20261109-rv-meerjarenbegroting 2027-2030-bijlage-1-begroting-versie 16 oktober 2026
Tekst van het document
Rente risiconorm 2027 2027 Aflossingen vaste schuld 1.663 Nieuwe investeringen 12.000 Renterisiconorm 12.846 Ruimte onder norm -817 Kredietrisico's Kredietrisico De gemeente Westervoort loopt ook kredietrisico gelopen in het kader van de publieke taak. Het kredietrisico betreft het risico van het niet terug betalen van verstrekte leningen en gegarandeerde geldleningen. Gegarandeerde geldleningen Per begin 2026 heeft de gemeente een toerekenbare schuld bij het WSW van € 45.810.000. Dit zijn leningen van de Stichting Plavei voor € 11.556.000, Stichting Vivare voor € 28.630.000 en Woonzorg Nederland voor een bedrag van € 5.624.000. Verstrekte leningen De gemeente Westervoort loopt risico op verstrekte geldleningen voor een totaal bedrag per 1-1-2026 van € 2.299.000.Het gaat hier om de duurzaamheidsleningen, de startersleningen en de verstrekte geldleningen aan stichtingen of verenigingen. Debiteuren-/crediteurenbeheer De organisatie is erop gericht dat vorderingen tijdig, dus uiterlijk op de vervaldatum, worden geïnd. Wanneer dit niet wordt gerealiseerd, worden kort na de vervaldatum volgens een vaste procedure de nodige invorderingsmaatregelen genomen. Zogenaamde dubieuze debiteuren worden op basis van een kosten/baten-analyse en op juridische haalbaarheid beoordeeld waarna óf invordering via de gerechtsdeurwaarder plaatsvindt óf de vordering oninbaar wordt verklaard.
Rentetoerekening Beleid rentetoerekening In de begroting zijn zowel de stellige uitspraken als de aanbevelingen uit de notitie rente (dec 2023) van de Commissie BBV verwerkt. De belangrijkste onderdelen betreffen: Treasury activiteiten worden via het taakveld treasury verwerkt in de begroting; Er wordt geen rente over het eigen vermogen verwerkt in de begroting; De omslagrente wordt berekend door de aan de taakvelden toe te rekenen rente (in euro’s) te delen door de boekwaarde per 1 januari van de vaste activa die integraal zijn gefinancierd. | Er zijn een aantal uitzonderingen waar een vaste rente aan wordt toegerekend. Aan de grondexploitatie wordt ook rente toegerend volgens de rente omslag principe Rentetoerekening/schema 2027 | x € 1.000 a. | De externe rentelasten over de korte en lange financiering | 507 De externe rente baten van Schatkistbankieren | -66 Saldo rentelasten en rentebaten 441 c1. | Rente die aan de grondexploitatie moet worden doorberekend c2. | De rente van projectfinanciering die aan het betreffende taakveld moet worden toegerekend De rentebaat van doorverstrekte leningen indien daar een specifieke lening | 12 c3. | voor is aangetrokken (projectfinanciering), die aan het betreffende taakveld moet worden toegerekend Saldo | 429 d1. | Rente over eigen vermogen d2. Rente over voorzieningen Totaal geraamde aan taakvelden toe te rekenen rente e.
| De aan taakvelden toegerekende rente (rekenrente 0,747% | 429 f. | Rente resultaat voordeel | 0 Conclusie De gemeente Westervoort heeft de komende jaren door de verwachte investeringen veel behoefde aan financieringsmiddelen. 4.5 Bedrijfsvoering Inleiding De gemeente levert een scala aan producten. Om de levering van deze producten te garanderen, heeft de gemeente haar werk op een bepaalde wijze georganiseerd; de bedrijfsvoering. De bedrijfsvoering heeft betrekking op de totale gemeentelijke organisatie: zowel de ‘ambtelijke’ als de ‘bestuurlijke’. Onder bedrijfsvoering rekent de gemeente de inzet van (productie-)middelen en de toepassing van processen bij de totstandkoming van producten. De bedrijfsvoering is met ingang van 2018 ondergebracht in de werkorganisatie 1Stroom (een ambtelijk samenwerkingsverband van de gemeenten Duiven en Westervoort). De bedrijfsvoeringsaspecten inzake ICT en Inkoop zijn ondergebracht in Samenwerking de Liemers (een ambtelijk samenwerkingsverband van de gemeenten Duiven, Westervoort en Zevenaar). Om deze reden is de paragraaf bedrijfsvoering van Westervoort beperkt van omvang. Er zijn alleen onderdelen opgenomen die specifiek voor Westervoort zijn. De bestuurlijke bedrijfsvoering maakt wel onderdeel uit van de gemeentebegroting.
Beleid Het beleid op het gebied van bedrijfsvoering is grotendeels vastgesteld bij de werkorganisatie van de gemeente Duiven en Westervoort 1Stroom. Programmabegroting 2027-2030 | 104 van 170 Programmabegroting 2027-2030 105 van 170 Specifiek gemeentelijk beleid is opgenomen bij de verschillende onderdelen ion deze paragraaf. Ontwikkelingen Ontwikkelingen op het gebied van bedrijfsvoering die specifiek voor Westervoort van belang zijn: Cyberbeveiligingswet (NIS2) en nieuwe BIO2 Op 15 augustus 2026 is de Cyberbeveiligingswet in werking getreden, de Nederlandse implementatie van de Europese NIS2-richtlijn. Gemeenten krijgen hiermee een wettelijke zorgplicht en meldplicht voor digitale veiligheid: significante cyberincidenten moeten binnen 24 uur worden gemeld bij het Nationaal Cyber Security Centrum. Vooruitlopend hierop is op 5 maart 2026 de vernieuwde Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO2, versie 1.3) gepubliceerd, die het basisbeveiligingsniveau-systeem vervangt door een risicogebaseerde aanpak. Snelle opmars van generatieve AI in de bedrijfsvoering Het gebruik van generatieve AI door Nederlandse overheden is in één jaar tijd vertienvoudigd: van 8 toepassingen in 2024 naar 81 begin 2026, met gemeenten als koploper (42% van de toepassingen).
Het kabinet heeft hiervoor rijksbrede spelregels vastgesteld, en vanaf 2 augustus 2026 geldt vanuit de Europese AI-verordening een transparantieverplichting: gebruikers moeten weten wanneer zij met AI te maken hebben. Risico's De risico's op het gebied van bedrijfsvoering voor Westervoort zijn te onderscheiden in twee categorieën: 1. Risico's van de samenwerkingsconstructie in 1Stroom; Verdeelsleutel-risico: De verdeelsleutel wordt periodiek (vierjaarlijks) heroverwogen. Een wijziging in de sleutel kan voor Westervoort onvoorzien hogere bijdragen betekenen, zonder dat de gemeente zelf directe invloed op de onderliggende kostenontwikkeling heeft. Verlies van directe sturing op de eigen organisatie. Westervoort heeft zelf geen ambtelijk apparaat meer in dienst. Voor vrijwel de volledige uitvoering van beleid is de gemeente afhankelijk van een externe (gedeelde) organisatie - wat het risico van vervreemding tussen bestuurlijke ambitie en uitvoeringscapaciteit vergroot, zeker als de prioriteiten van Duiven en Westervoort uiteenlopen. 2. Risico's binnen de bedrijfsvoering van 1Stroom die doorwerken. 1Stroom heeft geen weerstandsvermogen/algemene reserve; Financiële tegenvallers worden direct doorbelast aan Duiven en Westervoort volgens de verdeelsleutel. Westervoort moet dit risico dus zelf afdekken in de eigen begroting.
Krapte op de arbeidsmarkt en hoog verloop (13% in 2024); Dit leidt tot extra kosten voor werving, tijdelijke inhuur en inwerken, en tot risico op kennisverlies en verminderde continuïteit van dienstverlening. Informatiebeveiliging en datalekken. Een incident bij 1Stroom raakt de informatievoorziening van beide gemeenten tegelijk, met een navenant afbreukrisico voor Westervoort, ook al ligt de uitvoering buiten de eigen organisatie. Programmabegroting 2027-2030 106 van 170 Huisvesting De gemeente wil een deel van het gemeentehuis transformeren de komende jaren. Het ambtelijk personeel voert het lokale beleid uit via de gemeenschappelijke organisatie 1Stroom, waarin de ambtenaren van zowel Westervoort als ook gemeente Duiven gezamenlijk zijn ondergebracht. Deze medewerkers zijn flexibel gehuisvest en werken verspreid over eigen teamruimten en flexplekken in de gemeentehuizen van beide gemeenten, of werken deels vanuit huis. Er worden drie gebouwdelen onderscheiden in het gemeentehuis Westervoort: het huidige gemeentehuis, de Oekraïne- opvang/politie en tenslotte het oude bibliotheekgebouw. In september 2025 heeft de gemeenteraad gekozen voor een voorkeursvariant voor de ontwikkeling van het gebouwdeel van het huidige gemeentehuis tot appartementen.
In de voorkeursvariant heeft de gemeenteraad ook gekozen voor de verhuur van de bibliotheek als kantoorruimte aan de RID en de MGR. De opening hiervan is gepland eind 2026. Informatievoorziening en automatisering Beleid Goede informatie en betrouwbare digitale voorzieningen zijn nodig om als gemeente goed te kunnen werken. Inwoners en ondernemers moeten erop kunnen vertrouwen dat de (digitale) dienstverlening beschikbaar en toegankelijk is. In 2027 ligt de nadruk op het versterken en beter benutten van wat er al is. De gemeente zorgt ervoor dat informatie betrouwbaar, goed vindbaar en goed beheerd is. Daarnaast wordt verder gewerkt aan de kwaliteit van de gegevens. Zo kunnen informatie en data beter worden gebruikt voor dienstverlening, beleid en besluitvorming. De dashboards die in 2026 zijn opgezet, worden verder ontwikkeld. Nieuwe digitale mogelijkheden worden gericht ingezet. Ze moeten duidelijk bijdragen aan betere dienstverlening, beter inzicht of slimmer werken. De voorgenomen herindeling maakt samenwerking extra belangrijk. Duiven, Westervoort en Zevenaar werken al enkele jaren aan het gebruik van dezelfde software waar dat logisch en mogelijk is. Het streven is deze harmonisatie ook met Doesburg vorm te geven. Bij nieuwe keuzes wordt daarom ook gekeken naar wat past bij de toekomstige gemeente.
Zo worden dubbele investeringen en oplossingen die later opnieuw moeten worden aangepast, waar mogelijk voorkomen. De ontwikkelingen rond Artificial Intelligence en andere digitale innovaties zijn afzonderlijk in deze begroting uitgewerkt. Informatiebeveiliging De gemeente werkt met veel persoonsgegevens en andere gevoelige informatie. Inwoners en ondernemers moeten erop kunnen vertrouwen dat deze informatie goed wordt beschermd. Ook moet de gemeentelijke dienstverlening zoveel mogelijk doorgaan bij uitval van systemen, storingen of cyberincidenten. Programmabegroting 2027-2030 107 van 170 Digitale dreigingen veranderen snel. Daarom wordt voortdurend gewerkt aan het voorkomen, herkennen en oplossen van beveiligingsincidenten. Daarbij is aandacht voor veilige toegang tot systemen, bewustwording van medewerkers en bestuurders, risicobeheersing en het oefenen met digitale incidenten. De gemeente werkt hierbij samen met de RID en andere partners. Informatiebeveiliging en privacy zijn onderdeel van de dagelijkse werkwijze en van keuzes over nieuwe digitale toepassingen. De maatregelen en investeringen specifiek voor 2027 zijn afzonderlijk uitgewerkt bij programma 1 - Bestuur onder 1.3.5 Investeren in cyberveiligheid. Projecten Digitale veiligheid. De gemeente zorgt ervoor dat zij voldoet aan de nieuwe Cyberbeveiligingswet.
Bestuur en medewerkers krijgen training in veilig digitaal werken. Nieuwe digitale werkplek (CloudReady). Medewerkers gaan werken in een moderne en veilige cloudomgeving. De gegevens blijven in Nederland. Digitaal leiderschap. Bestuur, leidinggevenden en medewerkers leren goede digitale keuzes maken, ook bij het gebruik van AI. Informatiebeheer op orde. Op 1 januari 2027 gaat de nieuwe Archiefwet in. De komende jaren wordt stap voor stap gewerkt aan een goed geordend archief. Ook de uitvoering van de Wet open overheid gaat door. Zo is informatie goed vindbaar en betrouwbaar. Pilot AI bij gespreksverslagen. De gemeente wil testen of AI kan helpen bij het uitschrijven van gesprekken. De medewerker blijft zelf verantwoordelijk voor de inhoud. Datagedreven werken borgen. De dashboards worden verder uitgebouwd. De pilot loopt tot en met 2027. Daarna volgt een besluit over hoe dit blijvend wordt georganiseerd. Planning & control Beleid Het gemeentelijke beleid wordt in belangrijke mate bepaald door de landelijke voorschriften uit de Gemeentewet, Besluit Begroting en Verantwoording provincie en gemeenten (BBV), Wet financiering decentrale overheden (Wet Fido), Wet Houdbare Overheidsfinanciën (Wet Hof), Financiële-verhoudingswet (Fvw) en de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr).
Het gemeentelijke beleid is vast gesteld in: Controleverordening gemeente Westervoort 2025; Financiële verordening gemeente Westervoort 2025; Treasurystatuut gemeente Westervoort 2021. Financiën Op het gebied van financiën en planning & control wordt gewerkt aan het versterken van de financiële functie. In 2026 zijn diverse verbeteringen doorgevoerd, bijvoorbeeld op het gebied van het duidelijk beleggen van rollen, taken en verantwoordelijkheden en het anders inrichten van processen. Programmabegroting 2027-2030 108 van 170 Onder deze noemer worden ook in 2027 diverse projecten uitgevoerd met als doel de kwaliteit te verbeteren en borgen. Projecten die in 2027 nog doorlopen zijn: Versterking van belastingen; Financiële basis op orde en het maandcyclisch werken; Vereenvoudiging en verbetering van de P&C-processen en producten. Griffie Gemeentelijk beleid is vastgesteld in de Verordening op de Rechtspositie raads- en commissieleden gemeente Westervoort 2025. De gemeenteraad richt zich in 2027 op zijn verdere professionalisering door het versterken en ontwikkelen van zijn bestuurskracht. De voorbereiding van de herindeling, zoals het gezamenlijk met andere gemeentes opzetten van de organisatie en inrichting van het vergader- en besluitvormingsproces van de gemeenteraad, gaat veel aandacht vragen.
Participatie met inwoners blijft de aandacht houden, onder andere met het project ‘Gast van de raad’, het inloopspreekuur en toegankelijkheid van raadsinformatie op de site van de gemeente. Rekenkamer Westervoort heeft geen eigen rekenkamer, maar deelt er één met de gemeenten Duiven en Doesburg. De gezamenlijke rekenkamer is actief sinds 1 januari 2018. In de samenwerkingsovereenkomst zijn de afspraken vastgelegd. De rekenkamer ondersteunt de gemeenteraad bij haar controlerende functie. De rekenkamer doet onafhankelijk onderzoek naar de doelmatigheid, doeltreffendheid en rechtmatigheid van het door de gemeente gevoerde beleid. Het kan gaan om vragen als: Heeft het beleid opgeleverd wat de bedoeling was? Is dat wel efficiënt gebeurd? Is het binnen de geldende regels gedaan? Heeft het niet meer gekost dan vooraf was bepaald? Het accent bij deze onderzoeken ligt op leren en verbeteren. Daarom formuleert de rekenkamer altijd aanbevelingen aan de raad. De rekenkamer kiest zelf haar onderwerpen. Meer informatie over de gezamenlijke rekenkamer is hier te vinden. Conclusie De paragraaf bedrijfsvoering van Westervoort is beperkt van omvang door de samenwerking met de gemeente Duiven in 1Stroom. Aandachtspunten zitten er met name op het gebied van het beheersbaar houden van de kosten en borgen van de kwaliteit.
Programmabegroting 2027-2030 109 van 170 4.6 Verbonden partijen Inleiding Deze paragraaf geeft inzicht in de partijen waarmee de gemeente een bestuurlijke én een financiële band heeft, en waaraan zij beleidsmatige of publieke taken heeft overgedragen of gemandateerd. Van een verbonden partij is sprake wanneer de gemeente zowel een bestuurlijk belang heeft (zeggenschap, via stemrecht of vertegenwoordiging in het bestuur) als een financieel belang (de gemeente stelt middelen ter beschikking die zij kwijt is bij faillissement, of kan aansprakelijk worden gesteld indien de verbonden partij haar verplichtingen niet nakomt). Gemeenten kiezen steeds vaker voor samenwerking met andere overheden of het onderbrengen van taken bij een gemeenschappelijke regeling, stichting of vennootschap. Bijvoorbeeld om kwetsbaarheid te verminderen, kosten te delen of specialistische kennis te bundelen. Deze verbonden partijen voeren daarmee beleid uit dat de gemeente in principe ook zelf zou kunnen uitvoeren, en blijven onderdeel van de beleidsmatige en financiële verantwoordelijkheid van de gemeente. Tegelijk brengt deze vorm van samenwerking een zekere afstand met zich mee tussen de gemeenteraad en de daadwerkelijke uitvoering, wat vraagt om heldere sturing en een goed zicht op de risico's die deze partijen met zich meebrengen voor de gemeentelijke begroting.
Beleid In 2027 wordt de nota verbonden partijen geactualiseerd. Hierin is het beleid omtrent de verbonden partijen opgenomen. Ontwikkelingen Op het gebied van de verbonden partijen zijn de volgende ontwikkelingen relevant: 1. Versterkte democratische legitimatie van gemeenschappelijke regelingen; De kaderstellende en controlerende bevoegdheden van gemeenteraden bij GR's zijn versterkt. Zo bestaat de mogelijkheid tot een gemeenschappelijke adviescommissie van raadsleden en een steviger inzet van zienswijzen. 2. Toenemende financiële druk vanuit gemeenschappelijke regelingen; Onderzoek naar de financiële kaderstelling van gemeenschappelijke regelingen (2026) laat zien dat de gemiddelde beïnvloedbaarheid van GR- begrotingen door de deelnemende gemeenten slechts 17% bedraagt. Het overige deel ligt vast in eerder gemaakte afspraken of wettelijke taken. Tegelijk zijn gemeenten in de zienswijzen op de ontwerpbegrotingen 2025 en 2026 nadrukkelijk gaan oproepen aan GR's om met voorstellen voor kostenbeheersing te komen, vanwege het eigen structurele tekort vanaf 2026. 3. Aanhoudende druk vanuit de jeugdzorg op regionale samenwerkingsverbanden. De tekorten in de jeugdzorg blijven een van de grootste financiële risico's voor gemeenten en de gemeenschappelijke regelingen waarin jeugdzorgtaken zijn ondergebracht (zoals modulaire GR's sociaal domein).
Programmabegroting 2027-2030 110 van 170 Het rapport van de commissie-Van Ark (2025) concludeerde dat eerdere afspraken tussen Rijk en gemeenten amper zijn nagekomen, en dat een structurele oplossing voor de verdeling van verantwoordelijkheden en financiën uitblijft. Met ingang van 2026 is de Jeugdautoriteit ondergebracht bij de Nederlandse Zorgautoriteit, met verscherpt toezicht op jaarrekeningen van jeugdhulpaanbieders en vroegsignalering van financiële knelpunten. Risico's Als risico's zijn te benoemen: Onbeperkte aansprakelijkheid bij gemeenschappelijke regelingen; In tegenstelling tot bijvoorbeeld een BV of stichting, zijn deelnemende gemeenten bij een gemeenschappelijke regeling in beginsel onbeperkt aansprakelijk voor eventuele tekorten. Open-eindekarakter van zorgtaken; Taken zoals jeugdzorg en Wmo die via gemeenschappelijke regelingen of dienstverleningsovereenkomsten worden uitgevoerd, kennen vaak een open- eindefinanciering: de kosten volgen de daadwerkelijke zorgvraag, niet een vooraf vastgesteld budget. Spanning tussen bezuinigingsdruk en beperkte doorzettingsmacht; In zienswijzen roepen gemeenten op tot kostenbeheersing bij GR's, maar ze hebben zelf geen doorzettingsmacht om dit af te dwingen. Het bestuur van de GR (met vertegenwoordigers van alle deelnemers) moet hierover gezamenlijk besluiten.
Overzicht financiën verbonden partijen Gemeenschappelijke regeling | Eigen vermogen | Eigen vermogen | Vreemd | Vreemd | Resultaat 2025 eind 2024 | eind 2025 | vermogen eind | vermogen eind 2024 | 2025 Gemeenschappelijke regelingen 1Stroom | -169 | 905 | 4.284 | 5.311 | 796 Bedrijfsvoeringsorganisatie | 10.121 | 10.316 Doelgroepenvervoer Regio Arnhem Nijmegen (BVO DRAN) Euregio Rijn-Waal | 2.577 | 2.540 | 29.943 | 39.553 | 37 Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen | 372 | 358 | 6.729 | 6.599 | 258 Modulaire Gemeenschappelijk Regelingen | 560 | 714 | 4.512 | 5.915 Centraal Gelderland Omgevingsdienst Groene Metropool (ODGM) | 870 | 889 | 6.555 | 6.352 | 55 Samenwerking De Liemers (SDL) | 100 | 75 | 9.245 | 8.173 | 120 Streekarchivariaat de Liemers en Doesburg | 81 | 125 (SALD) Veiligheids- en Gezondheidsregio Gelderland | 14.331 | 13.506 | 47.664 | 65.247 | 1.152 Midden (VGGM) Deelnemingen Alliander N.V. | 6.038.000 | 6.203.000 | 6.918.000 | 7.960.000 | 289.000 Circulus | 19.640 | 20.800 | 45.481 | 46.917 | 1.235 N.V. Bank Nederlandse Gemeenten (BNG) | 4.777 | 4.863.000 | 123.164.000 | 110.701.000 | 172.000 Vitens N.V. | 713.600 | 809.100 | 1.684.900 | 1.846.000 | 90.600 Overzicht per verbonden partij Gemeenschappelijke regelingen 1Stroom Partijen | Gemeenten Duiven en Westervoort.
Bestuurlijk belang | Het algemeen bestuur bestaat uit de voltallige colleges van B&W van de gemeenten. Het dagelijks bestuur bestaat uit 4 leden, twee van elke gemeente: één wethouder en de burgemeester. Financieel belang | De kosten van de fusieorganisatie worden voor 61% ten laste gebracht van Duiven en voor 39% ten laste van Westervoort. De bijdrage 2027 voor Westervoort is € 13.681.776. Omvang eigen vermogen ultimo 2024 | -169 Omvang eigen vermogen ultimo 2025 | 905 Omvang vreemd vermogen ultimo 2024 | 4.284 Omvang vreemd vermogen ultimo 2025 | 5.311 Resultaat 2025 | 796 Bedrijfsvoeringsorganisatie Doelgroepenvervoer Regio Arnhem Nijmegen (BVO DRAN) Partijen | Gemeenten Arnhem, Berg en Dal, Beuningen, Doesburg, Druten, Duiven, Heumen, Lingewaard, Montferland, Mook en Middelaar, Nijmegen, Overbetuwe, Renkum, Rheden, Rozendaal, Westervoort, Wijchen en Zevenaar. Bestuurlijk belang | Het bestuur bestaat uit elk 1 lid van de colleges van B&W van de 18 gemeenten, waaronder de voorzitter. Financieel belang | De financiële bijdrage voor 2027 bedraagt € 560.418 Omvang vreemd vermogen ultimo 2024 | 10.121 Omvang vreemd vermogen ultimo 2025 | 10.316 Euregio Rijn-Waal Partijen | De Euregio bestaat uit 55 lidorganisaties uit de grensregio Nederland-Duitsland.
Dat zijn gemeenten en andere publiekrechtelijke lichamen in het werkgebied Arnhem- Nijmegen, West-Veluwe, Zuid-West- Gelderland, delen van Noordoost-Brabant, het noordelijke deel van de provincie Limburg, de Kreis Kleve, de Kreis Wesel en de steden Duisburg en Düsseldorf. In dit werkgebied wonen 4,2 miljoen mensen. Bestuurlijk belang | Gemeente Westervoort levert twee leden in het Algemeen Bestuur. Financieel belang | De bijdrage van de gemeente Westervoort is € 4.100 en is berekend op basis van het inwoneraantal. Programmabegroting 2027-2030 | 112 van 170 Omvang eigen vermogen ultimo 2023 | 2.577 Omvang eigen vermogen ultimo 2024 | 2.540 Omvang vreemd vermogen ultimo 2023 | 29.943 Omvang vreemd vermogen ultimo 2024 | 39.553 Resultaat 2024 | 37 Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen Partijen | Gemeenten Arnhem, Berg en Dal, Beuningen, Doesburg, Druten, Duiven, Heumen, Lingewaard, Montferland, Mook en Middelaar, Nijmegen, Overbetuwe, Renkum, Rheden, Rozendaal, Westervoort, Wijchen en Zevenaar. Bestuurlijk belang | Elke gemeente heeft één vertegenwoordiger in het algemeen bestuur. Het dagelijks bestuur telt die leden inclusief de voorzitter. Financieel belang | De jaarlijkse bijdrage aan de Groene Metropoolregio bedraagt € 10,10 per inwoner. De bijdrage 2027 € 154.025 en is gebaseerd op het inwoneraantal van 15.250.
De inwonerbijdrage bestaat uit 3 componenten: bijdrage regiobureau 15.250 à € 2,95 per inwoner) = € 44.988. Bijdrage The Economic Board 15.250 à € 1,11 per inwoner = € 16.928. Bijdrage voor de vijf opgaven verbonden regio (€ 24.095) productieve regio (€ 14.335), circulaire regio (€ 23.943), ontspannen regio (€ 13.878) en groene groei regio (€ 15.860). Omvang eigen vermogen ultimo 2024 | 372 Omvang eigen vermogen ultimo 2025 | 358 Omvang vreemd vermogen ultimo 2024 | 6.729 Omvang vreemd vermogen ultimo 2025 | 6.599 Resultaat 2025 | 258 Modulaire Gemeenschappelijk Regelingen Centraal Gelderland Partijen | Gemeenten Arnhem, Doesburg, Duiven, Lingewaard, Overbetuwe, Renkum, Rheden, Rozendaal, Wageningen, Westervoort en Zevenaar. Bestuurlijk belang | Het algemeen bestuur bestaat uit 1 wethouder of burgemeester per gemeente. Het dagelijks bestuur bestaat uit 1 voorzitter en 2 leden, aan te wijzen door het algemeen bestuur. Financieel belang | De bijdrage is € 3.188.024 in 2027 voor gemeente Westervoort.
Omvang eigen vermogen ultimo 2024 | 560 Omvang eigen vermogen ultimo 2025 | 714 Omvang vreemd vermogen ultimo 2024 | 4.512 Omvang vreemd vermogen ultimo 2025 | 5.915 Programmabegroting 2027-2030 | 113 van 170 Omgevingsdienst Groene Metropool (ODGM) Partijen | Gemeente Arnhem, Berg en Dal, Beuningen,Doesburg, Druten, Duiven, Heumen, Lingewaard, Nijmegen, Overbetuwe, Renkum, Rheden, Rozendaal, Westervoort, Wijchen, Zevenaar en de Provincie Gelderland. Bestuurlijk belang | De wethouder is lid van het Dagelijks Bestuur en het Algemeen Bestuur. Financieel belang | De bijdrage is € 162.000 gebaseerd op het werkpakket/ werkprogramma dat aan de ODGM is overgedragen. Omvang eigen vermogen ultimo 2024 | 870 Omvang eigen vermogen ultimo 2025 | 889 Omvang vreemd vermogen ultimo 2024 | 6.555 Omvang vreemd vermogen ultimo 2025 | 6.352 Resultaat 2025 | 55 Ontwikkelingen | Op 1 januari 2026 zijn de voormalige gemeenschappelijke regelingen ODRN en ODRA bestuurlijk enjuridisch gefuseerd naar Omgevingsdienst Groene Metropool. Risico's | De ODGM is een uitvoeringsorganisatie. De beleidsrisico’s zijn dan ook zeer beperkt. Het uitvoerend beleid wordt afgestemd, maar de gemeente blijft zelf bevoegd om het resultaat van de afstemming over te nemen. Samenwerking De Liemers (SDL) Partijen | De gemeenten Duiven, Westervoort en Zevenaar.
Bestuurlijk belang | Het Algemeen Bestuur van de gemeenschappelijke regeling bestaat uit de colleges van de drie deelnemende gemeenten. Het Dagelijks bestuur bestaat uit drie burgemeesters. Financieel belang | Op basis van de afgesproken verdeelsleutels worden de kosten van de samenwerkingsorganisatie aan de drie gemeenten doorbelast. Voor de gemeente Westervoort is de bijdrage voor het jaar 2027 € 2.823.150. Omvang eigen vermogen ultimo 2024 | 100 Omvang eigen vermogen ultimo 2025 | 75 Omvang vreemd vermogen ultimo 2024 | 9.245 Omvang vreemd vermogen ultimo 2025 | 8.173 Resultaat 2025 | 120 Streekarchivariaat de Liemers en Doesburg (SALD) Partijen | De gemeenten Duiven, Doesburg, Westervoort en Zevenaar, de RID en de RSD. Bestuurlijk belang | Het streekarchivariaat kent een dagelijks- en een algemeen bestuur. Programmabegroting 2027-2030 | 114 van 170 Financieel belang | De bijdrage van de gemeente Westervoort is € 56.446 en is berekend op basis van het inwoneraantal en op basis van afgenomen uren. Omvang vreemd vermogen ultimo 2024 | 81 Omvang vreemd vermogen ultimo 2025 | 125 Veiligheids- en Gezondheidsregio Gelderland Midden (VGGM) Partijen | 15 gemeenten nemen deel in de VGGM: Arnhem, Barneveld, Doesburg, Duiven, Ede, Lingewaard, Nijkerk, Overbetuwe, Renkum, Rheden, Rozendaal, Scherpenzeel, Wageningen, Westervoort en Zevenaar.
Bestuurlijk belang | Het algemeen bestuur bestaat uit alle burgemeesters van de 15 gemeenten in Gelderland-Midden. Voor de besluiten over jaarrekening en de begroting geldt een gewogen stemrecht: voor gemeenten tot 40.000 inwoners geldt 1 stem, voor gemeenten tussen de 40.000 en 100.000 3 stemmen en gemeenten met meer dan 100.000 inwoners 5 stemmen. Het dagelijks bestuur bestaat uit de burgemeesters van Arnhem, Ede, Overbetuwe en Zevenaar en de wethouder Publieke Gezondheid van Overbetuwe. Financieel belang | De bijdrage van de gemeente Westervoort bestaat uit een deel voor de brandweer en een deel voor publieke gezondheid. Voor 2027 is de brandweerbijdrage € 994.000 en € 738.000 voor de publieke gezondheid. De totale bijdrage 2027 aan de VGGM is € 1.732.000. Omvang eigen vermogen ultimo 2024 | 14.331 Omvang eigen vermogen ultimo 2025 | 13.506 Omvang vreemd vermogen ultimo 2024 | 47.664 Omvang vreemd vermogen ultimo 2025 | 65.247 Resultaat 2025 | 1.152 Deelnemingen Alliander N.V. Partijen | Provincies en gemeenten. Bestuurlijk belang | Alliander heeft een Raad van bestuur en een Raad van commissarissen. De gemeente Westervoort is een van de aandeelhouders en heeft stemrecht per aandeel. Financieel belang | Uitstaande aandelen Alliander gemeente Westervoort 145.643. De dividenduitkering over 2024 was € 101.996.
Omvang eigen vermogen ultimo 2024 | 6.038.000 Omvang eigen vermogen ultimo 2025 | 6.203.000 Programmabegroting 2027-2030 | 115 van 170 Omvang vreemd vermogen ultimo 2024 | 6.918.000 Omvang vreemd vermogen ultimo 2025 | 7.960.000 Resultaat 2025 | 289.000 Circulus Partijen | Aandeelhouders gemeenten Apeldoorn, Bronckhorst, Brummen, Deventer, Doesburg, Duiven, Epe, Lochem, Voorst , Westervoort en Zutphen. Bestuurlijk belang | Circulus heeft een directie en een raad van commissarissen. De gemeente Westervoort is een van de aandeelhouders en heeft stemrecht per aandeel. Financieel belang | Uitstaande aandelen Circulus gemeente Westervoort 317. De bijdrage 2027 is € 1.321.990. Omvang eigen vermogen ultimo 2024 | 19.640 Omvang eigen vermogen ultimo 2025 | 20.800 Omvang vreemd vermogen ultimo 2024 | 45.481 Omvang vreemd vermogen ultimo 2025 | 46.917 Resultaat 2025 | 1.235 N.V. Bank Nederlandse Gemeenten (BNG) Partijen | Aandeelhouders zijn de Staat der Nederlanden, provincies, gemeenten, waterschappen en andere openbare lichamen. Bestuurlijk belang | De N.V. Bank Nederlandse Gemeenten kent een raad van commissarissen en een raad van bestuur en directeuren. Gemeente Westervoort is aandeelhouder. Financieel belang | Gemeentelijke aandelenpakket van 3.510 aandelen à € 2,50 nominaal. Dit betekent een belang van € 8.775. De dividenduitkering over 2024 was € 8.811.
Omvang eigen vermogen ultimo 2024 | 4.777.000 Omvang eigen vermogen ultimo 2025 | 4.863.000 Omvang vreemd vermogen ultimo 2024 | 123.164.000 Omvang vreemd vermogen ultimo 2025 | 110.701.000 Resultaat 2025 | 172.000 Risico's | Het financieel risico is verlies van maximaal de nominale waarde van de aandelenportefeuille en het begrote bedrag aan dividend in onze begroting. Vitens N.V. Partijen | Provincies en gemeenten. Bestuurlijk belang | Vitens N.V. kent een raad van bestuur en een raad van commissarissen. Gemeente Westervoort is een van de aandeelhouders. Financieel belang | Gemeentelijke aandelenpakket van 16.023 aandelen. Omvang eigen vermogen ultimo 2024 | 713.600 Omvang eigen vermogen ultimo 2025 | 809.100 Omvang vreemd vermogen ultimo 2024 | 1.684.900 Programmabegroting 2027-2030 | 116 van 170 Omvang vreemd vermogen ultimo 2025 | 1.846.000 Resultaat 2025 | 90.600 Conclusie Een aanzienlijk deel van de gemeentelijke taken wordt uitgevoerd via verbonden partijen. In 2027 draagt de gemeente Westervoort € 22,4 miljoen bij aan gemeenschappelijke regelingen; dat is ruim een derde van de totale lasten. Het grootste deel daarvan, € 13,7 miljoen, betreft 1Stroom, de gezamenlijke ambtelijke organisatie van Westervoort en Duiven.
De overige € 8,7 miljoen gaat naar samenwerkingsverbanden in de Liemers en de regio, met de modulaire gemeenschappelijke regeling Centraal Gelderland, Samenwerking De Liemers en de Veiligheids- en Gezondheidsregio Gelderland-Midden als grootste posten. De financiële positie van de verbonden partijen geeft op dit moment geen aanleiding tot zorg: van de gemeenschappelijke regelingen waarvan het resultaat bekend is, sloten alle op één na het jaar 2025 positief af. De risico's liggen vooral in de kostenontwikkeling. Het grootste deel van de begrotingen van regionale gemeenschappelijke regelingen ligt vast in wettelijke taken en eerder gemaakte afspraken, terwijl de gemeente als één van meerdere deelnemers geen eigen doorzettingsmacht heeft en in beginsel onbeperkt aansprakelijk is voor tekorten. Dat geldt in het bijzonder voor de open- eindetaken in het sociaal domein en de jeugdzorg, die via de modulaire gemeenschappelijke regeling een groot deel van de bijdragen uitmaken. De mogelijke vorming van de nieuwe Liemerse gemeente per 1 januari 2029 heeft directe gevolgen voor het stelsel van verbonden partijen. 1Stroom, Samenwerking De Liemers en het Streekarchivariaat de Liemers en Doesburg zijn samenwerkingsverbanden tussen gemeenten die allemaal opgaan in de nieuwe gemeente.
Hun taken worden vanaf dat moment in de eigen organisatie uitgevoerd; samen gaat het om € 16,6 miljoen aan jaarlijkse bijdragen. In de regionale gemeenschappelijke regelingen worden vier deelnemers één. Waar Westervoort nu in die verbanden een eigen stem heeft, wordt die stem vanaf 2029 ingebracht door de nieuwe gemeente. Dat vraagt aandacht voor de manier waarop de belangen van Westervoort ook dan in de regionale samenwerking herkenbaar blijven. De komende twee jaar staan daarmee in het teken van een zorgvuldige overdracht: het in beeld brengen van lopende verplichtingen, uittredings- en liquidatieafspraken en de verdeling van eventuele reserves en tekorten. Het is van belang dat de sturing op en de risico's van verbonden partijen een expliciete plaats krijgen in het bestuurlijk overdrachtsdocument, zodat de nieuwe gemeente vanaf de start beschikt over een actueel en volledig beeld. 4.7 Grondbeleid Inleiding Deze paragraaf bevat een doorkijk in de achtergronden en ontwikkelingen op het gebied van het grondbeleid en de grondexploitaties. De gemeentelijke grondexploitatie is een instrument voor de ontwikkeling en realisatie van ruimtelijke plannen. Het is de financiële vertaling van het ruimtelijke plan en wordt in de initiatieffase gebruikt om de economische haalbaarheid van een plan te kunnen vaststellen.
Programmabegroting 2027-2030 | 117 van 170 Programmabegroting 2027-2030 118 van 170 In het vervolg van het traject is de bestuurlijk vastgestelde grondexploitatieberekening het kader voor de uitvoering. Met een gemeentelijke grondexploitatie voert de gemeente een functionele grondpolitiek en heeft daarbij een regierol. Het is een bedrijfsmatig proces, dat zich over de langere termijn voltrekt. Kenmerkend is het doen van omvangrijke voorinvesteringen die later in de tijd door gronduitgifte worden terugverdiend. Beleid Voor het grondbeleid gelden de landelijke richtlijnen van het BBV (Besluit Begroting en Verantwoording). De richtlijnen zijn toegelicht in de "Notitie Grondbeleid in begroting en jaarstukken (2023)" van de Commissie BBV. De gemeente Westervoort heeft op 14 april 2025 de Nota Grondbeleid 2024 vastgesteld. De kern van het beleid is een dynamische grondbeleid. Hierbij bepaalt de gemeente per ruimtelijk initiatief - met name woningbouwprojecten - of en hoe zij instrumenten zoals grondverwerving, voorkeursrecht, of anterieure overeenkomsten inzet. Dit biedt de gemeente flexibiliteit om actief te sturen wanneer maatschappelijke urgentie of publieke meerwaarde dat vergt. Wel blijft de nadruk liggen op een (actieve) faciliterende rol. De gemeente Westervoort neemt een voorzichtige en behoudende benadering aan ten opzichte van haar grondexploitaties.
Kosten worden reëel begroot en opbrengsten worden conservatief geraamd, met als achterliggende gedachte om niet te optimistisch te zijn over de financiële vooruitzichten. Hierbij sluiten we aan bij de gedragslijn die is vastgelegd in het BBV (Besluit Begroting en Verantwoording). Als algemeen uitgangspunt voor de toe te rekenen kosten naar de grondexploitatie geldt dat alleen de kosten tot het project worden gerekend die: Zijn geautoriseerd op basis van een projectdocument en opdracht; Vermeld worden in de kostensoortenlijst zoals opgenomen in artikel 8.15 van het Omgevingsbesluit; Zijn toe te rekenen tot de ontwikkel- en uitvoeringskosten die in geval van een particulier initiatief ook bij deze particulier in rekening zouden gebracht kunnen worden op basis van de Omgevingswet (voormalig grondexploitatiewet) en opgenomen zijn op de zogenaamde limitatieve lijst. Ontwikkelingen Om het grondbedrijf gezond te houden, houden we rekening met de ontwikkelingen in de markten. De Nederlandse economische ontwikkelingen, alsook internationale markten kunnen van invloed zijn op de kosten en opbrengsten in de grondexploitaties. Bijvoorbeeld de oorlogen in Oekraïne en rondom de straat van Hormuz. Toenemende energiekosten hebben ook weerslag in de bouw en de GWW sector (grond- weg en waterbouw).
Daarnaast zijn rentestanden en inflatie in Nederland en de Eurozone relevant voor de rentetarieven in de grondexploitaties. Deze ontwikkelingen worden jaarlijks bijgesteld in de meerjarenprognose van het grondbedrijf (MPG). Programmabegroting 2027-2030 119 van 170 Risico's Mogelijke risico's zijn: Renterisico; De gestegen marktrente (zie paragraaf 4.4) werkt door in de rentetoerekening aan grondexploitaties. Bij langlopende complexen kan dit de eindwaarde van een exploitatie fors beïnvloeden. Markt- en afzetrisico; Aanhoudende bouwkostenstijgingen en onzekerheid over toekomstig rijksbeleid kunnen leiden tot vertraging in de afzet van kavels of lagere opbrengsten dan geraamd. Vennootschapsbelastingrisico; De gemeente kan vpb-plichtig worden, zodra het totaal van de grondexploitaties een positief resultaat laat zien, met een financiële last die niet altijd volledig is voorzien. Risico op onjuiste (tussentijdse) winstneming; Het te vroeg nemen van winst op een grondexploitatie kan bij tegenvallende ontwikkelingen leiden tot een noodzaak tot terugname, wat de jaarrekening en het weerstandsvermogen kan raken.
Tijdsdruk vanuit de Wet versterking regie volkshuisvesting; De korte deadlines voor het volkshuisvestingsprogramma (2027) en de huisvestingsverordening (2028) vragen om capaciteit die mogelijk niet volledig beschikbaar is, met een risico op het mislopen van rijksmiddelen bij vertraging. Afhankelijkheid van instructieregels van hogere overheden. Met de nieuwe wet kunnen Rijk en provincie via instructieregels op basis van de Omgevingswet specifieke locaties voor woningbouw aanwijzen, wat de eigen regie van de gemeente op haar grondbeleid kan beperken. Bouwgrondexploitatie Grondexploitaties De gemeente heeft 3 lopende grondexploitaties. De Schans, de Clossei en Westervoort-Noord is sinds dit jaar een nieuwe grondexploitatie. Bij het complex De Schans zijn de gronden aan een ontwikkelende marktpartij verkocht. De laatste actualisatie van dit project is dat er een nieuw plan is vastgesteld, nadat het eerste plan was vernietigd door de Raad van State. Hier hoeft niet veel meer worden gedaan en nadat de laatste kosten en opbrengsten zijn afgerond zal deze exploitatie worden afgesloten. Aan de Clossei zijn 25 woningen gebouwd voor één- en tweepersoonshuishoudens, in samenwerking met woningcorporatie Vivare. De woningen zijn in 2025 opgeleverd. De openbare ruimte is opgeleverd, de laatste nazorg/reparaties worden in de tweede helft van 2026 uitgevoerd.
Westervoort-Noord is een gebiedsontwikkeling waarin 372 woningen worden gerealiseerd op gemeentelijke grond verdeeld over verschillende wooncategorieën. Het plan omvat de realisatie van een school en een nieuw sportcomplex. De woningbouwontwikkeling vindt plaats op de huidige locatie van de sportvelden van Westervoort. Deze sportvelden worden verplaatst naar de rand van Duiven en Westervoort, aan de Horsterstraat. De ontwikkeling van het nieuwe sportcomplex en de gebiedsontwikkeling Westervoort- Noord vormen één gebiedsexploitatie. Naast de gemeentelijke locatie ontwikkelen twee private partijen in het oostelijke deel van het plangebied 210 woningen. Het gemengde programma past in de afspraken van de woondeal. Verwachte start van de realisatie van dit deel is in 2028 of 2029, afhankelijk van het RO-traject. Dit valt buiten de gemeentelijke grondexploitaties. In totaal staat ca. 582 woningen gepland Westervoort-Noord. Woningbouw In onderstaande tabel staan de woningaantallen weergegeven die de komende jaren gepland staan. Het betreft het jaartal van de verwachte gronduitgifte waarvan is aangenomen dat deze samenvalt met de start van de bouw van de woningen.
Tabel planning kaveluitgifte woningbouw gemeentelijke grondexploitaties Complex/deelplan in aantal woningen | Totaal | 2027 | 2028 | 2029 De Schans / Fort Geldersoord | 24 | 24 Westervoort-Noord | - | - | - | - Totaal | 24 | 24 | - Prognose en te verwachten resultaten Complex (per 1-1-2026) | Einddatum | Boekwaarde | Te | Te | Eindwaarde | Start- 01-01-2026 | realiseren | realiseren | waarde kosten | opbrengsten | voorziening 1-1-2026 De Clossei | 31-12-2026 | 467 | 81 | -202 | -349 | -342 De Schans | 31-12-2027 | 799 | 280 | -329 | -751 | -722 Westervoort noord | 31-12-2035 | 1.127 | 19.400 | -36.110 | 15.582 | 12.782 Totaal | 2.393 | 19.761 | -36.641 | 14.482 | 11.718 Geactualiseerde grondexploitatie peildatum 1 januari 2026 (bedragen in € 1.000) Opmerking: Negatieve bedragen moeten bij de boekwaarde, kosten en opbrengsten in de bovenstaand gelezen worden als voordelig en positieve bedragen als nadelig. Bij de eindwaarde en de startwaarde betekent een negatieve waarde een verlies, een positieve waarde houdt een winst in. De Clossei zit in de laatste fase. De woningen zijn gerealiseerd en de eerste bewoners wonen er al. Er moet alleen nog het e.e.a. woonrijp worden gemaakt. Daarna kunnen we deze grondexploitatie afsluiten. De Schans heeft en tijdje stil gelegen.
Afgelopen jaar is opnieuw het stedenbouwkundig plan vastgesteld, nu zijn de eerste woningen verkocht en zal het niet lang meer duren voordat ze beginnen met bouwen. Daarna kan de grondexploitatie worden afgesloten. Westervoort-Noord is een nieuwe grondexploitatie. Het zal nog een paar jaar duren voordat hier de eerste woningen zullen worden verkocht. Het resultaat van het complexen De Schans, Clossei en Westervoort-Noord is volgens bovenstaand overzicht winstgevend. Echter moet er rekening worden gehouden dat het realiseren van het nieuwe sportcomplex niet is meegenomen in de grondexploitatie van Westervoort-Noord. Gebiedsexploitatie Westervoort-Noord/Nieuw sportcomplex De grondexploitatie Westervoort-Noord en de investeringen in het sportpark worden gesplitst om te voldoen aan de verslagleggingsregels. Dat betekent een wijziging van de grondexploitatie en het opvoeren van een krediet voor de realisatie van het sportpark. Samen worden het krediet en de grondexploitatie gezien als gebiedsexploitatie. De raad heeft in december 2025 alle kosten in de grondexploitatie en voor realisatie van het sportpark gezamenlijk vastgesteld, dit betreft daarom een administratieve splitsing.
Programmabegroting 2027-2030 | 120 van 170 Voor de realisatie van het nieuwe sportcomplex is een investeringskrediet nodig van € 11.650.000, na realisatie van het nieuwe sportcomplex in 2028 zullen de bijbehorende kapitaallasten jaarlijks in de begroting worden opgenomen. De afschrijvingen bedragen € 380.284 en de rente van 2% komt uit op € 233.000. De structurele kapitaallasten zullen ten laste van de begroting worden gebracht vanaf 2029. De kosten van het sportpark die nu onderdeel uitmaken van dit investeringskrediet waren eerst opgenomen in de grondexploitatie. Door deze er nu uit te halen krijgt de grondexploitatie een positief saldo. Per saldo is de gebiedsexploitatie (grondexploitatie en krediet opgeteld) sluitend. In november 2026 wordt een voorstel voor deze splitsing aan uw raad voorgelegd en toegelicht. Deze gebiedsexploitatie bestaat uit grondexploitatie Westervoort-Noord en Investeringsproject sportcomplex.
Dit complex ziet er als volgt uit: Complex | Boekwaarde | Nog te | Nog te realiseren | Resultaat 1-1-2026 | realiseren | opbrengsten kosten Woningbouw Westervoort Noord | 1.127 | 19.400 | 36.110 | 15.582 Sport complex Westervoort noord | 4.477 | 11.418 | 0 | -15.895 Totaal | 3.350 | - | 36.110 | -312 Winst en verliesneming Voor exploitaties met een geraamd tekort wordt een voorziening (op eindwaarde) volgens BBV getroffen om de berekende toekomstige tekorten af te dekken. Dit is een wettelijk voorgeschreven maatregel. Het rentepercentage (disconteringsvoet) bij deze berekening is door de BBV gesteld op 2%. Voor de verliesgevende exploitaties De Schans en de Clossei betekent dit dat de verliesvoorziening aangevuld moet worden met € 7.905 om het totale verlies van € 1.099.820 op te vangen. Anterieure overeenkomsten Centrumplan Westervoort De gemeente werkt aan een levendig, dynamisch centrum van Westervoort, samen met de eigenaar van winkelcentrum de Wyborgh. Dit project bestaat uit meerdere deelprojecten. Transformatie Wyborgh In het centrum van Westervoort was er veel leegstand. Samen met de eigenaar van het winkelcentrum werkt de gemeente aan een herindeling van het centrum. Het wordt een boodschappencentrum, waarbij de winkels bij elkaar komen rondom het plein en de parkeerplaatsen. Daarnaast wil de gemeente woningen bouwen aan de zuid- en westzijde van de Wyborgh.
Inmiddels is de Lidl uitgebreid en zijn er al veel winkels van locatie verplaatst. In 2025 en 2026 zijn er ook weer nieuwe winkels naar het centrum gekomen. De gemeente werkt aan de laatste afspraken met Albert Heijn. De supermarkt krijgt in 2028 een nieuwe ingang bij het parkeerterrein en de passage verdwijnt. Zodra de ruwbouw van de Albert Heijn gereed is zal de bouw van woningen aan de Kerkstraat door Vivare starten. Na oplevering van de Albert Heijn kan de bouw van woningen aan het Dorpsplein beginnen. De aanleg van de openbare ruimte is gestart en wordt in fases afgerond, aansluitend op de oplevering van de woningen. Programmabegroting 2027-2030 | 121 van 170 Programmabegroting 2027-2030 122 van 170 Transformatie Gemeentehuis De gemeente wil het gemeentehuis aanpassen. In september 2025 heeft de gemeenteraad gekozen voor een voorkeursvariant voor de ontwikkeling van het gemeentehuis, hierbij gaat het over drie gebouwdelen: het gemeentehuis, de opvang voor Oekraïners en het oude bibliotheekgebouw. In de voorkeursvariant heeft de gemeenteraad gekozen voor de verhuur van de bibliotheek als kantoorruimte aan de RID en de MGR. De opening hiervan is gepland eind 2026. In 2026 gaat de gemeente verder met het onderzoeken van de mogelijkheid voor de realisatie van 24 appartementen op de locatie van het huidige gemeentehuis.
Voor de huidige Oekraïne opvang/politie is medio 2026 aan de raad de voorkeursvariant voorgelegd om nu de huidige opvang en de politie te behouden. In 2026 gaat de gemeente verder met het onderzoeken van de mogelijkheid voor de realisatie van 24 appartementen op de locatie van het huidige gemeentehuis. Begin 2027 wordt aan de raad een nota van uitgangspunten en een ontwikkelstrategie voor het gemeentehuis voorgelegd. Openbare ruimte centrum Westervoort Samen met een klankbordgroep heeft de gemeente een ontwerp gemaakt voor de openbare ruimte in het centrum dat is vastgesteld door de gemeenteraad. De aanleg van de openbare ruimte is in 2026 gestart. Dorpstraat Het college heeft een plan uitgewerkt voor een verbinding tussen het centrum en Westervoort-Noord. In dit plan is een groene doorsteek voorzien in de vorm van een fietspad gecombineerd met nieuwe woningbouw. De grondeigenaren werken deze plannen verder uit. Flierefluiter Op de locatie van basisschool de Flierefluiter worden 12 bungalows gerealiseerd. De bouw van deze woningen is in 2025 gestart en de woningen zijn in 2026 opgeleverd. Klapstraat 185 – Erf van Lindner De boerderij aan de Klapstraat 185 in het centrum van Westervoort wordt omgebouwd tot 2 woningen. Hierbij worden op het erf 8 levensloopbestendige woningen en 16 appartementen gerealiseerd.
De definitieve plannen zijn door de ontwikkelaar uitgewerkt en de omgevingsvergunning is aangevraagd. De woningen zijn in 2025 gerealiseerd. Reserves en voorzieningen De voorziening Verliesgevende Grondcomplexen is ingesteld om verwachte verliezen op de gemeentelijke grondexploitaties af te dekken. Dit zorgt ervoor dat toekomstige tekorten direct ten laste van het resultaat worden gelegd en niet drukken op de begroting van de jaren waarin het verlies daadwerkelijk optreedt. De huidige voorziening bedraagt per 1 januari 2027 € 1,1 miljoen, voor 2027 worden geen nadere verliezen verwacht die van de voorziening worden afgeboekt. Programmabegroting 2027-2030 123 van 170 Vennootschapsbelasting Met ingang van 2016 zijn gemeenten voor een aantal activiteiten, zoals de grondexploitatie, vennootschapsbelastingplichtig. Voor de jaren tot en met 2024 is inmiddels een definitieve aanslag ontvangen conform de ingediende aangiften. Verwacht wordt dat de aangifte over het jaar 2025 in de tweede helft van 2026 wordt verstuurd. Hiervoor is door de belastingdienst uitstel verleend tot 1 mei 2027. De resultaten uit de actieve grondexploitatie zijn onderworpen aan de heffing van de Vennootschapsbelasting. Deze belasting is geen kostenpost binnen de grondexploitatie, maar wordt verantwoord binnen de algemene middelen op gemeenteniveau.
Conclusie De gemeente Westervoort voert een dynamisch grondbeleid, waarbij per ruimtelijk initiatief wordt bepaald welke instrumenten worden ingezet, met behoud van een behoudende, realistische raming van kosten en opbrengsten. Deze lijn sluit aan bij de BBV-uitgangspunten en beperkt het risico op te optimistische verwachtingen. De gemeente heeft momenteel drie grondexploitaties in uitvoering. De Clossei en De Schans bevinden zich in de afrondende fase en laten een beheersbaar, verlieslatend resultaat zien dat volledig is afgedekt via de voorziening Verliesgevende Grondcomplexen (per 1 januari 2027 € 1,1 miljoen). Westervoort-Noord is de grootste en meest impactvolle exploitatie, met een op zichzelf positief resultaat van de grondexploitatie, maar een negatief resultaat op de gecombineerde gebiedsexploitatie, zodra de bekostiging van het nieuwe sportcomplex wordt meegenomen; dit vraagt om nauwlettende monitoring bij verdere planvorming. Per saldo biedt het grondbeleid van Westervoort voldoende basis voor een verantwoorde en beheerste realisatie van de lopende gebiedsontwikkelingen, mits de risico's actief worden gevolgd bij de verdere uitwerking van met name Westervoort- Noord. 4.8 Openbaarheid Inleiding De gemeente Westervoort hecht aan een transparante en toegankelijke overheid.
De Wet open overheid (Woo) ondersteunt dit uitgangspunt door overheidsinformatie actief openbaar te maken en door inwoners, bedrijven, maatschappelijke organisaties en journalisten de mogelijkheid te bieden om informatie op te vragen. De openbaarheidsparagraaf beschrijft de beleidsvoornemens voor de uitvoering van de Woo. Beleid In de periode 2027-2030 zetten wij de verdere uitvoering van de Woo voort. Daarbij verschuift de aandacht steeds meer van het voldoen aan afzonderlijke wettelijke verplichtingen naar het structureel onderdeel maken van openbaarheid en een goede informatiehuishouding van onze organisatie. Een goede informatiehuishouding is immers een belangrijke voorwaarde om informatie tijdig, betrouwbaar en duurzaam toegankelijk te kunnen maken. Programmabegroting 2027-2030 124 van 170 De komende jaren richten wij ons op de volgende speerpunten: Actieve openbaarmaking verder uitbreiden. Wij bereiden ons voor op de gefaseerde inwerkingtreding van de overige informatiecategorieën uit artikel 3.3 van de Woo. De 17 informatiecategorieën worden gefaseerd ingevoerd. Wij volgen deze ontwikkelingen en vertalen nieuwe wettelijke verplichtingen tijdig naar onze werkprocessen. Informatie beter vindbaar en toegankelijk maken. Openbare informatie moet niet alleen beschikbaar zijn, maar ook eenvoudig te vinden en te begrijpen zijn.
Wij verbeteren daarom de vindbaarheid, doorzoekbaarheid en toegankelijkheid van informatie en sluiten waar mogelijk aan op landelijke voorzieningen voor actieve openbaarmaking. De Woo-index is bedoeld als centrale vindplaats voor informatie die op grond van artikel 3.3 van de Woo actief openbaar wordt gemaakt. De informatiehuishouding verder op orde brengen. We blijven investeren in het duurzaam, betrouwbaar en toegankelijk beheren van overheidsinformatie. Dit betekent onder meer aandacht voor goede registratie en metadatering, duidelijke werkafspraken, archivering en het tijdig bewaren en vernietigen van informatie conform de geldende regels. Hiermee versterken we tegelijkertijd de mogelijkheden voor actieve en passieve openbaarmaking. Woo-verzoeken zorgvuldig en tijdig afhandelen. De bestaande werkwijze voor het behandelen van Woo-verzoeken wordt voortgezet en waar nodig verbeterd. We blijven inzetten op een goede informatievoorziening aan verzoekers, een eenduidige werkwijze en het zoveel mogelijk digitaal beschikbaar stellen van openbaar gemaakte documenten. De gemeente Westervoort publiceert Woo-verzoeken en - besluiten en maakt informatie die al openbaar is zoveel mogelijk rechtstreeks toegankelijk. Openbaarheid onderdeel maken van de organisatie.
We blijven medewerkers bewust maken van het belang van openbaarheid, informatiebeheer en zorgvuldig omgaan met overheidsinformatie. Scholing, kennisdeling en duidelijke verantwoordelijkheden dragen eraan bij dat openbaarheid niet alleen een wettelijke verplichting is, maar onderdeel wordt van de dagelijkse werkwijze. Monitoren en verantwoorden. De voortgang van de uitvoering van de Woo wordt gevolgd en waar nodig bijgestuurd. In de jaarlijkse begroting beschrijven wij de beleidsvoornemens; in de jaarstukken leggen wij verantwoording af over de uitvoering daarvan. Ontwikkelingen De landelijke ontwikkeling van de Woo en de digitale voorzieningen daaromheen blijft hierbij een belangrijke factor. De invoering van de volgende tranches van actieve openbaarmaking is complex en de landelijke planning is in ontwikkeling. Wij volgen deze ontwikkelingen nauwgezet en passen onze aanpak daarop aan. Risico's De uitvoering van de WOO brengt risico’s met zich mee op het gebied van capaciteit, informatiehuishouding, privacy en informatiebeveiliging. De verdere uitbreiding van actieve openbaarmaking vraagt om aanpassing van werkprocessen en voldoende ambtelijke capaciteit. Daarnaast kunnen onvolledige of onvoldoende beheerde informatie en complexe Woo-verzoeken leiden tot vertraging in de afhandeling.
De gemeente beperkt deze risico’s door de uitvoering van de Woo stapsgewijs te organiseren, verantwoordelijkheden duidelijk te beleggen en te investeren in kennis, informatiebeheer en waar nodig externe capaciteit in te huren. Programmabegroting 2027-2030 125 van 170 4.9 Duurzaamheid Inleiding Het programma Duurzaamheid draagt bij aan een toekomstbestendige gemeente. De gemeente Duiven en Westervoort werken in een integraal duurzaamheidsprogramma samen aan het besparen van energie, het verduurzamen van de energievoorziening, het omgaan met de gevolgen van klimaatverandering en het beter benutten van grondstoffen. Binnen het Programma Duurzaamheid staan drie programmalijnen centraal: energietransitie, klimaatadaptatie en circulariteit. Met het programma werken we aan een betrouwbare en betaalbare energie- en grondstoffenvoorziening, het beheersbaar houden van energielasten en het toekomstbestendig maken van woningen, bedrijven en de openbare ruimte. Tegelijkertijd draagt het programma bij aan een sterke lokale economie, een gezonde en aantrekkelijke leefomgeving en het vergroten van de brede welvaart. De opgaven op het gebied van duurzaamheid zijn langjarig en raken veel beleidsterreinen. De gemeente werkt daarom samen met inwoners, bedrijven, maatschappelijke organisaties, onderwijsinstellingen en andere overheden.
De komende jaren ligt de nadruk op het realiseren van concrete maatregelen en het versterken van de samenwerking die daarvoor nodig is. Beleid Het gemeentelijk duurzaamheidsbeleid is gebaseerd op landelijke en regionale doelstellingen en wordt vertaald naar lokale ambities en uitvoeringsprogramma's. De wettelijke doelstellingen, regionale afspraken en gemeentelijke beleidskaders vormen samen de basis voor het Programma Duurzaamheid. Binnen de programmalijn energietransitie werken we aan energiebesparing, de verduurzaming van de energievoorziening en het toekomstbestendig maken van woningen en bedrijven. Daarbij wordt onder andere ingezet op warmte, duurzame elektriciteitsopwekking, energiebesparing, energie-infrastructuur en het omgaan met netcongestie. Binnen klimaatadaptatie richten we ons op het beperken van de gevolgen van onder andere hitte, droogte en wateroverlast. Dit gebeurt door klimaatadaptatie te verbinden aan de inrichting en ontwikkeling van de fysieke leefomgeving en door inwoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties te stimuleren om zelf maatregelen te nemen. Binnen circulariteit werken we aan het verminderen van het gebruik van primaire grondstoffen, het voorkomen van afval en het stimuleren van hergebruik en hoogwaardige verwerking van grondstoffen.
Daarbij wordt ook gekeken naar de mogelijkheden om de lokale en regionale economie verder te verduurzamen. De benodigde financiële middelen zijn opgenomen bij de verschillende programmalijnen en bij de activiteiten die binnen het programma worden uitgevoerd. Ontwikkelingen De duurzaamheidsopgaven ontwikkelen zich snel. Technologische ontwikkelingen, veranderende energieprijzen, geopolitieke ontwikkelingen, nieuwe wet- en regelgeving en ontwikkelingen op de energiemarkt hebben invloed op de lokale uitvoering. Programmabegroting 2027-2030 126 van 170 Hierdoor verandert ook de manier waarop inwoners, bedrijven en overheden naar energie, grondstoffen en klimaat kijken. Netcongestie blijft een belangrijke randvoorwaarde voor de energietransitie. De beperkte capaciteit van het elektriciteitsnet kan de realisatie van nieuwe aansluitingen, verduurzaming en elektrificatie vertragen. Dit vraagt om een meer integrale benadering van energiegebruik, opwek, opslag en infrastructuur. Ook op bedrijventerreinen wordt daarom gewerkt aan oplossingen zoals energiemanagement en energy hubs. Daarnaast neemt het belang van klimaatadaptatie toe. Extreem weer en de gevolgen daarvan vragen om een klimaatbestendige inrichting van de gemeente. Dit vraagt zowel om maatregelen in de openbare ruimte als om betrokkenheid van inwoners en bedrijven.
De komende jaren wordt tevens verder gewerkt aan circulariteit en toekomstbestendige bedrijventerreinen. Daarbij liggen kansen om duurzaamheid te verbinden aan economische ontwikkeling, innovatie en een toekomstbestendig vestigingsklimaat. De planning van het programma wordt mede bepaald door externe ontwikkelingen. Nieuwe wet- en regelgeving, veranderende financiële regelingen en ontwikkelingen in de markt kunnen aanleiding geven om activiteiten en prioriteiten tussentijds bij te stellen. De programmering is daarom adaptief en kent naast een concrete planning voor de komende jaren een ontwikkelrichting richting 2050. Risico's De realisatie van de duurzaamheidsdoelen is afhankelijk van de inzet en samenwerking van inwoners, bedrijven, maatschappelijke organisaties, onderwijs en overheden. Een belangrijk risico is dat deze samenwerking onvoldoende tot stand komt, waardoor maatregelen minder snel worden uitgevoerd en programmadoelen niet worden gerealiseerd. De gemeente zet daarom in op duidelijke en consistente communicatie, participatie en samenwerking. Onder andere via Samen1Nergie, overleg met ondernemersverenigingen en het inzetten van klankbordgroepen worden inwoners en organisaties actief betrokken. Een tweede risico is de snelheid waarmee landelijke en regionale ontwikkelingen elkaar opvolgen.
Veranderingen in wet- en regelgeving, subsidies, energiebeleid en andere randvoorwaarden kunnen leiden tot onzekerheid bij inwoners en bedrijven en daarmee het draagvlak voor maatregelen beïnvloeden. Ook netcongestie vormt een risico voor de uitvoering van de energietransitie. Beperkte transportcapaciteit op het elektriciteitsnet kan duurzame energieprojecten, elektrificatie van bedrijven en woningen en aardgasvrije nieuwbouw vertragen. De gemeente volgt deze ontwikkeling actief en zoekt samen met netbeheerders, bedrijven en andere partners naar oplossingen. Tot slot bestaat het risico dat de beschikbare financiële en personele capaciteit onvoldoende aansluit bij de omvang en snelheid van de duurzaamheidsopgaven. Dit vraagt om heldere prioritering, een realistische programmering en het benutten van regionale, landelijke en Europese financieringsmogelijkheden. Programmabegroting 2027-2030 127 van 170 Deel II - Financiële begroting De financiële begroting bevat de onderbouwende cijfers en sluit aan op de wettelijke vereisten van artikel 17 tot en met 20 BBV. (Verplichte) Onderdelen die hier terugkomen zijn: 1. Algemene inleiding; 2. Kaders en uitgangspunten; 3. Financieel meerjarenperspectief; 4. Baten en lasten per programma; 5. Kosten van overhead; 6. Baten en lasten per taakveld; 7. Incidentele baten en lasten; 8. Geprognosticeerde balans; 9. EMU-saldo; 10.
Arbeidskosten gerelateerde verplichtingen. Hoofdstuk 5 - Financiële begroting Naast de beleidsbegroting, bestaande uit het programmaplan en de paragrafen, verplicht het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) in artikel 7 tot het opnemen van een financiële begroting. Waar de beleidsbegroting de bestuurlijke kaders en beleidsdoelstellingen beschrijft, geeft de financiële begroting het financieel-technisch fundament: zij toont in welke mate de gemeente haar ambities financieel kan dragen en biedt de raad het inzicht dat nodig is om de begroting te autoriseren. De financiële begroting bestaat op grond van het BBV tenminste uit twee onderdelen: 1. Overzicht van baten en lasten en de toelichting (artikel 17-19 BBV) Dit overzicht geeft per programma de geraamde baten en lasten weer, evenals het geraamde saldo van de rekening van baten en lasten voor en na bestemming. De toelichting gaat onder meer in op de beoogde toevoegingen en onttrekkingen aan reserves per programma, het overzicht van de algemene dekkingsmiddelen, het bedrag voor onvoorzien, en de raming van de vennootschapsbelasting indien van toepassing. 2. Uiteenzetting van de financiële positie (artikel 20 BBV) Deze uiteenzetting maakt inzichtelijk of de meerjarige ontwikkeling van de gemeentelijke financiën in evenwicht is en welke ruimte er is voor nieuw beleid.