20240701-rv-Jaarstukken 2023 Westervoort-bijlage 2-Jaarstukken-versie 17 juni

Jaarstukken Westervoort 2023

2

Jaarstukken Westervoort 2023 - Inhoudsopgave

Inhoudsopgave Samenvatting Hoofdstuk 1 Inleiding 1. Inleiding 2. Kerngegevens Hoofdstuk 2 Jaarverslag 0 Inleiding 1 Programma Bestuur 2 Programma Maatschappij 3 Programma Omgeving Algemene dekkingsmiddelen Verplichte indicatoren Hoofdstuk 3 Paragrafen Paragraaf 1 Lokale heffingen Paragraaf 2 Weerstandsvermogen en Risicobeheersing Paragraaf 3 Onderhoud kapitaalgoederen Paragraaf 4 Financiering Paragraaf 5 Bedrijfsvoering Paragraaf 6 Verbonden partijen Paragraaf 7 Grondbeleid Paragraaf 8 Wet Open Overheid Hoofdstuk 4 Jaarrekening 4.1 Financieel beeld 4.2 Exploitatie 4.3 Balans 4.4 Rechtmatigheidsverantwoording 5. Bijlagen 5.1 SISA 5.2 Baten en lasten per taakveld 5.3 Geactiveerde kredieten 6. Controleverklaring en besluiten 6.1 Controleverklaring 6.2 Besluit tot vaststelling van de jaarrekening

3 5 5 9 11 11 11 21 33 43 44 46 47 54 59 65 71 77 83 89 91 91 95 109 129 131 133 139 141 143 145 147

Jaarstukken Westervoort 2023 - Samenvatting

3

Samenvatting In onderstaande tabellen is het resultaat en de ontwikkeling van de algemene reserve weergegeven. Resultaat naar saldo per programma Rekening 2022 28.037 -21.083 -4.080 2.874 1.574 4.448

Programma P1 Bestuur P2 Maatschappij P3 Omgeving Saldo per programma Mutaties reserves Resultaat

Begroting 2023 v.w. 23.575 -20.539 -2.365 671 -258 413

Begroting 2023 n.w. 25.810 -22.760 -2.963 87 -593 -506

Rekening 2023 27.047 -22.452 -3.065 1.530 -322 1.207

Resultaat naar totaal baten en lasten per programma. Programma P1 Bestuur P2 Maatschappij P3 Omgeving Totaal per programma Mutaties reserves Totaal baten en lasten Saldo

Rekening 2022 Baten Lasten 39.819 -11.782 6.390 -27.473 4.311 -8.391 50.520 -47.646

Begroting 2023 v.w. Baten Lasten 34.444 -10.869 5.896 -26.435 3.651 -6.016 43.991 -43.320

Begroting 2023 n.w. Baten Lasten 36.386 -10.576 11.333 -34.093 4.303 -7.266 52.022 -51.935

Rekening 2023 Baten Lasten 38.146 -11.099 11.885 -34.337 4.565 -7.630 54.596 -53.066

2.220 52.740

142 44.133

2.463 54.485

2.683 57.279

-646 -48.292

4.448

413

-400 -43.720

-506

-3.056 -54.991

-3.005 -56.071

1.207

Verloop begrotings- en rekeningresultaat Nr. 1. 2. 3. 4. 5.

Ontwikkeling resultaten Primitieve begroting 2023 Begrotingswijzigingen Voorjaarsnota 2023 Najaarsnota 2023 Geraamd begrotingsresultaat Jaarstukken 2023 Financieel verschil

Bedrag 413 -1.233 280 34 -506 1.207 1.713

4

Jaarstukken Westervoort 2023 - Samenvatting

Overzicht belangrijkste afwijkingen resultaat 2023 ten opzichte van de najaarsnota 2023 Programma/taakveld Programma 1 Bestuur TV 0.1 Bestuur TV 0.3 Beheer overige gebouwen TV 0.4 Automatisering TV 0.7 Gemeentefonds TV 0.10 Mutaties reserve Programma 2 Maatschappij TV 6.1 Nood- en crisisopvang Oekraïense vluchtelingen TV 6.3 Energietoeslag TV 6.3 Brede SPUK TV 6.5 Re-integratie TV 6.7. + TV 6.82 Jeugd TV 0.10 Mutaties reserve Programma 3 Omgeving TV 8.1 Ruimte en leefomgeving TV 8.2 Grondexploitatie TV 8.3 Wonen en bouwen Doorbelastingen over diverse programma's Bijdrage 1Stroom Afschrijvingen Totaal belangrijkste afwijkingen Overige afwijkingen

Afwijking Totaal programma 696 -1.185 -194 272 1.734 69 448 1.186 -883 -152 264 -183 216 3 -124 -75 202 -140 -207 67 1.007 706

Verloop algemene reserve Stand per 1 januari Toevoegingen: Resultaat voorgaand boekjaar Resultaatbepaling 2023 Spaarprogramma Onttrekkingen: Storting in bestemmingsreserves Stand per 31 december

2023 551

2024 2.411

2025 4.202

2026 3.958

2027 4.374

2028 2.588

3.360

1.207 584

-244

416

-1.786

-1.287

4.202

3.958

4.374

2.588

1.301

400 -1.900 2.411

In dit overzicht is de resultaatbestemming verwerkt. De verwachte resultaten van 2024 tot en met 2027 zijn gebaseerd op de Voorjaarsnota 2024.

Jaarstukken Westervoort 2023 - Hoofdstuk 1 Inleiding

5

Hoofdstuk 1 Inleiding 1. Inleiding 1.1 Planning en controlcyclus • De raad heeft op 4 juli 2022 de Voorjaarsnota 2022 en daarmee de kaders voor de begroting 2023 vastgesteld. • De raad heeft op 7 november 2022 de begroting 2023 en daarmee het beleid en de bijbehorende middelen vastgesteld. • De raad heeft op 6 december 2023 de najaarsnota 2023 vastgesteld. • Het college legt op 1 juli 2024 verantwoording af aan de raad over het begrotingsjaar 2023. 1.2 De gemeente Westervoort in het kort Westervoort is een unieke gemeente, in vele opzichten. Qua oppervlakte de kleinste gemeente van Nederland en met een inwoneraantal van 15.152 als sterk verstedelijkt te beschouwen, met ruim 2.200 inwoners/km2. Een gemeente met van oudsher een rijk verenigingsleven en veel gemeenschapszin. In de jaren ’80 werd Westervoort aangewezen als groeikern waardoor de bevolking snel is toegenomen. Er ontstond een andere balans tussen huur en koop dan in andere kleine gemeenten. Dit vertaalt zich in een gemêleerde samenstelling van de bevolking waarbij de betrokkenheid bij het dorp groot is (gebleven). Westervoort laat zich schetsen als een gemeente met grootstedelijke problematiek op dorpse schaal. Westervoort vormt samen met de gemeenten Zevenaar, Duiven en Montferland de streek De Liemers, die totaal bijna 84.000 inwoners telt.

1.3 Het bestuur van de gemeente Westervoort 1.3.1 Organisatieschema Organisatieschema Gemeenteraad Raadsgriffie Commissies College van burgemeester en wethouders

Aantal 17 2 2 5

1.3.2 College van burgemeester en wethouders In 2022 hebben de gemeenteraadsverkiezingen plaats gevonden. Naar aanleiding van de gemeenteraadsverkiezingen en formatiebesprekingen nadien, is er in de gemeente Westervoort een nieuwe coalitie gevormd. De coalitie bestaat uit CDA (5), VVD (3), D66 (2). Alle partijen leveren één wethouder voor het college van Burgemeester & Wethouders. Naast de drie wethouders bestaat het college uit de burgemeester (voorzitter van het college en voorzitter van de gemeenteraad) en de gemeentesecretaris (adviseur van het college en in hoedanigheid als adjunct directeur 1Stroom verantwoordelijk voor de organisatie). Het college van B&W is het dagelijks bestuur van de gemeente. Het college voert het beleid van de gemeente uit. De gemeenteraad stelt de kaders vast, neemt de besluiten over het beleid en controleert of het college het goed uitvoert.

6

Jaarstukken Westervoort 2023 - 1. Inleiding

1.3.3 Gemeenteraad De gemeenteraad is het hoogste orgaan in een gemeente: • de gemeenteraad bepaalt de hoofdlijnen van het beleid en ziet toe op de uitvoering daarvan door het college van B&W rekening houdend met signalen en informatie uit de samenleving • de gemeenteraad stelt de begroting en jaarrekening vast en benoemt en ontslaat wethouders. De gemeenteraad van Westervoort is samengesteld uit 17 raadsleden. 1.3.4 Bericht van het college Bouwen aan Westervoort – met die slogan is het college aan het werk gezet door de gemeenteraad. We kijken in deze jaarstukken 2023 terug op een jaar waarin op vele vlakken hard gebouwd is aan ons mooie dorp. In het centrum zijn we gestart met het vernieuwen van het winkelgebied. We werken aan een levendig, aantrekkelijk en groen centrum met ruimte voor wonen en ondernemen. We hebben hiervoor een grote landelijke subsidie binnengehaald. In de Mosterdhof is gewerkt aan het opknappen van de openbare ruimte. De Vereniging van de Wijk Mooi Mosterdhof heeft samen met ons een wijkendealsubsidie binnengehaald waarmee ingezet wordt op het vergroten van de leefbaarheid. Verder hebben we gewerkt aan plannen voor duurzaamheid en voor bouwen in Westervoort-Noord. Binnen het sociaal domein is hard gewerkt aan verdere transformatie waarbij normaliseren, een beroep doen op het netwerk en inzetten op lichtere lokale vormen van ondersteuning uitgangspunten zijn.

We werken nadrukkelijk samen met inwoners en partners om de transformatie vorm te geven. Zo voerden we dorpsgesprekken om inwoners te betrekken, werken we met partners aan een woon-zorgvisie om integraal te werken en zetten we regionaal in op minder jongeren in (zware) jeugdzorg. Via landelijke regelingen als de subsidie Gezond en Actief Leven (GALA) en Integraal Zorgakkoord (IZA) haalden we extra financiële middelen binnen om te kunnen investeren in preventie in het sociaal domein. We hebben ook gebouwd aan het versterken van het vertrouwen in de overheid door (onder andere bovenstaande) resultaten te boeken voor onze inwoners. Maar ook door in te zetten op het verbeteren van onze dienstverlening door begrijpelijk te communiceren en beter bereikbaar te zijn door ruimere openingstijden van ons gemeentehuis. Daarnaast hebben we in samenspraak met inwoners en maatschappelijke organisaties nieuw participatiebeleid gemaakt waardoor verwachtingen over en weer bij participatietrajecten beter worden geborgd. Bouwen aan Westervoort is niet altijd gemakkelijk gebleken. We hebben veel taken vanuit het Rijk op ons bord gekregen, zonder dat daar altijd voldoende middelen tegenover staan. Daar komt bij dat het Rijk de procedures voor (woning)bouw zo heeft ingericht, dat het jaren kan duren voor een schop de grond in gaat. Ook zien we dat plannen soms vertraging oplopen als gevolg van personeelstekorten.

Desondanks zijn we er in de brede linie in geslaagd om de voorgenomen plannen grotendeels te realiseren. Financieel zien we dat 2023 met een behoorlijk overschot wordt afgesloten. We zijn erin geslaagd om door scherp aan de wind te varen binnen de financiële kaders te blijven. Het herstelplan en de financiële behoedzaamheid van het college hebben effect. Het positief resultaat is zeer welkom met de kennis dat de komende jaren financieel er grote zorgen zijn als gevolg van onder meer het ravijn 2026. Het overschot geeft ook reden tot zorg, omdat het vooral wordt veroorzaakt door extra incidentele baten van het Rijk. Hierdoor ontbreekt financiële zekerheid op de lange termijn. Ook zien we voordelen doordat taken zijn blijven liggen als gevolg van personeelstekorten. Richting de toekomst hangt ons nieuw zwaar weer boven het hoofd als gevolg van bezuinigingen op gemeenten door het Rijk. Daarom blijven we als college onze behoedzame koers voortzetten.

Jaarstukken Westervoort 2023 - 1. Inleiding

7

Er liggen nog volop ambities en projecten die we tot besluitvorming en vooral tot uitvoer willen brengen – binnen een gezond financieel kader. Het verder versterken van de bestuurskracht, het proces dat de gemeenteraad reeds heeft ingezet, is daarbij belangrijk om te bouwen aan een krachtige en gezonde gemeente. Samen met de gemeenteraad, 1Stroom, partners en de samenleving blijven we de komende jaren bouwen aan ons mooie Westervoort. 1.4 Financieel beeld op hoofdlijnen 1.4.1 Financiële positie De financiële positie van de gemeente wordt mede door de positieve resultaten en het spaarprogramma steeds beter. Naar de toekomst toe zijn er wel aandachtspunten. Deze conclusie is de uitkomst van een analyse op de pijlers onder het financieel beleid, aangevuld met een analyse van wettelijk voorgeschreven financiële kengetallen. De structurele exploitatieruimte, de schuldquotes en het weerstandsvermogen bevinden zich allemaal in de categorie minst risicovol. Enige relativering is hierbij op zijn plaats. Het gepresenteerde beeld is een momentopname. Ook is de uitkomst van diverse kengetallen afhankelijk van de omvang van de baten. De baten zijn in 2023 aanzienlijk hoger door de steunpakketten van het Rijk (energietoeslag en Oekraïense opvang). Dit zorgt dat de kengetallen een gunstiger beeld laten zien dan verwacht.

Voor de toekomst blijven we aandacht vragen voor de ontwikkeling van de structurele exploitatieruimte en de oplopende schuldpositie. Ook de grote opgaven waar onze gemeente voor staat zoals duurzaamheid en woningbouw en de omvangrijke investeringen zullen een wissel trekken op de beschikbare structurele exploitatieruimte en de schuldpositie. Het is belangrijk om daar voldoende aandacht voor te hebben en te blijven houden. Een uitgebreidere toelichting op de financiële positie is opgenomen in de jaarrekening. 1.4.2 Resultaat 2023 Het resultaat 2023 bedraagt € 1.207.172 voordelig. Het resultaat is daarmee € 1,7 miljoen hoger dan was voorzien bij de najaarsnota (budgetbeoordeling op 30 september 2023). Het resultaat 2023 heeft zich als volgt ontwikkeld: Nr. 1. 2. 3. 4. 5.

Ontwikkeling resultaten Primitieve begroting 2023 Begrotingswijzigingen Voorjaarsnota 2023 Najaarsnota 2023 Geraamd begrotingsresultaat Jaarstukken 2023 Financieel verschil

Bedrag 413 -1.233 280 34 -506 1.207 1.713

Het college is niet gelukkig met het financiële verschil tussen het geraamd begrotingsresultaat bij de najaarsnota en het resultaat bij de jaarrekening. Het aanzienlijke verschil bij de jaarrekening vraagt in de nabije toekomst om een nog strakkere monitoring van de (risico)budgetten en een extra inspanning om het specifieke karakter van de financiële regelgeving van gemeenten goed voor het voetlicht te brengen. Verschillen van deze omvang dienen in het vervolg voorkomen te worden. 1.4.3 Toelichting verschillen Een inhoudelijke toelichting van de afwijkingen tussen het geraamd begrotingsresultaat (vastgestelde begroting) en het resultaat vindt u in hoofdstuk 2 en 4. De belangrijkste afwijkingen zijn per programma en taakveld hieronder weergegeven. Ook is de reden vermeld waarom deze verschillen niet bij de najaarsnota in beeld waren. TV 0.1 Bestuur € -1.185.000 (N) Op basis van de actuariële berekening per 31 december 2023 van de wethouders pensioenen is een aanvullende storting in de voorziening van € 1.198.000 noodzakelijk.

8

Jaarstukken Westervoort 2023 - 1. Inleiding

TV 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden € -194.000 (N) De noodzakelijke kosten van onderhoud € -125.000 (N) viel hoger uit, een bedrag van € 124.000 wordt gedekt uit de reserve onderhoud gebouwen. De energielasten van De Nieuwhof zijn door een te laag ingeschatte afrekening over 2023 ruimschoots overschreden (€ -69.000 N). Dit nadeel was te voorzien. TV 0.4 Automatisering € 272.000 (V) Het afgelopen jaar heeft de RID te kampen gehad met capaciteitsproblemen. Ook waren er netwerkstoringen en hack aanvallen waardoor het reguliere werk een lagere prioriteit had. Hierdoor konden projecten en maatwerk voor Westervoort niet worden uitgevoerd. Het levert een voordeel op van € 272.000. Dit voordeel was niet te voorzien. TV 0.7 Uitkering gemeentefonds € 1.734.000 (V) De decembercirculaire 2023 geeft een voordeel van € 1.521.000, de taakmutaties van € 213.000 zijn niet uitgegeven. Het voordeel is veroorzaakt door ontwikkeling uitkeringsbasis, hoeveelheidsverschillen en decentralisatie-uitkeringen waaronder de energietoelage van € 1.053.000 en invoeringskosten omgevingswet € 104.000. Dit voordeel was niet te voorzien. TV 0.10 Mutaties reserve programma 1 € 69.000 (V) In de reserve Wet Open Overheid is € -78.000 (N) gestort, uit de reserve onderhoud gebouwen (€ 81.000), bestuurskrachtmeting (€ 45.000) en budgetoverheveling (€ 22.000) zijn genoemde bedragen onttrokken.

Dit voordeel was niet te voorzien. TV 6.1 Nood- en crisisopvang Oekraïnse vluchtelingen € 1.186.000 (V) De ontvangen normbedragen en transitiekosten zijn hoger dan de uitgaven. Dit voordeel was te voorzien. TV 6.3 Energietoeslag € -883.000 (N) De betaalde en nog te betalen energietoeslag in 2023 bedroeg € -882.700. Dit nadeel was te voorzien. Overigens wordt de uitbetaalde energietoeslag gedekt door het ontvangen bedrag van € 1.053.000 en de vrijval uit de reserve energietoeslag 2023 van € 313.000. TV 6.5 Reïntegratie € 264.000 (V) Het voordeel is voornamelijk veroorzaakt door de ESF-subsidie van € 129.000 en het gereserveerde bedrag van € 90.000 voor activerend werk is niet gebruikt. Dit voordeel was te voorzien. TV 6.7 + 6.82 Jeugd € -183.000 (N) Op basis van het dahboard jeugd over het 4e kwartaal 2023 zijn de budgetten met € -183.000 overschreden. TV 0.10 Mutaties reserve programma 2 € 216.000 (V) Er is geen gebruik gemaakt van de begrote onttrekking van € 90.000 (N) uit de bestemmingsreserve activerend werk. De reserve energietoeslag 2023 is dit jaar vrijgevallen € 313.000 (V). Dit voordeel was te voorzien. TV 8.1 + 8.2 Grondexploitatie € -199.000 (N) De verliesvoorziening grondexploitatie (complex De Schans en De Clossei) dient verhoogd te worden met € 199,000 (N). Dit voordeel was te voorzien.

TV 8.3 Wonen en bouwen € 202.000 (V) Het voordeel op dit taakveld is ontstaan doordat een aantal geplande projecten, zoals volkshuisvesting, stedelijke vernieuwing en voorbereidingskrediet flexwonen, slechts gedeeltelijk zijn uitgevoerd € 157.000 (V). De opbrengst leges omgevingsvergunningen zijn € 40.000 (V) hoger. Bijdrage 1Stroom € -207.000 (N) De doorbelasting van de personele lasten van 1Stroom is € -207.000 hoger dan begroot.

Jaarstukken Westervoort 2023 - 1. Inleiding

9

Afschrijvingen € 67.000 (V) Nog niet alle geplande investeringen zijn gerealiseerd. Dit zorgt voor een voordeel op afschrijvingen van € 67.000. Dit voordeel is te voorzien. 1.5 Voorstel resultaatbestemming Resultaat 2023 Gerealiseerd saldo van baten en lasten Reeds bestemd resultaat Gerealiseerd resultaat Voorstel resultaatbestemming 2023 Algemene reserve Bestemmingsreserves: Opschalingskorting 2025 Implementatie omgevingswet Vrijval risicoreserve Sociaal domein Vrijval risicoreserve huishoudelijke hulp Vrijval reserve beschermd thuis Vrijval reserve uitgestelde Covid-kosten Vrijval reserve nieuwe wet inburgering Resultaatbestemming

Bedrag 1.529 -322 1.207 1.791 500 104 -500 -400 -256 -30 -2 1.207

2. Kerngegevens Sociale structuur Inwoners: - < 20 jaar - van 20 - 64 jaar - van 65 jaar en ouder Totaal

1 januari 2024

1 januari 2023

3.043 8.723 3.392 15.158

3.080 8.659 3.375 15.114

Bijstandsgerechtigden: - IOAW - IOAZ - BBZ - WWB Totaal

15 1 2 329 360

Fysieke structuur Oppervlakte gemeente (in ha) Binnenwater (in ha) Land (in ha) Woonruimten Financiële structuur ( in € ) Gewone uitgaven/inkomsten (excl. mutatie reserves) Opbrengsten belastingen/retributies: - OZB - Hondenbelasting - Afvalstoffenheffing/Reinigingsrechten - Rioolheffing

784 81 703 6.805

784 81 703 6.760

Jaarrekening 2023 Totaal per inwoner 54.595.729 3.602

Jaarrekening 2022 Totaal per inwoner 47.647.032 3.153

3.419.388 119.024 1.465.834 1.705.164

3.408.140 125.890 1.406.629 1.532.768

226 8 97 112

225 8 93 101

10

Financiële structuur ( in € ) - Marktgelden - Lijkbezorgingsrechten - Leges Omgevingsvergunningen - Overige leges Algemene Uitkering Gemeentefonds (incl. soc. domein)

Jaarstukken Westervoort 2023 - 2. Kerngegevens

Jaarrekening 2023 11.582 0,8 63.169 4 278.376 18 33.154.979

2.187

Jaarrekening 2022 2.474 0,2 48.489 3 149.567 10 251.433 17 31.507.765 2.085

Jaarstukken Westervoort 2023 - Hoofdstuk 2 Jaarverslag

11

Hoofdstuk 2 Jaarverslag Programma 1 Programma 2 Programma 3

Bestuur (incl. algemene dekkingsmiddelen) Maatschappij Omgeving Algemene dekkingsmiddelen

0 Inleiding Het jaarverslag bestaat uit de programmaverantwoording en de paragrafen. De programmaverantwoording is onderverdeeld in drie programma's. Programma's De drie programma's zijn een vast onderdeel van de jaarstukken. Een programma is een samenhangende verzameling van activiteiten. Deze worden uitgevoerd om de beoogde bestuurlijke doelen binnen het programma te realiseren. Ieder (deel)programma is als volgt opgebouwd: 1. Wat hebben we bereikt? 2. Wat hebben we daarvoor gedaan? 3. Wat heeft het ons gekost? 4. Wie hadden we daarbij nodig? 5. Indicatoren Paragrafen De paragrafen vormen een belangrijke informatiebron en beogen een "dwarsdoorsnede" van de programma's te geven. Het doel van de paragrafen is om informatie die voorheen op meerdere plekken stond bijeen te brengen. Hierdoor is het mogelijk om beter inzicht en overzicht te krijgen in deze onderwerpen. De raad heeft hiermee een extra instrument in handen om beleidskaders vast te stellen en de uitvoering te kunnen controleren. Leeswijzer Bedragen Alle bedragen in tabellen zijn in € 1.000. Bedragen in teksten in €. Een + betekent een baat, voordeel of vermeerdering (toevoeging). Een - betekent een last, nadeel of vermindering (onttrekking).

1 Programma Bestuur 1.1 Wat hebben we bereikt Programmadoel Een transparante en betrouwbare overheid middenin een vitale en veilige samenleving, die inwoners faciliteert en uitdaagt tot het nemen van initiatief. Toelichting De gemeente faciliteert inwoners, wijken, ondernemers en organisaties om elkaar te helpen, initiatieven verder te brengen en mogelijk te maken. Hiermee verschuift het accent van ‘zorgen voor’ naar ‘zorgen dat’. De gemeente zorgt er voor dat er een basisniveau is en een vangnet

12

Jaarstukken Westervoort 2023 - 1 Programma Bestuur

voor inwoners die er niet zelf of samen uitkomen. Randvoorwaarde is continue bewustwording en bevordering dat de samenleving zelf het initiatief kan en mag nemen. De gemeente stelt zich hierbij regelmatig op als partner en staat daarmee midden in de samenleving. Wat daarnaast bijdraagt is een prettig/positief gevoel van veiligheid in de eigen omgeving. Dit gevoel is er grotendeels al. Wij willen bevorderen dat dit positieve veiligheidsklimaat voor inwoners en ondernemers in Westervoort vastgehouden wordt en daar waar nodig verbeterd wordt. Hiervoor dragen we samen de verantwoordelijkheid. Als gemeente versterken we de preventie en proactiviteit. Op dit moment is nog onduidelijk of en in hoeverre het coronavirus het veiligheidsgevoel van onze inwoners heeft beïnvloed. Het werken aan een veilige gemeente is van oudsher een overheidstaak. Naast beleid en uitvoering op de wettelijke veiligheidstaken zijn ook initiatieven van inwoners van belang. In onze dienstverlening zien we dit ook terug. De behoefte en de vraag van de klant staat centraal als het gaat om de inrichting van de dienstverlening. Dit betekent een integrale benadering van dienstverlening en eenduidige en kwalitatief hoogwaardige klantcontacten. Hoofddoelen De doelen binnen programma 1 zijn: 1. Het bevorderen van de samenwerking tussen gemeente en samenleving. 2.

Het vasthouden van het positieve veiligheidsklimaat voor bewoners en ondernemers. 3. Het verbeteren van de kwaliteit van de gemeentelijke dienstverlening die aansluit op de behoeften en verwachtingen van onze inwoners. Externe ontwikkelingen • Diverse wetten- en regelgeving vragen om het voortdurend uitbreiden en vernieuwen van de digitale mogelijkheden en toepassingen voor inwoners. Denk aan de "Wet Open overheid", de “Wet modernisering elektronisch bestuur”, de “Wet digitale overheid” en het “Besluit digitale toegankelijkheid”. Het is niet de vraag of maar hoe de gemeente hierbij aan moet haken. De intentie is om zoveel als mogelijk aan te haken bij landelijke ontwikkelingen en mogelijkheden. • De rijksoverheid en de provincie stimuleren het experimenteren met nieuwe vormen van lokale democratie. Er worden veel ondersteuningsprogramma's aan gemeenten aangeboden. Het experimenteren komt voort uit de wens om inwoners meer te betrekken bij de lokale politiek. 1.2 Wat hebben we daarvoor gedaan? A. Het bevorderen van de samenwerking tussen gemeente en samenleving. Dit zijn de speerpunten: A.1 Doel

Participatiebeleid uitvoeren De uitvoering van de in 2022 vast te stellen Participatieverordening en het participatiebeleid en de borging daarvan in de organisatie en de samenleving. Toelichting In de Participatieverordening komt de visie te staan op participatie en het uitdaagrecht. Daarnaast wordt een beleidskader vastgesteld. In 2023 volgt de uitvoering van de verordening en het beleid en de borging daarvan, zowel in de samenleving als in de organisatie. Dat betekent onder andere dat voor ruimtelijke projecten een participatieplan wordt ingericht en dat de betrokken medewerkers zullen worden getraind. Beleidsrisico's Participatieplannen kunnen onvoldoende worden ingericht, waardoor onduidelijkheid ontstaat tot hoever de geboden participatie reikt. De ontevredenheid van inwoners neemt daardoor toe. Invoering van het uitdaagrecht vormt een extra risico voor de organisatie, omdat elke uitdaging begeleiding vraagt van meerdere afdelingen. Dit voert de druk op de organisatie op.

Jaarstukken Westervoort 2023 - 1 Programma Bestuur

13

A.1 Bereikt/niet bereikt

Participatiebeleid uitvoeren In 2023 is een beleidskader participatie opgesteld dat in september 2023 door de gemeenteraad is vastgesteld. Bij het opstellen van dit beleidskader is met de samenleving het gesprek aangegaan over de uitgangspunten van participatie. Eind 2023 is een start gemaakt met het implementeren van het beleidskader participatie. Daarbij gaat het onder andere om het opstellen van een praktische handreiking. Er zijn diverse cursussen op het gebied van participatie gevolgd door medewerkers die veel te maken hebben met participatietrajecten. Participatieadviseurs geven collega’s advies over het afwegen om wel of niet een participatieproces te starten en over het inrichten daarvan. In 2024 volgt een voorstel aan de gemeenteraad waarin keuzes worden voorgelegd over ambitieniveau en de daarvoor benodigde ambtelijke inzet.

A.2 Doel Toelichting

Integraal werken vanuit 1Stroom Samenhang en afstemming op alle niveaus. Ieder speelt in de processen zijn eigen rol. De onderlinge samenwerking tussen de gemeente en 1Stroom ligt vast en er is een duidelijke (overleg)structuur. Bestuurders en ambtenaren weten wat ze van elkaar kunnen en mogen verwachten. De duidelijke structuur biedt houvast en overzicht en bevat voldoende ruimte voor dialoog. Bestuurlijke (besluitvormings-)processen kunnen ingewikkeld zijn, waarbij meerdere afdelingen en belanghebbenden betrokken zijn. Integrale adviezen vergroten de kwaliteit en samenhang. Onderling zijn beleidsterreinen met elkaar verbonden. De verschillende onderdelen van programma 1 brengen de onderlinge verbinding aan. Processen en werkwijzen op een eenduidige manier doorvoeren vergroot de kwaliteit van de ambtelijke advisering. De bestuurlijke procesinformatie is vastgelegd, toegankelijk en overzichtelijk. Er komt rust en stabiliteit in de processen.

Bereikt/nietbereikt

De ambtelijke organisatie is ondergebracht in de gemeenschappelijke regeling 1Stroom. 1Stroom heeft in 2021 een nieuwe organisatiestructuur gekregen en maakt een verbetertraject door. Integraal werken bij gemeenten is een benadering waarbij verschillende afdelingen en disciplines binnen de gemeente samenwerken om complexe problemen aan te pakken en verkokering tegengaan. Door integraal te werken kunnen gemeenten efficiënter reageren op de behoeften van hun inwoners en kunnen ze meer samenhangende en holistische diensten leveren. Dit bevordert niet alleen een betere kwaliteit van leven en welzijn voor onze inwoners, maar kan ook leiden tot kostenbesparingen en een effectiever gebruik van middelen binnen de gemeente. 1Stroom heeft ervoor gekozen om verkokering tegen te gaan en het integraal werken en denken te versterken op strategisch en operationeel niveau.

B. Het vasthouden van het positieve veiligheidsklimaat voor bewoners en ondernemers Dit zijn de speerpunten: B.1 Doel

Zorg en veiligheid Het vormgeven van een toekomstbestendige lokale zorg- en veiligheidsstructuur.

14

Jaarstukken Westervoort 2023 - 1 Programma Bestuur

B.1 Toelichting

Zorg en veiligheid Sinds de decentralisatie in het sociaal domein is de gemeente verantwoordelijk voor de zorg. Hiermee is een goede verbinding tussen zorg en veiligheid steeds belangrijker. Er spelen diverse onderwerpen op het snijvlak van zorg en veiligheid. Voorbeelden zijn: de aanpak van personen met verward gedrag, jeugdoverlast, personen die ernstige woonoverlast veroorzaken in hun buurt of jongeren die vanwege een instabiele thuissituatie afglijden naar criminaliteit of radicaliseren. In de loop der tijd komen er steeds meer nieuwe knelpunten en doelgroepen. In 2021 zijn de eerste belangrijke stappen gezet om zorg en veiligheid beter op elkaar aan te laten sluiten. Het verder uitwerken en versterken van een toekomstbestendige lokale zorg- en veiligheidsstructuur gaat de komende jaren door en blijft daarom een speerpunt. Beleidsrisico's Zonder goede verbinding tussen zorg en veiligheid dreigen inwoners uiteindelijk tussen wal en schip te vallen; er komt dan geen sluitende aanpak van hun situatie tot stand. Meestal kan dan alleen de politie nog optreden als sprake is van strafrechtelijke overtredingen. Bereikt/niet De meldingen over personen met verward gedrag dalen. Dat is best bijzonder, want tegen bereikt de landelijke trend in. Bovendien liggen de cijfers ruim onder het landelijk gemiddelde.

De steeds beter verlopende samenwerking tussen de politie en de teams Zorg en Veiligheid van de gemeenten, op basis van het in 2022 jaar gesloten convenant, lijkt zijn vruchten af te werpen. De meldingen jeugdoverlast zijn na de coronajaren aan het stabiliseren op het niveau van voor corona. De extra jongerenwerker, jeugdboa en ingestelde weegtafel hebben even tijd nodig gehad om op te starten, maar functioneerden in 2023 naar tevredenheid. Eind 2023 waren er geen overlastgevende jeugdgroepen in de gemeente. B.2 Doel Toelichting

Cyberveiligheid Cyberveiligheid binnen de gemeente vergroten. Er vindt een verschuiving plaats van traditionele criminaliteit (woning-/auto-inbraken) naar cybercriminaliteit. Mensen van alle leeftijden worden het slachtoffer van oplichting via whatsapp of phishingmails. Criminelen kunnen bedrijfssystemen 'gijzelen' en losgeld eisen of belangrijke voorzieningen overnemen. En de digitale wereld draagt ook steeds vaker bij aan radicalisering, het creëren van maatschappelijke onrust en het aanjagen van ordeverstoringen. Verder zijn mensen zich er niet van bewust dat ze onbedoeld dader kunnen worden door bijvoorbeeld een gevoelig filmpje of foto's door te sturen. Gemeenten kunnen een rol spelen om te voorkomen dat inwoners, bedrijven en voorzieningen slachtoffer worden van cyber gerelateerde zaken. Met onder andere voorlichting moet de bewustwording vergroot worden. Daarom is cybercrime een nieuwe prioriteit geworden in het integraal veiligheidsplan 2023-2026.

Naast de gerichtheid op onze inwoners en bedrijven is het voor de gemeente van belang om goed weerbaar te zijn tegen cybercriminelen. Het aantal digitale producten en diensten groeit waardoor de digitale kwetsbaarheid toeneemt. Niet alleen is onze dienstverlening afhankelijk van goed werkende ICT-systemen, ook wordt er veel met privacygevoelige informatie gewerkt. Het gijzelen c.q. stilvallen van onze systemen heeft grote consequenties. Het snel signaleren en bestrijden van incidenten is daarom erg belangrijk. Beleidsrisico's Cybercrime kan leiden tot diefstal van geld en informatie, enorme bedrijfsschade tot zelfs ontwrichting van de samenleving als bepaalde voorzieningen worden gehackt.

Jaarstukken Westervoort 2023 - 1 Programma Bestuur

B.2 Bereikt/niet bereikt

15

Cyberveiligheid De politie heeft informatie verzameld over de slachtoffers van cybercrime. Uit die beelden komt onder meer naar voren dat mannen over het algemeen vaker slachtoffer zijn dan vrouwen. Het vaakst bij fraude bankgegevens/ internetbankieren gevolgd door hulpvraagfraude. Slachtoffers van “Aan- en Verkoopfraude” zijn merendeel vertegenwoordigd in de leeftijdsgroepen tot 50 jaar. Slachtoffers van vriend-in-noodfraude en fraude bankgegevens/internetbankieren zijn over het algemeen 55 jaar en ouder. Deze informatie wordt gebruikt ten behoeve van de preventiecampagnes die we willen gaan doen. In 2023 is gewerkt aan een crisisplan voor cybercalamiteiten. Welke structuur tuigen we op als bijvoorbeeld de systemen worden gegijzeld of gehackt met gevolgen voor de dienstverlening? Het plan is begin 2024 door het management goedgekeurd. In de loop van 2024 wordt ermee geoefend.

C. Het verbeteren van de kwaliteit van de gemeentelijke dienstverlening, die aansluit op de behoeften en verwachtingen van onze inwoners Dit zijn de speerpunten: C.1 Doel

Modernisering van de dienstverlening Zoveel mogelijk uitbreiden van de digitale dienstverlening en optimaliseren van de digitale toegankelijkheid van gemeentelijke producten en diensten. De wensen en behoeften, mogelijkheden en beperkingen van onze inwoners, bedrijven en instellingen staan daarbij centraal.

16

C.1 Toelichting

Jaarstukken Westervoort 2023 - 1 Programma Bestuur

Modernisering van de dienstverlening Bij alle nieuwe keuzes worden de volgende vragen gesteld: • Is digitaliseren zinvol: wordt het er makkelijker op? • Hoe wordt de toegankelijkheid gewaarborgd: is alles makkelijk te vinden en te gebruiken, en welke oplossingen zijn er voor mensen die niet goed kunnen meekomen? • Zijn er mogelijkheden om samen te werken met anderen: zorg voor integrale oplossingen die aanvullend zijn aan elkaar en waarbij kan worden aangesloten op landelijke of regionale ontwikkelingen? • Hoe wordt de flexibiliteit gewaarborgd: sluit de oplossing voldoende aan op de leefwereld van inwoners en op veranderingen in de samenleving? • Is de informatie transparant en betrouwbaar en is de privacy van onze inwoners gewaarborgd? Er zijn veel verschillende ICT-oplossingen beschikbaar. Dat vraagt om strategische keuzes. De Liemerse i-Visie en i-Strategie bieden handvatten om daarin robuuste en toekomstbestendige keuzes te kunnen maken. Er wordt zoveel mogelijk samengewerkt in de Liemers. Zoals gezegd, is er ook volop aandacht voor de groep inwoners die niet of minder zelfredzaam is, mensen met een beperking en de groep digibeten en laaggeletterden. Ook voor deze doelgroepen zijn de gemeentelijke producten en diensten toegankelijk, zowel digitaal als analoog. De gemeente blijft dan ook investeren in de kwaliteit van het persoonlijk klantcontact.

Voor 2023 is de wens om scherp te krijgen hoe de visie op dienstverlening, met als motto "aandacht voor wat nodig is", verder kan worden uitgewerkt en een dienstverleningsstrategie kan worden ontwikkeld met -voor zover mogelijk- een vertaling naar concrete doelen en toezeggingen aan inwoners, instellingen en bedrijven over wat zij van de gemeente mogen verwachten. De kosten voor het ontwikkelen van een dienstverleningsstrategie kunnen worden gedekt vanuit bestaand budget binnen de 1Stroom-begroting. Wanneer de dienstverleningsstrategie leidt tot wezenlijk andere keuzes in de organisatie van de gemeentelijke dienstverlening, waarvoor nieuwe investeringen nodig zijn, dan zal daarvoor een separaat voorstel worden ingebracht. Beleidsrisico's Uitgaande van de behoefte van de klant en de inzet van meer e-diensten, is er een andere inrichting van gemeentelijke processen en werkwijzen nodig. Ook vraagt dit iets anders in houding en gedrag en in kennis en vaardigheden van medewerkers. De maatschappelijke ontwikkelingen en ict ontwikkelingen gaan vaak sneller dan dat de organisatie bij kan houden. Daarnaast moet de gemeente zuinig zijn met het geld. Vandaar dat het niet altijd lukt om de plannen waar te maken. Ten slotte zijn de afgelopen jaren al veel producten en diensten digitaal beschikbaar gekomen via de gemeentelijke website.

Hierin zit nog steeds ontwikkelpotentieel maar het is reëel te veronderstellen dat de groei hierin zal afnemen naarmate er meer producten en diensten digitaal verkrijgbaar zijn.

Jaarstukken Westervoort 2023 - 1 Programma Bestuur

C.1 Bereikt/niet bereikt

17

Modernisering van de dienstverlening In 2023 zijn op verschillende gebieden acties ingezet en resultaten geboekt: 1. Digitale toegankelijkheid: De hoofdwebsite www.westervoort.nl is bijna volledig digitaal toegankelijk. Niet-toegankelijke pdf-documenten of tekeningen worden niet meer geplaatst tenzij deze documenten vanuit de WOO wel actief openbaar gemaakt moeten worden. Vanwege beperkt budget en capaciteit lukt het niet om naast de hoofdwebsite ook diverse subwebsites volledig digitaal toegankelijk te maken. 2. Digitale producten en diensten: In 2023 zijn alle e-diensten onder de loep genomen en waar mogelijk verbeterd. E-formulieren zijn aangepast of samengevoegd om het digitaal aanvragen van producten en diensten voor inwoners te vereenvoudigen. 3. Fixi: de app voor meldingen openbare ruimte is sterk verbeterd, waardoor het contact met inwoners via de app sneller en beter verloopt. 4. Verbeteren persoonlijk klantcontact en bereikbaarheid: Er zijn diverse trainingen ontwikkeld en verzorgd op het gebied van direct klantcontact, zoals de training gesprekstechnieken voor het KCC en de workshop dienstverlening voor alle medewerkers van 1Stroom. Deze laatste workshop is ook als vast onderdeel aan het on-boarding-proces toegevoegd.

C.2 Doel

Toelichting

Begrijpelijk schrijven via alle communicatie-uitingen Een belangrijk onderdeel van de gemeentelijke dienstverlening is de wijze waarop wordt gecommuniceerd met inwoners, bedrijven, instellingen en andere klanten Iedereen die van de gemeente een (nieuws)brief, een email of ander schriftelijk bericht ontvangt, moet begrijpen waarom hij die ontvangt, waar de tekst over gaat, wat de boodschap is en wat er van hem wordt verwacht. Dat betekent dat de schriftelijke boodschappen lezersgericht moeten zijn. Heldere, foutloze teksten met een goede opbouw, een heldere boodschap, een neutrale toon en op een passend taalniveau. In de meeste gevallen is dat B1. Dit taalniveau -dat teksten voor de meeste mensen begrijpelijk maakt- wordt al toegepast bij de webteksten. Gemeentelijke brieven, mails en andere uitingen worden nog niet altijd geschreven in taalniveau B1. Hierdoor wordt vaak niet goed begrepen wat wordt bedoeld of wat er van de lezer wordt verwacht. Daarom is het belangrijk een verbeterslag te maken in de schriftelijke communicatie.

Er komt een leer-en ontwikkeltraject gericht op het schrijven van lezersgerichte en begrijpelijke teksten. Onderdeel hiervan is het inzetten van de tool Klinkende Taal. Met deze tool leren de medewerkers continu en verbeteren ze hun schrijfvaardigheid. Met als effect dat de teksten steeds duidelijker worden. Via het management-dashboard van Klinkende Taal kan het gebruik van de tool en (de ontwikkeling van) het taalniveau van de teksten worden gemonitord. Beleidsrisico’s Het anders schrijven vraagt om bewustwording en draagvlak binnen de gemeentelijke organisatie. De medewerkers moeten een nieuwe schrijfvaardigheid ontwikkelen. In het begin zal het schrijven van een tekst meer tijd kosten. Hiermee ontstaat het risico dat men afhaakt en terugvalt op de oude manier van schrijven. Dit risico wordt ondervangen door een goede inrichting van het leerproces, door begeleiding en door monitoring.

18

Bereikt/niet bereikt

Jaarstukken Westervoort 2023 - 1 Programma Bestuur

Een training voor het eenvoudiger schrijven van juridische teksten heeft geleid tot duidelijker / beter leesbare beslissingen op bezwaar. Verder is een start gemaakt met het herschrijven van sjablonen en is een pilot gedraaid met de tool Klinkende Taal, welke in 2024 een vervolg zal krijgen. Met deze tool kunnen teksten eenvoudig omgezet worden naar taalniveau B1, dat is eenvoudig Nederlands dat door de meeste mensen wordt begrepen. De teksten op de website zijn geschreven op taalniveau B1. Verder zijn er contacten gelegd met inwoners die als ervaringsdeskundige beschikbaar zijn om steekproefsgewijs de begrijpelijkheid van de brieven en teksten te toetsen.

1.3 Wat heeft het gekost? Totaal programma Bestuur naar baten en lasten

Lasten Baten Gerealiseerde totaal saldo Resultaatbestemming Gerealiseerde resultaat

Rekening 2022 -11.782 39.819 28.037 1.774 29.811

Begroting 2023 v.w. -10.869 34.443 23.574 -338 23.236

Begroting 2023 n.w. -10.576 36.386 25.810 1.641 27.451

Rekening 2023 -11.099 38.146 27.047 1.710 28.757

Afwijking 2023 -523 1.760 1.237 69 1.306

Totaal saldo programma Bestuur per taakveld/product: Saldo per taakveld/product 0.1 Bestuur 0.2 Burgerzaken 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden 0.4 Overhead 0.5 Treasury 0.61 OZB woningen 0.62 OZB niet-woningen 0.64 Belastingen overig 0.7 Gemeentefonds 0.8 Overige baten en lasten 1.1 Crisisbeheersing en brandweer 1.2 Openbare orde en veiligheid 0.10 Mutaties reserves (resultaatbestemming) Totaal

Rekening 2022 -1.361 -130 105

Begroting 2023 v.w. -1.425 -144 -212

Begroting 2023 n.w -1.590 -174 -325

Rekening 2023 -2.769 -175 -432

Afwijking 2023 -1.179 0 -107

-4.255 112 2.792 443 -130 31.508 101 -855 -293 1.774

-5.161 107 2.836 485 105 29.749 -1.733 -717 -316 -338

-5.957 329 2.698 466 90 31.421 -43 -787 -318 1.641

-4.905 300 2.744 458 -147 33.155 -49 -776 -356 1.710

1.052 -30 45 -8 -237 1.734 -6 11 -38 69

29.811

23.237

27.451

28.757

1.306

Op afwijkingen groter dan € 30.000 (begroting 2023 n.w.-rekening 2023) wordt hierna een toelichting gegeven: Taakveld TV 0.1 Bestuur Storting voorziening wethouderspensioen Onderzoek Sterk Bestuur

Afwijking lasten -1.185 -45

Afwijking baten

Afwijking totaal -1.149

Jaarstukken Westervoort 2023 - 1 Programma Bestuur

Taakveld Projectkosten Wet Open Overheid TV 0.3 Beheer overige gebouwen Energiekosten De Nieuwhof Noodzakelijk onderhoud Scoutinggebouw Noodzakelijk onderhoud Creon TV 0.4 Overhead Automatisering TV 0.62 OZB niet-woningen Opbrengst OZB TV 0.7 Gemeentefonds Uitkering gemeentefonds Algemene posten Doorbelasting 1Stroom Overige afwijkingen Totaal exploitatie TV 0.10 Mutaties reserves BR Wet Open Overheid BR Budgetoverheveling BR Sterk Bestuur BR Onderhoud gebouwen Totaal resultaatbestemming

19

Afwijking lasten 81

Afwijking baten

Afwijking totaal -194

-69 -94 -31 272 231

41 32 32 1.734

213

1.521

514 -138 -523

166 1.760

514 28 1.237 69

-78

-78

22 45 80 147

69

1.4 Welke verbonden partijen waren betrokken?

Samenwerking de Liemers Het vergroten van de gemeentelijke slagkracht (met behoud van bestuurlijke zelfstandigheid) door bundeling van ambtelijke expertise op strategisch, tactisch en operationeel niveau met als resultaat verhoogde kwaliteit, continuïteit en efficiëntie. Taak Verrichten van beleidsvoorbereidende en uitvoerende taken met betrekking tot sociale dienst, ICT en inkoop. Beleidsrisico’s Beleidsbepaling – daar waar mogelijk op elkaar afgestemd – blijft bij de individuele gemeenten en de uitvoering en ontwikkeling van het beleid wordt door de samenwerking opgepakt. Afstemming in deze is georganiseerd middels periodieke overleggen op verschillende niveaus waarin afstemming met elkaar wordt gezocht. Doel

20

Resultaat in 2023

Jaarstukken Westervoort 2023 - 1 Programma Bestuur

De SDL (Samenwerking de Liemers) is voor de gemeente Westervoort (Duiven en Zevenaar) een uitvoeringsorganisatie. Hieronder zijn een aantal onderdelen weergegeven waaraan de SDL heeft gewerkt. De gemeente Westervoort (via 1Stroom) speelt hierin voor een ondersteunende en faciliterende rol als het gaat om de ambtelijke ondersteuning. De Samenwerking de Liemers kent een eigen verantwoording in een jaarrekening. 2023 heeft in het teken gestaan van de noodzakelijke wijziging van de gemeenschappelijke regeling Samenwerking de Liemers. Besluitvorming wordt echter voor 1 juli 2024 verwacht. Daarnaast is ook in 2023 verdere uitvoering gegeven aan de bestuurlijke opdracht van de RSD. Extra inzet is gepleegd op de opvang en leefgeldregeling Oekraïners. De gemeenten hebben de SDL een bezuinigingsopdracht opgelegd. In de bedrijfsvoering wordt elke keer beoordeeld hoe en waar een bezuiniging kan plaatsvinden. Deze maatregelen alsmede de uitvoering van de inhoudelijke werkzaamheden van de SdL vindt separaat plaats. Hierbij nemen de leden van de colleges van de deelnemende gemeenten binnen de SdL, hun rol in het algemeen- en dagelijks bestuur. Inhoudelijk wordt verwezen naar de jaarstukken van de GR Samenwerking de Liemers.

1Stroom Doel De ambtelijke fusie moet ertoe leiden dat de organisatie: - Robuuster wordt (minder kwetsbaar). - Voldoende flexibel kan zijn om twee zelfstandige gemeenten te bedienen en om mee te bewegen met veranderende taken en rollen van de overheid (kracht). - Optimale dienstverlening biedt aan inwoners, organisaties en bedrijven alsook aan de raden en colleges (kwaliteit). - Interessante loopbaanperspectieven biedt aan medewerkers en door zijn robuustheid in staat is om strategische kansen te benutten (kansen). Niet duurder en zo mogelijk goedkoper is dan de twee huidige organisaties gezamenlijk (kosten). Taak Verrichten van beleidsvoorbereidende en uitvoerende taken voor de gemeenten Duiven en Westervoort. Beleidsrisico’s Beleidsbepaling – daar waar mogelijk op elkaar afgestemd – blijft bij de individuele gemeenten en de uitvoering en ontwikkeling van het beleid wordt door 1Stroom opgepakt. Afstemming in deze is georganiseerd middels periodieke overleggen op bestuurlijk niveau waarin afstemming met elkaar wordt gezocht. Resultaat in Het resultaat 2023 van 1Stroom was -€ 225.000. De gemeenten Duiven en Westervoort 2023 dragen hierdoor extra bij.

Doel

Veiligheids- en Gezondheidsregio Gelderland Midden (VGGM) Behartigen van de belangen van de deelnemers op de terreinen van brandweerzorg, ambulancezorg, publieke gezondheid, geneeskundige hulpverlening, crisisbeheersing en gemeenschappelijke meldkamer.

Jaarstukken Westervoort 2023 - 1 Programma Bestuur

21

Taak

In stand houden van een brandweer, in stand houden van een geneeskundige hulpverleningsorganisatie bij rampen (GHOR), voorzien in de meldkamerfunctie, aanschaffen en beheren van gemeenschappelijk materieel, het inventariseren van en adviseren over risico’s, voorbereiden op de bestrijding van branden, het organiseren van de crisisbeheersing, het bevorderen van medisch milieukundige zorg, het bevorderen van technische hygiënezorg, het bevorderen van psychosociale hulp bij rampen, het geven van prenatale voorlichting aan aanstaande ouders, taken op het gebied van jeugdgezondheidszorg en ouderengezondheidszorg en algemene infectieziekten bestrijding. Beleidsrisico’s Om de financiële en beleidsrisico’s in beeld te hebben en te beperken is er een regionaal controllersoverleg actief dat regelmatig overlegt met VGGM over de financiële positie. Dat heeft de afgelopen jaren tot forse besparingen geleid en tot beleidsarme begrotingen. Resultaat in Na een uitgebreid proces opende in maart 2023 de nieuwe meldkamer Oost-Nederland in Apeldoorn. De meldkamer in Arnhem is daarmee komen te vervallen. 2023 De VGGM is gestart met de versterking van haar bedrijfsvoering. Een bestuurlijke begeleidingsgroep monitort het proces. Ook is een traject gestart om te komen tot een toekomstbestendige GGD. De organisatiestructuur van de brandweer is vernieuwd.

Dat heeft onder meer geleid tot een afdeling crisisbeheersing. Streekarchief Doel Behartigen van de gemeenschappelijke belangen van de deelnemers ten aanzien van het beheer van hun archiefbescheiden conform de Archiefwet. Taak Beheren en toezicht houden op de overgedragen en niet overgedragen archiefbescheiden van de deelnemers. Adviseren over de archiefbewaarplaatsen en het verstrekken van informatie uit de archiefbescheiden. Beleidsrisico’s Niet van toepassing. Resultaat in Naast de reguliere werkzaamheden is er voortgang geboekt op het project Aansluiting 2023 e-depot ECAL. Er is een concreet Plan van Aanpak opgesteld door de externe partij DOCFactory voor het project en is er een projectleider aangenomen zodat het begin 2024 kan starten.

2 Programma Maatschappij 2.1 Wat hebben we bereikt? Programmadoel De gemeente levert een bijdrage aan een vitale samenleving en een leefbare omgeving waardoor inwoners zo zelfstandig mogelijk kunnen leven. Dit vanuit de overtuiging dat inwoners van de gemeente Westervoort een betekenisvol en veerkrachtig leven kunnen leiden. Waar nodig worden handvatten aangereikt gericht op zelfredzaamheid, elkaar ondersteunen en participatie. De leefwereld en omgeving van inwoners staan hierbij centraal, zodat de gemeente – waar nodig – de juiste en passende ondersteuning biedt. Toelichting De gemeente streeft naar een inclusieve samenleving, waarin iedereen positief gezond is, bijdraagt en kan meedoen; jong en oud, genderneutraal, met of zonder beperking en met verschillende culturen en achtergronden. Iedereen draagt bij naar eigen kunnen en krijgt hulp waar nodig. Zo hoort iedereen erbij, is nuttig en krijgt waardering. De kracht van de samenleving

22

Jaarstukken Westervoort 2023 - 2 Programma Maatschappij

en de mogelijkheden van inwoners zijn het uitgangspunt. Inwoners worden actief betrokken bij het zoeken naar passende oplossingen. Voor inwoners die niet zelf de regie over hun leven kunnen voeren en niet volwaardig aan de samenleving kunnen deelnemen zoekt de gemeente samen met hen naar op maat gemaakte oplossingen. Deze bestaan uit voorliggende voorzieningen en specialistische ondersteuning. Vanuit de transformatie is de inzet om juist deze voorliggende voorzieningen te versterken en optimaal te benutten. De inwoner kan hierdoor zo prettig en zinvol mogelijk leven. De basisvoorzieningen worden gevormd door mogelijkheden voor sport, recreatie, kunst, cultuur, educatie, onderwijs en gezondheidszorg. Voor alle inwoners van Westervoort dragen deze voorzieningen voor een belangrijk deel bij aan zinvolle vrijetijdsbesteding, ontplooiing, ontwikkeling en positieve gezondheid. De basisvoorzieningen maken ook mogelijk dat inwoners zelfstandig de regie over het eigen leven kunnen voeren en deel kunnen nemen aan de samenleving. Goede basisvoorzieningen moeten ook voorkomen dat een beroep gedaan wordt op maatwerkvoorzieningen. Ondanks alle financiële problemen zal zo goed mogelijk worden geprobeerd de basisvoorzieningen in stand te houden en, waar mogelijk, te versterken waardoor het goed en prettig leven is in Westervoort. Hoofddoelen Wij hebben ingezet op: A. De basis op orde B.

Meedoen naar vermogen C. Zelfredzaamheid naar vermogen Externe ontwikkelingen Wet Maatschappelijke Ondersteuning (Wmo) Het abonnementstarief voor de huishoudelijke ondersteuning staat landelijk ter discussie. De invoering van dit tarief heeft een aanzuigende werking. Het kabinet heeft zich in april 2023 voorgenomen om vanaf 1 januari 2026 de eigen bijdrage voor de hele WMO aan te passen naar een eigen bijdrage waarbij meer rekening wordt gehouden met het inkomen en het vermogen. Dit is nog een plan. De Eerste en de Tweede Kamer moeten nog akkoord gaan. De uitstroom van inwoners die beschermd wonen naar beschermd thuis vraag veel tijd en aandacht. Extra voorzieningen zijn nodig wanneer deze groep inwoners zelfstandig gaat wonen. Oplossingen hiervoor worden met name in het voorliggende veld gezocht. Van belang is dat de sociale spankracht van wijken worden meegenomen. Hierover worden ook met de woningbouwverenigingen gesprekken gevoerd. Datzelfde geldt voor de opvang van statushouders en de komst van de vluchtelingen vanuit Oekraïne. Ook dit zal de komende jaren van onze gemeente inspanning vragen. De decentralisatie van beschermd wonen is wederom uitgesteld. Het is onduidelijk wanneer de invoering nu doorgang zal vinden. Ondertussen maken we afspraken in de regio om de decentralisatie verder voor te bereiden. We zien een toename bij de GGZ zorg.

Deze is zorgelijk, mede door de gespannen arbeidsmarkt. Dit heeft eerder al geleid tot een opnamestop voor de GGZ. Er is van twee kanten grote druk; te veel mensen die een beroep doen op zorg en te weinig mensen om die zorg te leveren. Datzelfde zien we ook bij de aanbieders van Maaltijdondersteuning. De gemeente is in overleg met deze organisaties om de zorg voor de toekomst te kunnen garanderen. Alle mogelijke oplossingen, ook “out of the box” worden hier verkend. Hiervoor werken we in de Liemers samen in het project naar een samenhangende aanpak voor de GGz in de Liemers. We werken samen met Liemerse gemeenten, zorgverzekeraar, GGnet, huisartsen, Welzijnsorganisaties, voor een integrale aanpak van de GGZ. ( staat ook bij de speerpunten).

Jaarstukken Westervoort 2023 - 2 Programma Maatschappij

23

Ook prijsstijgingen van de maatwerk voorzieningen als gevolg van salarisontwikkelingen hebben gevolgen. De gemeente heeft geen invloed op deze factoren, maar moet er wel voor betalen. Steeds vaker komt naar voren dat de tweedeling in onze maatschappij groter toeneemt: kansrijk versus kansarm, welvarend versus armoede, digitaal vaardig versus digitaal onbekwaam. De afgelopen twee coronajaren hebben deze tweedeling vergroot. Zeker voor de jeugd is de vraag of de soms opgelopen achterstanden kunnen worden ingehaald de komende jaren en of dat leidt tot een vraag om extra hulp vanuit de gemeente. Jeugd Hervormingsagenda Jeugd De Hervormingsagenda Jeugd 2023-2028 beschrijft de aanpak van een grote transitie die we de komende jaren met elkaar moeten maken. De doelstelling van de Hervormingsagenda is tweeledig: 1. Betere en tijdige hulp en ondersteuning voor jeugdigen en gezinnen, op de juiste plek en wanneer dit nodig is. 2. Hulp en ondersteuning wordt aangeboden binnen een beheersbaar en daarmee duurzaam financieel houdbaar stelsel. In het Regionale Uitvoeringsplan Jeugd van de regio Centraal Gelderland is de vertaling gemaakt van de regiovisie ‘Samenwerking en Opdrachtgeverschap Jeugd, Wmo, Beschermd Wonen’ uit 2021 naar uitvoering voor 2024 en verder.

In het Uitvoeringsplan wordt beschreven hoe de gemeenten de drie thema’s: Kind- en Gezinsbescherming, Versterken Lokale Toegang en Complexe Hulpvragen, gezamenlijk willen uitvoeren. De thema’s staan onderling met elkaar in verbinding en kunnen dus niet los van elkaar worden gezien. De belangrijkste opgaven voor de gemeenten zijn de verbinding naar het sociale domein (domein overstijgende aanpak), terugdringen administratieve lasten, regionalisering en landelijke inkoop. Toekomstscenario Jeugdbescherming De veiligheid van kinderen staat voorop en is van het grootste belang zeker waar het de kwetsbaren betreft. De afgelopen periode is Gelderland breed gewerkt aan een Gelderse Verbeteragenda Jeugdbescherming, een agenda met afspraken die regionaal worden uitgewerkt. Er wordt een beweging in gang gezet gericht op integraliteit tussen de betrokken organisaties, om de wachttijden en wachtlijsten te bekorten voor de kwetsbare jeugdigen. De bescherming voor kinderen en gezinnen, en daarmee het stelsel, moet meer gezinsgericht, eenvoudiger en transparanter worden ingericht. Hiervoor is in 2021 een Toekomstscenario ontwikkeld met als kern de bundeling van kennis en expertise op het gebied van kind- en gezinsbescherming door het samengaan van de Raad voor de Kinderbescherming, Gecertificeerde Instellingen en Veilig Thuis in een Regionaal veiligheidsteam.

Dit gebeurt in de vorm van Toekomsttuinen. De afspraken versterken de samenwerking rondom kwetsbare kinderen op lokaal niveau. Dit betekent dat voor onze gemeente een nieuwe werkwijze wordt ontwikkeld met het Sociaal Loket en de diverse netwerkpartners in het Veiligheidsdomein. Beweging naar nul uithuisplaatsingen In Nederland worden in vergelijking met landen om ons heen meer kinderen uit huis geplaatst. De rechtbank komt tot een dergelijke beslissing omdat een kind niet veilig kan opgroeien in de thuissituatie en een veiliger plek moet worden gevonden waar meer zorg geboden kan worden.

24

Jaarstukken Westervoort 2023 - 2 Programma Maatschappij

De beweging naar nul uithuisplaatsingen richt zich op het mogelijk maken en faciliteren van een veilige thuissituatie voor een kind zodat het niet elders op moet groeien. Deze beweging vergt ook voor onze gemeente inzet op specialistische ambulante en meer op preventie gerichte zorg die is gericht op het voorkomen van uithuisplaatsing en het bevorderen van uitstroom uit verblijf. Coronagelden In het kader van het Nationaal Programma Onderwijs (NPO) heeft de gemeente middelen ontvangen. Deze middelen ontvangt iedere gemeente vanuit het ministerie van OCW. De middelen zijn bedoeld om onderwijsvertragingen en problemen op cognitief, executief, sociaal en emotioneel vlak ten gevolge van de coronapandemie te verminderen. In 2023 zijn de middelen grotendeels uitgegeven aan de uitbreiding van het vindplaatsgericht werken door maatschappelijk werkers op scholen en aan de uitbreiding van de Voorleestrein en Sterk door Taal. Daarnaast zijn de middelen besteed aan extra inzet van een verzuimcoach en huiswerkbegeleiding in het voortgezet onderwijs. Onderwijsachterstanden 2023-2026 In 2023 is de nieuwe beleidsperiode onderwijsachterstanden gestart. Aan de hand van een Onderwijskansenbeleidsplan zijn in 2023 speerpunten opgesteld voor het uitgeven van de middelen gedurende deze beleidsperiode.

In 2023 zijn de middelen grotendeels uitgegeven aan het aanbod Voorschoolse Educatie voor peuters met een risico op ontwikkelings- of onderwijsachterstanden. Hiernaast zijn de middelen besteed aan extra groepsondersteuning op de kinderopvang, aan registratiesysteem de ‘Peutermonitor’ en aan initiatieven en methodes die gericht zijn op het verbeteren van de (taal)ontwikkeling van kinderen, zoals Thuis in Taal, Boekstart(coach), Boekenpret, de Zomerschool en de Peuterzomerspelen. Prijsstijgingen In 2023 werd duidelijk dat de gemiddelde loonstijgingen door de afgesloten CAO's in de zorg en welzijnssector, ver uitstijgen boven de reguliere compensatie die de gemeente ontvangt vanuit het gemeentefonds voor het opgevangen van de inflatie. Hierdoor zijn de toegekende subsidies en de gemaakte prijsafspraken over de ingekochte producten onder druk komen te staan. Personeelskrapte In 2023 speelde de krapte op de arbeidsmarkt een grote rol in het sociale domein. Aanbieders zijn regelmatig niet in staat om zorg te kunnen leveren vanwege het personeelsgebrek. Of de kwaliteit van de zorg- en dienstverlening staat onder druk door een groot verloop onder het personeel. Regionale Samenwerking arbeidsmarkt Beleidsontwikkeling vindt steeds meer plaats vanuit de arbeidsmarktregio Midden Gelderland.

Ambtelijk worden beleidsinhoudelijke zaken voorbereid, op management niveau wordt getoetst op uitvoerbaarheid en bestuurlijk worden vervolgens de zaken besloten. Hierna wordt lokaal geïmplementeerd. Goede voorbeelden hiervan zijn onder meer; • Het opstellen van een gezamenlijke uniforme reïntegratieverordening voor de hele arbeidsmarktregio Midden Gelderland. De eerste versie daarvan wordt in de eerste week van maart 2024 verwacht. • de uniforme invoering van beleid en uitvoering op Nieuw Beschut Werk is in 2023 afgerond en verder geïntensiveerd en voor de hele arbeidsmarktregio Midden Gelderland geüniformeerd. • de collectieve handelswijze voor de verstrekking van Loonkostensubsidie, voorsorterend op het Breed Offensief vanuit het ministerie van Sociale Zaken & Werkgelegenheid (SZW). Voor de hele arbeidsmarktregio Midden Gelderland dezelfde werkwijze en regels.

Jaarstukken Westervoort 2023 - 2 Programma Maatschappij

25

Door steeds meer afspraken voor de hele arbeidsmarktregio Midden Gelderland uniform te maken, wordt het voor werkgevers en aanvragers makkelijker om een beroep te doen op de voorzieningen, zoals onder andere hierboven genoemd, die wij als regio te bieden hebben. Deze ontwikkelingen leiden er op hun beurt toe dat er steeds meer geld- en budgetstromen via de arbeidsmarktregio lopen, ofwel via de centrumgemeente Arnhem. Deze stromen worden periodiek gemonitord en ter verantwoording voorgelegd aan het Regionaal Portefeuille Overleg (RPO) en het Regionaal Werkbedrijf (RWB). Breed offensief Het breed offensief is een brede agenda om de arbeidsmarktkansen voor mensen met een arbeidsbeperking te vergroten. Doelen van de maatregelen uit het breed offensief zijn: • het makkelijker maken voor werkgevers om mensen met een arbeidsbeperking aan te nemen; • mensen met een arbeidsbeperking voor langere tijd aan het werk krijgen; • werk voor mensen met een arbeidsbeperking aantrekkelijker maken (bijvoorbeeld door meer inkomen); • zorgen dat werkgevers en werkzoekenden elkaar makkelijker vinden. De ontwikkelingen binnen de arbeidsmarktregio Midden Gelderland zorgen ervoor dat deze agenda wordt uitgevoerd. Daarnaast is er in 2023 een nieuwe Bestuurlijke Opdracht Regionale Sociale Dienst de Liemers opgesteld waarbij de focus ligt op mensen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt.

De inzet van loonkostensubsidie, coaching en maatwerktrajecten geeft deze inwoners een betere kans binnen participatie en de reguliere arbeidsmarkt, maar ook beschut werk. 2.2 Wat hebben we daarvoor gedaan? Dit waren de speerpunten: Transformatie

A.1 Toelichting

Stevig inzetten op basisvoorzieningen om inwoners de mogelijkheid te geven gezond en veilig te wonen, leven en werken. Het verder ontwikkelen van voorliggende voorzieningen om maatwerk te voorkomen. Inzetten op passende hulp: zwaar als nodig en licht als het kan. Het verder versterken van basis voorzieningen om inwoners mogelijkheden te bieden voor sport, cultuur en ontmoeten. Het verder ontwikkelen van voorliggende voorzieningen zodat hulpvragen van inwoners sneller, passend en dichtbij worden opgelost. Eind 2023 is er geen toename te zien van het aantal inwoners dat gebruik maakt van de maatwerkvoorziening begeleiding en groepsbegeleiding WMO en de individuele voorziening behandeling en begeleiding vanuit de jeugdwet. In de beweging van zwaar naar licht zien we eind 2023 een afname van het aantal jeugdigen in de zware verblijfsvoorzieningen en de opbouw van andere en lichtere verblijfsvormen in combinatie met ambulante voorzieningen.