20250127-rv-koersdocument-tussengebied-duiven-westervoort-bijlage-1-koersdocument

Koersdocument tussengebied Duiven-Westervoort Oktober 2024

i.s.m. Rutger Oolbekkink

Colofon

Auteurs

Dit document is gemaakt in opdracht van en in nauwe samenwerking met de gemeente Duiven en de gemeente Westervoort, door Strootman Landschapsarchitecten, in samenwerking met Rutger Oolbekkink.

Strootman Landschapsarchitecten Opdrachtgevers Gemeente Duiven Gemeente Westervoort

Al het beeldmateriaal: © Strootman Landschapsarchitecten, tenzij anders aangegeven. Sommige beelden zijn afkomstig van internet, daarvan is het beeldrecht soms onduidelijk. Rechthebbenden kunnen contact opnemen met Strootman Landschapsarchitecten.

Klankbordgroep Milieuvrienden Duiven De Horsterhof Waterschap Rijn en IJssel Stichting De Mooie Gronden Inwoners van het tussengebied LTO Noord

Oktober 2024

Provincie Gelderland

Strootman Landschapsarchitecten

Gemeente Duiven

Gemeente Westervoort

Funenpark 1D

Koning Willem-Alexan-

Dorpsplein 1

1018 AK Amsterdam

derplein 1

6931 CZ Westervoort

bureau@strootman.net

6921 ES Duiven

www.westervoort.nl

T. (310) 204 19 41 69

www.duiven.nl

T. 026 3179911

T. 0316 279111

INHOUDSOPGAVE

01 Inleiding 05 02 Uitgangspunten verkenning voor het koersdocument

09

03 Koers op hoofdlijnen 15 04 Doorkijk naar het vervolg 41

01 INLEIDING 4

1. INLEIDING Waarom een koersdocument voor het tussengebied Duiven-Westervoort? Het landschap tussen Duiven en Westervoort staat onder druk. De afgelopen decennia zijn Duiven en Westervoort steeds verder naar elkaar toegegroeid. Dit, terwijl een toegankelijk, aantrekkelijk en divers landschap van levensbelang is, niet alleen als uitloopruimte voor de bewoners van Duiven en Westervoort, maar ook voor de werknemers van de omliggende bedrijventerreinen. Ook biedt dit landschap, terwijl het onder druk staat, een thuis aan talloze plant- en diersoorten en is het een kleine oase van rust tussen alle ontwikkelingen rondom. Reden genoeg om ermee aan de slag te gaan en ervoor te zorgen dat hier ook in de toekomst ruimte blijft voor een groen, aantrekkelijk en biodivers landschap. Dat is ook gebeurd: in 2021 en 2022 is er een verkenning geïniteerd door een aantal actieve burgers uit Duiven, naderhand georganiseerd in de Stichting Mooie Gronden, die daarbij Strootman Landschapsarchitecten in de hand hebben genomen. Tijdens dit proces zijn interviews en workshops georganiseerd met

belanghebbenden om het gebied op de kaart te zetten, een lokaal netwerk te bouwen, en scenario’s en een gezamenlijke visie te ontwikkelen. De gemeenten Duiven en Westervoort waren geen initiatiefnemers van dit proces maar zijn wel via presentaties en het bijwonen van workshops op de hoogte gehouden. Vanuit deze verkenning kregen de gemeenten het advies om de handschoen op te pakken en te werken aan een gezamenlijke visie voor een blijvend groengebied in deze kwetsbare ‘tussenzone’. Dit advies sluit goed aan op de ideeën uit de ‘Onderzoeksagenda gebiedsuitwerkingen Verstedelijkingsstrategie Arnhem Nijmegen Foodvalley’, waarin ambities zijn opgenomen voor groenblauwe verbindingszones, waaronder één in het gebied tussen Duiven en Westervoort (zie p12 voor meer informatie). Naast deze stukken zijn er allerlei aanleidingen om een visie voor het gehele tussengebied uit te werken en een verder

Bijschrift

gebiedsproces op te starten. Te denken valt aan de ambities voor het Rivierklimaatpark IJsselpoort, de voorgenomen ontwikkeling van Westervoort-Noord en de daarvoor

Werksessies voor de verkenning in 2021-2022.

benodigde verplaatsing van de sportvelden

5

van Westervoort. Uiteindelijk hebben de gemeenten Duiven en Westervoort besloten om

•

een verder gebiedsproces op te starten en te werken aan een ‘koersdocument’. Dit is een ruimtelijk kwaliteitskader voor de toekom-

gebied.

verbinding met het Duivense sportpark

Het stimuleren van een transitie van

noodzakelijk is als het sportpark op

agrarische functies tot natuurinclusief

Duivens grondgebied komt.

grondgebruik. •

•

Er is vanuit het huidige gemeentelijk

Het onderzoeken van kansen voor sport,

beleid geen woonopgave voorzien in het

stige ontwikkeling van het gebied als geheel

recreatie en bewegen voor inwoners

gebied, wel zijn er kansen om tegemoet

en de deelgebieden daarbinnen. De uitgangs-

van Duiven en Westervoort, bij voorkeur

te komen aan de behoefte voor een

punten vanuit de gemeenten zijn beschreven

geclusterd in één zone met als randvoor-

kleinschalige vorm van CPO (Collectief

in een startnotitie (bijlage 1) die op 6 maart

waarde dat de functies royaal met groen

Particulier Opdrachtgeverschap) voor in-

2023 in Westervoort en op 18 april 2023 in

en natuurinclusief/klimaatadaptief

novatieve en circulaire woningbouw. Een

Duiven is vastgesteld in de gemeenteraden

worden ingericht. Als gevolg van de ont-

eventuele, in omvang beperkte, woon-

van beide gemeenten.

wikkeling Westervoort-Noord moeten de

functie moet aansluiten bij het idee van

Hierin staat beschreven dat voor alle op-

bestaande sportvelden worden verplaatst

behoud van de groene functie van het

gaven in het gebied het uitgangspunt van

waarvoor mogelijk in het tussengebied

gebied en moet daarom een zeer groene

natuurinclusieve gebiedsontwikkeling geldt.

geschikte locaties voor een sportpark

en biodiverse uitstraling hebben.

Dat betekent versterking van de biodiversi-

van 10-15ha zijn. Vanuit de gemeente

teit en benutten van de mogelijkheden van de

Duiven is meegegeven dat een fysieke

natuur voor bijvoorbeeld klimaatadaptatie, landbouw en recreatie. Zowel Duiven als Westervoort hebben in hun Omgevingsvi-

Westervoort

Rivierweg

Engsestraat

sies (par. 3.5.4) biodiversiteit als opgave benoemd binnen het thema ‘Klaar voor de

Horsterhof

toekomst’. In de Omgevingsvisie van Duiven zijn in het onderhavige tussengebied expliciet de kansen voor natuurontwikkeling en (vrijetijds)economie benoemd.

Spoorlijn

Verder zijn er in de startnotitie nog bijzondere opgaven benoemd waaraan gewerkt moet worden in het koersdocument: •

Invulling geven aan de groenblauwe verbindingszone, meer (10%) groenblauwe dooradering en het toevoegen van groene randen in en langs het hele

6

Dronebeeld van het plangebied (binnen de witte lijnen) van 105 hectare. De preciezere contouren zijn te vinden op de volgende pagina.

Aansluitend is gestart met gesprekken met de Duivense sportverenigingen op Het Horsterpark en op de Nieuweling. Dit om te achterhalen of er naast de opgave voor sport voor Westervoort ook een Duivense sportopgave is. Daarna is gesproken met de grondeigenaren en inwoners van het tussengebied. Dit om te achterhalen hoe zij de situatie zien en welk toekomstbeeld zij hebben.

Gevolgde stappen voor dit koersdocument

Leeswijzer Het koersdocument is een kaderstellend document met een ontwerpschets voor de ontwikkeling van het tussengebied die bestaat uit een aantal lagen en uitwerkingen van deellocaties. De toelichting van deze koers vindt u in de volgende hoofdstukken: •

Hoofdstuk 2: Uitgangspunten voortraject

•

Hoofdstuk 3: Koers op hoofdlijnen

•

Hoofdstuk 4: Doorkijk naar het vervolg

Strootman Landschapsarchitecten is aan de slag gegaan met de startnotitie en de uitkomsten uit de gesprekken met belang-

Westervoort-Noord

Bedrijventerrein

hebbenden om een koersdocument te maken. Dit is gedaan in nauwe samenwerking met de opdrachtgevers, klankbordgroep (vertegenwoordigers van eigenaren, omwonenden, Stichting De Mooie Gronden, Mileuvrienden Duiven, Waterschap) en een ambtelijke

Westervoort

Ploen-noord

kerngroep. Ook is er een breed participatiemoment geweest op 29 februari 2024 waarin omwonenden konden meedenken over de toekomstige koers voor het tussengebied. Daarnaast is er een gezamenlijke raadsavond geweest (16 april 2024) waarin de raden van de gemeenten Duiven en Westervoort zijn

Horsterpark Duiven

geïnformeerd over de tussenstand. Ook is er een brede inloopavond geweest voor de inwoners van heel Duiven en Westervoort, op 28 augustus 2024. Binnen de zwarte lijnen de contouren van het plangebied voor dit koersdocument. Het plangebied is onderdeel van een bredere groenzone tussen Duiven, Westervoort en bedrijventerreinen die onder druk staat van verstedelijking, uitbreiding van infrastructuur en nieuwe werklocaties.

7

02 UITGANGSPUNTEN VERKENNING VOOR HET KOERSDOCUMENT 8

2. UITGANGSPUNTEN UIT DE VERKENNING VOOR HET KOERSDOCUMENT Dit gebied bevat tal van kwaliteiten, knel-

Grijp bestaand beleid aan om het tussen-

lingen is het landschap onder druk komen te

punten en kansen die aanknopingspunten

gebied blijvend als groen landschap op

staan, waardoor een ingesloten gebied (zie

bieden voor het maken van een toekomstvisie

de kaart te houden en verder te ontwik-

zwarte omkadering) is ontstaan, omringd

voor het gebied. Ook zijn er in de verkenning

kelen.

door infrastructuur, bedrijventerreinen en

Denk alvast na over de organisatievorm

bebouwing. Het grenst aan twee zijden aan

die nodig is om de koers te bewerkstel-

bedrijventerreinen zonder landschappelijke

ligen.

inpassing, waardoor het risico op verdere

Bouw voort op de ruimtelijke verkenning

verstedelijking groot is. Dit zou zonde zijn,

van het voortraject

omdat het gebied al waardevolle kwaliteiten

(het voortraject voor dit koersdocument) een

4.

5.

aantal adviezen meegegeven voor het maken van dit koersdocument. In dit hoofdstuk is een aantal van de uitgangspunten voor de verkenning, die gebruikt is als onderlegger

6.

voor de koers, op een rij gezet. De uitgangspunten zijn: 1.

Bescherm dit kwetsbare tussengebied tegen oprukkende verstedelijking

2.

Bescherm wat goed is en bouw voort op de huidige kwaliteiten.

3.

Benut kansen om het landschap beter te verbinden met de omgeving, beleefbaarder te maken en meer groene kwaliteiten toe te voegen

Tussengebied in 1992 (bron Topotijdreis).

heeft. De uitdaging is om te voorkomen dat

Uitgangspunt 1: Bescherm dit kwetsbare tussengebied tegen oprukkende verstedelijking.

het verder dichtgroeit, zodat de kans voor een groene leefomgeving met lokale landbouw, recreatie en ecologische verbindingen behouden blijft.

Het tussengebied maakt deel uit van een steeds verder verstedelijkend rivierenlandschap in de Liemers. Door diverse ontwikke-

Tussengebied in 2022

Gevreesde situatie tussengebied (montage): dichtgroeien tussengebied Westervoort-Duiven.

9

Uitgangspunt 2: Bescherm wat goed is en bouw voort op de huidige kwaliteiten. Het tussengebied en omgeving hebben uiteenlopende functies en kwaliteiten zoals het Horsterpark, verschillende sportverenigingen, de biologische boerderij Horsterhof, een interessant natuurgebied op een Knotwilgenrij in het gebied

voormalige vuilstort, een karakteristieke dorpsrand en historische boerderijen. De Rijksweg is een historische verbinding, en de Engsestraat een oud dorpslintje. Het gebied is grotendeels een kommenlandschap en was vroeger inundatiegebied. Het heeft daarmee een open karakter. Deze verschillende landschappelijke, cultuurhistorische, ecologische en recreatieve kwaliteiten worden helaas niet altijd benut, benadrukt of in ere gehouden. Ook is het gebied rijk aan allerlei dieren en planten, waaronder ijsvogels, vleermuizen, bijzondere insectensoorten en de sperwer. Het willen behouden van hun leefgebied is op zich al reden genoeg om in te zetten op het verder beschermen en ontwikkelen van het

Mooie boerderij langs de Duivense Eng

10

tussengebied als groen, biodivers landschap.

Een selectie van dieren aanwezig in het gebied (foto’s: Patriek Vleeming).

Uitgangspunt 3: Benut kansen om het landschap beter te verbinden met de omgeving, beleefbaarder te maken en meer groene kwaliteiten toe te voegen.

Kans: betere verbindingen tussengebied met omringende groengebieden (beeld: huidige tunneltje onder het spoor richting het Horsterpark).

Naast de kwaliteiten in het gebied, zijn er ook nog allerlei gemiste kansen. Bedrijventerrein, N-wegen of de spoorlijn zijn nooit ver weg, waardoor mooie plekken of uitzichten continu worden afgewisseld met harde randen of verkeersgeluid. Het landschap is vrij open waardoor deze zaken goed opvallen. De biodiversiteit van de agrarische percelen is nog niet optimaal. Er liggen volop kansen om meer groene kwaliteiten toe te voegen en de ‘schuurpunten’ zo te verzachten

Kans: de biodiversiteit van de intensief gebruikte landbouwgronden is nog niet optimaal en kan worden vergroot.

of te verbergen. De verschillende onderdelen staan vaak op zichzelf, niet verbonden door een recreatief wandel- of fietsnetwerk en/of gescheiden door infrastructuur. Er zijn volop kansen om de kwaliteiten van het gebied goed met elkaar te verbinden door een recreatief netwerk en hiermee het landschap beleefbaarder te maken voor inwoners en recreanten. Kans: betere landschappelijke inpassing bedrijventerreinen (beeld: huidige zicht vanuit tussengebied op bedrijventerrein).

11

Waardevolle relatie dorp en landschap Groene buffer

Entrees

Uitgangspunt 4: Grijp bestaand beleid aan om het tussengebied blijvend als groen landschap op de kaart te houden en verder te ontwikkelen.

Uitgangspunt 5: Denk alvast na over de organisatievorm die nodig is om de koers te bewerkstelligen.

Voor dit gebied bestaat beleid en zijn plan-

•

ning zijn er enkele organisatorische adviezen voor dit koersdocument: schap en provincie (ook ná het maken van

schapsontwikkelingsplan, de omgevingsvisie

het koersdocument). •

aan die zorgt voor een proces waarin

megen-Foodvalley. In alle stukken wordt het

partijen zich gehoord voelen, geïnspi-

belang van het gebied als groene buffer

reerd worden, samen kennis ontwikkelen

belicht. Bijvoorbeeld in de omgevingsvisie,

en samenwerken.

waarin de Duivense Eng als ‘Waardevolle

•

relatie dorp en landschap’ is opgenomen ‘groenblauw raamwerk’. In de integrale

het als eenheid op de kaart komt te

met als kansrijke combinatie een combinatie van publieke en private middelen.

Met de vele ontwikkelingen en opgaves die op

Op deze punten wordt verder ingegaan in

het projectgebied afkomen, zou het koersdo-

hoofdstuk 4 (doorkijk naar het vervolg).

Deze ambities kunnen alleen gerealiseerd worden als de betrokken partijen ook langdurige afspraken gaan maken over het behoud van het tussengebied.

Zoekgebied voor 'meer landschap'

Geef alvast richtingen mee over een passende financiering en organisatievorm,

zijn binnen de verstedelijkingsstrategie.

12

staan. •

lijkingsstrategie staat het tussengebied aan-

cument een interessant pilotproject kunnen

Uitbreiding bedrijventerrein

Geef het gebied een nieuwe naam zodat

gebiedskaart voor de Liemers in de verstedegeduid als zoekgebied voor ‘meer landschap’.

Grotere uitleglocatie woningbouw

Stel een onafhankelijke gebiedsregisseur

in de verstedelijkingsstrategie Arnhem-Nij-

en een groot deel van het tussengebied als

Integrale gebiedskaart van de Liemers uit de verstedelijkingsstrategie.

Betrek naast de gemeente ook water-

nen en visies ontwikkeld zoals o.a. het landvan Duiven, en het groenblauwe raamwerk

Omgevingsvisiekaart 'waarden erfgoed, landschap en cultuur', met daarop onder andere de groene buffer, waardevolle relatie dorp en landschap en mogelijke entrees. In de groene buffer worden Ploennoord (Duiven) en Westervoort-noord niet meegenomen.

Naast de ruimtelijke adviezen uit de verken-

Uitgangspunt 6: Bouw voort op de ruimtelijke verkenning van het voortraject.

Onder andere: Natuurgebied Driegaarden, De Horsterhof, Het Horsterpark en De Eng. •

de kwaliteiten en onderzoek hoe een groenblauwe en/of recreatieve structuur

van het tussengebied die als basis kunnen

door kan lopen in deze nieuwe woon- en

dienen voor dit koersdocument. De principes Beschouw, frame, bescherm en ontwikkel het hele groengebied tussen Duiven, Westervoort en de bedrijventerreinen als één geheel. •

Zorg voor groene randen, waardoor met name het bedrijventerrein minder dominant aanwezig is. Zet daarnaast in op

Westervoort

de groene buffer. Bescherm bestaan-

gekomen voor de toekomstige ontwikkeling

•

Houd binnen de geplande bouwplannen rekening met hun ligging grenzend aan

Uit het voortraject is een aantal principes

zijn als volgt:

Bedrijventerreinen

bonden zijn door een recreatief netwerk.

Duiven

1

werkgebieden. •

Bedrijventerreinen

Zet in op bescherming van de groene buffer zodat het gebied niet verder dichtgroeit. Bouw voort op de uitgangspunten uit de verstedelijkingsstrategie, onderdeel van het regioarrangement en

Westervoort

het NOVEX uitvoeringsperspectief en -agenda.

gebied. Denk daarbij aan een natuurlijke inrichting van de wetering en houtwallen

Duiven

2

een groenblauwe dooradering in het hele

Rivierklimaatpark

Duivense broek

tussen de percelen. Laat dit netwerk doorlopen in de woon- en werkgebieden. •

Benut de potentie als dagelijks groengebied voor 57.000 inwoners en werknemers van Duiven en Westervoort. Zorg daarom voor goede entrees en verbindingen met de omliggende kernen.

•

Zet in op recreatieve en ecologische verbindingen met omliggende groengebieden. Het gebied wordt daarmee een

3

Looveld

uitvalsbasis voor omwonenden. •

Zorg dat de kwaliteiten van het gebied goed bereikbaar zijn en met elkaar ver-

Principes uit het voortraject: Het gebied als één samenhangend groengebied ontwikkelen (1), maak een groene rand om het gebied en voldoende groenblauwe dooradering (2), zorg voor ecologische en recreatieve verbindingen (3)

13

NB: Hier staat Ploen-Noord nog ingetekend als groen gebied, inmiddels is hier ook woningbouw gepland. De kaarten laten de toenmalige stand van zaken zien.

03 DE KOERS OP HOOFDLIJNEN 14

3. DE KOERS OP HOOFDLIJNEN

Opzet en doel van de koers.

in paragraaf 3.1. Kansen voor beweging

Duivense Eng en de Rivierweg (richting

buiten het sportpark worden vooral

Driegaarden). In paragraaf 3.4 zijn deze

De koers is bedoeld als een samenhangend,

gezocht in het toevoegen van wandelom-

plekken verder uitgewerkt.

ruimtelijk perspectief voor de toekomst van

metjes en fietspaden (zie punt 5).

5.

Tenslotte zijn de kansen voor het

Vervolgens is er onderzocht welke

versterken van het recreatief netwerk

lijnen uit voor de toekomst en de kaders

groenblauwe dooradering er al in het

in kaart gebracht. Op twee plekken is

waarbinnen kleinschaligere en gedetailleer-

gebied is en hoe de bestaande lijnen in

nader ingezoomd om te kijken hoe de

dere ontwikkelingen kunnen plaatsvinden.

het landschap (wegen en water) kunnen

aansluiting van het tussengebied op de

dienen als basis voor het opplussen

omgeving kan worden verbeterd. Dit is

van de groenblauwe dooradering in het

te lezen in paragraaf 3.5.

het gehele tussengebied. Het zet de grote

2.

In het gebied komt een nieuwe balans tussen landbouw, natuur en ruimte voor uitloop en recreatie. Er blijft plek voor de landbouw in

gebied. Dit is beschreven in 3.2. 3.

Hierna is er gekeken naar de groene

dit tussengebied maar er komt meer ruimte

rand rondom het tussengebied die er-

voor groenblauwe dooradering, beleving en

voor dient om het gebied tot één geheel

een biodiverse, klimaatadaptieve inrichting

te smeden en de bedrijventerreinen uit

van het gebied.

zicht te houden. Hoe breed moet de rand zijn? Wat voor soort rand moet het zijn?

De koers is als volgt opgebouwd: 1.

In paragraaf 3.3 wordt hier een voorstel

Er is gezocht naar kansen voor sport in het gebied (ook voor Duiven) en een

voor gedaan. 4.

In het tussengebied bevindt zich een

geschikte locatie voor het sportpark van

aantal kansrijke locaties voor een

de gemeente Westervoort om naar het

meer biodiverse en klimaatadaptie-

tussengebied te verplaatsen. Omdat deze

ve inrichting, zoals het toekomstige

ontwikkeling een groot ruimtebeslag

sportpark, de centraal gelegen wetering

vraagt is de keuze voor de locatie goed

en de gemeentelijke gronden langs de

overwogen en hierover is meer te lezen

15

Nieuwgraaf

Driegaarden

Graafstaete

Het Ambacht

Focusgebied Duivense Eng

Westervoort

Sportpark Duiven

N 0

16

200m

Horsterpark

Duiven

Koers voor het tussengebied: één samenhangend, groen, blijvend landschap tussen Duiven en Westervoort 1. Verplaats Sportpark Westervoort naar meest geschikte plek, en gebruik het om blijvend groene kwaliteiten aan het landschap toe te voegen. Verplaats het sportpark naar het zuidenwesten van het deelgebied, en zorg voor ruim voldoende robuuste groene inrichting en inbedding in het landschappelijke raamwerk.

2. Versterk de groenblauwe dooradering door aan te haken op bestaande structuren: wegen, sloten, lanen en singels.

4. Verander de Weteringzone, Duivense Eng, Sportpark Westervoort en omgeving Rivierweg in biodiverse, groenblauwe parels. Bouw de centrale wetering uit tot een groene, recreatieve corridor door het tussengebied. Stimuleer natuurinclusieve landbouw en natuurlijke slootkanten op de Duivense Eng. Zorg voor een goede groene rand naar de rest van het tussengebied, parkeren in de bosstrook aan de zuidwestkant en robuuste interne groenstructuren in het nieuwe sportpark. Stimuleer een goede ecologische verbinding richting Driegaarden vanuit het tussengebied in focusgebied Rivierweg.

Maak natuurlijke oevers langs watergangen van het waterschap Bescherm en versterk huidige lanen en landschapselementen. Voorzie de belangrijkste wegen van brede bloemrijke wegbermen.

5. Versterk de beleving van het landschap door het toevoegen van wandelrondjes en recreatieve fietsroutes.

3. Maak een stevige, gevarieerde groene rand rondom het gehele tussengebied.

Bestaande fietsroutes.

Langs bedrijventerreinen: maak een dichte bosstrook met mantel-kern-zoomvegetaties.

Invullen missende recreatieve fietsverbindingen: Verbinden tussengebied met Horsterpark via een verbeterde tunnel in het zuiden met het bedrijventerrein via een fietspad langs de wetering.

Langs bebouwd gebied en bomenrijen: maak een halfopen bomenweide met zicht onderdoor. Langs waardevolle relatie dorp en landschap Duivense Eng: maak een bloemenweide voor behoud uitzicht.

(Bestaande/geplande) snelfietsroutes.

Bestaande wandelpad sportpark Duiven. Leg nieuwe wandelpaden aan, zodat bewoners van Duiven en Westervoort en werknemers van het bedrijventerrein ommetjes kunnen maken in het gebied.

17

3.1 Verplaats Sportpark Westervoort naar de meest geschikte plek, en gebruik het om blijvend groene kwaliteiten aan het landschap toe te voegen. In Westervoort-Noord is een woningbouw-

1/3de deel functionele ruimtes (parkeren,

Alles bij elkaar kom je uit op zeker 16,5 ha

ontwikkeling gepland op de huidige locatie

clubhuis, paden) en minimaal 1/3de deel

benodigde ruimte voor het nieuwe sportpark.

van de voetbalverenigingen AVW’66 en

groen (bomen, struiken, biodiverse weides,

Daarnaast heeft Duiven een voorwaarde ge-

SC Westervoort en van Tennisvereniging

natuurlijke oevers) op. Deze verhouding is

steld: in het geval het sportpark op Duivens

Westervoort. Deze sportcomplexen voldoen

aangehouden voor het nieuwe sportpark. Er

grondgebied komt, moet er een verbinding

niet meer aan de eisen van deze tijd. Voor

is dus minimaal 5,5 hectare groen nodig om

komen met het sportpark Duiven.

de tennisvereniging geldt daarnaast ook dat

het sportpark in het gebied in te passen.

In eerste instantie waren er vier locaties in

zij vanwege geluidsoverlast geen padelba-

beeld als mogelijke locatie voor de sportvel-

nen kunnen realiseren op deze locatie. De

den: Rivierweg (optie 1), Rijksweg (optie 2),

ontwikkeling van Westervoort-Noord maakt

Spoor (optie 3) en Het Ambacht (optie 4). Op

het mogelijk een nieuw sportcomplex te

plekken die zijn aangeduid als ‘waardevolle

realiseren waar de verenigingen toekomst-

relatie dorp en landschap’ (Omgevingsvisie,

perspectief hebben.

zie blz. 12) en midden in het gebied (waardoor een opdeling van het gebied zou ont-

Tijdens gesprekken met sportverenigingen

staan) zijn op voorhand afgevallen. Tijdens

is afgesproken dat het nieuwe sportpark

het proces van het koersdocument, waarbin-

een clubhuis nodig heeft, zes voetbalvelden,

nen brede participatie heeft plaatsgevonden,

een kortbalveld, vier tennisbanen en padel.

bleek dat de opties 1 (Rivierweg) en optie 2

Hierbij wordt gekeken naar slimme multi-

(Rijksweg) duidelijk niet de voorkeur hebben.

functionele oplossingen en rekening gehouden met eventuele toekomstige sport- en recreatiebehoeften. Op basis van de richtlijnen van NOC-NSF omvat dit 5,5 hectare grond voor de sportvelden en 5,5 ha functionele

Waardevolle relatie dorp en landschap

ruimtes (paden, gebouwen, parkeren). Een vergelijking met groene sportparken in Nederland, inclusief Sportpark Duiven, levert een verhouding van 1/3de deel sportvelden,

18

Sportparken met een een gemiddelde verhouding 1/3de groen, 1/3de functioneel, 1/3de sportveld: Papendal, Amsterdam-West, Amsterdamse Bos

De verschillende opties: 1 Rivierweg, 2 Rijksweg, 3 Spoor, 4 Het Ambacht.

De locaties zijn tevens beoordeeld op basis

gebied. Ondanks dat ook uit de aanvullende

meer biodiverse en natuurlijkere zone die

van zeven criteria, waaronder voldoende

criteria blijkt dat optie 4 zowel ruimtelijk

ook recreatief wordt ontsloten draagt hier-

ruimte voor groen, zo min mogelijk interne

als landschappelijk gezien de beste optie is,

aan bij. De betrokken klankbordgroepleden

barrières en overlast voor omwonenden. Ook

is er mede door de hoeveelheid extra aan

blijven graag betrokken bij de definitieve

op basis van deze criteria vallen opties 1 en

te kopen grond en de financiële gevolgen

inrichting van het sportpark.

2 af.

gekozen voor optie 3. Het is belangrijk er een samenhangend plan

Keuze voor optie 3. Optie 3 en 4 zijn vervolgens beoordeeld op basis van aanvullende criteria (zie tabel), zoals: de hoeveelheid aan te kopen grond, financiële gevolgen, draagvlak bij omwonenden en het effect op de openheid van het tussen-

Tabel eerste afweging opties 1 t/m 4

Landschappelijk gezien kan er ook met optie

komt voor sportvoorzieningen en facili-

3 bij de inrichting van het perceel rekening

teiten binnen een stevig landschappelijk

worden houden om zoveel mogelijk van de

raamwerk. Daarvoor geeft deze koers een

functionele ruimtes richting Het Ambacht te

aantal uitgangspunten mee. Hierover meer in

plaatsen waardoor er rondom de gasleiding

hoofdstuk 3.4.

strook groen kan worden aangelegd. Ook de upgrade van de weteringzone richting een

Tabel nadere afweging opties 3 en 4

19

Nieuwgraaf

Driegaarden

Graafstaete

Focusgebied Duivense Eng

Het Ambacht

Westervoort

Sportpark Duiven Maak bredere natuurlijke oevers langs watergangen van het waterschap

Bijschriften

N 0

20

200m

Horsterpark

Duiven

Bescherm en versterk huidige lanen en landschapselementen Voorzie de belangrijkste wegen van brede bloemrijke wegbermen

3.2 Versterk de groenblauwe dooradering door aan te haken op bestaande structuren: wegen, sloten, lanen en singels. Wat is (de huidige) groenblauwe dooradering?

en populierenlanen en kleibosstroken. In

langs de sloten neemt de waterkwaliteit

dit gebied is dit terug te zien in een aantal

toe (betere leefomstandigheden voor

Onder groenblauwe dooradering (GBDA)

bredere oevers en bloemrijke bermen, het

waterflora en fauna, buffer voor nutriënten

verstaan we de ‘kleine’ natuurelementen

slotenpatroon en de knotbomenrij langs de

en bestrijdingsmiddelen) en worden

die ons landschap in belangrijke mate

Engsestraat. De Rijksweg en Mastweg zijn

cultuurhistorische patronen versterkt, wat

vormgeven. Groenblauwe dooradering is een

beplant met eiken en linden. Ook zijn er

bijdraagt aan de landschapsbeleving. De

middel om de biodiversiteit van het landelijk

hier en daar wat restanten van boomsingels

koers voor het vergroten van de groenblauwe

gebied te vergroten. Naast houtige elemen-

aanwezig. Het huidige landschap is verder

dooradering is daarom als volgt:

ten zoals singels, bomenrijen, houtwallen,

vrij open en heeft smalle bermen en steile

•

heggen, hagen, knotbomen, graften, griend-

slootkanten.

weerszijden van de wegen en plekken waar veel mensen komen om zo ook de

jes en hoogstam-boomgaarden, gaat het om elementen met een begroeiing van kruiden en ruigten en natte elementen zoals slootkanten, natuurvriendelijke oevers en poelen. Het vergroten van de GBDA was één van de doelstellingen van het Nationaal Programma Landelijk Gebied (NPLG)*, waarbij 10% als streefdoel werd aangehouden, passend bij het specifieke landschap en de aanwezige cultuurhistorische patronen. Dit gebied is grotendeels gelegen in de komgronden van het rivierenlandschap en deels op een rivierduin (vooral sportpark Duiven en de Horsterhof). Van oudsher bestaat de GBDA in de komgronden uit knotbomen, natuurrijke sloten, bloemrijke randen, essen-

Voeg brede bloemrijke bermen toe aan

Verhoog de groenblauwe dooradering van het landschap door bestaande structuren een groenblauwe boost te geven. Het verhogen van de groenblauwe dooradering in het gebied kan hand in hand gaan met het versterken van de herkenbaarheid van het landschap en de patronen die hier liggen. In dit gebied zijn de sloten en wegen de belangrijkste patronen die sterker kunnen worden aangezet. Met het vergroten van de groenblauwe dooradering langs wegen wordt ook de natuurbeleving van mensen versterkt. Met het verbreden van de natuurlijke oevers

natuurbeleving te versterken. •

Zorg voor brede natuurlijke oevers langs de sloten en weteringen in het gebied met verschillende maten voor smallere en bredere wateren.

•

Vul de gaten in de huidige structuren, zoals houtsingels en lanen zodat de kenmerkende openheid van het gebied behouden blijft maar de kwaliteit van de groenstructuren omhoog gaat. De cultuurhistorische structuren van de Rijksweg en Engsestraat kunnen hiermee worden versterkt.

Een andere manier om de groenblauwe dooradering te vergroten is het toevoegen van een groene rand rondom het tussengebied. Hierover meer in hoofdstuk 3.3.

* Het Rijk heeft inmiddels aangegeven te stoppen met het NPLG, de status van 10% GBDA is daarmee onzeker. Toch zijn er ook binnen de provincie nog volop aanknopingspunten om hiermee verder te gaan. Zie ook het rapport ‘Vervlochten Regio’, van de provincie en Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen, 2022.

21

Ontwikkel de wegbermen langs de Rijksweg als aantrekkelijke, brede bloemrijke bermen (beeld: Vlinderstichting, Johan vd Bemt).

Richt natuurlijke onderhoudspaden in langs de sloten en weteringen. (beeld: H20-netwerk, foto Paul Hendriks).

Vul gaten in bestaande bomen- en singelstructuren, zoals langs de Engsestraat, en combineer met bloemrijke bermen (beeld: Klaas Brielle).

22

Vormen en afmetingen van de groenblauwe dooradering.

vers, waarvoor ook een ambitie bestaat bij het waterschap (Visie onderhoudspaden, 2023), zullen afspraken gemaakt

De grond in dit gebied heeft verschillende

moeten worden over grondaankoop,

eigenaars. Behalve landbouwgrond betreft

vergoedingen en/of beheerafspraken met

dit ook grond zonder landbouwfunctie

grondeigenaren. Voor de toekomst wordt

die in eigendom is van overheden en parti-

voor watergangen met een bovenbreedte

culieren (geen agrariërs). Voor agrariërs en

van <6m (alle watergangen in dit gebied,

particuliere grondeigenaren staat voorop

exclusief wetering noordzijde Rijksweg)

dat het langjarig financieel voldoende

een eenzijdig onderhoudspad van 5m

aantrekkelijk moet worden gemaakt om hen

aangehouden. Voor watergangen breder

te verleiden bij te dragen aan groenblauwe

dan 6m (wetering ten noorden Rijksweg)

dooradering. •

zijn tweezijdige onderhoudspaden van

De wegbermen zijn tot op zekere hoogte

5m bedacht. Onderhoudspaden kunnen

in handen van de gemeente maar grenzen

worden ingericht als beplantingsstrook

aan particuliere percelen. Afhankelijk

met een vlakke bodem waar onder-

van de breedte van de wegbermen zullen

houdsmateriaal een x-aantal keer per

afspraken gemaakt moeten worden over

jaar overheen kan rijden. Het heeft de

grondaankoop, vergoedingen en/of

voorkeur van het waterschap om de

beheersafspraken met grondeigenaren.

brede onderhoudspaden in eigendom te

Qua maatvoering is het daarom handig om aan te sluiten op de maten voor akkerranden in het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (vanuit de EU). Hierin krijg je subsidie voor akkerranden die minimaal 3m breed zijn. De minimale afmeting van de bloemrijke wegbermen zou dus het gemeente-eigendom naast het wegoppervlak plus deze 3 meter kunnen zijn. •

De slootkanten zijn in beheer bij het waterschap. Voor bredere natuurlijke oe-

krijgen. •

De lanen en wegbeplantingen zijn over het algemeen in handen van de gemeenten. De verantwoordelijkheid voor de aanplant van de ‘gaten’ ligt dus bij hen. Wat de Rijksweg betreft is het goed om dezelfde plantafstand (ca. 10m) en -soort (zomereiken) aan te houden voor een uniform beeld (rekening houdend met verkeersveiligheid). Langs de Engsestraat liggen knotbomen voor de hand.

Doorsnedes natuurlijke onderhoudspaden (Waterschap Rijn & IJssel, Visie op onderhoudspaden)

23

Nieuwgraaf

Driegaarden

Ontwikkeling Graafstaete

Het Ambacht Focusgebied Duivense Eng

Duivense Eng

Westervoort

Sportpark Duiven Langs bedrijventerreinen: Maak een dichte bosstrook met mantel-kernzoomvegetaties (ca. 30m)

Bijschriften

N 0

24

200m

Horsterpark

Duiven

Langs bebouwd gebied en bomenrijen: maak een halfopen bomenweide met zicht onderdoor. Langs waardevolle relatie dorp en landschap Duivense Eng: maak een bloemenweide voor behoud uitzicht.

3.3 Maak een stevige, gevarieerde groene rand rondom het gehele tussengebied. Waarom een groene rand?

groenstrook zorgt voor een goede land-

Het maken van een groene rand rondom het gebied draagt bij aan de volgende doelstellingen: •

•

de groene rand opener kan zijn in de vorm van een bloemenweide). Op stukken

opgeworpen.

waar al beplanting aanwezig is naast

Het zorgvuldig landschappelijk inpassen

de groene rand en waar andere bebou-

van de omliggende bedrijventerreinen,

wing aanwezig is, kan een bomenweide

waardoor de rommelige achterkanten van

voldoende zijn voor een goede overgang

de bedrijven uit het zicht verdwijnen.

van omgeving naar tussengebied. •

blijven kijken. Vandaar dat er op gezette

Koers: Maak een gevarieerde rand, passend in het landschap. aangehouden als het gaat om de groene rand: •

•

Overzichtskaart tus

Oppervlakte bosstrook ver

Het is belangrijk om vanuit de rand ook regelmatig het gebied in te kunnen

turen zoals wandel- en fietspaden.

Er is een aantal principes die kunnen worden

Bloemenweide: totaal 1,95 Ha

(waardevolle relatie dorp en landschap)

een barrière voor verder dichtgroeien

omgeving vormen voor recreatieve struc-

Laat de rand reageren op de omgeving.

groeiing terwijl langs de Engsestraat

het landschap zijn en wordt er letterlijk

Verder kan de groene rand ook een fijne

Bomenweide: totaal 1,83 Ha

voor dichtere bosstroken met onderbe-

de groene rand weten mensen dat ze in

•

Bos: totaal 7,79 Ha

gen bebouwing. Langs bedrijventerreinen is er plek

Het afbakenen van het tussengebied als ‘groene landschappelijke buffer’. Door

•

schappelijke tegenhanger van naastgele-

Benodigde ruimte voor een groene rand: Een deel van de beoogde groene rand ligt op grond in eigendom van

rand moeten zijn om de openheid van

de gemeente terwijl een ander deel in handen is van particulieren.

het landschap te kunnen ervaren.

Oppervlakte bosstrook verdeeld in demoeten drie soorten Om de groene rand aan te leggen zullen afspraken gemaakt

Werk met inheemse, bij het gebied

worden over grondaankoop, vergoedingen en/of beheerafspraken met

passende boom- en graslandvegetaties

grondeigenaren. Er zijn verschillende modellen mogelijk, waaronder

Overzichtskaart tussengebied

Gemeete Westervoord, gemeente Duiven

formaat

A2

datum

27-maart-2024

schaal

1:5

gewijzigd

27-maart-2024

1 van 1

getekend

naam

Houd een uniforme breedte aan van 30

om de biodiversiteit van het gebied te

het aankopen van de grond door de gemeente of het subsidiëren van

meter zodat de groene rand herkenbaar

vergroten en het landschap herkenbaar-

grondeigenaren voor aanleg. Hiervoor zouden ook eventuele groencom-

is in het hele gebied en voldoende ‘body’

der te maken.

pensatieprojecten van de gemeente kunnen worden ingezet. Ook kan er

tekeningnummer

ondergrond

Gemeete Westerv

formaat

A2

schaal

momenten ook openingen in de groene

opdrachtgever

opdrachtgever

ondergrond1 ondergrond2

heeft. Deze breedte is gekozen omdat

gedacht worden aan gedeeltelijke crowdfunding voor de aanleg van de

die voor verschillende vormen van een

rand bijvoorbeeld door samen te werken met de aangrenzende bedrij-

Funenpark 1-D 1018 AK Amsterdam www.strootman.net bureau@strootman.net T +31 (0)20 - 419 41 69

venterreinen.

25

1:5

tekeningnummer

1 van 1

ondergrond

ondergrond1 ondergrond2

Funen 1018 A www.s bureau T +31

Soorten groene rand. De groene rand bestaat uit drie verschillende onderdelen. •

Bloemrijke weides, bestaand uit een inheems, autochtoon kruidenmengsel, afgestemd op de lokale ondergrond en met goed maaibeheer, langs de Engsestraat. Samen met het dichtplanten van de knot-

Duivense Eng: ontwikkel een mooie bloemrijke overgang van lint naar landschap

populieren en -essenrij (zie hoofdstuk

Referentiebeeld: bloemenweide (beeld: Provincie Utrecht)

3.2) geeft dit een fraaie landschappelijke invulling aan de waardevolle relatie dorp en landschap van de Duivense Eng. •

Bomenweides, bestaand uit inheemse hoogstambomen passend bij het kom-

Bijschrift

grondenlandschap (populier, wilg, iep, es, veldesdoorn) met een plantafstand van circa 10 meter, losjes uitgespreid in een ‘dansend grid’. Onder deze bomen kan in de eerste jaren een bloemrijk graslandmengsel worden ingezaaid en

Langs de bebouwing en bomenrijen aan het tussengebied: zet de bomensfeer door in een bomenweide

onderhouden. Geleidelijk aan zullen de

Referentiebeeld: Dorpsrand Vries (beeld: Landschappelijk wonen).

bomen meer schaduw geven en wordt het lastiger om een weide te onderhouden en kan worden gedacht aan gemaaid gras met zorgvuldig gekozen voorjaarsbollen. •

Bosstroken, bestaand uit bosplantsoen aangevuld met hoogstambomen zodat ook in de eerste jaren al een stevige groene rand aanwezig is. De boomsoorten zijn hetzelfde als voor de bomenweides, aangevuld met ondergroei van vlier,

Langs de bedrijventerreinen met vrij zicht op het bedrijventerrein: plant bosstroken aan met onderbeplanting die de bedrijfsloodsen uit het zicht houden. Het is aan te raden om voor de ecologische variatie te werken met kern, mantel en zoomvegetaties.

26

sleedoorn en rode kornoelje. Langs de Referentiebeeld: gevarieerde bosstrook met mantel-kern-zoomvegetaties.

west- en zuidkant richting het Horsterpark kan worden aangesloten op de bossfeer van het Horsterpark.

Impressie van de multifunctionele groene rand langs het bedrijventerrein: Een continue omlijsting van een blijvend groengebied, die zorgt voor een goede landschappelijke inpassing van de bedrijventerreinen. Langs de groene rand lopen wandelrondjes en zijn picknickplekken voor medewerkers van de bedrijven en inwoners van het gebied. De ‘Sperwer’ zou een mogelijke naam voor het tussengebied kunnen zijn.

Focusgebied Omgeving Rivierweg

Focusgebied Weteringzone Focusgebied sportpark Westervoort-Noord

Focusgebied Duivense Eng

Bouw de centrale wetering uit tot een groene, recreatieve corridor door het tussengebied. Stimuleer natuurinclusieve landbouw en natuurlijke slootkanten op gemeentegrond Duiven Zorg voor een goede groene rand naar de rest van het tussengebied, parkeren in de bosstrook aan de zuidwestkant en robuuste interne groenstructuren in het nieuwe sportpark.

Bijschriften

N 0

200m

Stimuleer een goede ecologische verbinding richting Driegaarden vanuit het tussengebied in focusgebied Rivierweg

3.4 Verander de Weteringzone, Duivense Eng, Sportpark WestervoortNoord en omgeving Rivierweg in biodiverse, groenblauwe parels. Welke plekken bieden extra kansen voor een biodiverse, klimaatadaptieve inrichting? Er zijn vier plekken in het tussengebied waar de gemeente Duiven en Westervoort extra op kan inzetten als het om een biodiverse, klimaatadaptieve en aantrekkelijke inrichting

•

Het gebied dat in beeld is voor de aankoop van gronden voor de verplaatsing van sportpark van de gemeente Westervoort.

•

De omgeving Rivierweg die nu als eigendom van gemeente Westervoort kan worden ontwikkeld.

gaat: •

De grond langs de Duivense Eng, waar de gemeente Duiven eigendommen heeft en dus aanvullende eisen kan stellen aan pachters of zelf inrichtingsmaatregelen kan treffen.

•

De Weteringzone, waar al een strook van 5 meter aan weerszijden ingevuld kan worden als natuurlijke beplantingsstrook en die het gebied van noord tot zuid verbindt. Dit gebied kan een centrale functie als recreatieve corridor vervullen met paden aan weerszijden en een extensieve, interessante en natuurlijke inrichting. De zone blijft relatief open om aan te sluiten bij het kommenlandschap, maar er is wel meer ruimte voor opgaande beplanting dan in de rest van het landschap. Langs de wetering kan daarnaast worden onderzocht of er mogelijkheden zijn voor plas-dras

Huidige situatie van de Duivense Eng (boven), Wete-

omgevingen.

ring (midden) en locatie nieuw sportpark (onder)

29

Maak van de Duivense Eng een voorbeeld van bloemrijk grasland, en maak het toegankelijk door klompenpaden

onderdelen uit de andere thema’s samen:

Graefstaete kan tegenover Graefstaete

•

Groenblauwe dooradering (zie 3.2):

worden uitgebreid tot die in totaal 30

De knotbomenrij langs de Engsestraat

meter bosstrook behelst.

kan worden aangevuld met bloemrijke

•

Wandelrondjes en fietsroutes (zie

bermen onderlangs en er kunnen natuur-

3.5): Hier kan een wandelpad worden

vriendelijke oevers worden aangelegd.

aangelegd langs de groene rand en een

Stimuleer hier als gemeente de ontwikkeling •

Groene rand (zie 3.3): Langs de westzijde

wandelpad over de Duivense Eng richting

van bloemrijk grasland, natuurlijke slootkan-

van de sloot langs de Engsestraat kan

de Weteringzone.

ten en maak het landschap toegankelijk door

een 30 meter brede bloemenweide

wandelpaden. Hier komen verder allerlei

worden aangelegd. De groene rand langs

Referentiebeelden klompenpaden (links, beeld: Allard Willemse) en bloemrijk grasland (rechts, beeld: Erick van den Ham, Cruydthoeck).

30

Ontwikkel de centrale wetering als groene, recreatieve corridor door het tussengebied. Een pad aan beide kanten (wandelpad westzijde, fiets- en wandelpad oostzijde) zorgt ervoor dat mensen die vanuit het bedrijventerrein komen wandelen een mooi ommetje hebben om te wandelen. Ook kan vanuit hieruit een aansluiting op het wandelpad richting de Duivense Eng gemaakt worden (zie rechts in de impressie). De weteringzone wordt niet helemaal dichtgeplant en sluit daarmee aan op het open karakter van het kommenlandschap.

31

Ontwerp een samenhangend plan met sportfuncties, bijbehorende voorzieningen en een stevig landschappelijk raamwerk. Zoals eerder gezegd in hoofdstuk 3.1 is de het aan te bevelen een verhouding van 1/3de groene inrichting, 1/3de functionele ruimtes en 1/3de sportvelden aan te houden bij de inrichting van het sportpark. De koers voor het sportpark is het zorgen voor een ruim voldoende interne groenstructuur, een robuuste overgang naar het landschap en parkeren aan de rand van het gebied in de groenstrook om het gebied. Bij de parkeerplaatsen voor het sportpark is het belangrijk dat deze in de rand van het tussengebied worden gesitueerd en dat de sfeer van de bosstrook wordt doorgezet. Boomkronen raken elkaar en er is veel groeiruimte voor bomen. De parkeervakken zijn ondergeschikt aan de locatie en het grid van de bomen. Rondom het nieuwe sportpark aan de noordoostzijde is ook een landschappelijke aanhechting naar de rest van het tussen-

32

gebied nodig. Dit kan in de vorm van een bomenweide van 30 meter breed, bestaand uit inheemse, landschappelijke boomsoorten passend bij het gebied (wilgen, populieren, eiken, essen), aangevuld met bijvoorbeeld fruitbomen om bij te dragen aan het ‘ge-

Referentie parkeren onder de bomen (beeld: Greencities.eu).

zondheids’-landschap van het sportpark. Om geluid tegen te gaan kan worden gedacht aan het licht verhogen van de grond onder de bomenweide. Ook binnen het sportpark zelf moet voldoende ruimte voor groen zijn. Dit kan in de vorm van brede houtsingels van minimaal 15m breed die tevens kunnen zorgen voor een afscheiding tussen de velden. Het ligt voor de hand deze singels te combineren met de interne padenstructuur.

Afmetingen bomenweide rondom Sportpark. Tegen geluidsoverlast kan worden gedacht aan het licht verhogen van de grond onder de bomenweide.

Het is belangrijk dat het nieuwe sportpark geen afgesloten ‘eilandje’ wordt binnen het tussengebied. Interne paden zijn zoveel mogelijk toegankelijk vanaf de buitenkant van het sportpark. Een fietspad van oost naar west en voetpad vanaf het noorden lopen door het sportpark en zijn altijd vrij toegankelijk.

Afmetingen groenstroken binnen het sportpark zelf./

Uitgangspunten groen raamwerk optie 3. De precieze inrichting van het sportpark zal later vastgesteld moeten worden in samenwerking met de sportverenigingen en de omwonenden. Uitgangspunten zijn: •

Het maken van de 15m brede groene rand langs de westkant van het sportpark, waarin parkeren met bijv. grasbetonstenen wordt opgenomen.

•

Daaromheen (richting het Ambacht) het aanleggen van een dichte struweelhaag, en in het zuiden het maken van een dichte bosstrook met onderbegroeiing met mantel-kern-zoomvegetaties

•

Het maken van een 30m brede groene bomenweide als groene buffer tussen het sportpark en de rest van het gebied aan de noord-oostkant, met een wandelverbinding daar omheen. De bomenweide hoeft niet uniform te zijn, maar mag variatie kennen in dichtere en opener stukken. Aanbeveling is om richting bebouwing met dichtere beplanting te werken.

•

Het maken van een interne dikke groenstructuur met boomsingels van 15m breed (precieze locatie nader te bepalen).

•

Het maken van een openbaar toegankelijke (fiets) verbinding tussen het sportpark Duiven en het nieuwe sportpark.

Inzoom op de koerskaart

33

Suggestie: Beplanting op talud

Suggestie: Extra bosschage aan brug vast maken

Suggestie: wandelverbinding via trap

Zichtlijn vanaf heuvel behouden: voorkom zichtblokkerende singels

Ecologische verbinding onder brug, via sloten met natuurvriendelijke oevers, singels en natuurlijk grasland

N Mogelijke invulling aansluiting tussengebied naar het westen

34

Omgeving Rivierweg: Maak een betere aansluiting vanuit het tussengebied naar het westen om rekening te houden met de natuurwaarden. De nieuwe fietsbrug over de Rivierweg veroorzaakt

Er zijn een aantal mogelijkheden om met deze issues om te gaan en de kansen te verzilveren. •

van natuurgebied de Driegaarden. •

Driegaarden. Hiermee kunnen mensen uit Wes-

Het grondtalud en fietspad werpen een nieuwe

tervoort om de kwetsbare kleiputten richting het

(ecologische) barrière op tussen oost en west. •

Maak een wandelverbinding vanaf het talud met een trap richting het noorden van natuurgebied

een aantal issues: •

Zorg voor een extra bosbarrière aan de oostkant

noorden van natuurgebied Driegaarden lopen.

Het geplande fietspad komt heel dicht in de buurt van de kleiputten van Natuurmonumenten,

•

Rijg de gebieden ten westen en ten oosten van

Referentie: Singels en natuurlijk grasland

de Rivierweg aan elkaar: zorg ervoor dat water-

wat tot verstoring voor bepaalde diersoorten

structuren blijven doorlopen, plant singels om

kan leiden.

de gebieden ecologisch met elkaar te verbinden en leg eventueel faunapassages aan onder de

De fietsbrug wordt ook als kans gezien vanwege de

Rivierweg.

ontwikkelingen rondom landschap en recreatie en de kansen voor doortrekken van de fietsroute richting het Rivierklimaatpark IJsselpoort.

Referentie: dichtere bosstrook langs kleiputten Hoe omgaan met aangeven einde kom i.v.m. bromfietsers

Aanbrengen duiker BT ∅800. B.o.b. 8.05 op basis van bestaande slootbodem uit inmeting Aanbrengen grasbetontegels 600x400x120mm

7

4.05

6

9.40+

toepassen taludbekleding beton details nader te bepalen

1:1,5

10.40+

uf

fsle

1:1,5

6

9.80+

4.00

9.55+

Rivierweg

7

0.50m -mv

5

Plangebied 'Hof van Hamerden'

8

1:1,5

9.70+

1:1,5

0.50m -mv

proe

4

4.00

5

Hamersestraat

4

2.00

4.00

3

1.50

2

1

4.30 9.80+

14.18+

4.00

9.55+

9.60+

10.50+

n s va basi uf Op oefsle pr 1.95

+

.67

10

rweg

Rivie

A-watergang

2

4.40

3

1

10.60+

Aanbrengen PVC ∅315

KLIKO

10

9.50+

8

9

Liemersallee

R30.00 2.00

.00 2.00

2.00

.00 R15 0 2.0

9

KLIKO

R25

R30.00

R10

2.29

R30.00

2.00

0

4.0

53

Aanbrengen PVC ∅315mm

weg

Rivier

0+

16.0

.00

2.0

0

2.43

A' T- ' ICH - B ERZ HT 'OV ERZIC Zie 'OV Zie

10

Aan te brengen geleiderail nader te detaileren Aanbrengen PVC ∅315mm

11

2+

15.2

1:1,5

1:1,5

ad

udsp

erho

55

Ond

toepassen taludbekleding beton details nader te bepalen

Referentie: Extra trap vanaf talud fietsbrug zorgt

11 voor wandelverbinding om de kleiputten heen.

4.00 55+

35

Fietsbrug en aansluiting Driegaarden

Driegaarden

Nieuwgraaf

Wa gro ndelom ene m ran etje l d ang s

Het Ambacht

Graafstaete

Wan d

elp a

We ter ing

d

Duivense Eng

pad

Verbind bacht n ing Ambekijke ader te n

Fi nieetsve uw rb sp indi ort ng pa rk Mo ver geli sp bin jke Du ortp ding ive ar n k

Westervoort

Bestaande fietsroutes (Bestaande/geplande) snelfietsroutes

Sportpark Duiven Up gr ad

et

Bijschriften

N 0

36

200m

Horsterpark

un

ne ltj e

Invullen missende fietsverbindingen: Verbind het tussengebied met het Horsterpark via een verbeterde tunnel in het zuiden, met het bedrijventerrein via een fietspad langs de wetering en verbeter de aansluiting bij de fietsbrug Driegaarden.

Duiven

Bestaande wandelpaden Leg nieuwe wandelpaden aan, zodat bewoners van Duiven en Westervoort en werknemers van het bedrijventerrein ommetjes kunnen maken in het gebied.

3.5 Versterk de beleving van het landschap door het toevoegen van wandelrondjes en recreatieve fietsroutes. Verdicht de padenstructuur en vergroot hiermee de beleving van het landschap Het landschap is op dit moment nauwelijks doorwaadbaar voor omwonenden en werknemers. Onderstaand kaartje uit de Strava-heatmap laat zien dat het landschap nauwelijks fiets- en wandelpaden kent.

ving groter met positieve effecten voor de gezondheid. Op deze manier kan dit gebied meer de functie van uitloopgebied (zoals genoemd in de Verstedelijkingsstrategie) krijgen, en hiermee ook de druk op omliggende natuurgebieden verkleinen.

Maak van het landschap een aantrekkelijke omgeving om naar omringende landschappen te komen Ook richting omringende landschappen en wijken zijn de verbindingen nog niet optimaal. Door op cruciale plekken nieuwe schakels in het fietsnetwerk aan te leggen, kan het gebied een verbinding worden tussen het landschap van de IJssel en Duiven/WesDe beleving van het landschap kan worden versterkt door meer wandel- en fietspaden in het gebied toe te voegen. Niet alleen wordt de landschapsbeleving groter maar ook wordt de mogelijkheid tot wandel- en fietsommetjes in de directe woonomge-

tervoort. Verbindingen met het bestaande fietsnetwerk kunnen worden geoptimaliseerd: richting de Rijnstrangen bij onder andere het tunneltje richting het Horsterpark, richting de IJssel en Rivierklimaatpark IJsselpoort bij de geplande fietsbrug en richting de bedrijventerreinen in het verlengde van het pad langs de Wetering.

Meer wandel- en fietsverbindingen dragen bij aan de beleving van het landschap en hebben positieve effecten op de gezondheid. (beeld boven: gemeente Alphen a/d Rijn, beeld onder: Jeroen Bosch).

37

Transformeer de huidige voetgangerstunnel tot een volwaardige fietstunnel onder het spoor als cruciale schakel in het dagelijkse en recreatieve fietsnetwerk De huidige tunnel is krap, steil, niet geschikt voor e-bikes en niet inclusief (ontoegankelijk voor minder validen). Hiermee vormt het een blokkade in het dagelijkse en recreatieve

Huidige situatie: blokkade in het recreatieve netwerk

fietsnetwerk. Om het tussengebied optimaal te verbinden met omringende gebieden en onderdeel te maken van een doorlopende groene buffer tussen Duiven en Westervoort van Driegaarden tot Horsterpark is het noodzakelijk deze tunnel anders in te richten. Het is wellicht zelfs mogelijk om hiervoor de huidige tunnel om te bouwen en langere aanlooptaluds voor fietsers aan te leggen aan weerszijden. Hiervoor is op de volgende pagina een voorbeelduitwerking gegeven (zie lijnen op luchtfoto) met een referentiebeeld (zie impressie).

Huidige situatie: steil en praktisch onbegaanbaar voor fietsers

Gewenste situatie: schakel in het recreatieve netwerk

Mogelijke situatie (referentiebeeld: Gent Dampoort): het maken van een bocht in het talud waardoor de helling beter uitkomt en het tunneltje past in de krappe ruimte.

Voorbeelduitwerking met indicatie lengte mogelijke fietstunnel met een helling van 1:10 (geel) of 1:20 (roze).

04 DOORKIJK NAAR HET VERVOLG 40

4. DOORKIJK NAAR HET VERVOLG 4.1 Hoe verder? Nu de koers op papier is gezet, is het belangrijk om goed te kijken naar de volgende aspecten: •

Hoe zijn de volgende stappen om de koers te verwezenlijken te organiseren?

•

Hoe is de realisatie en onderhoud van de koers te financieren, en wat is de rol van fasering en prioritering ?

•

Hoe kan medewerking aan particuliere initiatieven eruit zien?

•

Wat is een mogelijke uitvoeringsagenda?

Het is nog niet duidelijk of en welke rol

name de aanleg van de groene rand is een in

Stichting de Mooie Gronden straks in het

een oog springend element van het plan dat

vervolgproces wil en gaat spelen. Hierover

meteen uiting geeft aan de ambitie van het

zal met de stichting en overige

koersdocument om te komen tot één blijvend,

klankbordleden nader overlegd worden.

groen en samenhangend tussengebied. De gemeenten hebben in omgevingsvisie/

4.3 Financiering, fasering en prioritering.

woonvisie geen woonopgave in het gebied

De precieze kosten voor alle onderdelen zijn

dient terughoudend te worden omgegaan

nog niet in beeld: hiervoor moeten eerst

met bebouwing en ‘harde’ infrastructuur.

meer gedetailleerde ontwerpen en hierop

Een eventuele in omvang beperkte

gebaseerde kostenramingen worden gemaakt.

bebouwing zoals werkruimten, stallen,

voorzien. Gelet op het behoud van de overwegende groene functie van het gebied

4.2. Organisatie.

Dit is een belangrijk onderdeel van de

opslag e.d. is ruimtelijk mogelijk als deze

planvorming in het vervolg. Het is hierbij

bijdraagt een duurzaam, natuurinclusieve

De koers heeft alleen kans van slagen als er

ook belangrijk goed te kijken naar de

inrichting en beheer van het gebied. Een

betrokkenheid blijft vanuit de gemeente,

langjarige kosten voor beheer en onderhoud.

bij de ontwikkeling verbonden boerderij of

maar ook vanuit de bewoners van het

Voor de financiering van een deel van de

landhuis moet passen bij de omvang van de

gebied en de inwoners van Duiven en

ambities in deze koers is geld gereserveerd

desbetreffende kavel. Op kleinere kavels van

Westervoort. De inwoners van het gebied

door de gemeente Duiven. Dit dekt niet alles,

enkele hectares is dat niet passend.

hebben het voornemen uitgesproken om zich

dus er zal moeten worden gezocht naar co-

De wijze van bebouwing dient een groene en

te organiseren in een werkgroep die actief

financiering, bijvoorbeeld via de provincie,

biodiverse uitstraling te hebben.

meedenkt over de totstandkoming van de

waterschappen, omliggende bedrijven-

koers. Zij hebben ook aangegeven mogelijk

terreinen, leadergelden en crowdfunding.

een rol te kunnen spelen in het beheer en

De koers hoeft niet in één keer gerealiseerd

onderhoud van het gebied. Bij het verder

te worden, dit is ook niet realistisch

uitwerken en realiseren van de koers moeten

aangezien alle deelprojecten die goed op

zij ook betrokken worden door de gemeente.

elkaar moeten worden afgestemd. Door slim

Ook kan het handig zijn om als gemeente

te faseren, te prioriteren en te combineren

langjarig een gebiedsregisseur/projectleider

kan de koers op langere termijn gerealiseerd

aan te stellen die contacten onderhoudt met

worden. Wél is het verstandig te beginnen

bewoners, overheden en grondeigenaren en

met een aantal tastbare deelprojecten, zodat

die de grote lijnen van de koers bewaakt.

men ziet dat er resultaat geboekt wordt. Met

4.4 Medewerking aan particuliere initiatieven Verschillende particulieren hebben in gesprekken aangegeven dat zij initiatieven willen overwegen die aansluiten op de gemeentelijke kaders voor het gebied. De gemeenten hebben niet de intentie om een masterplan op te stellen. Mochten particulieren concrete plannen hebben om

41

hun gebieden te gaan ontwikkelen/beheren

het tussengebied in beeld zijn voor het

soorten: bosstrook, bomenweide en

binnen de kaders van het koersdocument dan

aanleggen van natuurvriendelijke oevers,

bloemenweide.

gaat de verantwoordelijke gemeente met ze

bloemrijke bermen langs wegen en het

in gesprek over de mogelijkheden en de te

aanvullen van groenstructuren.

zetten vervolgstappen.

4.5 Uitvoeringsadvies

•

Kostenraming maken.

4.5.3 Thema beleefbaar landschap (zie 3.5)

•

Financiering regelen.

Afhankelijkheden: met name afhankelijk van

•

Afspraken maken met grondeigenaren en

deelproject Sportpark Westervoort-Noord,

waterschap over vergoedingen, beheer

Weteringzone, Duivense Eng en Omgeving

en onderhoud.

Rivierweg.

In deze paragraaf zijn de verschillende deelprojecten op een rij gezet. Het is belangrijk om hierbij het geheel van het plan niet uit het oog te verliezen en de verschillende projecten in de tijd en inhoud goed op elkaar te blijven afstemmen, met dit koersdocument als leidraad.

Globale werkzaamheden:

Planvorming:

•

Aanplanten landschapselementen.

•

•

Inzaaien bloemenmengsels.

•

(Eventueel) herprofileren oevers en

mogelijkheden upgraden fietstunnel. •

vastleggen onderhoudspaden.

Allereerst zijn er drie thema’s die over het

4.5.2 Thema groene rand (zie 3.3)

gehele tussengebied gaan. Hierbij is het

Planvorming:

belangrijk geen werkzaamheden uit te voeren

•

Gedetailleerder ontwerp maken.

waar andere deelprojecten en focusgebieden

•

Preciezer onderzoeken hoeveel hectare

Gedatilleerder ontwerp maken voor netwerk en tunneltje.

•

Kostenraming maken.

•

Financiering regelen.

•

Afspraken maken met grondeigenaren over vergoedingen, beheer en onderhoud.

gemeente-eigendom is, en hoeveel moet

later last van gaan krijgen.

Afstemmen met Prorail over

worden aangekocht.

Globale werkzaamheden:

waar veel van de ambities samenkomen en

•

Kostenraming maken.

•

waar nog een verdere uitwerking nodig is.

•

Financiering regelen. Bekijken

rand, Weteringzone, langs Sportpark

Deze focusgebieden lenen zich voor een

mogelijkheden crowdfunding,

Westervoort-Noord, over Duivense Eng).

projectmatige aanpak. Er moet dus goed

bijvoorbeeld samenwerking met

rekening worden gehouden met onderlinge

ondernemersvereniging bedrijventerrein

afhankelijkheden tussen verschillende

en inwoners Duiven-Westervoort. Ook

•

deelgebieden en tussen deelgebieden en het

onderzoeken of cofinanciering via

grotere geheel.

provincie/waterschap en leader mogelijk

4.5.4 Focusgebied Duivense Eng (zie 3.4).

Daarnaast zijn er een aantal focusgebieden

is.

4.5.1 Thema groenblauwe dooradering (zie 3.2) Planvorming: • Gedetailleerder ontwerp maken: Preciezer intekenen welke delen van

42

•

Afspraken maken met grondeigenaren over vergoedingen, beheer en onderhoud.

•

Aanleg wandelommetjes (rondom groene

Aanleg samenhangend recreatief fietsnetwerk. Aanleg fietstunnel.

Afhankelijkheden: weinig afhankelijk van andere deelprojecten. Planvorming: •

Gedetailleerder ontwerp maken.

Globale werkzaamheden:

•

Kostenraming maken.

•

•

Financiering regelen.

Aanleg 30m brede groene rand. Drie

•

Afspraken maken met grondeigenaren

•

Kostenraming maken.

over vergoedingen, beheer en

•

Afspraken maken met grondeigenaren over vergoedingen, beheer en

onderhoud.

onderhoud.

Globale werkzaamheden focusgebied: •

•

•

Groenblauwe dooradering (zie 3.2):

Globale werkzaamheden focusgebied:

Knotbomen aanvullen langs Engsestraat.

•

Afhankelijkheden: afhankelijk van project Snelfietsroute. Planvorming:

Bloemrijke berm langs Engsestraat onder

weteringzone kan deels overlappen

•

bomen. Natuurvriendelijke oevers langs

met onderhoudsstrook waterschap en

sloot Engsestraat.

bufferstroken agrarische percelen.

Groene rand (zie 3.3): Aanleg 30m

•

Biodiversiteit en klimaatadaptatie

Gesprekken voeren met o.a. Natuurmonumenten over precieze invulling van dit deelgebied.

•

Afstemming met project fietsbrug over

brede bloemenweide langs westzijde

(zie 3.4): Inrichten van een brede

sloot Engsestraat, groene rand van

zone rondom de wetering als groen,

•

Gedetailleerder ontwerp maken.

langs Graefstaete verder westwaarts

biodivers, halfopen landschap. Wetering

•

Kostenraming maken.

uitbreiden tot 30m breed.

zelf aantrekkelijker inrichten met

•

Financiering regelen.

Biodiversiteit en klimaatadaptatie

natuurvriendelijke oevers. Onderzoeken

•

Afspraken maken met grondeigenaren

(zie 3.4): Inrichting gemeentelijke

mogelijkheden plas-dras. •

Wandelrondjes en fietsroutes (zie

natuurinclusieve landbouw, met

3.5): Aanleg noord-zuid recreatieve

bloemrijk grasland en natuurvriendelijke

fietsverbinding in het verlengde van de

oevers.

Horsterstraat, met veilige oversteek over

Wandelrondjes en fietsroutes (zie

de Rijksweg. Aanleg wandelpad langs

3.5): Aanleg wandelpad langs de groene

wetering langs westzijde.

rand, wandelpad over Duivense Eng richting Weteringzone.

4.5.5 Focusgebied Weteringzone (zie 3.4). Afhankelijkheden: Afstemming met plannen wandelommetjes en fietsroutes (4.4.3) is noodzakelijk, net als afstemming met plannen sportpark Westervoort (4.4.7). Planvorming: •

Rivierweg (zie 3.4)

Groenblauwe dooradering (zie 3.2):

gronden als voorbeeldgebied

•

4.5.7 Focusgebied omgeving

Afstemmen met waterschap over

4.5.6 Focusgebied Sportpark Westervoort (zie 3.4).