau waarop de gemeenteraad de budgetten autoriseert. De raad bepaalt het aantal programma’s en hoe de activiteiten onder een programma worden samengevoegd. Per programma zijn de volgende onderdelen opgenomen: Algemeen Deze paragraaf is de algemene inleiding van het programma. Hier komen de externe ontwikkelingen, hoofddoelstelling, beleidskaders en verbonden partijen aan de orde. Wat willen wij bereiken en wat gaan we daarvoor doen? De zogenaamde eerste twee W-vragen presenteren we in één tabel. Hierin maken wij onderscheid tussen speerpunten (Wat willen we bereiken?) en activiteiten (Wat gaan we daarvoor doen?). Onderdelen die hierbij worden opgenomen zijn: risico's, planning, financiën en participatie. Ook zijn de verplichte BBV-indicatoren hier opgenomen. Wat gaat het kosten? Hier presenteren wij de exploitatiekosten behorende bij de programma's. Het uitgangspunt is de vastgestelde voorjaarsnota 2026. Daarna presenteren wij de financiële ontwikkelingen tot deze begroting.

Tot slot geven wij inzicht in de in deze begroting voorgestelde begrotingswijzigingen. Dit leidt samen tot de actuele stand van de begroting. In de gemeente Westervoort werken wij met drie echte programma's: 1. Bestuur; 2. Maatschappij; 3. Omgeving. Daarnaast is het 'programma' Algemene dekkingsmiddelen opgenomen. De programma's worden in de volgende pagina's nader uitgewerkt. Programmabegroting 2027-2030 17 van 170 3.1 Bestuur Inleiding Het programma Bestuur richt zich op de relatie tussen de gemeente en haar inwoners, ondernemers en samenwerkingspartners. Externe ontwikkelingen Herindeling De voorgenomen herindeling van de gemeenten Duiven, Westervoort, Doesburg en Zevenaar per 1 januari 2029, zoals vastgelegd in het principebesluit, vormt een belangrijke ontwikkeling voor de komende jaren. Deze ontwikkeling heeft invloed op de bestuurlijke koers van de gemeente en op de keuzes die in aanloop naar de herindeling worden gemaakt. Ook vraagt dit de komende periode om aandacht binnen de organisatie en de samenwerking binnen de Liemers, zodat de gemeente zich zorgvuldig kan voorbereiden op de toekomstige situatie. Verder zijn er op dit moment geen bijzondere externe ontwikkelingen te melden die invloed hebben op de te bereiken doelstellingen en activiteiten binnen dit programma.

Wat willen we bereiken? De gemeente is een betrouwbare overheid die duidelijk, eerlijk en betrokken werkt. Dit betekent dat:  de dienstverlening toegankelijk, begrijpelijk en voorspelbaar is en aansluit bij wat inwoners, ondernemers en maatschappelijke instellingen nodig hebben;  deze groepen op een passende manier worden betrokken bij het maken van beleid en besluiten. Samenwerking met andere gemeenten en organisaties draagt bij aan een effectieve uitvoering. Ook het waarborgen van een veilige leef- en werkomgeving versterkt het vertrouwen in de overheid. Deze uitgangspunten vormen samen het doel van het programma Bestuur. Beleidskaders  Integraal Veiligheidsplan (2022);  I&A Visie (2024);  Participatie Beleidskader (2024). Verbonden partijen  1Stroom;  Samenwerking de Liemers;  Veiligheids- en Gezondsheidsregio Gelderland-Midden;  Euregio Rijn-Waal;  Streekarchivariaat De Liemers en Doesburg. Programmabegroting 2027-2030 18 van 170 Wat willen we bereiken en wat gaan we daarvoor doen? Speerpunt 1.1 Weerbare samenleving Er zijn toenemende geopolitieke spanningen in de wereld, dreigingen die onze samenleving ontwrichten, klimaatverandering en een groter risico op langdurige stroomuitval. Hierdoor moeten de overheid, instellingen en inwoners zich voorbereiden op onverwachte situaties en weerbaarder worden tegen langdurige verstoringen.

Gemeenten spelen een sleutelrol in het versterken van maatschappelijke weerbaarheid en veerkracht. Een crisis, of het nu gaat om stroomuitval, een overstroming of een hybride dreiging, heeft namelijk in de eerste plaats lokaal impact. Om gemeenten te helpen bij deze opgave heeft de VNG een handreiking opgesteld. Deze handreiking vormt de basis voor de aanpak. Doel Zorgen dat inwoners zo goed mogelijk voorbereid zijn op een langdurige verstoring. Daarnaast moet ook de gemeentelijke organisatie voorbereid zijn, zodat de meest kritische processen in een voorkomend geval zo veel mogelijk door kunnen gaan. Risico's Als inwoners zichzelf niet kunnen redden tijdens een langdurige crisis dan komen vooral de meest kwetsbare mensen in de knel. Als de gemeente haar kritische processen en vitale voorzieningen niet in de lucht kan houden, dan kan dat tot ernstige ontwrichting van de samenleving leiden. Planning Het zal meerdere jaren vergen om alle maatregelen uit de VNG handreiking uit te voeren. Met de eerste maatregelen is in 2026 een start gemaakt. Op basis van een nog op te stellen plan van aanpak volgt een nadere uitwerking van de planning bij dit speerpunt. Financiën De implementatie van de VNG-maatregelen past niet binnen bestaande budgetten of beschikbare capaciteit.

De benodigde middelen voor 2027, voor het opstellen van een plan van aanpak en inrichten van noodsteunpunten, staan opgenomen onder activiteit 1.1.1. Participatie Een onderdeel van de VNG-maatregelen is dat de gemeente gesprekken organiseert met inwoners en ondernemers over wat zij nodig hebben om weerbaar en veerkrachtig te worden of dit te versterken en om de samenredzaamheid te bevorderen. Activiteit 1.1.1 Uitwerken maatregelen voor een weerbare samenleving Voor de opgave rondom de maatschappelijke weerbaarheid sluit de gemeente aan op de door de VNG ontwikkelde handreiking met maatregelen voor gemeentelijke weerbaarheid. Deze omvat onder andere maatregelen op het gebied van continuïteit van de organisatie, crisisbeheersing, vitale voorzieningen, sociaal weefsel en zelfredzaamheid van inwoners. Programmabegroting 2027-2030 19 van 170 Het betreft een integrale, meerjarige opgave waarbij samenwerking noodzakelijk is, zowel binnen de gemeentelijke organisatie als met externe partners. Voor het kunnen uitvoeren van deze brede opgave zijn het aanstellen van een projectleider en uitvoeringsbudget nodig. Financiën Uit ervaringen bij omliggende gemeenten is de inzet van een projectleider voor 24 uur per week nodig. Deze uren zijn voor Westervoort en Duiven samen. Dit project is naar verwachting na vier jaar afgerond.

De kosten voor Westervoort bedragen € 35.100 per jaar tot en met 2030. Daarnaast is budget nodig voor het inrichten van noodsteunpunten, het organiseren van sessies (sprekers, materiaal) en trainingen van medewerkers en vrijwilligers. De kosten voor de drie noodsteunpunten zullen zich voornamelijk in 2027 voordoen. In 2026 loopt een regionale pilot over noodsteunpunten. Na de pilot wordt bekend welke voorzieningen een noodsteunpunt moet hebben en daarmee worden ook de kosten bekend. Vooralsnog wordt hiervoor eenmalig € 15.000 per steunpunt begroot in 2027. Ofwel € 45.000 in totaal. De kosten van het organiseren van sessies en trainingen zullen structureel zijn. De kosten hiervoor bedragen € 15.000 per jaar. N.B. Landelijk zijn middelen toegezegd voor 2026 (€ 10 miljoen) en voor 2027 (€ 60 miljoen) voor het opzetten van noodsteunpunten binnen alle gemeenten. De middelen zullen via de veiligheidsregio beschikbaar worden gesteld. Tot op heden is het niet duidelijk welke middelen naar individuele gemeenten vloeien. Vandaar dat op dit moment nog geen concrete dekking voor deze activiteit kan worden toegevoegd. Planning De projectleider moet onder andere een projectplan gaan maken met het ambitieniveau, prioritering, planning en de concrete uitwerking van de maatregelen. Het zwaartepunt voor het realiseren van de noodsteunpunten zal in 2027 komen te liggen.

De overige acties starten in 2027 en lopen door in 2028, 2029 en 2030. Speerpunt 1.2 Aanpak gevoel van onveiligheid en onveilige plekken Naar aanleiding van de moord op een jonge vrouw bij Duivendrecht in augustus 2025 kwam de veiligheid van vrouwen volop in de aandacht te staan. In Westervoort is een schouw op potentieel onveilige plekken gehouden en een veiligheidsenquête gehouden. In de enquête zijn 18 locaties genoemd waar mensen zich onveilig voelen. Het station is het vaakst genoemd (5x). Verder viel op dat bij 11 van de 18 locaties de aanwezigheid van ‘hangjeugd’ werd genoemd als reden waarom mensen zich onveilig voelen. Uit de schouw kwam naar voren dat een specifieke aanpak per locatie niet nodig is, behalve voor een paar donkere plekken. De verlichting en de inrichting van de openbare ruimte is over het algemeen voldoende. Voor de meeste donkere plekken zijn alternatieve routes beschikbaar. Programmabegroting 2027-2030 20 van 170 Na de enquête en de schouw is bekeken welke maatregelen passend zijn om het gevoel van veiligheid in onze gemeente te verhogen. De aanbevelingen zijn: 1. Het aanstellen van een extra ambulante jongerenwerker. 2. Meer aanwezigheid en toezicht op donkere en afgelegen plekken (fietsroutes en parken) door politie en gemeentelijke handhavers 3. Op enkele donkere plekken de straatverlichting uitbreiden.

Het college heeft ervoor gekozen om - in lijn met het coalitieakkoord - de aanbeveling voor een extra ambulante jongerenwerker in te vullen met een straatcoach. Daarom wordt hier verder gesproken over straatcoach. De straatcoach zal functioneren naast de reeds bestaande ambulante jongerenwerker, zodat ze elkaar aanvullen. Doel De genoemde aanbevelingen moeten bijdragen aan een beter gevoel van veiligheid. Risico's Westervoort is over het algemeen een veilige gemeente. Gevoelens van onveiligheid bij met name vrouwen bestaan en die willen we serieus nemen. Geen maatregelen nemen, doet afbreuk aan deze gevoelens. Planning Als er een positief besluit wordt genomen over het budget voor een straatcoach, dan zal aan Santé Partners de opdracht worden gegeven om de werving te starten. Voor meer aanwezigheid en toezicht op donkere en afgelegen plekken wordt overleg gevoerd met de politie. Het voorstel voor uitbreiding van de straatverlichting is eveneens opgenomen in de begroting 2027. Financiën De kosten voor de uitvoering van de aanbevelingen zitten voornamelijk bij het aanstellen van een straatcoach voor Duiven en Westervoort gezamenlijk en bij de uitbreiding van de straatverlichting. De straatverlichting is elders in dit programma opgenomen. Meer aanwezigheid en toezicht door politie en handhaving zal uit bestaande formatie komen.

Participatie Voorafgaand aan de gehouden schouw is via sociale media een oproep gedaan aan inwoners om plekken waar men zich onveilig voelt, door te geven. Daarnaast is een oproep gedaan voor deelname aan de schouw. Hoewel de respons in beide gevallen niet groot was, waren de deelnemers aan de schouw erg betrokken en was de schouw waardevol om te doen. Via de veiligheidsenquête is eveneens informatie opgehaald over onveilige plekken. 80 mensen vulden de enquête in en 32 mensen hebben locaties benoemd die zij als onveilig beschouwen. Programmabegroting 2027-2030 21 van 170 Activiteit 1.2.1 Uitwerken maatregelen voor een straatcoach Het college heeft ervoor gekozen om - in lijn met het coalitieakkoord - de aanbeveling voor een extra ambulante jongerenwerker in te vullen met een straatcoach. De straatcoach vult de reeds bestaande ambulante jongerenwerker aan. Samen kunnen zij een hele goede preventieve en signalerende rol vervullen. De straatcoach gaat de straat op en bezoekt plekken in de openbare ruimte waar jongeren samenkomen. Hij gaat daar in gesprek met de jongeren en luisteren wat er speelt. Op die manier heeft de gemeente constant in beeld welke jongeren waar op straat ‘hangen’. De straatcoach leert de jongeren kennen en kan vroegtijdig eventuele problemen signaleren.

Vanuit de invalshoek straatcoach worden jongeren ook aangesproken op intolerant en grensoverschrijdend gedrag. Hierbij moet naast ‘jongeren’ ook gedacht worden aan ‘jong volwassenen’. Gedragingen en problemen zoals spijbelen, pest- en intimiderend gedrag, armoede, eenzaamheid of overlast gevend en crimineel gedrag moeten zichtbaar en aangepakt worden. Als dit vroeg gebeurt, kan voorkomen worden dat er grotere problemen ontstaan. De jongerenwerker/straatcoach verwijst jongeren waar nodig door naar hulpverlening, dienstverlening of (sport)activiteiten. Verder kunnen jongerenwerkers/straatcoach met de jongeren zelf een positieve bijdrage leveren aan beeldvorming over ‘hangjongeren’ en de veiligheidsbeleving in het algemeen. De veelvuldige aanwezigheid van de ambulante jongerenwerker en de straatcoach op straat in combinatie met het werken aan een positievere beeldvorming over jongeren, moet inwoners het vertrouwen geven dat ze niet bang hoeven te zijn voor groepen jongeren. Santé levert nu 1 ambulante jongerenwerker in Duiven en Westervoort samen. Er wordt goed werk verricht. Van één jongerenwerker kan echter niet verwacht worden dat alle plekken in Duiven en Westervoort volledig in beeld zijn. Laat staan om alle jongeren die elkaar buiten ontmoeten langs te gaan en alle signalen op te volgen.

Bovendien is uit een evaluatie van de eerder aangestelde extra jongerenwerker gebleken dat het voor (het gevoel van) de veiligheid belangrijk is dat op bepaalde momenten de jongerenwerker niet alleen de straat op gaat. Daarnaast kunnen een jongerenwerker en een straatcoach elkaar versterken in het opdoen van kennis en kunde. Met een straatcoach erbij kan ook worden bekeken of de openingstijden van jongerencentrum Creon verruimd kunnen worden op tijden dat hier behoefte aan bestaat (bijvoorbeeld in vakanties). Financiën De kosten van een straatcoach bedragen € 105.000 ofwel € 40.950 voor Westervoort. Planning Als er een positief besluit wordt genomen over het budget voor deze wens dan zal aan Santé Partners de opdracht worden gegeven om de werving te starten. De insteek is om de nieuwe straatcoach zo snel mogelijk in 2027 te laten starten. In eerste instantie zal de straatcoach tot 2030 worden aangesteld. Tussentijds zal worden geëvalueerd of de straatcoach in de behoeften voorziet of dat er wellicht meer of iets anders nodig is. Programmabegroting 2027-2030 22 van 170 Activiteit 1.2.2 Uitbreiden verlichting onveilige plekken De openbare ruimte moet voor iedereen veilig en toegankelijk zijn. Toch blijkt uit verschillende onderzoeken dat vrouwen en meisjes zich vaker onveilig voelen op straat. Ze vermijden soms bepaalde routes of passen hun gedrag aan om zich veiliger te voelen.

Om deze ervaringen beter te begrijpen en in kaart te brengen heeft de gemeente Westervoort in december 2025 een veiligheid schouw georganiseerd. Uit de schouw en uit de veiligheidsenquête zijn enkele locaties naar voren gekomen die mensen te donker vinden. Daarnaast krijgen we door het jaar heen regelmatig meldingen over donkere plekken. Deze locaties zijn nader beoordeeld door de beheerder openbare verlichting. Conclusie daaruit is dat het uitbreiden van de openbare verlichting op de benoemde locaties, kan bijdragen aan het veiligheidsgevoel. Financiën Het extra budget voor deze activiteit is opgenomen bij de openbare verlichting in programma 3. Planning De activiteit wordt in 2027 opgepakt. Speerpunt 1.3 Doorlopende verbetering van de dienstverlening De dienstverlening van de gemeente wordt voortdurend verbeterd, zodat deze aansluit bij de behoeften van inwoners, ondernemers, organisaties en verenigingen. Technologische vernieuwingen helpen daarbij om sneller, eenvoudiger en duidelijker te werken. De dienstverlening wordt uitgevoerd binnen de wettelijke en financiële mogelijkheden en sluit aan bij de Visie op Dienstverlening, met als kernwaarden: inwoner centraal, servicegericht, duidelijk en met kennis van zaken. Doel Het is belangrijk dat inwoners, ondernemers, organisaties en verenigingen zich gezien en gehoord voelen.

Daarom wordt ingezet op duidelijke en begrijpelijke communicatie, persoonlijk contact en dienstverlening die eenvoudig toegankelijk is. Inwoners moeten weten waar zij terecht kunnen voor informatie, ondersteuning of hulp. Risico's  Er zijn technische, organisatorische, culturele en financiële uitdagingen om in lijn met de Visie op Dienstverlening te werken;  De gewenste ontwikkelingen kunnen omvangrijk zijn en tijd vragen;  De voortgang hangt af van de beschikbare capaciteit, omdat de genoemde speerpunten tijdsintensief zijn en binnen de bestaande middelen worden uitgevoerd. Planning De samenleving verandert voortdurend. Daarom vraagt het verbeteren van de dienstverlening blijvende aandacht. In de jaarplannen bij de Visie op Dienstverlening staat ieder jaar welke onderwerpen voorrang krijgen. Programmabegroting 2027-2030 23 van 170 Financiën De beschikbare financiële middelen zijn bepalend voor het tempo waarin verbeteringen kunnen worden doorgevoerd. Participatie Inwoners en ondernemers worden regelmatig gevraagd naar hun ervaringen, wensen en ideeën. Deze informatie wordt gebruikt om de dienstverlening verder te verbeteren en beter aan te laten sluiten bij wat er leeft in Westervoort.

Activiteit 1.3.1 Verbeteren schriftelijke dienstverlening Duidelijke communicatie helpt inwoners, ondernemers, organisaties en verenigingen om te begrijpen wat van hen wordt verwacht en wat zij van de gemeente mogen verwachten. Daarom wordt gewerkt aan begrijpelijke en toegankelijke communicatie. Om informatie toegankelijk en begrijpelijk te houden, schrijven we onze teksten minimaal op B1-niveau. De webteksten zijn al geschreven in duidelijke taal. In 2027 ligt de nadruk op het verder verbeteren van brieven en e-mails. Zo wordt informatie voor iedereen beter te begrijpen. De voortgang wordt gevolgd door:  taalambassadeurs mee te laten lezen bij teksten;  steekproeven uit te voeren. Financiën Het verbeteren van de schriftelijke dienstverlening gebeurt binnen de bestaande financiële mogelijkheden. Planning De acties uit 2025 en 2026 worden voortgezet. Denk aan het herschrijven van sjablonen, de inzet van taalcoaches binnen de organisatie en trainingen gericht op het schrijven van teksten in begrijpelijke taal (B1). Daarnaast wordt in 2027 meer aandacht besteed aan het volgen van de voortgang. Inwoners worden hierbij betrokken door hen te vragen brieven te beoordelen en te helpen verbeteren. Activiteit 1.3.2 Implementeren Wet open Overheid De implementatie van de Woo draagt bij aan transparante en toegankelijke dienstverlening.

In 2027 ligt de focus op het verder op orde brengen van de informatiehuishouding, zodat informatie vindbaar, volledig en toekomstbestendig is. Vanwege beperkte interne capaciteit wordt hiervoor externe ondersteuning ingezet binnen het bestaande Woo-budget. Financiën De uitvoering vindt plaats binnen de bestaande Woo budgetten die jaarlijks vanuit het Rijk worden ontvangen. Planning  In de eerste helft van 2027 wordt extra capaciteit ingezet om te voldoen aan de vernietigingsplicht volgens de Archiefwet;  In 2027 wordt een kwaliteitssysteem informatiebeheer en een informatiebeheerplan opgesteld en ingevoerd;  De geplande aanbesteding voor een nieuw publicatieportaal voor actieve openbaarmaking, zal worden uitgesteld tot na de voorgenomen herindeling; Programmabegroting 2027-2030 24 van 170  Zodra het Rijk bekend maakt hoe de fasering eruit ziet van de actieve openbaarmaking van de rest van de verplichte informatiecategorieën, zullen we daar de benodigde inzet voor vrijmaken;  In 2027 wordt verder ingezet op versnelling van de afhandeling van Woo verzoeken, met als doel in 2027 alle Woo-verzoeken binnen de wettelijke termijn af te kunnen handelen. Activiteit 1.3.3 Uitvoering geven aan Participatie De gemeente blijft inwoners actief betrekken bij de voorbereiding, uitvoering en evaluatie van beleid en projecten.

Participatie blijft gericht op het voeren van het gesprek in de wijken, het benutten van lokale kennis en het gezamenlijk vormgeven van publieke opgaven. Met het vastgestelde participatiebeleidskader (2024) en de nog vast te stellen participatieverordening (2026) werkt de organisatie verder aan kwalitatief sterke, transparante en voorspelbare participatie. Financiën Bij elk participatietraject worden de te verwachten kosten vooraf inzichtelijk gemaakt. Deze kosten worden opgenomen in het participatieplan dat ter besluitvorming aan het college of de raad wordt voorgelegd. Het participatieplan bevat ook een voorstel voor de benodigde dekking. Hiermee wordt geborgd dat financiële consequenties van participatie tijdig, transparant en integraal worden afgewogen binnen het besluitvormingsproces. Planning In 2027 wordt uitvoering gegeven aan participatie volgens het beleidskader en de (nog eind 2026 vast te stellen) verordening:  borging van de werkwijze participatie in de organisatie;  opstellen en uitvoeren van participatieplannen per project en beleidsproces;  jaarlijkse evaluatie om werkwijzen verder aan te scherpen, passend bij landelijke ontwikkelingen en best practices bij andere gemeenten.

Activiteit 1.3.4 Experimenteren met nieuwe digitale toepassingen Digitale ontwikkelingen volgen elkaar in hoog tempo op en vragen om duidelijke kaders voor het veilig, verantwoord en effectief gebruik van nieuwe technologieën, zoals Artificial Intelligence (AI). Deze kaders zijn essentieel om de gemeentelijke dienstverlening te verbeteren, processen te optimaliseren en te voldoen aan relevante wet- en regelgeving. De gemeente experimenteert al op kleine schaal met AI en andere innovatieve digitale toepassingen. Op lange termijn kan AI helpen om de gevolgen van de pensioengolf en de arbeidsmarktkrapte op te vangen. AI biedt kansen om werkzaamheden efficiënter uit te voeren en medewerkers beter te ondersteunen, bijvoorbeeld door grote hoeveelheden tekst snel te doorzoeken of te helpen bij het opstellen van een zorgvuldig antwoord. Dat vraagt wel tijd: medewerkers moeten ermee leren werken en de toepassingen van AI moeten nog ingebed raken in de informatievoorziening. De medewerker blijft altijd degene die beoordeelt en besluit. We beginnen met pilots en leren van andere gemeenten, ook binnen de Liemerse samenwerking. De resultaten leveren input voor organisatiebrede keuzes over AI en andere digitale innovaties. Programmabegroting 2027-2030 25 van 170 Financiën De huidige experimenten worden gerealiseerd binnen de bestaande budgetten voor digitalisering en innovatie.

Voor het omzetten van succesvolle experimenten naar duurzame, toepasbare en toekomstbestendige oplossingen is aanvullende financiering nodig. De beleidskeuze om deze experimenten al dan niet structureel te borgen, inclusief de daarbij behorende financiële consequenties, wordt steeds afzonderlijk ter besluitvorming voorgelegd, zodra de resultaten van de pilots en de benodigde structurele investeringen inzichtelijk zijn. Planning In 2027 zullen de volgende activiteiten plaatsvinden: 1. Verankeren beleidskader AI in organisatieprocessen; Het nieuwe beleidskader AI wordt geïmplementeerd binnen de bestaande werkprocessen voor dienstverlening en bedrijfsvoering. Afdelingen worden ondersteund bij toepassing van de richtlijnen op het gebied van veiligheid, ethiek, privacy en transparantie. 2. Doorontwikkeling en opschaling succesvolle experimenten; Op basis van de resultaten uit 2026 worden kansrijke experimenten opgeschaald naar pilot- of productiefase, inclusief technische doorontwikkeling, procesinpassing en borging van randvoorwaarden (security, privacy, ethiek). 3. Uitwerken meerjareninvesteringsplan digitale innovatie; Opstellen van een integraal voorstel met structurele kosten, benodigde capaciteit, onderhoud van AI applicaties en investeringen in datakwaliteit. Dit plan dient als basis voor besluitvorming in de begrotingscyclus. 4. Evaluatie effecten en bijsturing.

Evaluatie van de impact van AI-toepassingen op dienstverlening, efficiëntie en kwaliteit. Op basis hiervan worden prioriteiten voor 2028 vastgesteld en verbeteracties geformuleerd. Activiteit 1.3.5 Investeren in cyberveiligheid De gemeente is voor haar dienstverlening, bedrijfsvoering en samenwerking in toenemende mate afhankelijk van digitale systemen. Een veilige, betrouwbare en toekomstbestendige digitale omgeving is daarom essentieel voor het waarborgen van de continuïteit van de dienstverlening aan inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners. Tegelijkertijd nemen cyberdreigingen toe en worden de gevolgen van een beveiligingsincident groter. Uitval van systemen of verlies van gegevens kan directe gevolgen hebben voor inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners. De gemeente investeert al in informatiebeveiliging. De nieuwe Cyberbeveiligingswet en de sterk toegenomen afhankelijkheid van digitale dienstverlening vragen om aanvullende maatregelen. Zonder deze extra investering neemt het risico toe op verstoring van de dienstverlening, verlies van gegevens en het niet voldoen aan wettelijke verplichtingen. Dit raakt ook privacygevoelige gegevens van inwoners, waarvoor de gemeente een wettelijke en maatschappelijke verantwoordelijkheid draagt. Daarom investeert de gemeente in het versterken van haar digitale weerbaarheid.

Medewerkers en bestuurders worden beter voorbereid op digitale dreigingen, risico's worden structureel beheerst en de toegang tot systemen wordt veiliger ingericht. Hiermee verkleinen we de kans op cyberincidenten, beschermen we persoonsgegevens beter en zorgen we voor betrouwbare en veilige dienstverlening. Financiën Voor de uitvoering van deze maatregelen is een structurele investering nodig van € 34.000 per jaar. Daarnaast is een incidentele investering van € 4.100 nodig voor de inrichting en implementatie van onderdelen van de aanpak. Planning De maatregelen worden vanaf 2027 gefaseerd ingevoerd. In 2027 worden de benodigde systemen ingericht, processen aangepast en trainingen gestart. Hiermee zet de gemeente belangrijke stappen richting een weerbare, betrouwbare en aantoonbaar veilige digitale organisatie. Indicatoren BBV-indicator | Realisatie | Prognose Diefstallen uit | 2017 | 2023 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 woning Westervoort | 2,0 | 0,7 | 0,4 | 0,4 | 0,4 | 0,4 | 0,4 - Nederland | 2,9 | 1,3 Omschrijving | Het aantal geregistreerde woninginbraken en -diefstallen, een belangrijke indicator voor het veiligheidsgevoel van inwoners.

Meeteenheid: | Aantal per 1.000 | Bron: | CBS inwoners Functiemenging | 2017 | 2023 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Westervoort | 30,6 | 31,7 | 31,5 | 31,5 | 31,5 | 31,5 | 31,5 - Nederland | 52,6 | 54,4 Omschrijving | De mate waarin wonen en werken in een gebied door elkaar heen voorkomen. Een hoge functiemengingsindex duidt op een levendig gebied met zowel woningen als bedrijvigheid dicht bij elkaar. Meeteenheid: | % | Bron: | LISA Vernielingen en | 2017 | 2023 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 misdrijven tegen openbare orde Westervoort | 5,0 | 3,3 | 3,5 | 3,4 | 3,2 | 3,0 | 3,0 - Nederland | 6,0 | 5,8 Omschrijving | Het aantal geregistreerde vernielingen en beschadigingen in de openbare ruimte, zoals vandalisme. Zegt iets over overlast en de kwaliteit van de leefomgeving. Meeteenheid: | Aantal per 1.000 | Bron: | CBS inwoners Toelichting | Door de inzet van een straatcoach op preventie neemt het aantal vernielingen en beschadigingen af. Programmabegroting 2027-2030 | 26 van 170 BBV-indicator | Realisatie | Prognose Verwijzingen | 2017 | 2023 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 HALT Westervoort | 6 | 8 | 14 | 12 | 10 | 8 | 8 - Nederland | 13 | 9 Omschrijving | Het aantal jongeren van 12 tot 18 jaar dat door politie of leerplichtambtenaar is doorverwezen naar Bureau Halt voor een lichte strafbare overtreding. Een indicator voor jeugdcriminaliteit.

Meeteenheid: | Aantal per 1.000 | Bron: | Bureau Halt jongeren Toelichting | Door de inzet van een straatcoach op het gebied van preventie zal het aantal verwijzingen naar HALT de komende jaren afnemen. Winkeldiefstallen | 2017 | 2023 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Westervoort | 1,0 | 1,0 | 0,5 | 0,5 | 0,5 | 0,5 | 0,5 - Nederland | 2,2 | 2,5 Omschrijving | Het aantal geregistreerde winkeldiefstallen, een indicator voor de veiligheid en leefbaarheid van het winkelgebied. Meeteenheid: | Aantal per 1.000 | Bron: | CBS inwoners Wat mag het kosten? Bij dit onderdeel worden alle belangrijke onderwerpen op het gebied van financiën benoemd. We starten met een overzicht van het structurele saldo. Daarna geven wij inzicht in de ontwikkeling van het saldo van dit programma en de in deze begroting opgenomen voorstellen voor wijziging van de begroting. Daarnaast presenteren wij de investeringen en reserves en voorzieningen indien van toepassing.

Bestuur | Rekening | Begroting Begroting Begroting Begroting | Begroting 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Lasten | -11.321 | -12.378 | -13.132 | -13.048 | -13.522 | -13.726 Baten | 1.131 | 1.120 | 1.223 | 1.187 | 1.082 | 1.082 Saldo voor bestemming | -10.190 | -11.258 | -11.909 | -11.862 | -12.440 | -12.645 Mutatie reserves | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Saldo na bestemming | -10.190 | -11.258 | -11.909 | -11.862 | -12.440 | -12.645 Incidentele baten en lasten | 0 | -441 | -435 | -9 | -35 | -35 Structureel saldo | 0 | -10.817 | -11.474 | -11.852 | -12.405 | -12.610 De realisatie van het jaar 2025 geeft een structureel saldo van € 0 weer. De realisatie wordt standaard als incidenteel aangemerkt. Hier kan in dit geval het gedeelte incidenteel en structureel genegeerd worden.

Programmabegroting 2027-2030 | 27 van 170 Programma Bestuur | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Primitieve begroting 2026-2029 | -10.949 | -11.268 | -11.821 | -11.803 Tot de VJN | -32 | -32 | -32 | -32 Voorjaarsnota 2026 | -604 | -573 | -615 | -838 Beginstand primitieve begroting 2027 | -11.585 | -11.873 | -12.468 | -12.673 Mutaties primitieve begroting 2027 Autonome ontwikkelingen | 46 | 19 | 20 | 20 Kapitaallasten - actualisatie | 46 | 19 | 20 | 20 Bestaand beleid - actualisatie | -16 | -16 | 0 | 0 1Stroom - uitbreiding formatie | -16 | -16 | 0 | 0 middagopenstelling Nieuw beleid - voorstellen | -354 | 8 | 8 | 8 Binnensport - efficiënter beheer exploitatie | 0 | 133 | 133 | 133 sporthallen Gebouwen - dotatie groot onderhoud voor | -30 | 0 | 0 | 0 asbestbestrijding Uitterweerd Herindeling - budget vervolgfase | -100 | 0 | 0 | 0 herindelingsadvies Huize Vredenburg - onderzoeksbudget | -50 | 0 | 0 | 0 toekomstbestendigheid Informatieveiligheid - investeringen in | -38 | -34 | -34 | -34 cyberveiligheid Integrale veiligheid - budget weerbare | -95 | -50 | -50 | -50 samenleving Veiligheid - straatcoach | -41 | -41 | -41 | -41 Totaal mutaties primitieve begroting 2027 | -324 | 11 | 28 | 28 Totaal primitieve begroting 2027 | -11.909 | -11.862 | -12.440 | -12.645 Toelichting voorgestelde financiële bijstellingen In de onderstaande tabel worden de

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://westervoort.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/aed5261d-1ab1-435d-bdc4-c6bc5a303145?agendaItemId=f41ec554-a964-4fe3-8c3b-d553714de89f