20260629-rv-voorjaarsnota-2026-bijlage-1-voorjaarsnota
Tekst van het document
Voorjaarsnota 2026 Westervoort
Inhoudsopgave Hoofdstuk 1 - Inleiding ............................................................................. 3 Hoofdstuk 2 - Bestuurlijke hoofdlijnen......................................................... 5 2.1 Beleidsmatige hoofdlijnen ................................................................. 6 2.2 Financiële hoofdlijnen ....................................................................... 8 Hoofdstuk 3 - Programma's ...................................................................... 10 Programma 1 - Bestuur ........................................................................ 11 Programma 2 - Maatschappij ................................................................. 20 Programma 3 - Omgeving ..................................................................... 28 Programma 4 - Algemene dekkingsmiddelen ............................................ 42 Bijlagen ................................................................................................ 46 Bijlage 1 - Totaaloverzicht autonome ontwikkelingen ................................. 48 Bijlage 2 - Totaaloverzicht overige financiële bijstellingen ........................... 50 Bijlage 3 - Totaal overzicht niet gehonoreerde voorstellen .......................... 51 Bijlage 4 - Overzicht voortgang bezuinigingen Financieel gezond .................
57 Bijlage 5 - Overzicht reserves ................................................................ 58
Voorjaarsnota 2026
2 van 59
Hoofdstuk 1 - Inleiding Voor ons ligt een beleidsarme Voorjaarsnota. En tevens een Voorjaarsnota die de nodige uitdagingen laat zien. Zowel in het realiseren van de ambities als in de financiën. De afweging voor een beleidsarme Voorjaarsnota is vroegtijdig gemaakt om hiermee de vrijheid te geven aan het nieuwe college en de nieuwe gemeenteraad om haar ambities en keuzes mee te geven, zodat deze richting de begroting verwerkt kunnen worden. Tegelijkertijd constateert het college dat de gemeente Westervoort geconfronteerd wordt met de nodige autonome ontwikkelingen die een stevige financiële impact hebben. Deze ontwikkelingen kennen hun oorsprong grotendeels in indexeringen die verwerkt moeten worden en achterblijvende compensatie van Rijkswege. Deze uitdaging leidt ertoe dat er keuzes gemaakt moeten worden. Keuzes om projecten die reeds ingezet zijn voort te kunnen zetten en keuzes die ruimte bieden voor nieuwe ambities, zoals deze bijvoorbeeld ook verwoord zijn in het coalitieakkoord. Het college heeft er daarom voor gekozen de zogenoemde nieuwe wensen separaat weer te geven en een voorjaarsnota te presenteren die in financiën en ontwikkelingen aansluit bij de verplichtingen die we hebben.
In de wetenschap dat dit een goed gesprek vraagt met elkaar in de gemeenteraad om scherp te krijgen richting de begroting waar de gemeente Westervoort de komende tijd op in wil zetten qua investeringen. Tegelijkertijd laat de Voorjaarsnota zien dat de gemeente Westervoort nog steeds volop aan de slag is en doorgaat met ontwikkelingen die ingezet zijn, aansluitend op de uitgesproken wensen van de gemeenteraad onder meer op het gebied van wonen, duurzaamheid en zorg. Een goede beheersing van de financiën en een versterking in de verdere professionalisering van de organisatie is hier onderdeel van. In deze Voorjaarsnota worden ook enkele grotere ontwikkelingen genoemd die de komende periode nog nader uitgewerkt moeten worden en waar nog geen inhoudelijke of financiële vertaling van bekend is. Maar waar het wel goed is hier alvast rekenschap van te geven. Zoals bijvoorbeeld de opgaven die de gemeente Westervoort, net als alle gemeenten, krijgt op de invulling omtrent het thema weerbaarheid/weerbare samenleving. Natuurlijk gaan daarnaast de voorbereidingen door voor het op te leveren herindelingsontwerp in het najaar 2026 voor de beoogde fusie van de gemeenten Westervoort, Doesburg, Zevenaar en Duiven tot één Liemerse gemeente. Daar waar mogelijk wordt al gewerkt aan een nog verdere intensivering van de samenwerking, zowel bestuurlijk als ambtelijk, op de verschillende terreinen.
In de Voorjaarsnota is ruimte geboden voor inzicht in de ontwikkelingen en voortgang in projecten. Denk hierbij aan de verplaatsingen van de sportvelden, Westervoort-Noord, het centrumplan maar bijvoorbeeld ook de invulling van de hervormingsagenda Jeugd en het programma Buurtkracht (het vervolg op samen sterk) dat inzet op het meer aan de voorkant komen binnen het sociaal domein en met als doel meer grip op de financiën en uitdagingen in de uitvoering van de verplichtingen binnen het sociaal domein te krijgen.
Voorjaarsnota 2026
3 van 59
Volgend op de bespreking in de raad van de Voorjaarsnota zal dit richting de begroting ook het effect van de meicirculaire verder uitgewerkt worden. De inzichten van de meicirculaire worden zoals te doen gebruikelijk met een kennisgeving zo spoedig mogelijk aan de gemeenteraad verstuurd. Zodat deze bekend is bij de behandeling van de Voorjaarsnota in de raad. Met een aparte bijlage van niet gehonoreerde wensen en alleen het opnemen van de autonome ontwikkelingen en actualisatie van bestaand beleid laat deze Voorjaarsnota ruimte voor het gesprek in de raad om tot een goede verwerking van ambities en wensen richting de begroting te komen. Op basis van een helder inzicht in de financiële stand van zaken van de gemeente Westervoort.
Voorjaarsnota 2026
4 van 59
Hoofdstuk 2 - Bestuurlijke hoofdlijnen In dit hoofdstuk zijn de beleidsmatige en financiële hoofdlijnen opgenomen. Op basis van deze informatie op hoofdlijnen heeft onze raad direct inzicht in de belangrijkste ontwikkelingen. Voorjaarsnota als start van de nieuwe P&C-cyclus Voor u ligt de Voorjaarsnota 2026 van de gemeente Westervoort. In de Voorjaarsnota wordt vooruitgekeken naar de begroting 2027 en worden voorstellen voor beleid en wensen ingebracht. Daarnaast bevat de Voorjaarsnota een financiële tussenrapportage van het lopende begrotingsjaar (2026). In de Voorjaarsnota is een meerjarig financieel totaalbeeld opgenomen waarin de financiële gevolgen van de Voorjaarsnota zijn opgenomen. De Voorjaarsnota is ingedeeld op programmaniveau. Er zijn drie echte programma’s: Bestuur, Maatschappij en Omgeving. Daarnaast is er het programma Algemene dekkingsmiddelen. Per programma worden onder andere ontwikkelingen genoemd die van invloed (kunnen) zijn op het programmadoel en de hoofddoelen en de inhoudelijke speerpunten. Deze Voorjaarsnota is in verband met de aanstelling van een nieuwe gemeenteraad en een nieuw college beleidsarm opgezet. Dit biedt de ruimte om bij de begroting een nieuwe en integrale afweging te maken over de te behalen resultaten, de activiteiten die hiertoe bijdragen en hiervoor noodzakelijke middelen.
Nieuwe ontwikkelingen In deze Voorjaarsnota worden speerpunten en onontkoombare beleidsontwikkelingen voor de komende jaren in beeld gebracht. Ondanks de lastige financiële situatie is het nodig om voor bepaalde onderwerpen extra geld of inzet te vragen om in de toekomst goed te kunnen blijven functioneren als lokale overheid en partner binnen de samenleving. Voorlopig zijn alle zaken die beleidsrijk zijn niet gehonoreerd. Daarmee worden de bestaande afspraken nagekomen en worden geen nieuwe verplichtingen aangegaan. In aanloop naar de meerjarenbegroting in november worden die keuzes aan het nieuwe college en de nieuwe gemeenteraad voorbehouden. Financieel duurzaam beleid Voor de gemeente Westervoort is financieel duurzaam beleid een belangrijk uitgangspunt. Het doel is om een structureel sluitende begroting te presenteren. Incidentele zaken mogen met incidenteel geld worden gedekt. Voor goedkeuring van de begroting door de Provincie is het in ieder geval noodzakelijk om de jaarschijf 2027 structureel sluitend te hebben. In deze Voorjaarsnota zijn alle jaarschijven positief.
Voorjaarsnota 2026
5 van 59
2.1 Beleidsmatige hoofdlijnen In deze paragraaf zijn de belangrijkste beleidsmatige ontwikkelingen opgenomen. In verband met de verkiezingen van de nieuwe gemeenteraad is deze voorjaarsnota beleidsarm. Op basis van het vast te stellen collegeprogramma zal deze paragraaf in de begroting verder worden uitgewerkt. Belangrijke onderwerpen die nu al te noemen zijn betreffen: 1. Weerbare samenleving; Er zijn toenemende geopolitieke spanningen in de wereld, hybride dreigingen, klimaatverandering en een groter risico op langdurige stroomuitval. Dit heeft ook impact op onze gemeente en samenleving en dwingt ons tot voorbereiding op onverwachte situaties en tegen langdurige verstoringen. In dit kader gaan wij op basis van de handreiking van de VNG maatregelen uitwerken. 2. Verbetering dienstverlening; Onze gemeente verbetert de dienstverlening continu, zodat deze goed aansluit op de behoeften van de samenleving. Dit gebeurt altijd binnen de wettelijke kaders. Technologische vernieuwingen helpen om sneller en duidelijker te werken. Onze gemeente doet dit volgens de Visie op Dienstverlening, met als kernwaarden: inwoner centraal, servicegericht, duidelijk en met kennis van zaken. Activiteiten die wij hiervoor oppakken zijn onder andere: 1. Verbeteren van de schriftelijke dienstverlening; 2. Implementeren van de Wet open overheid; 3. Uitvoering geven aan participatie; 4.
Experimenteren met nieuwe digitale toepassingen. 3. Helpen van inwoners met een ondersteuningsvraag; Wij willen inwoners van alle leeftijden sneller en beter helpen. Hiermee voorkomen we dat inwoners buiten de samenleving komen te staan. Dit voorkomt ook hogere kosten op een later moment. Hiervoor gaan wij een sterke lokale toegang realiseren door het invoeren van een Sterk Lokaal Team. 4. Werken volgens de bedoeling; We doen wat nodig is, in plaats van alleen uit te gaan van de letter van de wet. We zetten in op passende, integrale en duurzame hulp. Wij gaan de plannen uit de nieuwe uitvoeringsagenda, zoals Blijfwijk en het Sterk Lokaal Team, uitvoeren. Ook stellen we kaders van het participatietraject, in samenspraak met partners en inwoners, op. 5. Woningbouw; De (boven)lokale woonvraag leidt tot de vraag naar nieuwe woonlocaties. Om aan de grote behoefte aan woningen te kunnen gaan voldoen moet de voor woningbouw ingezette versnelling worden doorgezet. Daarvoor zijn zowel de al bekende inbreidingslocaties als het Centrum en Westervoort-Noord hard nodig. De gemeente wil de juiste woningen realiseren rekening houdend met de geconstateerde woningbehoefte en met doorstroming uit de bestaande voorraad. Voorjaarsnota 2026
6 van 59
Naast de inbreidingslocaties zijn Westervoort-Noord en Westervoort-Centrum de twee grootste en belangrijkste projecten in ontwikkeling 6. Gezonde, sociale en veilige leefomgeving; Onze gemeente streeft ernaar dat iedere inwoner van Westervoort goed kan wonen en leven in een aantrekkelijke, veilige en goed toegankelijke omgeving. We actualiseren de Omgevingsvisie, realiseren een omgevingsplan en het GroenBlauw raamwerk. 7. Vitale economie; Wij streven naar een aantrekkelijk, levendig en toekomstbestendig economisch klimaat waarin ondernemers zich kunnen ontwikkelen en vestigen. Het winkelgebied wordt versterkt en de werkgelegenheid blijft behouden zodat het voorzieningsniveau voor inwoners op peil blijft en de leefbaarheid wordt vergroot. Wij investeren vooral in het centrum van Westervoort en bedrijventerrein Het Ambacht.. 8. Bereikbaarheid; Vanuit duurzame mobiliteit en de energietransitie wil onze gemeente ontwikkelingen stimuleren die voor de korte en langere termijn bijdragen aan duurzame mobiliteit. Het doel is het behouden van een kwalitatieve, schone, duurzame bereikbaarheid en gezonde leefomgeving. 9. Klaar voor de toekomst. Onze gemeente maakt zich klaar voor de toekomst door uitvoering te geven aan de drie programmalijnen binnen het Programma Duurzaamheid.
Deze programmalijnen zijn: • Energietransitie - realiseren van een 95% energieneutrale gemeente in 2050; • Klimaatadaptatie - realiseren klimaatbestendige en water robuuste gemeente in 2050; • Circulariteit - realiseren 100% circulariteit in 2050.
Voorjaarsnota 2026
7 van 59
2.2 Financiële hoofdlijnen In deze paragraaf is de ontwikkeling van ons begrotingssaldo, ook wel de verloopstaat van de begroting genoemd, opgenomen. Het Financieel meerjarenbeeld geeft aan hoe ons begrotingssaldo zich sinds de vaststelling van de begroting op 10 november 2025 heeft ontwikkeld en op basis van de financiële effecten van de voorgestelde begrotingswijzigingen in deze voorjaarsnota gaat ontwikkelen. Op basis van het financieel meerjarenbeeld is in ieder geval duidelijk dat er keuzes gemaakt moeten worden. Stand/P&C-product
Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2026 2027 2028 2029 2030
Primitieve begroting 2026-2029
1.221
1.860
2.231
3.254
3.254
Raadsbesluiten tot de voorjaarsnota
-260
-252
-313
136
136
Beginstand voorjaarsnota
960
1.608
1.918
2.906
3.390
Autonome ontwikkelingen
-756
-978
-1.340
-1.241
-1.584
Bestaand beleid - actualisatie
-152
-323
-197
-52
-62
Saldo mutaties voorjaarsnota
-909
-1.301
-1.537
-1.292
-1.646
52
307
381
1.614
1.745
Begrotingswijzigingen voorjaarsnota
Saldo na voorjaarsnota
Het volgende overzicht geeft inzicht in de belangrijkste financiële ontwikkelingen. Hier zijn alleen bedragen groter dan € 50.000 opgenomen. Alle voorgestelde wijzigingen zijn in de programma's en in totaliteit in de bijlagen (per soort wijziging) opgenomen. De wijzigingen boven het in de Financiële verordening vastgestelde minimumbedrag van € 10.000 worden per programma ook toegelicht. Overzicht belangrijkste financiële ontwikkelingen Ontwikkelingen > € 50.000
Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2026 2027 2028 2029 2030
Programma Bestuur Bijdrage 1Stroom - aanpassing begroting 2027-2030
0
-383
-352
-427
-650
De Nieuwhof - stijging kosten
-78
-78
-78
-78
-78
Totaal programma Bestuur
-78
-461
-430
-505
-728
228
228
0
0
0
Beschermd wonen - uitstel
0
425
325
325
325
Doelgroepenvervoer - kostenstijging en inzet bestemmingsreserve
0
90
100
-120
-157
Programma Maatschappij Ambulantiseringsmiddelen Arnhem Aanpassing op basis van regioafspraken
Voorjaarsnota 2026
8 van 59
Ontwikkelingen > € 50.000
Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2026 2027 2028 2029 2030
Maatwerkvoorzieningen Jeugd indexering
-360
-360
-360
-360
-360
Maatwerkvoorzieningen Wmo Indexering
-355
-355
-355
-510
-670
MGR - actualisatie begroting
-60
-94
-181
32
169
RSD exploitatie - autonome ontwikkeling
-4
-251
-244
-23
-38
Toegang jeugd - Hervormingsagenda
-400
-280
-120
0
0
VGGM - actualisatie begroting GGD
-32
-280
-280
-280
-280
Totaal programma Maatschappij
-983
-877
-1.115
-936
-1.011
Bijdrage 1Stroom - aanpassing begroting 2027-2030
0
75
75
75
75
Totaal programma Omgeving
0
75
75
75
75
Belastingen - actualisatie begroting
84
84
84
84
84
Doelgroepenvervoer - kostenstijging en inzet bestemmingsreserve
0
-90
-100
111
0
Gemeentefonds - voorjaarsnota Rijk 2026
-32
165
237
134
200
Toegang jeugd - Hervormingsagenda
400
0
0
0
0
Totaal programma Algemene dekkingsmiddelen
452
159
221
329
284
Totaal belangrijkste ontwikkelingen
-609
-1.104
-1.249
-1.038
-1.381
Programma Omgeving
Programma Algemene dekkingsmiddelen
Voorjaarsnota 2026
9 van 59
Hoofdstuk 3 - Programma's Een programma is een samenhangend geheel van taakvelden en daarbinnen activiteiten. Het programma is het niveau waarop de gemeenteraad de budgetten autoriseert. De raad bepaalt het aantal programma’s en hoe de activiteiten onder een programma worden samengevoegd in de verplichte taakvelden. Per programma zijn de volgende onderdelen opgenomen: Algemeen Deze paragraaf is de algemene inleiding van het programma. Hier komen de externe ontwikkelingen, hoofddoelstelling, beleidskaders en verbonden partijen aan de orde. Wat willen wij bereiken en wat gaan we daarvoor doen? De zogenaamde eerste twee W-vragen presenteren we in één tabel. Hierin maken wij onderscheid tussen speerpunten (Wat willen we bereiken?) en activiteiten (Wat gaan we daarvoor doen?). Onderdelen die hierbij worden opgenomen zijn: risico's, planning, financiën en participatie. Wat gaat het kosten? Hier presenteren wij de exploitatiekosten behorende bij de programma's. Het uitgangspunt is de vastgestelde begroting 2026-2029. Daarna geven wij inzicht in de financiële ontwikkelingen tot deze voorjaarsnota. Tot slot zijn de door ons in deze voorjaarsnota voorgestelde begrotingswijzigingen opgenomen. Dit leidt samen tot de actuele stand van de begroting na deze voorjaarsnota. In onze gemeente werken wij met drie echte programma's: 1. Bestuur; 2. Maatschappij; 3. Omgeving.
Daarnaast is er het 'programma' Algemene dekkingsmiddelen opgenomen. De programma's worden in de volgende pagina's nader uitgewerkt.
Voorjaarsnota 2026
10 van 59
Programma 1 - Bestuur Inleiding Het programma Bestuur richt zich op de relatie tussen de gemeente en haar inwoners, ondernemers en samenwerkingspartners. Externe ontwikkelingen Herindeling De voorgenomen herindeling van de gemeenten Duiven, Westervoort, Doesburg en Zevenaar per 1 januari 2029, zoals vastgelegd in het principebesluit, vormt een belangrijke ontwikkeling voor de komende jaren. Deze ontwikkeling heeft invloed op de bestuurlijke koers van de gemeente en op de keuzes die in aanloop naar de herindeling worden gemaakt. Ook vraagt dit de komende periode om aandacht binnen de organisatie en de samenwerking binnen de Liemers, zodat de gemeente zich zorgvuldig kan voorbereiden op de toekomstige situatie. Kosten Dimpact De kosten voor de digitale dienstverlening via Dimpact stijgen vanaf 2027 sterk. Dit komt door hogere beheer- en ontwikkelkosten en een nieuw bijdragemodel van de coöperatie. Omdat de gemeente al gebruikmaakt van deze diensten voor de gemeentelijke hoofdwebsite en online formulieren, en er op korte termijn geen realistisch alternatief is, is deze stijging in de praktijk niet te vermijden. Daarom worden deze hogere kosten als een autonome ontwikkeling in de begroting verwerkt. Verder zijn er op dit moment geen bijzondere externe ontwikkelingen te melden die invloed hebben op de te bereiken doelstellingen en activiteiten binnen dit programma.
Wat willen we bereiken? De gemeente is een betrouwbare overheid die duidelijk, eerlijk en betrokken werkt. Dit betekent dat: • de dienstverlening toegankelijk, begrijpelijk en voorspelbaar is en aansluit bij wat inwoners, ondernemers en maatschappelijke instellingen nodig hebben; • deze groepen op een passende manier worden betrokken bij het maken van beleid en besluiten. Samenwerking met andere gemeenten en organisaties draagt bij aan een effectieve uitvoering. Ook het waarborgen van een veilige leef- en werkomgeving versterkt het vertrouwen in de overheid. Deze uitgangspunten vormen samen het doel van het programma Bestuur. Beleidskaders • Integraal Veiligheidsplan (2022); • I&A Visie (2024); • Participatie Beleidskader (2024).
Voorjaarsnota 2026
11 van 59
Verbonden partijen • 1Stroom; • Samenwerking de Liemers; • Veiligheids- en Gezondsheidsregio Gelderland-Midden; • Euregio Rijn-Waal; • Streekarchivariaat De Liemers en Doesburg. Wat willen we bereiken en wat gaan we daarvoor doen? Speerpunt 1.1 Weerbare samenleving Er zijn toenemende geopolitieke spanningen in de wereld, dreigingen die onze samenleving ontwrichten, klimaatverandering en een groter risico op langdurige stroomuitval. Hierdoor moeten de overheid, instellingen en inwoners zich voorbereiden op onverwachte situaties en weerbaarder worden tegen langdurige verstoringen. Doel Zorgen dat inwoners zo goed mogelijk voorbereid zijn op een langdurige verstoring. Daarnaast moet ook de gemeentelijke organisatie voorbereid zijn, zodat de meest kritische processen in een voorkomend geval zo veel mogelijk door kunnen gaan. Risico's Als inwoners zichzelf niet kunnen redden tijdens een langdurige crisis dan komen vooral de meest kwetsbare mensen in de knel. Als de gemeente haar kritische processen en vitale voorzieningen niet in de lucht kan houden, dan kan dat tot ernstige ontwrichting van de samenleving leiden. Planning Het zal meerdere jaren vergen om alle maatregelen uit de VNG handreiking uit te voeren. Met de eerste maatregelen is in 2026 een start gemaakt. Op basis van een nog op te stellen plan van aanpak volgt een nadere uitwerking van de planning bij dit speerpunt.
Financiën De implementatie van de VNG-maatregelen past niet binnen bestaande budgetten of beschikbare capaciteit. Op basis van een nog op te stellen plan van aanpak volgt een nadere uitwerking van de benodigde middelen voor de uitvoering van dit speerpunt. Participatie Een onderdeel van de VNG-maatregelen is dat de gemeente gesprekken organiseert met inwoners en ondernemers over wat zij nodig hebben om weerbaar en veerkrachtig te worden of dit te versterken en om de samenredzaamheid te bevorderen.
Voorjaarsnota 2026
12 van 59
1.1.1 Uitwerken maatregelen voor een weerbare samenleving Voor de opgave rondom de maatschappelijke weerbaarheid sluit de gemeente aan op de door de VNG ontwikkelde handreiking met maatregelen voor gemeentelijke weerbaarheid. Deze omvat onder andere maatregelen op het gebied van continuïteit van de organisatie, crisisbeheersing, vitale voorzieningen, sociaal weefsel en zelfredzaamheid van inwoners. Het betreft een integrale, meerjarige opgave waarbij samenwerking noodzakelijk is, zowel binnen de gemeentelijke organisatie als met externe partners. De prioritering, het ambitieniveau en de concrete uitwerking van de maatregelen worden nader uitgewerkt. Financiën De uitwerking van dit speerpunt vraagt, ook in de voorbereidende fase, om extra capaciteit voor onder andere het opstellen van een plan van aanpak, het prioriteren van maatregelen en de vertaling naar de lokale situatie. Op dit moment is het nog niet mogelijk om de omvang van deze benodigde capaciteit en middelen concreet te kwantificeren. De beleidskeuze over de wijze en het ambitieniveau waarop invulling wordt gegeven aan dit speerpunt, inclusief de daarvoor benodigde inzet, wordt op een later moment afzonderlijk ter besluitvorming voorgelegd. Planning In 2026 en 2027 wordt gewerkt aan een plan van aanpak waarin de maatregelen uit de VNG-handreiking worden vertaald naar de lokale situatie.
Hierin worden prioriteiten gesteld, het ambitieniveau bepaald en de benodigde capaciteit en middelen inzichtelijk gemaakt. Op basis daarvan volgt gefaseerde besluitvorming over de verdere implementatie van dit speerpunt. Speerpunt 1.2 Doorlopende verbetering van de dienstverlening Onze gemeente verbetert de dienstverlening continu, zodat deze goed aansluit op de behoeften van de samenleving. Dit gebeurt altijd binnen de wettelijke kaders. Technologische vernieuwingen helpen om sneller en duidelijker te werken. Onze gemeente doet dit volgens de Visie op Dienstverlening, met als kernwaarden: inwoner centraal, servicegericht, duidelijk en met kennis van zaken. Doel Onze gemeente zorgt ervoor dat inwoners, ondernemers en samenwerkingspartners zich welkom voelen en merken dat zij centraal staan in het contact, doordat zij duidelijk en op een manier die bij hen past worden geholpen. Risico's • Er zijn technische, procedurele, culturele en financiële uitdagingen om in lijn met de Visie op dienstverlening te kunnen werken; • De gewenste ontwikkelingen kunnen omvangrijk zijn en de nodige tijd kosten; • De voortgang hangt af van beschikbare capaciteit, omdat de genoemde speerpunten tijdsintensief zijn en zonder extra budget gebeurt.
Voorjaarsnota 2026
13 van 59
Planning Het verbeteren van de dienstverlening vraagt om voortdurende aandacht en om aanpassing aan ontwikkelingen in de samenleving. In de jaarplannen bij de Visie op dienstverlening staat per jaar waar de focus ligt. Financiën De beschikbare financiële kaders zijn leidend bij de inzet op het doorlopend verbeteren van de dienstverlening. Participatie Op verschillende momenten vraagt onze gemeente inwoners en ondernemers naar hun wensen en ideeën over het contact met de gemeente. Deze informatie helpt om gerichte verbeteracties voor te stellen. 1.2.1 Verbeteren schriftelijke dienstverlening Heldere communicatie helpt inwoners, ondernemers en organisaties om te weten wat er van hen wordt verwacht en wat zij van de gemeente mogen verwachten. Onze gemeente zorgt dat iedereen begrijpt wat er in brieven, e-mails en berichten staat, wat er van hen wordt verwacht en wat zij van de gemeente mogen verwachten. Webteksten zijn al in eenvoudige taal. In 2027 is de aandacht gericht op het verbeteren brieven en e-mails. Het monitoren van de voortgang gebeurt door: • taalambassadeurs te betrekken bij de beoordeling van teksten; • uitvoeren van steekproeven. Financiën Het verbeteren van de schriftelijke dienstverlening wordt opgepakt binnen de bestaande financiële kaders. Planning De acties uit 2025 en 2026 worden voortgezet.
Daarnaast wordt in 2027 intensiever ingezet op het monitoren van de voortgang, onder andere door inwoners te betrekken bij het toetsen en verbeteren van de communicatie. 1.2.2 Implementeren Wet open Overheid De implementatie van de Wet Open Overheid (Woo) draagt bij aan de (digitale) dienstverlening. Betrouwbare en goed toegankelijke informatie is belangrijk om zorgvuldig te kunnen werken en om transparant en tijdig te kunnen reageren op vragen uit de samenleving. Dit is een ontwikkeling die al meerdere jaren loopt. De invoering van de wet gebeurt landelijk gefaseerd, waarbij de verplichtingen stapsgewijs worden uitgebreid. De volledige implementatie van alle onderdelen van de Woo vindt daarmee over een langere periode plaats. In 2026 en 2027 ligt de focus op het verder op orde brengen van de informatiehuishouding, zodat informatie vindbaar, volledig, leesbaar en toekomstbestendig is. Dit vormt een belangrijke basis voor actieve openbaarmaking en een goede afhandeling van Woo-verzoeken.
Voorjaarsnota 2026
14 van 59
Financiën De uitvoering vindt plaats binnen de bestaande Woo budgetten die jaarlijks vanuit het Rijk worden ontvangen. Planning • In de tweede helft van 2026 en de eerste helft van 2027 wordt extra capaciteit ingezet om te voldoen aan de vernietigingsplicht volgens de Archiefwet; • Er wordt in 2026 onderzocht welke aanvullende ondersteuning nodig is voor het opstellen en invoeren van een kwaliteitssysteem informatiebeheer en een informatiebeheerplan. Deze zullen vervolgens in 2027 worden opgesteld en ingevoerd; • Eind 2026 volgt, in samenwerking met Zevenaar, een aanbesteding voor een publicatieportaal voor actieve openbaarmaking. Dit traject zal nog doorlopen tot begin 2027 en vervolgens wordt het nieuwe publicatieportaal geïmplementeerd; • In de tweede helft van 2026 werken we aan de versnelling van de afhandeling van Woo verzoeken en wordt de mogelijkheid van een Woo coördinator onderzocht met als doel in 2027 alle Woo-verzoeken binnen de wettelijke termijn af te kunnen handelen.
1.2.3 Uitvoering geven aan Participatie De gemeente blijft inwoners actief betrekken bij de voorbereiding, uitvoering en evaluatie van beleid en projecten. Participatie blijft gericht op het voeren van het gesprek in de wijken, het benutten van lokale kennis en het gezamenlijk vormgeven van publieke opgaven. Met het vastgestelde participatiebeleidskader (2024) en de nog vast te stellen participatieverordening (2026) werkt de organisatie verder aan kwalitatief sterke, transparante en voorspelbare participatie. Financiën Bij elk participatietraject worden de te verwachten kosten vooraf inzichtelijk gemaakt. Deze kosten worden opgenomen in het participatieplan dat ter besluitvorming aan het college of de raad wordt voorgelegd. Het participatieplan bevat ook een voorstel voor de benodigde dekking. Hiermee wordt geborgd dat financiële consequenties van participatie tijdig, transparant en integraal worden afgewogen binnen het besluitvormingsproces. Planning Eind 2026 – Vaststelling participatieverordening door de gemeenteraad. 2027 (doorlopend) – Uitvoering volgens beleidskader en verordening: • borging van de werkwijze participatie in de organisatie; • opstellen en uitvoeren van participatieplannen per project en beleidsproces; • jaarlijkse evaluatie om werkwijzen verder aan te scherpen, passend bij landelijke ontwikkelingen en best practices bij andere gemeenten.
Voorjaarsnota 2026
15 van 59
1.2.4 Experimenteren met nieuwe digitale toepassingen Digitale ontwikkelingen volgen elkaar in hoog tempo op en vragen om duidelijke kaders voor het veilig, verantwoord en effectief gebruik van nieuwe technologieën, zoals Artificial Intelligence (AI). Deze kaders zijn essentieel om de gemeentelijke dienstverlening te verbeteren, processen te optimaliseren en te voldoen aan relevante wet- en regelgeving. De gemeente experimenteert al op kleine schaal met AI en andere innovatieve digitale toepassingen. De komende periode worden kansrijke toepassingen verder verkend, worden ethische en juridische voorwaarden geborgd de toepassing van technologie in de praktijk getoetst. De resultaten van deze experimenten leveren input op voor organisatiebrede keuzes over de inzet van AI en andere digitale innovaties. Financiën De huidige experimenten worden gerealiseerd binnen de bestaande budgetten voor digitalisering en innovatie. Voor het omzetten van succesvolle experimenten naar duurzame, toepasbare en toekomstbestendige oplossingen is aanvullende financiering nodig. De beleidskeuze om deze experimenten al dan niet structureel te borgen, inclusief de daarbij behorende financiële consequenties, wordt op een later moment afzonderlijk ter besluitvorming voorgelegd, zodra de resultaten van de pilots en de benodigde structurele investeringen inzichtelijk zijn.
Planning In 2027 zullen de volgende activiteiten plaatsvinden: 1. Verankeren beleidskader AI in organisatieprocessen; Het nieuwe beleidskader AI wordt geïmplementeerd binnen de bestaande werkprocessen voor dienstverlening en bedrijfsvoering. Afdelingen worden ondersteund bij toepassing van de richtlijnen op het gebied van veiligheid, ethiek, privacy en transparantie. 2. Doorontwikkeling en opschaling succesvolle experimenten; Op basis van de resultaten uit 2026 worden kansrijke experimenten opgeschaald naar pilot- of productiefase, inclusief technische doorontwikkeling, procesinpassing en borging van randvoorwaarden (security, privacy, ethiek). 3. Uitwerken meerjareninvesteringsplan digitale innovatie; Opstellen van een integraal voorstel met structurele kosten, benodigde capaciteit, onderhoud van AIapplicaties en investeringen in datakwaliteit. Dit plan dient als basis voor besluitvorming in de begrotingscyclus. 4. Evaluatie effecten en bijsturing. Evaluatie van de impact van AI-toepassingen op dienstverlening, efficiëntie en kwaliteit. Op basis hiervan worden prioriteiten voor 2028 vastgesteld en verbeteracties geformuleerd.
Wat mag het kosten? Bij dit onderdeel wordt het overzicht van de ontwikkeling van het financieel meerjarenperspectief voor dit programma gepresenteerd. De beginstand van deze voorjaarsnota op basis van de oorspronkelijke begroting en de financiële verwerking van de raadsbesluiten voor deze voorjaarsnota en de voorgestelde begrotingswijzigingen. Voorjaarsnota 2026
16 van 59
Het blijkt dat de financiële polsstok van de gemeente minder ver reikt dan de ambities. Om de raad volledig inzicht te geven is in de bijlagen het overzicht opgenomen van niet gehonoreerde voorstellen. Dit zijn voorstellen voor budgetaanpassingen waarvan het college van mening is dat deze gelet op de financiële kaders niet haalbaar zijn. Programma Bestuur Primitieve begroting 2026-2029
Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2026 2027 2028 2029 2030 -10.847
-10.949
-11.268
-11.821
-11.803
-32
-32
-32
-32
-32
-10.878
-10.981
-11.300
-11.853
-11.835
Autonome ontwikkelingen
-264
-555
-524
-599
-822
1Stroom - formatie Sociaal Domein
-174
0
0
0
0
0
-383
-352
-427
-650
-78
-78
-78
-78
-78
0
-16
-16
-16
-16
Huisvesting - actualisatie belastingen
-12
-12
-12
-12
-12
Raad - apparatuur nieuwe raadsleden
0
-11
-11
-11
-11
VGGM brandweer - verhoging bijdrage
0
-55
-55
-55
-55
-107
-33
-33
0
0
0
-33
-33
0
0
Dorpsplein RID/MGR - verminderde huurinkomsten
-107
0
0
0
0
Totaal mutaties voorjaarsnota
-371
-588
-557
-599
-822
-11.250
-11.569
-11.856
-12.452
-12.656
Tot de VJN Beginstand voorjaarsnota Mutaties voorjaarsnota
Bijdrage 1Stroom - aanpassing begroting 2027-2030 De Nieuwhof - stijging kosten Digitale dienstverlening - kosten Dimpact
Bestaand beleid - actualisatie 1stroom - communicatieadviseur grote ruimtelijk projecten
Eindstand voorjaarsnota
Toelichting voorgestelde financiële bijstellingen In de onderstaande tabel worden de begrotingswijzigingen met een financieel effect > € 10.000 toegelicht. De overige kleinere wijzigingen zijn als een totaalregel opgenomen. Voorgestelde begrotingswijziging
Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2026 2027 2028 2029 2030
Autonome ontwikkelingen 1Stroom - formatie Sociaal Domein
-174
0
0
0
0
De gemeenteraad heeft ingestemd met de uitbreiding van 4,5 fte voor de uitvoering van Wmo en Jeugd. De incidentele kosten in 2026 zijn hiervoor € 174.000. De structurele kosten hiervan zijn verwerkt in de kosten binnen 1stroom. Bijdrage 1Stroom - aanpassing 0 -383 -352 -427 -650 begroting 2027-2030 De bijdrage van de gemeente Westervoort valt hoger uit ten opzichte van de begroting 20262029.
Voorjaarsnota 2026
17 van 59
Voorgestelde begrotingswijziging
Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2026 2027 2028 2029 2030
Autonome ontwikkelingen (vervolg) Dit bestaat uit 3 onderdelen:
• •
De kosten van de al goedgekeurde formatie in het sociaal domein;
•
In de begroting van 1Stroom worden vanaf 2027 de verwachte kosten van grondexploitaties aan Westervoort doorgerekend. Deze kosten worden budgettair neutraal opgenomen binnen het complex van Westervoort-Noord. Deze kosten worden direct bijgeschreven op de boekwaarde. De oorsponkelijk bijgeraamde € 75.000 was niet doorbelast. Dit levert een voordeel op in programma 3 van € 75.000. Bij de jaarrekening worden de werkelijke kosten in rekening gebracht.
De toename in de salariskosten door aanpassing van de CAO. Dit werkt cumulatief door voor de volgende jaren;
De Nieuwhof - stijging kosten
-78
-78
-78
-78
-78
De kosten voor energie en schoonmaak stijgen. De energiekosten nemen toe door hogere energieprijzen. Dit effect is groter dan de besparing die met verduurzamingsmaatregelen wordt bereikt. Ook de schoonmaakkosten zijn gestegen, dit komt door stijgende loonkosten bij schoonmaakbedrijven. We starten een nieuwe aanbesteding met als doel deze kosten te verlagen. Vanaf 2026 brengen we de eindafrekening servicekosten weer in rekening, dit zal leiden tot hogere inkomsten die nu nog niet in beeld zijn. De financiële gevolgen hiervan worden meegenomen bij de najaarsnota. Digitale dienstverlening - kosten 0 -16 -16 -16 -16 Dimpact De kosten voor onze digitale dienstverlening via Dimpact stijgen vanaf 2027 sterk. Dit komt door hogere beheer- en ontwikkelkosten en een nieuw bijdragemodel van de coöperatie. Omdat wij al gebruikmaken van deze diensten en op korte termijn geen realistisch alternatief hebben, is deze stijging in de praktijk niet te vermijden. Daarom verwerken we deze hogere kosten als een autonome ontwikkeling in de begroting. Huisvesting - actualisatie -12 -12 belastingen De waterschapslasten en gemeentelijke belastingen zijn gestegen.
-12
-12
-12
VGGM brandweer - verhoging 0 -55 -55 -55 -55 bijdrage In onze gemeentelijke meerjarenraming hebben we in 2027 € 938.000 geraamd voor de bijdrage aan de brandweer/bevolkingszorg van de VGGM. Volgens de Kaderbrief van de VGGM wordt de bijdrage in 2027 € 993.000. De verhoging wordt grotendeels veroorzaakt doordat er in onze begroting nog een taakstelling van 5% is opgenomen en door loon- en prijsstijgingen. Wij stellen voor een structurele verhoging door te voeren van € 55.000. Overige kleinere bijstellingen
0
-11
-11
-11
-11
Totaal Autonome ontwikkelingen
-264
-555
-524
-599
-822
Bestaand beleid - actualisatie 1stroom - communicatieadviseur 0 -33 -33 0 0 grote ruimtelijk projecten De aard en omvang van de gemeentelijke opgaven vragen om blijvende en intensieve inzet op communicatie en participatie. Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet is participatie bovendien een wettelijke verplichting geworden, wat de benodigde inzet verder vergroot. Tegelijkertijd vraagt ook de bredere communicatieportefeuille steeds meer aandacht, bijvoorbeeld op het gebied van dienstverlening, beleidsontwikkeling en maatschappelijke opgaven. Daarnaast is sprake van doorlopende inzet op bestuurlijke en ruimtelijke projecten, die ook in de komende jaren een substantieel beroep doen op communicatiecapaciteit.
Voorjaarsnota 2026
18 van 59
Voorgestelde begrotingswijziging
Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2026 2027 2028 2029 2030
Bestaand beleid - actualisatie (vervolg) De behoefte aan extra inzet op het gebied van communicatie is daarmee niet langer incidenteel, maar noodzakelijk om de gemeentelijke opgaven op een zorgvuldige en samenhangende manier te ondersteunen. Deze inzet vindt plaats voor beide gemeenten en sluit aan bij de gezamenlijke communicatieorganisatie. In de afgelopen jaren is deze capaciteit, gefinancierd vanuit Duiven, ook ingezet voor opgaven binnen Westervoort, mede in verband met de beschikbare capaciteit binnen het team. Dit onderstreept het gezamenlijke en structurele karakter van de behoefte. Gezamenlijke financiering ligt daarom voor de hand en is efficiënt. Tegelijkertijd wordt, gelet op de huidige bestuurlijke en financiële context, voorgesteld om de benodigde middelen voor 2027 en 2028 vooralsnog incidenteel beschikbaar te stellen. Dit sluit aan bij de huidige doorkijk op de opgaven en activiteiten in deze periode. Richting de begroting 2029 en verder wordt op basis van de dan geldende ontwikkelingen bezien welke inzet nodig en passend is. Het betreft € 90.000 per jaar, te verdelen volgens de vaste verdeelsleutel. Als deze middelen niet beschikbaar worden gesteld, vervalt de huidige inzet van 1 fte. Hierdoor is er minder ruimte voor communicatie en participatie bij belangrijke gemeentelijke opgaven en moet de beschikbare capaciteit anders worden verdeeld.
Dit leidt ertoe dat op meerdere beleidsterreinen minder ondersteuning kan worden geboden. Daarmee komt de communicatiekracht van de organisatie onder druk te staan en neemt het risico toe op onvoldoende betrokkenheid van inwoners, weerstand en vertraging in de uitvoering van beleid en projecten. Dorpsplein RID/MGR - verminderde -107 0 0 0 0 huurinkomsten Door vertraging van de interne verhuizing (schuifoperatie) zullen het RID en de MGR op een later moment dit jaar intrek kunnen nemen in de afgesproken ruimten. Hierdoor komen in 2026 minder huurinkomsten (€ 70.000) en vergoeding servicekosten (€ 25.000) binnen. Het klein dagelijks onderhoud stijgt vanwege loonontwikkeling en toenemende materiaalkosten met € 12.000. Overige kleinere bijstellingen Totaal Bestaand beleid - actualisatie
-107
-33
-33
0
0
Totaal voorgestelde bijstellingen
-371
-588
-557
-599
-822
Voorjaarsnota 2026
19 van 59
Programma 2 - Maatschappij Inleiding Het programma Maatschappij omvat alle beleidsvelden van het sociale domein. Naast de taken op het vlak van zorg voor kwetsbare inwoners, jeugd en participatie omvat het ook taken met betrekking tot sport, groen, cultuur, onderwijs en ontmoeting. Externe ontwikkelingen Aanvullend Zorg en Welzijn Akkoord (AZWA) Dit vervangt met ingang van 2027 de IZA (Integraal Zorg Akkoord) en het GALA (Gezond en Actief Leven) met als aanvulling W van Welzijn. Met het nieuwe akkoord is landelijk het initiatief genomen om zorg én welzijn beter op elkaar aan te sluiten. De nieuwe accenten liggen op: • De sterkere koppeling tussen zorg en welzijn: nadrukkelijke verschuiving van zorg leveren naar zorg voorkomen; • Structurele financiering van eerstelijns- en wijkverbanden: zorg dichtbij huis houden; • Doorbraakmiddelen: AI, digitalisering en arbeidsbesparende technologie; • Sterke focus op arbeidsmarkttekorten: slimmer organiseren van zorg; • Verminderen administratieve lasten: AI en technologie; • Basisfunctionaliteit zorg-welzijn: laagdrempelige steunpunten, samenwerking wijkteams en zorg, snellere doorverwijzing tussen verschillende domeinen. Een deel van de AZWA-gelden gaan structureel zijn en een deel incidenteel.
De middelen die blijvend worden toegevoegd zijn de structurele financiering van de eerstelijns- en wijkverbanden, de SPUK-middelen uit de huidige IZA worden structureel. De middelen voor transitie en versnelling zijn incidenteel: o.a. doorbraakmiddelen, basisfunctionaliteit. De gelden worden direct aan de gemeenten beschikbaar gesteld. Wat willen we bereiken? Het doel is dat in 2040 al onze inwoners positieve gezondheid en kwaliteit van leven ervaren en passende ondersteuning en zorg betaalbaar blijft. Dit is vanuit scenario C doorontwikkeld met als nieuwe titel ‘Buurtkracht’. Beleidskaders Scenario C Werken volgens de bedoeling Raadsbesluit 2024: 1. Samen Sterk 2.0; 2. (start)Notitie invulling geven aan scenario C; 3. Uitvoeringsagenda 2024-2026; 4. Regionale raadsbrief voortgang IZA en AZWA. Verbonden partijen • Veiligheids- en Gezondheidsregio Midden Gelderland (VGGM); • Modulair Gemeenschappelijke Regeling Sociaal Domein Centraal Gelderland (MGR); • Bedrijfsvoeringsorganisatie Doelgroepenvervoer Regio Arnhem en Nijmegen (BVO DRAN); • Gemeenschappelijke Regeling Huisvesting Voorgezet Onderwijs in de Liemers (GRHVOL).
Voorjaarsnota 2026
20 van 59
Wat willen we bereiken en wat gaan we daarvoor doen? Speerpunt 2.1 Inwoners met een ondersteuningsvraag snel, integraal en dichtbij huis helpen, zodat zij zo lang mogelijk zelfstandig kunnen blijven meedoen aan de samenleving. De gemeente wil dat inwoners van alle leeftijden snel en goed worden geholpen zodat zij zelfstandig blijven en blijven meedoen in de samenleving. Ondersteuning moet laagdrempelig en zoveel mogelijk dichtbij huis beschikbaar zijn. Daarbij wordt (ook) een beroep gedaan op zelfredzaamheid en op het sociale netwerk van de inwoner. Hulp hoeft altijd te bestaan uit een (dure) maatwerkvoorziening. Vaak voorziet ondersteuning door bijvoorbeeld een door de gemeente gesubsidieerde welzijnsorganisatie ook. Door het bieden van snelle en passende ondersteuning voorkomen we dat er op een later moment alsnog duurdere maatwerkondersteuning moet worden ingezet. Doel Snelle, passende en integrale ondersteuning. Algemene voorziening waar mogelijk en maatwerk waar nodig. Risico's Ontevredenheid omdat inwoners maatwerk verwachten. Planning Het speerpunt is actief sinds 2025. Financiën Inzicht in de financiën geven wij bij de verschillende activiteiten binnen dit speerpunt. Participatie Niet van toepassing.
2.1.1 Realiseren van een sterke lokale toegang Het plan van aanpak bestaat uit 2 fases: • Fase 1: Realiseren Sterk Lokaal Team door het beter bepalen van de hulpvraag door middel van triage en de inzet vooral te richten op inwoners en gezinnen met meerdere problemen; • Fase 2: Groeien naar een volledig Sterk Lokaal Team dat voldoet aan de Hervormingsagenda Jeugd en daarbij rekening houdend met de ontwikkelingen rond de mogelijke gemeentelijke herindeling. De gemeente maakt de toegang tot ondersteuning eenvoudiger en sterker: • Integrale benadering; we kijken naar alle levensgebieden, de totale situatie binnen het huishouden; • Wmo, Jeugdhulp en Werk&Inkomen worden in iedere casus betrokken; • Regionale methoden en onderzoeken of lichte vormen van hulp zonder indicatie aangeboden kunnen worden; • Duidelijk model voor een sterke lokale toegang, goed aansluiten op de regionale teams zoals het Regionaal Veiligheidsteam en het Regionaal Expertiseteam.
Voorjaarsnota 2026
21 van 59
Financiën De huidige activiteiten binnen fase 1 kunnen gedekt worden ten laste van de bestemmingsreserve Hervormingsagenda jeugd. Voor de jaren daarna is extra budget nodig van € 280.000 in 2027 en € 120.000 in 2028. Planning Het plan van aanpak bestaat uit 2 fases: • Fase 1: 2026 tot medio 2027; • Fase 2: medio 2027 tot eind 2028. Speerpunt 2.2 Werken volgens de bedoeling Doen wat nodig in plaats van uit te gaan van de letter van de wet. Doel Het inzetten van passende, integrale en duurzame hulp. Door beter aan te sluiten bij de hulpvraag voelt de inwoner zich beter gehoord. Risico's Als verordeningen niet meer leidend zijn, zijn klachten en bezwaren lastiger te beoordelen. Er kan een schijn van willekeur optreden en dit vraagt een andere manier van werken van de consulenten. Planning We starten in 2026. Financiën In het voorjaar van 2026 wordt een benchmarkonderzoek uitgevoerd naar de formatie en caseloads van vergelijkbare gemeenten met betrekking tot hun wettelijke taken binnen het sociale domein. Hierbij wordt ook gekeken naar procesverbeteringen en systeemoptimalisaties, zoals een betere monitoring van werkvoorraden en doorlooptijden. Op basis van de uitkomsten kan worden vastgesteld welke formatie nodig is voor 1Stroom om de wettelijke termijnen te respecteren en wat de kosten zijn. Wij doen hiervoor voorstellen in de begroting 2027-2030.
Participatie Niet van toepassing. 2.2.1 Realiseren uitvoeringsagenda Hiervoor voeren we de volgende activiteiten uit: • Opstellen van de volgende uitvoeringsagenda sociaal domein; • Evalueren van de lopende uitvoeringsagenda en kijken welke onderdelen we vervolgen in de nieuwe uitvoeringsagenda; Zo zullen we doorgaan met de Blijfwijk en andere ontwikkelingen op gebied van zorgzame buurten en de implementatie van een Sterk Lokaal Team en een Sterke Lokale Toegang. • Borgen van de onderdelen die wel door moeten gaan, maar niet passen in de nieuwe uitvoeringsagenda, in de organisatie; • In gesprek gaan met de gemeenteraad over de kaders van het participatietraject dat nodig is om de uitvoeringsagenda op te stellen;
Voorjaarsnota 2026
22 van 59
•
•
Organiseren van de randvoorwaarden om te zorgen dat we de uitvoeringsagenda goed kunnen neerzetten; We maken een plan voor de effectieve besteding van de SPUK AZWA gelden, die vanaf 2027 SPUK IZA en SPUK GALA opvolgen. We gaan kijken hoe we data meer kunnen gebruiken om ons beleid mee bij te sturen. En we zoeken de integrale samenwerking met het Fysiek Domein meer op. Breed opstarten van het project ‘werken volgens de bedoeling’ binnen 1Stroom.
Financiën De activiteiten voeren wij uit binnen de lopende begroting. Planning We starten in 2026 en ronden eind 2028 af. 2.2.2 Vaststellen kaders van het participatietraject In samenspraak met de gemeenteraad vaststellen van de kaders van het participatietraject die nodig zijn om de nieuwe uitvoeringsagenda in samenspraak met partners en inwoners op te stellen. Financiën Past binnen huidige begroting. Planning 2026-2027 Wat mag het kosten? Bij dit onderdeel wordt het overzicht van de ontwikkeling van het financieel meerjarenperspectief voor dit programma gepresenteerd. De beginstand van deze voorjaarsnota op basis van de oorspronkelijke begroting en de financiële verwerking van de raadsbesluiten voor deze voorjaarsnota en de voorgestelde begrotingswijzigingen. Het blijkt dat de financiële polsstok van de gemeente minder ver reikt dan de ambities. Om de raad volledig inzicht te geven is in de bijlagen het overzicht opgenomen van niet gehonoreerde voorstellen. Dit zijn voorstellen voor budgetaanpassingen waarvan het college van mening is dat deze gelet op de financiële kaders niet haalbaar zijn. Programma Maatschappij Primitieve begroting 2026-2029
Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2026 2027 2028 2029 2030 -27.335
-26.772
-26.190
-25.860
-25.853
183
-217
-235
-237
-237
-27.153
-26.990
-26.425
-26.097
-26.090
-559
-611
-1.009
-950
-1.025
Ambulantiseringsmiddelen Arnhem Aanpassing op basis van regioafspraken
228
228
0
0
0
BBZ Buig - indexatie bijstanduitkeringen
39
39
39
39
39
Beschermd wonen - uitstel
0
425
325
325
325
Tot de VJN Beginstand voorjaarsnota Mutaties voorjaarsnota Autonome ontwikkelingen
Voorjaarsnota 2026
23 van 59
Programma Maatschappij
Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2026 2027 2028 2029 2030
Autonome ontwikkelingen (vervolg) Bestrijding eenzaamheid - suicide preventie
0
-9
-9
-9
-9
Doelgroepenvervoer - kostenstijging en inzet bestemmingsreserve
0
90
100
-120
-157
Maatwerkvoorzieningen Jeugd indexering
-360
-360
-360
-360
-360
Maatwerkvoorzieningen Wmo Indexering
-355
-355
-355
-510
-670
0
-20
-20
-20
-20
-60
-94
-181
32
169
Openbaar basisonderwijs indexering kosten bouw IKC de Brug
0
-9
-9
-9
-9
RSD exploitatie - autonome ontwikkeling
-4
-251
-244
-23
-38
VGGM - actualisatie begroting GGD
-32
-280
-280
-280
-280
Wmo hulpmiddelen - bijraming budget
-15
-15
-15
-15
-15
-420
-355
-229
-86
-96
1Stroom - uitbreiding formatie Sociaal domein
0
-47
-47
0
0
Maatwerkvoorzieningen WMO vergrijzing
0
0
-25
-40
-50
Minimabeleid - Uniformering Individuele Inkomenstoeslag (IIT)
0
-9
-18
-27
-27
Openbaar groen - implementatie beheerpakket
-20
0
0
0
0
Toegang jeugd - Hervormingsagenda
-400
-280
-120
0
0
Uniformeren Gelrepas - gelijktrekken beide gemeenten
0
-19
-19
-19
-19
-979
-965
-1.237
-1.036
-1.121
-28.132
-27.955
-27.662
-27.133
-27.211
Mantelzorg - gelijkstelling waardering gemeenten MGR - actualisatie begroting
Bestaand beleid - actualisatie
Totaal mutaties voorjaarsnota Eindstand voorjaarsnota
Toelichting voorgestelde financiële bijstellingen In de onderstaande tabel worden de begrotingswijzigingen met een financieel effect > € 10.000 toegelicht. De overige kleinere wijzigingen zijn als een totaalregel opgenomen. Voorgestelde begrotingswijziging
Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2026 2027 2028 2029 2030
Autonome ontwikkelingen Ambulantiseringsmiddelen Arnhem 228 228 0 0 0 Aanpassing op basis van regioafspraken De gemeenten in Centraal Gelderland maakten in 2023 financiële afspraken om zich voor te bereiden op de doordecentralisatie. Omdat de decentralisatie telkens wordt uitgesteld, hebben de regiogemeenten en Arnhem besloten de afspraken te verlengen tot en met 2027. In 2026 ontvangt de gemeente € 228.000 van Arnhem. Dit bedrag geldt ook voor 2027, hier wordt nog een indexering op toegepast.
Voorjaarsnota 2026
24 van 59
Voorgestelde begrotingswijziging
Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2026 2027 2028 2029 2030
Autonome ontwikkelingen (vervolg) BBZ Buig - indexatie 39 39 39 39 39 bijstanduitkeringen Uitkeringen: Er worden vanaf dit jaar hogere uitgaven verwacht op basis van de geprognotiseerde kosten voor de uitkeringen vanuit de RSD. Dit heeft voor een groot gedeelte te maken door de verhoging van het minimumloon. De kosten stijgen structureel met € 352.000. SPUK Bijstanduitkering: Op basis van de voorlopige toekenningsbeschikking vanuit het Rijk wordt voor 2026 een bijstelling van € 391.000 aan inkomsten geraamd. Beschermd wonen - uitstel
0
425
325
325
325
In de najaarsnota 2023 is er budget beschikbaar gesteld voor de decentralisatie beschermd wonen, maar dit budget hoeft niet te worden ingezet omdat de decentralisatie door het Rijk is uitgesteld. De verwachting is dat de decentralisatie beschermd wonen niet zal plaatsvinden in 2027 en naar waarschijnlijk pas in 2028. Hierover zijn nog geen bestuurlijke uitspraken over gedaan. De financiele gevolgen kunnen worden opgevangen met het huidige budget, aangevuld met de bestemmingsreserve beschermd wonen. Daarom wordt voorgesteld om het budget voor 2027 af te ramen met € 425.000 en vanaf 2028 structureel €325.000. Doelgroepenvervoer - kostenstijging 0 90 100 -120 -157 en inzet bestemmingsreserve In de Voorjaarsnota 2025 is voorgesteld om de verwachte kostenstijging in 2027 en 2028 te dekken uit de bestemmingsreserve Doelgroepenvervoer. Op basis van de gewijzigde meerjarenbegroting van de BVO DRAN worden er in de jaren 2027 en 2028 lagere kosten voorzien dan begroot. Hierbij wordt er voorgesteld om dekking vanuit de reserve voor de jaren 2027 en 2028 te verlagen met € 90.000 in 2027 en € 100.000 in 2028. Voor 2029 kan er dekking uit de bestemmingsreserve doelgroepenvervoer ingezet worden voor een bedrag van € 111.000. Na deze inzet blijft er een tekort van € 9.300 in 2029 en € 157.500 in 2030.
De lasten zijn opgenomen in programma 2 - Maatschappij, de dekking uit de reserve is onderdeel van programma 4 - Algemene dekkingsmiddelen. Maatwerkvoorzieningen Jeugd -360 -360 -360 -360 -360 indexering Door de stijging van de lonen binnen de zorg en daarmee ook de kosten, moet de gemeente een indexering toepassen voor Jeugd volgens de systematiek van de Inkoop sociaal domein Centraal Gelderland. Voorgesteld wordt een bedrag van € 360.000 structureel bij te ramen. Er is hierbij uitgegaan van de nu bekende indexatie 2026, deze is ook toegepast op de volgende jaren. Maatwerkvoorzieningen Wmo -355 -355 -355 -510 -670 Indexering Jaarlijks indexeren we de tarieven voor de maatwerkvoorzieningen binnen de Wmo volgens de contractueel vastgestelde methodiek. Omdat de indexatie per jaar verschilt, moeten we de prognose ieder jaar aanpassen. De jaren 2029 en 2030 maakten nog geen deel uit van de vorige structurele prognoses (voorjaarsnota 2024). Daardoor vallen de nu voorgestelde aanpassingen duidelijk hoger uit. Mantelzorg - gelijkstelling 0 -20 -20 -20 -20 waardering gemeenten De mantelzorgwaardering is in 2024 en 2025 via een motie vastgesteld en daarmee gelijkgesteld aan Duiven. Vanuit deze motie wordt de mantelzorgwaardering in 2026 voortgezet. Voor 2027 is nog geen verhoging vastgesteld en is nu slechts € 5.000 beschikbaar.
Om de mantelzorgwaardering in 2027 voort te zetten is een extra bedrag van € 25.000 nodig.
Voorjaarsnota 2026
25 van 59
Voorgestelde begrotingswijziging
Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2026 2027 2028 2029 2030
Autonome ontwikkelingen (vervolg) MGR - actualisatie begroting
-60
-94
-181
32
169
Op basis van de gewijzigde meerjarenbegroting van de verbonden partij MGR zijn er een budgetaanpassingen nodig. Dit komt met name door indexatie en uitstroom Sociale werkvoorziening. RSD exploitatie - autonome -4 -251 -244 -23 -38 ontwikkeling De huidige bestuurlijke opdracht loopt per 2027 af. De afgelopen jaren is gebleken dat de dienstverlening van de RSD aan onze inwoners complexer is geworden door veranderde problematiek. In het project financieel gezond is eerder besloten de kosten van deze bestuurlijke opdracht per 2027 niet langer te begroten. Bij nader inzien heeft dit, door de veranderde problematiek, grote gevolgen voor onze inwoners. Voorgesteld wordt om de omvang van de bestuurlijke opdracht in gelijke grote voor 2027 en 2028 op te nemen in de begroting. In afwachting van een benchmark naar de dienstverlening van de RSD, wordt een voorlopig bedrag opgenomen van € 230.000 voor de bestuursopdracht ter verhoging van de structurele begroting RSD. VGGM - actualisatie begroting GGD
-32
-280
-280
-280
-280
De actualistie van de meerbegroting VGGM voor het onderdeel GGD zorgt voor een structurele verhoging van € 260.000. voor 2026 geld een bedrag van € 32.000 Wmo hulpmiddelen - bijraming -15 -15 -15 -15 budget Door de stijging van de prijzen voor Wmo hulpmiddelen is aanpassing van het budget noodzakelijk.
-15
Overige kleinere bijstellingen
0
-18
-18
-18
-18
Totaal Autonome ontwikkelingen
-559
-611
-1.009
-950
-1.025
Bestaand beleid - actualisatie 1Stroom - uitbreiding formatie 0 -47 -47 0 Sociaal domein 1. Programmamanager: De programmanager is cruciaal voor het opstellen en uitvoeren van de nieuwe meerjarige uitvoeringsagenda, het organiseren van integrale samenwerking en het borgen van “werken volgens de bedoeling”. De kosten bedragen € 120.000 per jaar, te verdelen volgens de vaste verdeelsleutel. De programmamanager is begroot tot aan de beoogde fusie.
0
2. Programma ondersteuner; De ondersteuner is de rechterhand van de programmamanager en is nodig om te helpen bij het plannen van bijeenkomsten in het participatietraject voor het opstellen van het nieuwe uitvoeringsprogramma. Daarnaast zal de ondersteuner interne en externe gespreksgroepen leiden. De kosten (€ 24.000) worden gedekt vanuit het innovatiebudget en worden overgeheveld naar 1Stroom. De programma ondersteuner is begroot tot aan de beoogde fusie. Maatwerkvoorzieningen WMO 0 0 -25 -40 -50 vergrijzing De prognoses voor huishoudelijke ondersteuning en voor begeleiding en dagbesteding is opnieuw berekend op basis van het huidige landelijke beleid. Hierbij zijn de ontwikkelingen zoals de vergrijzing meegenomen.
Voorjaarsnota 2026
26 van 59
Voorgestelde begrotingswijziging
Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2026 2027 2028 2029 2030
Bestaand beleid - actualisatie (vervolg) Minimabeleid - Uniformering 0 -9 -18 -27 -27 Individuele Inkomenstoeslag (IIT) De IIT-bedragen van Westervoort liggen momenteel lager dan die van Duiven. Harmonisatie is noodzakelijk om inwoners gelijk te behandelen en aan te sluiten bij regionale standaarden. Om de impact op de begroting te dempen, wordt voorgesteld het benodigde aanvullende bedrag van € 27.000 gefaseerd op te nemen. Toegang jeugd - Hervormingsagenda
-400
-280
-120
0
0
De gemeenteraad heeft voor 2026 een bestemmingsreserve van € 400.000 gevormd voor de uitvoering van de Hervormingsagenda Jeugd. Vanuit deze reserve worden de eerste kosten van de volgende activiteiten gedekt: Fase 1 (2026) - basis op orde brengen en werken aan een licht Sterk Lokaal Team met betere triage en regie; Fase 2 (2027 en 2028) - toewerken naar een volledig Sterk Lokaal Team volgens landelijke eisen. Hiermee levert Westervoort een evenredige bijdrage aan deze gezamenlijke en wettelijk voorgeschreven ontwikkeling. Uniformeren Gelrepas 0 -19 -19 -19 -19 gelijktrekken beide gemeenten Westervoort en Duiven hebben nog verschillende bedragen en categorieën voor de Gelrepas. In de aanloop naar de nieuwe aanbesteding, worden deze bedragen gelijkgetrokken om de uitvoerbaarheid en gelijkwaardigheid voor de beide gemeenten te garanderen. Door de harmonisatie zijn de eenmalige implementatiekosten voor Duiven en Westervoort gehalveerd, wat een voordeel van € 11.000 per gemeente oplevert. Overige kleinere bijstellingen
-20
0
0
0
0
Totaal Bestaand beleid - actualisatie
-420
-355
-229
-86
-96
Totaal voorgestelde bijstellingen
-979
-965
-1.237
-1.036
-1.121
Voorjaarsnota 2026
27 van 59
Programma 3 - Omgeving Inleiding Binnen dit programma vallen de beleidsvelden ruimtelijke ontwikkeling, beheer en onderhoud openbare ruimte, vergunningen, toezicht en handhaving en economie. Externe ontwikkelingen Netcongestie Netcongestie raakt direct aan onze gemeentelijke opgaven voor woningbouw, economie, energietransitie en ruimtelijke ordening. Begin 2026 zijn er een 3-tal ontwikkelingen die relevant zijn voor onze gemeente: 1. Het nieuwe ACM-prioriteringskader (maatschappelijk prioriteren); 2. Het recente bericht van TenneT over een mogelijke aansluitstop; 3. De concept-wijziging van de Omgevingsverordening Gelderland, met instructieregels over netbewust bouwen en regionaal programmeren. De mogelijke impact van deze ontwikkelingen, die elkaar versterken, is potentieel groot voor onze woningbouw, economische opgaven en energietransitie. Provinciale Omgevingsvisie De provincie heeft een nieuwe omgevingsvisie in voorbereiding. De verwachting is dat deze in 2026 wordt vastgesteld. In het werkconcept worden drie grote thema's benoemd: 1. Toekomstbestendig Gelderland – omgaan met klimaat, energie en water. 2. Divers Gelderland – verschillen tussen regio’s en hun eigen kracht. 3. Dynamisch Gelderland – wonen, werken, mobiliteit en demografie.
De impact voor onze gemeente is nog niet bekend, maar zal naar verwachting niet groot zijn omdat het concept aansluit bij bestaande visies onder andere die in regionaal verband (GMR) zijn opgesteld. Wat willen we bereiken? De gemeente streeft naar het behouden en versterken van gezonde, veilige, vitale, duurzame, leefbare en aantrekkelijke leefomgeving. Beleidskaders • Watertakenplan de Liemers (WTP) 2022-2026; • Mobiliteitsvisie Westervoort 2040; • Omgevingsvisie Westervoort 2021; • Woonvisie 2021; • Verstedelijkingsstrategie 2021; • Regioarrangement 2023; • Woondeal 2.1 2025; • Woon-zorgvisie 2025; • VTH Beleidsplan 2024; • Grondbeleid 2025; • Programma Duurzaamheid.
Voorjaarsnota 2026
28 van 59
Verbonden partijen • Omgevingsdienst Groene Metropool; • Groene Metropool Regio; • Veiligheids- en Gezondheidsregio Gelderland Midden. Wat willen we bereiken en wat gaan we daarvoor doen? Speerpunt 3.1 Een duurzaam thuis De lokale woonvraag en bovenlokale vraag uit de regionale woningmarkt waar de gemeente onderdeel van uitmaakt, leiden tot de vraag naar nieuwe woonlocaties. De gemeente bouwt naar behoefte de juiste woning op de juiste plek op het juiste moment. Om aan de grote behoefte aan woningen te kunnen gaan voldoen moet de voor woningbouw ingezette versnelling worden doorgezet. Daarvoor zijn zowel de al bekende inbreidingslocaties als het Centrum en Westervoort-Noord hard nodig. De gemeente wil de juiste woningen realiseren rekening houdend met de geconstateerde woningbehoefte en met doorstroming uit de bestaande voorraad. Doel Een duurzaam woningaanbod dat aansluit op de wensen en behoeften van de inwoners van de gemeente.