20240618-rv-Jaarstukken 2023 Westervoort-bijlage 2-Jaarstukken-versie 17 juni

26

Jaarstukken Westervoort 2023 - 2 Programma Maatschappij

Transformatie

A.1 Bereikt/niet bereikt

Stevig inzetten op basisvoorzieningen om inwoners de mogelijkheid te geven gezond en veilig te wonen, leven en werken. Het verder ontwikkelen van voorliggende voorzieningen om maatwerk te voorkomen. Inzetten op passende hulp: zwaar als nodig en licht als het kan. In de Liemers werken we met andere Liemerse gemeenten samen in de pilot GGZ ter voorkoming van wachtlijsten. In de regio Centraal-Gelderland worden afspraken gemaakt om de decentralisatie beschermd wonen, beschermd thuis goed voor te bereiden. Dit heeft geresulteerd in goede financiële afspraken tussen centrum gemeente Arnhem en de regio gemeenten. Welzijn op recept is ingevoerd, waardoor er een korte lijn ontstaat tussen huisartsen en voorliggende voorzieningen. Begin 2023 is landelijk het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) gesloten. Deze regeling stelt ons als gemeente in staat om meer te doen aan preventie in het sociaal domein en dus om te werken aan de transformatie van het sociaal domein. Als gemeente hebben wij een plan van aanpak laten opstellen om lokaal invulling te geven aan het GALA. Eén van de geldstromen binnen met GALA is het Integraal Zorg Akkoord (IZA). Wat betreft de IZA gelden hebben wij, als gemeente, meegewerkt aan het opstellen van een regionaal plan centraal Gelderland, waardoor we de financiering voor projecten die hiermee gefinancierd kunnen worden voor de komende jaren hebben veiliggesteld.

In 2023 is de Week van de Positieve Gezondheid georganiseerd voor inwoners, raadsleden en ambtenaren. Door in te zetten op voorliggende voorzieningen zoals Cadans is het aantal inwoners dat gebruik maakt van groepsbegeleiding WMO gedaald. Het aantal inwoners dat gebruik maakt van maatwerkvoorzieningen is licht toegenomen. Tijdens de bijeenkomsten met de gemeenteraad is periodiek het dashboard sociaal domein besproken. Per kwartaal bespraken we de voortgang in het sociaal domein via het dashboard. Financiële overzichten, aantallen cliënten en prestatie-indicatoren maken onderdeel uit van het dashboard sociaal domein. Met het in 2023 geïmplementeerde ICT systeem voor Wmo en Jeugd aanvragen zijn we beter in staat te monitoren en vooruit te kijken. We zien een forse toename van het aantal jeugdigen dat gebruik maakt van de individuele voorziening behandeling, en een lichte toename van begeleiding vanuit de jeugdwet. We zien deze ontwikkeling ook bij andere gemeenten en in landelijke onderzoeken. In 2023 houdt de stijging verband met de nasleep van de coronaperiode waarbij jongeren veel hulp hebben moeten zoeken bij problemen op het gebied van eenzaamheid, spanningen en depressies. We hebben de verordeningen aangescherpt en de werkprocessen binnen de uitvoering verbeterd, waardoor de besluitvorming verbeterd is en er meer duidelijkheid is voor inwoners.

Jaarstukken Westervoort 2023 - 2 Programma Maatschappij

27

Transformatie

A.1

Stevig inzetten op basisvoorzieningen om inwoners de mogelijkheid te geven gezond en veilig te wonen, leven en werken. Het verder ontwikkelen van voorliggende voorzieningen om maatwerk te voorkomen. Inzetten op passende hulp: zwaar als nodig en licht als het kan. Wat betreft de IZA gelden hebben we meegewerkt aan het opstellen van een regionaal plan Centraal Gelderland, waardoor we de financiering voor projecten die hiermee gefinancierd kunnen worden voor de komende jaren hebben veiliggesteld. In 2023 is er vorm en inhoud gegeven aan de ‘outreachend’ jongerenwerker. Sante heeft in 2023 het team jeugd en jongerenwerk verder vorm gegeven waardoor jongerenwerk en jongerencoach beter geborgd is in de uitvoering. Maatschappelijk werk op school is tijdelijk uitgebreid met incidentele middelen vanuit NPO gelden. Deze uitbreiding voldoet aan de vraag. De functie van de Specialistisch ondersteuner jeugd SOJ is tijdelijk uitgebreid. Deze uitbreiding voldoet aan de vraag. In 2023 is een aantal interventies vanuit het programma Kansrijke Start voortgezet die bijdragen aan een zo goed mogelijke start van kinderen in hun eerste 1000 dagen. Het kunnen oplossen van wachtlijsten bij de gemeente en bij aanbieders behoeft voortdurend en blijvend aandacht. Dit is te wijten aan de toename van de complexiteit van de zorgvragen en van de beschikbaarheid van personeel.

De cultuurcoaches sport en cultuur stimuleren verenigingen en maatschappelijke organisaties in het voorliggende veld om activiteiten aan te jagen. Binnen de bibliotheek weten inwoners van Westervoort het Informatiepunt Digitale Overheid (IDO) steeds beter te vinden. Ingezet op het versterken van de samenwerking bij de sociale supermarkt Doen Westervoort. Waarbij gesprekken zijn gevoerd over de mogelijk nieuwe huisvesting Opbouwwerk is actief in wijk de Broeklanden en in enkele straten in het centrum en de Mosterdhof om samen met inwoners en partners zoals Vivare oplossingen te ontwikkelen die bijdrage aan de leefbaarheid van de wijk. Er is een team zorg en overlast opgezet binnen de gemeente dat nauwe verbindingen heeft met politie, woningbouwvereniging, Veilig thuis, huisartsen en welzijnsstichting, en zorgbemiddeling/ bemoeizorg. Dit team is verbonden met het landelijke meldpunt mensen met onbegrepen gedrag. Door deze aanpak kunnen partners snel hun signalen doorgeven en kan er snel ondersteuning ingezet wordt als dit nodig is en kan escalatie voorkomen worden.

B.1 Doel

Samen Sterk In 2023 start een proces om te komen tot een beleidskader Sociaal domein (de doorontwikkeling van Samen Sterk). Na de evaluatie van Samen Sterk in 2022 start een proces met onze partners om te komen tot een gezamenlijke richting, een gezamenlijk beeld van de opgave en ons toekomstige zorglandschap.

28

B.1 Toelichting

Jaarstukken Westervoort 2023 - 2 Programma Maatschappij

Samen Sterk In 2020 is het beleidskader Samen Sterk opgesteld. Vanuit dit kader is middels een programmatische aanpak ingezet op het op orde brengen van een aantal zaken in het sociaal domein en grip op de uitgaven. Hiervoor zijn diverse acties ingezet. Veel van de ingezette acties zijn, of worden, in 2022 afgerond. Het programma wordt in 2022 geëvalueerd en de programmatische aanpak kan daarmee in 2022/2023 worden afgerond. Zoals uit speerpunt 2.1 al blijkt; de transformatie in het Sociaal Domein vraagt blijvend de aandacht. Transformeren is een beweging die nog minstens de komende 10-15 jaar beslaat. De transformatie speelt zich af in een dynamische omgeving, die steeds opnieuw bijstelling, aanpassing en hernieuwde bepaling van richting vraagt. Om deze transformatie goed gericht te houden is het noodzakelijk om met elkaar te bepalen of de ingeslagen richting nog de juiste is of dat deze moet worden bijgesteld. Daarvoor is input van inwoners nodig, partnerschap met de partijen in het voorliggende veld en de zorgaanbieders, maar ook de samenhang met andere gemeentelijke taakvelden zoals sport en woningbouw. Het is noodzakelijk om een beeld te hebben van onze toekomstige samenleving: • • • • •

Wat vinden inwoners belangrijk? Wat kunnen inwoners zelf? Waar zijn al goede initiatieven? Waarvoor staat ons maatschappelijk veld aan de lat? Welke sociale basis is in de toekomst nodig?

Antwoorden op deze vragen helpen ons bij het vorm geven van ons toekomstig zorglandschap en waar nodig nieuwe of andere prioriteiten te stellen. Bijvoorbeeld: Het inzetten van een ‘beweging van nul’ (geen kinderen uit huis plaatsen) en ‘beschermd thuis’ stelt de gemeente voor een opgave in de voorzieningen die aanwezig moeten zijn, maar behelst ook een woningvraagstuk. De veranderingen kunnen alleen in partnerschap vormgegeven worden. De richting is nodig om te kunnen sturen en samen door te ontwikkelen. De uitgangspunten uit het huidige kader zullen nog steeds gelden, maar worden met elkaar en onze partners aangescherpt.

Jaarstukken Westervoort 2023 - 2 Programma Maatschappij

B.1 Bereikt/niet bereikt

29

Samen Sterk In 2023 doorliepen we een proces om te komen tot een strategisch document Sociaal domein (de doorontwikkeling van Samen Sterk). Dit was een proces om te komen tot een gezamenlijke richting, een gezamenlijk beeld van de opgave. Dit is een participatief proces dat doorloopt in 2024. Met Santé als grootste partner op het gebied van welzijn, zijn afspraken gemaakt over hun rol en hun activiteiten bij voorliggende voorzieningen. Deze afspraken worden in 2024 verder verfijnd in resultaat afspraken. We hebben in het najaar dorpsgesprekken gevoerd met onze inwoners. Met als thema’s wonen en zorg, gezond en veilig opgroeien en bestaanszekerheid. In 2023 is met stakeholders gesprekken gevoerd over de overgang beschermd wonen, beschermd thuis. Dit heeft resulteert het uitvoering plan beschermd wonen, beschermd thuis waar de acties voor 2024 en 2025 zijn opgenomen. Met Santé als grootste partner op het gebied van welzijn, zijn afspraken gemaakt over hun rol en hun activiteiten bij voorliggende voorzieningen. Deze afspraken worden in 2024 verder verfijnd richting resultaatafspraken. De deelnemende partners van Doen! Westervoort werken nauw samen in het werven en het aanbieden van trainingen van vrijwilligers in Doen Westervoort. Tevens wordt nauw samengewerkt om activiteiten zoals de week van de ontmoeting te organiseren

2.3 Wat heeft het gekost? Totaal programma Maatschappij naar baten en lasten

Lasten Baten Gerealiseerd totaalsaldo Resultaatbestemming Gerealiseerd resultaat

Rekening 2022 -27.473 6.390 -21.083 -156 -21.239

Begroting 2023 v.w. -26.435 5.896 -20.539 7 -20.532

Begroting 2023 n.w. -34.093 11.333 -22.760 -1.806 -24.567

Rekening 2023 -34.337 11.885 -22.452 -1.590 -24.043

Afwijking 2023 -244 552 308 216 524

Totaal saldo programma Maatschappij per taakveld/product: Afwijking per taakveld/product 4.1 Openbaar basisonderwijs 4.2 Onderwijshuisvesting 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken 5.1 Sportbeleid en activering 5.2 Sportaccommodaties 5.3 Cultuurpresentatie, -productie en -presentatie 5.4 Musea 5.5 Cultureel erfgoed 5.6 Media

Rekening 2022. -173 -399 -160

Begroting 2023 v.w. -128 -394 -545

Begroting 2023 n.w. -128 -451 -597

Rekening 2023 -187 -423 -529

Afwijking

-327 -247 -94

-255 -279 -94

-142 -281 -113

-214 -262 -70

-72 20 43

-48 0 -269

-125 -34 -249

-125 -34 -272

-97 0 -262

29 34 10

-59 28 68

30

5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie 6.2 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen 6.3 Inkomensregelingen 6.4 WSW en beschut werk 6.5 Arbeidsparticipatie 6.6 Maatwerkvoorzieningen (WMO) 6.71 Maatwerkdienstverlening 18+ 6.71A Hulp bij het huishouden 6.71B Begeleiding 6.71C Dagbesteding 6.71D Overige maatwerkarrangementen 6.72 Maatwerkdienstverlening 186.72A Jeugdhulp begeleiding 6.72B Jeugdhulp behandeling 6.72C Jeugdhulp dagbesteding 6.72D Jeugdhulp zonder verblijf 6.73A Pleegzorg 6.73B Gezinsgericht 6.73C Jeugdhulp met verblijf overig 6.74A Jeugdhulp behandeling GGZ 6.74B Jeugdhulp crisis/LTA/GGZ 6.74C Gesloten plaatsing 6.81 Geëscaleerde zorg 18+ 6.81A Beschermd wonen 6.81B Maatschappelijkeen vrouwenopvang 6.82 Geëscaleerde zorg 186.82A Jeugdbescherming 6.82B Jeugdreclassering 7.1 Volksgezondheid 0.10 Mutaties reserves (resultaatbestemming) Totaal

Jaarstukken Westervoort 2023 - 2 Programma Maatschappij

-1.026

-1.105

-1.185

-1.265

-80

-1.583

-1.905

-2.124

-695

1.430

-1.147

-232

-278

-1.484

-1.206

-1.933 -2.606 -1.148 -672 -3.008 0 0 0 0

-1.347 -2.766 -985 -744 -3.029 0 0 0 0

-1.382 -2.958 -1.521 -920 0 -1.971 -1.058 -218 -53

-2.435 -2.852 -1.262 -672 -3 -1.887 -1.221 -91 -19

-1.053 106 258 248 -3 83 -163 128 34

-5.102 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 -120 0 0

-4.907 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 -144 0 -99

0 -977 -2.022 -210 -26 -213 -431 -876 -1.004 -301 -79 0 -70 413

0 -975 -1.496 -171 -3 -260 -440 -1.115 -1.481 -76 -92 0 -19 464

0 2 525 39 22 -47 -9 -238 -477 225 -13 0 51 51

-458 0 0 -563 -156

-518 0 0 -655 7

0 -356 -62 -736 -1.806

0 -299 -62 -500 -1.590

0 57 0 237 216

-21.239

-20.532

-24.567

-24.043

524

Op afwijkingen groter dan € 30.000 (begroting 2023 n.w.-rekening 2023) wordt hierna een toelichting gegeven: Taakveld TV 4.1 Openbaar basisonderwijs Gymonderwijs TV 4.3 onderwijsbeleid en leerlingenzaken Onderwijsachterstand TV 5.1 Sportbeleid en activering SPUK brede regeling combinatiefuncties SPUK stimulering sport

Afwijking lasten

Afwijking baten

Afwijking totaal -40

-40 -59 267

-326 7 -32 39

Jaarstukken Westervoort 2023 - 2 Programma Maatschappij

Taakveld TV 5.4 Musea E-depot SALD TV 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie Nood- en crisisopvang Oekraïnse vluchtelingen Subsidies maatschappelijke ondersteuning Taakstelling nieuwkomers TV 6.3 Inkomensregelingen BBZ Buig Bijzondere bijstand: energietoeslag TV 6.5 Arbeidsparticipatie Re-integratie TV 6.7 Jeugd Afwijkingen in diverse budgetten jeugd Algemene posten Doorbelasting 1Stroom Overige afwijkingen Totaal exploitatie

31

Afwijking lasten

TV 0.10 Mutaties reserves BR Beschermd thuis BR Activerend werk BR Energietoeslag Totaal resultaatbestemming

Afwijking baten

Afwijking totaal 67

67 1.296 880

306

48 62 -916 -501 -833

418 264

264 -96 -96 -215 -335 -27 -244

147 552

308 216

171

171

-171 -97 313 45

216

2.4 Welke verbonden partijen waren betrokken?

Bedrijfsvoeringsorganisatie doelgroepenvervoer regio Arnhem-Nijmegen Doel De DRAN heeft tot doel de gezamenlijke sturing en (financiële) beheersing van uitvoeringstaken en uitvoering van ondersteunende processen op het gebied van doelgroepenvervoer en aanvullend vervoer voor de deelnemers. Taak De sturing en (financiële) beheersing van uitvoeringstaken en uitvoering van ondersteunende processen op het gebied van doelgroepenvervoer en aanvullend vervoer. Beleidsrisico’s Het risico is van financiële aard, als de beoogde efficiencyvoordelen niet worden behaald of als meerdere gemeenten uit deze regio vervoersstromen gaan onttrekken aan deze regeling.

32

Resultaat in 2023

Jaarstukken Westervoort 2023 - 2 Programma Maatschappij

Bedrijfsvoeringsorganisatie doelgroepenvervoer regio Arnhem-Nijmegen Vanaf medio maart 2020 heeft de Coronacrisis forse impact gehad op het feitelijk gebruik van het vervoer. Aansluitend aan de Coronacrisis zien we een herstel van de vervoersvolumes en naar de huidige inschatting is er momenteel geen sprake meer van zogenaamde Coronaeffecten op het vervoer. Het chauffeurstekort heeft nog steeds effect op het doelgroepenvervoer en zal blijvende impact hebben. Er is nog steeds sprake van gestegen kosten voor brandstof en Cao-lonen. Het voorgenomen besluit van zero-emissie in het doelgroepenvervoer zal ook hogere kosten met zich meebrengen in de toekomst. De transformatie van het Sociaal Domein wordt zichtbaar. Er wordt meer ingezet op de Plusbus als voorliggende voorziening. Het stimuleren van ‘eigen kracht’ en ‘zelfredzaamheid’ vormen de basis. Om de capaciteit en diensttijden te vergroten is er regionaal geïnvesteerd in een extra bus. Voor leerlingenvervoer geldt dat er sinds dit jaar gebruik wordt gemaakt van opstapplaatsen volgens het ingroeimodel.

Doel

Modulaire Gemeenschappelijke Regeling Sociaal Domein Regio Centraal Gelderland Het vormgeven van regionale samenwerking in het sociale domein in de vorm van drie samenwerkingsmodules: 1. Inkoop: op de gebieden Jeugd en Wmo zodat gemeenten effectief, efficiënt en in samenhang de taken waarin zij willen samenwerken kunnen uitvoeren. 2. Onderwijszaken: Het vormgeven van een intergemeentelijke samenwerking op de gebieden volwasseneducatie, leerplicht en RMC (Regionale Meld- en Coördinatiefunctie). 3. Werkgeversservicepunt: werkgevers te ondersteunen bij hun personeelsvoorziening, in het bijzonder door vacatures te vervullen met kandidaten uit omschreven doelgroepen.

4. Het werkgeverschap Sw: Doel is om het (formeel) werkgeverschap zoals dat is gedefinieerd in de regeling vorm te geven voor de ruim 2.000 SW medewerkers die sinds 1 januari 2019 een aanstelling hebben bij de MGR. Taak • Het inrichten en uitvoeren van de aanbesteding van regionale zorg. De inkoop en contractering van bovenregionale jeugdzorg. • Het zorgdragen voor een adequate uitvoering van de Leerplichtwet en coördinatie volwasseneneducatie. • Het plaatsen bij werkgevers van werkzoekenden uit omschreven doelgroepen • Vorm en inhoud geven aan het werkgeverschap voor SW medewerkers. Beleidsrisico's • Doordat de organisatie een eigen begroting heeft en eigen besluiten kan nemen, kunnen wij achteraf met de gevolgen van deze besluiten worden geconfronteerd. • Er is een vaste verdeling van kosten op basis van het inwoneraantal per gemeente • Er is een verschil in de verdeelsleutel van de module Werkgeverschap SW, door verschil in uitstroom van SW medewerkers . Dit kan gevolgen hebben voor de bijdrage aan deze module.

Jaarstukken Westervoort 2023 - 2 Programma Maatschappij

Resultaat in 2023

33

Modulaire Gemeenschappelijke Regeling Sociaal Domein Regio Centraal Gelderland In de loop van dit jaar werd steeds duidelijker wat Covid-19 voor mentale gevolgen bij jeugdigen en effecten op de arbeidsmarkt heeft gehad. 2023 kenmerkt zich ook door gestegen energiekosten en hoge inflatie. Dit leverde zorgen op bij inwoners en specifiek bij onze SW-medewerkers. Dit was voor de MGR reden om in 2023 de begroting te wijzigen en daarmee sluitend te krijgen bij de stijging van de CAO-lonen. De MGR heeft op diverse manieren een bijdrage geleverd aan het leven van de Oekraïense vluchteling in onze regio. Het Werk Service Punt (WSP) heeft zich ingezet voor het vinden van werk via het organiseren van banenmarkten en andere manieren om vraag en aanbod bij elkaar te brengen. Het Regionaal Bureau Leerlingzaken (RBL) kreeg te maken met een passende plek en leerplicht voor Oekraïense leerlingen in het regulier onderwijs. De regeling van de MGR is aangepast aan de nieuwe regelgeving. Dit gold voor alle gemeenschappelijke regelingen. Als slot stond 2023 ook in het teken van het goed borgen van een nieuwe module: Regionale Facilitering Zorg. De MGR blijft beleidsarm, maar kunnen de regionale beleidsontwikkelingen wel faciliteren.

2.5 Onzekerheden Sociaal domein / decentralisaties Voor een juiste en volledige verantwoording van de lasten inzake Jeugdzorg en Wmo is de gemeente afhankelijk van informatie van derden te weten productieverantwoordingen met controleverklaringen van de accountant van de betreffende zorgverlener en de controleverklaring over de besteding van de PGB-budgetten van de auditdienst van de Sociale Verzekeringsbank (SVB). De lasten en baten zoals verantwoord in de jaarrekening zijn als volgt: • Zorg in natura (ZIN), Wmo begeleiding en Jeugdzorg € 8.306.460 • Persoonsgebonden Budgetten (PGB) € 93.581 Tot een bedrag van € 8.001.102 hebben wij van de zorgaanbieders goedkeurende controleverklaringen ontvangen. Voor het gedeelte waarvoor we geen (goedkeurende) verklaring of poductieverantwoording € 368.893 hebben ontvangen, hebben we zelf onderzoek gedaan. Dat heeft samen met de goedkeurende verklaringen geleid tot het feit dat er geen sprake meer is van onzekerheid. 3 Programma Omgeving 3.1 Wat hebben we bereikt? Programmadoel In Westervoort is het goed leven en werken. Wij willen een aantrekkelijke werk- en leefomgeving die toekomstgericht en duurzaam is. We creëren ruimte voor gerichte ontwikkelingen en initiatieven.

34

Jaarstukken Westervoort 2023 - 3 Programma Omgeving

Toelichting Hoofddoelen Daarom zetten we in op: • Het versterken van goed ondernemers- en vestigingsklimaat voor bedrijven. • Het waarborgen van een aantrekkelijke en duurzame fysieke leefomgeving. • Het implementeren van nieuwe wetgeving die op ons afkomt. Externe ontwikkelingen Verdere economische groei De gemeente wil de lokale en regionale economie verstevigen. Daarom wordt er binnen de Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen aan de verschillende opgaven samengewerkt. De gemeente is ambtelijk en bestuurlijk vertegenwoordigd binnen de Productieve Regio en werkt onder meer aan de Economie van de Toekomst 2040. De Liemerse gemeenten evalueren momenteel, samen met vertegenwoordigers van onderwijs en ondernemers, de Liemerse Economische Visie 2020-2023 en komen op basis daarvan met een uitvoeringsprogramma voor de jaren 2024 tot en met 2026. In de Liemers is de vraag naar bedrijventerreinen nog altijd groot. In Duiven wordt gewerkt aan de uitbreiding van de bedrijventerreinen Centerpoort-Noord en Graafstaete en in Zevenaar aan de tweede fase van 7Poort. Op Het Ambacht werken ondernemers, politie, brandweer en gemeente aan een schoon, heel en veilig bedrijventerrein. In het kader van de huidige BIZ, die in 2023 afloopt, is onder ondernemers een draagvlakmeting gehouden over voortzetting.

Het merendeel van de ondernemers ziet de samenwerking op deze wijze graag een vervolg krijgen voor de periode 2024 t/m 2028. In het centrum van Westervoort is de verschuiving van winkels naar het plein in gang gezet. De passage wordt leeggemaakt om woningen te kunnen realiseren. De subsidie die is aangevraagd voor de transformatie van de openbare ruimte en het gemeentehuis is toegekend. Duurzaamheid Externe ontwikkelingen die een bedreiging vormen voor het behalen van doelstellingen: • De zgn CDOKE-gelden (Klimaatgelden) zijn door het Rijk voor de periode 2023 t/ 2025 toegekend, met een doorkijk/toezegging naar 2025. In hoeverre een nieuw kabinet de toezegging 2025 e.v. zal nakomen is de vraag • Netcongestie: vrijwel heel Nederland ervaart de gevolgen van netcongestie, dat dit ook ontwikkelingen rondom duurzame opwek en ‘van het gas af’ belemmeren staat buiten kijf. Laadinfra: De laadinfra behoefte op de bedrijventerreinen zal de komende jaren hand over hand toenemen. Dit heeft uiteraard een sterke relatie met netcongestie. Als gemeente zullen we een regierol moeten oppakken om te voorkomen dat problemen groter worden dan ze al zijn. De woningmarkt Voor veel mensen is het lastig om een woning te vinden die aansluit bij hun wensen en (financiële) mogelijkheden. Ook groeit het aantal huishoudens de komende jaren fors. Daarom moeten er snel meer woningen bij komen.

Daarnaast staat Nederland grote demografische veranderingen te wachten, zoals de blijvende groei van het aantal huishoudens, de verdergaande vergrijzing waardoor het aandeel ouderen in de totale bevolking toeneemt en een blijvende immigratie. Het aantal huishoudens blijft door de gezinsverdunning (toename van het aantal 1 en 2 persoonshuishoudens) groeien. Zo zijn er tot 2040 zo’n 60.000 extra woningen nodig in de Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen (GMR). Ook in de Liemers en in Westervoort blijft het aantal huishoudens groeien en zijn er veel extra woningen nodig. Het kunnen laten bouwen van deze aantallen woningen is een stevige opgave waar ook in regionaal verband hard aan

Jaarstukken Westervoort 2023 - 3 Programma Omgeving

35

wordt gewerkt. In 2020 zijn gemeenten binnen de Groene Metropoolregio, provincie Gelderland en Rijk een langjarig partnerschap aangegaan voor een beter werkende woningmarkt. Landelijk heeft deze opgave sindsdien steeds meer aandacht en prioriteit gekregen. Het Rijk heeft in 2022 met alle provincies afspraken gemaakt over de bouw van 900.000 woningen tot en met 2030, met als streven dat hiervan minimaal 2/3e deel betaalbaar is. Om dat te realiseren neemt het Rijk de regie op de volkshuisvesting en de woningbouw met de Nationale Woon en Bouwagenda en het programma een thuis voor iedereen. Er zijn prestatieafspraken gemaakt met provincies en corporaties er is een nieuwe Woondeal 2.0 afgesloten met de GMR en is de GMR vanwege de benodigde schaalsprong aangewezen als NOVEX ontwikkelgebied. Er wordt ook gewerkt aan nieuwe wetgeving (Wet versterking regie volkshuisvesting). De opgaven voor de versnelling van de woningbouw zijn dus groot maar onder meer door de oorlog in Oekraïne, de in 2022 en 2023 gestegen bouwkosten, een blijvend gebrek aan personeel, en het ontbreken van middelen om onrendabele toppen af te dekken maakt het realiseren van de noodzakelijke stevige betaalbare woningbouwopgave tot een grote uitdaging. Naar een nieuwe Omgevingswet In 2023 is duidelijkheid ontstaan over de invoeringsdatum van de Omgevingswet. De Omgevingswet is op 1 januari 2024 in werking getreden.

De belangrijkste zorg was de kwaliteit van de landelijke ICT-ontwikkeling (DSO). DSO staat voor Digitaal Stelsel Omgevingswet. In 2023 zijn belangrijke verbeterslagen gerealiseerd waardoor het verantwoord was om de inwerkingtreding te stellen op 1 januari 2024.Gelijktijdig met de invoering van de Omgevingswet is de Wet kwaliteitsborging (Wkb) ingevoerd. Deze wet heeft ook invloed op de vergunningverlening, toezicht en handhaving. Uiteindelijk is het onderdeel ‘verbouw’ nog niet in werking getreden. Hierover wordt op 1 juli 2024 de beslissing genomen. Het doel van de Omgevingswet is: • de wetgeving inzichtelijker maken; • een samenhangende benadering van beleid en regelgeving mogelijk maken; • besluitvorming versnellen; • meer ruimte voor bestuurlijke afweging. Vermindering legesinkomsten vanwege invoering Wet kwaliteitsborging In 2023 is de Wet Kwaliteitsborging nog niet in werking getreden. Dit betekent dat in 2023 ook geen sprake is van derving leges inkomsten vanwege deze wet. De wet is per 1-1-2024 in werking getreden. In december 2023 is door de raad een nieuwe legesverordening omgevingsvergunning vastgesteld waarin de financiële gevolgen van de WKB verdisconteerd zijn. De impact van de in werkingtreding van deze wet is zoveel mogelijk geminimaliseerd. In 2023 is ruim € 240.000 meer aan leges geïnd dan in de begroting (ook na wijziging) 2023 was opgenomen.

Dit is te verklaren uit het feit dat er meerder grotere bouwwerken zijn vergund (o.a. woningbouw) dan voorzien was. Deze extra inkomsten zijn gerealiseerd met extra inhuur capaciteit. Voor 2024 voorzien wij eveneens extra werkzaamheden (mn realisatie van de projecten Centrumplan Westervoort, Westervoort Noord) waarvoor ook extra inhuur noodzakelijk zal zijn. De bekostiging van deze extra inhuur (€ 40.000) zal worden meegenomen in de voorjaarsnota van 2024. Ontwikkelingen in het beheer van de openbare ruimte Op 19 december 2022 heeft de gemeenteraad een ander kwaliteitsniveau voor de openbare ruimte vastgesteld. Voor het beheer van de openbare ruimte is gekozen voor kwaliteitsniveau ‘Sober’. Voor dit kwaliteitsniveau is structureel € 465.000 bij geraamd. Het vastgestelde kwaliteitsniveau wordt opgenomen in het IBOR en is vanaf 2023 leidend geweest voor het beheer van de openbare ruimte tenzij lopende contracten met een hoger onderhoudsniveau binnen het vastgesteld budget konden worden uitgevoerd. In 2023 is het onderhoud van de openbare ruimte uitgevoerd binnen de beschikbare budgetten.

36

Jaarstukken Westervoort 2023 - 3 Programma Omgeving

Ondanks dat het Beleidsplan Openbare Ruimte nog niet is vastgesteld, is het beheer zoveel mogelijk integraal opgepakt. Onderhoud en renovaties zijn in overleg uitgevoerd en zoveel mogelijk op elkaar afgestemd. Ook zijn ambities op gebied van klimaatadaptatie, biodiversiteit en circulariteit zover dit binnen de capaciteit past meegenomen in het beheer. Voor het wegwerken van het achterstallige wegonderhoud is door de gemeenteraad in 2021 € 2.000.000 beschikbaar gesteld. In 2023 is voor ongeveer € 500.000 aan achterstallig onderhoud uitgegeven. De planning is afgestemd met de aanleg van glasvezel. Prijsstijgingen Vanaf eind 2021 zijn de prijzen van grondstoffen en loonkosten fors gestegen. De aannemer heeft contractueel recht op bijbetaling indien de omstandigheden niet voorzien hadden kunnen worden op het moment van aanbesteden. Bij sommige contracten is dit van toepassing. De onderhoudsbudgetten zijn eind 2022, bij het vaststellen van het kwaliteitsniveau van de openbare ruimte, geactualiseerd en ook geïndexeerd. Hierdoor was er ruimte om tegemoet te komen in de indexering en zijn er geen overschrijdingen ontstaan. 3.2 Wat hebben we daarvoor gedaan? A. Het versterken van een goed ondernemers- en vestigingsklimaat voor bedrijven. Dit zijn de speerpunten: A.1 Doel

Toelichting

Bereikt/niet bereikt

Uitvoeren Woonvisie De omvang en kwaliteit van de woningvoorraad in Westervoort sluiten aan bij de hedendaagse behoefte, initiatieven en ontwikkelingen vanuit de samenleving. Dit draagt bij aan het behouden van een aantrekkelijke en duurzame leef- en woonomgeving. Een actievere en proactieve houding vanuit het gemeentelijke woonbeleid heeft met het opstellen van de Woonvisie 2021-2030 vorm gekregen. In de Woonvisie is een groot aantal doelen voor de komende jaren benoemd. Deze zijn na de evaluatie van de Woonagenda 2021-2022 voor de jaren 2023-2024 concreet gemaakt in de Woonagenda 2023-2024. De Woonagenda 2023-2024 met daarin opgenomen de actuele informatie per doel wordt 2 maal per jaar met de gemeenteraad gedeeld. In 2023 is de Woonagenda 2021-2022 geëvalueerd en met de gemeenteraad gedeeld. Tegelijkertijd is een nieuwe Woonagenda 2023-2024 opgesteld. In november 2023 is de voortgang van de Woonagenda 2023-2024 en de voortgang woningbouw nog met de gemeenteraad gedeeld. In 2023 is onder meer een beleidsregel zelfbewoning en antispeculatie opgesteld en wordt bij woningbouwprojecten actief toegepast. Is het traject richting een Woonzorgvisie opgestart. Is een onderzoek naar flexwoningen in Westervoort uitgevoerd en heeft besluitvorming plaats gevonden om de enige geschikte locatie daarvoor aan te wijzen als permanente woningbouwlocatie.

Er zijn met de woningcorporaties meerjaren prestatieafspraken gemaakt. Er is een nieuwe Huisvestingsverordening 2024 vastgesteld. Het onderzoek naar het beter benutten van de bestaande woningvoorraad is opgestart, zodat dit in 2024 kan leiden tot een aangepaste beleidsregel. Verder zijn er onder meer 6 woningen aan de Klapstraat 209-211, 6 woningen aan de Vredenburgstraat en 20 appartementen in Beekenoord opgeleverd. De laatste informatie over de woningbouwprojecten is te vinden via https:// www.westervoort.nl/projecten-in-westervoort.

Jaarstukken Westervoort 2023 - 3 Programma Omgeving

A.2 Doel

Toelichting Bereikt/niet bereikt

37

Mee-uitvoeren Wijkontwikkelingsplan Mooi Mosterdhof 2019-2030 Het waarborgen van een aantrekkelijke en duurzame fysieke leefomgeving. Het realiseren van een toekomstbestendige woonwijk. Hierbij gaat het in de basis om schoon, heel, veilig en gezond. Zie begroting 2023-2026 (p. 53). Planning: In 2023 is veel gebeurd en bereikt. De aanbestedingen voor de openbare ruimte zijn geslaagd. De civiele en groenwerkzaamheden zijn gestart. De oplevering van openbare ruimte als geheel is het voorjaar van 2024 voorzien. Er is extra additionele financiering gevonden zowel gemeentelijk als ook provinciaal. Financiën: In 2022 was er al aanvullende financiering gevonden vanuit de budgetten van het Watertakenplan, de Voorziening wegen en Achterstallig wegenonderhoud. Ook was toen de provinciale ontwerpsubsidie Groene Icoonprojecten ontvangen. In 2023 hebben we extra gelden vanuit de voorjaarsnota mogen ontvangen. Daarnaast hebben we de provinciale uitvoeringssubsidie Groene Icoonprojecten gewonnen. Tot slot hebben we samen met de Vereniging van de Wijk Mooi Mosterdhof ook een wijkendealsubsidie van de provincie binnen gesleept. Hiermee moeten we tot medio 2026 extra inzetten op de leefbaarheid in de wijk.

Indicatoren

Bestemmingsreserve: De instelling van een bestemmingsreserve blijkt nog altijd meerwaarde te hebben. Niet alle kosten kunnen namelijk geactiveerd worden ten laste van het beschikbaar gestelde investeringskrediet. De hoogte van de bestemmingsreserve bedroeg per 31 december 2023 € 121.917. Deze hebben we in hard nodig om het uitvoeringsprogramma Mooi Mosterdhof af te ronden en de wijkendeal Mosterdhof op te starten. Een definitief ontwerp is opgesteld voor de openbare ruimte met oog voor wijkparticipatie: AFGEROND, medio 2022. Een aanbesteed uitvoeringsontwerp, zodat dat jaar ook echt de schop de grond in kan: IN UITVOERING, sinds medio 2023. Oplevering van de openbare ruimte vanaf 2023: GEPLAND, Q1 2024.

A.3 Doel Toelichting

Bereikt/niet bereikt

Westervoort-Noord Onderzoek om te komen tot integrale ontwikkeling van Westervoort Noord inclusief de realisatie van woningbouw De onderzoeken naar de haalbaarheid van de verplaatsing van de sportvelden en de realisatie van woningen in Wetservoort Noord zijn begin 2023 afgerond. De raad heeft het Plan van Aanpak Westervoort Noord op 6 maart gewijzigd vastgesteld. Resultaten voor 2023 zijn bereikt.

B. Het waarborgen van een aantrekkelijke en duurzame fysieke leefomgeving Dit zijn de speerpunten: B.1 Doel

Duurzaamheid Doelstellingen per programmalijn zijn: • Energietransitie: 95% CO2 reductie in 2050 ten opzichte van 1990 en een CO2 neutrale elektriciteitsvoorziening in 2050. • Klimaatadaptatie: Klimaatbestendig en water robuust in 2050. • Circulariteit: 100% circulair in 2050

38

B.1 Toelichting

Bereikt/niet bereikt

Jaarstukken Westervoort 2023 - 3 Programma Omgeving

Duurzaamheid Het programma Duurzaamheid bestaat uit drie samenhangende programmalijnen: Energietransitie, Klimaatadaptatie en Circulariteit (grondstoffentransitie). Dwars door deze programmalijnen heen ontwikkelen we een integrale aanpak voor bedrijven(terreinen). • Ontwerpen monitoringsdashboard voor het programma en opstellen integrale visie op duurzaamheid In het ontwerpen van het monitoringsdashboard hebben we een flinke slag gemaakt, het heeft wel flink wat discussie opgeleverd m.b.t. o.a. causaliteit en correlatie in het proces van ‘actie => output => outcome’ door deze discussie is er een iteratief proces ontstaan waardoor het monitoringsdashboard wat vertraging op heeft gelopen en de doorvertaling naar de ‘integrale visie’ nog niet heeft plaatsgevonden. We verwachten e.e.a. in Q1 2024 op te kunnen leveren. • In uitvoering brengen van de uitvoeringsagenda’s ‘Circulariteit/grondstoffentransitie’ en ‘Klimaatadaptatie’ Rondom de uitvoeringsagenda Circulaire Economie zijn in 2023 flinke stappen gemaakt o.a. voor wat betreft: plan van aanpak gemaakt voor verduurzamen verenigingen, opdrachtomschrijving gemaakt en pitch gehouden voor informatieavond Verduurzamen verenigingen; intentieverklaring Conceptueel en Circulair bouwen ondertekend, circulariteitseisen -ambities en regionale afspraken m.b.t.

woningbouw in kaart gebracht, verkennende gesprekken gevoerd intern en in GMR-verband wat betreft het opnemen MVOI/Circulair inkopen in het gemeentelijk inkoopbeleid: in samenwerking met HAN is gewerkt aan stappenplan verduurzamen bedrijventerreinen, samenwerking/ kennisdeling met ODRA op het gebied van de circulaire economie is opgestart en wordt verder vorm gegeven, deelname aan speerpunt Grondstoffen & Ketens van GMR. • Ook de uitvoeringsagenda Klimaatadaptatie is verder gebracht, hier zijn onder andere de volgende stappen gezet: Aanstelling en inwerken projectleider 1. Kwartier maken intern en afstemming gemeente Zevenaar 2. Projectleider aangenomen en ingewerkt 3. Ambtelijke vertegenwoordiging geregeld in Speerpuntenoverleg GMR 4. Input geleverd voor regio-arrangement/-deal en Woonvisie/-deal 5. Diverse samenwerkingen met onderwijs en studieprojecten 6. Organisatie bezoek Deltacommissaris 6 april 2023 7. Diverse subsidies aangevraagd 8. Voorstel opgesteld voor organisatie capaciteit communicatiemedewerker 9. Verschillende uitvoeringsprojecten voorbereidt en opgestart 10.Thema Klimaatadaptatie geborgd binnen lopende ruimtelijke ontwikkelingsprojecten • Opstellen beleidskader- en uitvoeringsagenda ‘biodiversiteit’ 1. Thema Biodiversiteit opgenomen binnen programmalijn Klimaatadaptatie 2. Projectplan opgesteld en projectteam geformeerd 3. Adviesbureau gecontracteerd 4.

De voorbereiding voor de kick-off in Q1 2024 zijn getroffen • Transitiewijk de Mosterdhof door ontwikkelen

Jaarstukken Westervoort 2023 - 3 Programma Omgeving

B.1

39

Duurzaamheid Binnen het project Mooi Mosterdhof is vanuit Klimaatadaptatie maximaal ingezet op vergroenen van de wijk. In de Mosterdhof willen we een slag maken met woningisolatie. Mede hiervoor is in 2023 de subsidie vanuit het Nationaal Isolatie Programma (NIP) aangevraagd. Deze is in december 2023 toegekend en daar zullen we in 2024 uitvoering aan geven. • Duurzaamheid incorporeren in de nieuwe BIZ van het Ambacht Het bestuur van het Ambacht achtte de tijd daarvoor niet rijp en wil hier later met ons over in gesprek. Dit zal in 2024 een vervolg krijgen. • Vervolg aanpak energie armoede In samenwerking met Winst uit je woning is een programma opgesteld voor de aanpak van de energiearmoede. Huishoudens die een energietoeslag aanvroegen ontvingen een persoonlijke brief met de mogelijk een afspraak te maken met een energieklusser. Ook via sociale media en kranten is hier ruchtbaarheid aan gegeven. Bijna 90% van de aanvragers van de energietoeslag heeft bezoek gehad van een energieklusser die niet alleen advies gaf maar ook meteen kleine besparende maatregelen zoals lampen, folies, tochtstrips of waterbesparende douchekoppen plaatste. Resterend budget geven we in 2024 uit aan een ruimere regeling voor het vervangen van witgoed.

B.2 Doel

Toelichting

Revitalisering winkelgebied Westervoort Doelstellingen van het programma zijn: • Levendig en dynamisch winkelhart passend bij Westervoort: tevreden winkeliers • Meer wonen in het centrum • Duurzame invulling voor de bibliotheek • Strategische invulling gemeentehuis • Aantrekkelijke en groenere openbare ruimteCentrum meer verbonden met de omgeving Het centrum van Westervoort is toe aan vernieuwing. In het winkelhart staan verschillende winkelpanden leeg, de passage en een deel van het winkelcentrum zijn verouderd. Het gemeentehuis is sinds corona en de fusie van de ambtelijke organisatie met Duiven minder in gebruik. Het oudere deel wordt nu benut voor de opvang van Oekraïense vluchtelingen. De openbare ruimte is stenig en verouderd. Een integrale aanpak van het winkelcentrum, het gemeentehuis en de openbare ruimte is gewenst om achteruitgang te voorkomen, om het centrum weer levendig, dynamisch en toekomstbestendig te maken. Om het centrum te vernieuwen zet de gemeente met de vastgoedeigenaar en de winkeliers in op een integrale gebiedsontwikkeling Centrum Westervoort. Daarnaast onderzoekt de gemeente nog mogelijkheden voor versterking van de Stationsomgeving.

40

B.2 Bereikt/niet bereikt

Jaarstukken Westervoort 2023 - 3 Programma Omgeving

Revitalisering winkelgebied Westervoort De verschuiving van winkels naar het plein is in gang gezet. Bakkerij Koenen en de Hema zijn verhuisd naar het plein. Aan de verhuizing van de Etos/Bruna wordt gewerkt. De passage wordt zo leeg gemaakt om woningen te kunnen realiseren. Voor de verbouwing van de Lidl is een omgevingsvergunning uitgegeven. De bibliotheek is in gesprek over de verhuizing. Er is subsidie aangevraagd voor de transformatie van de openbare ruimte en het gemeentehuis. Begin 2024 wordt gestart met het ontwerptraject van de openbare ruimte om in 2025 te kunnen starten met realisatie. Medio 2024 worden de resultaten van een haalbaarheidsstudie verwacht naar de transformatiemogelijkheden van het gemeentehuis en naar een gebiedsvisie voor de ruimere stationsomgeving.

C. Het implementeren van nieuwe wetgeving, die op ons afkomt. Dit zijn de speerpunten: C.1 Doel Toelichting

Bereikt/niet bereikt

Implementatie nieuwe Omgevingswet Zorg voor een goede doorontwikkeling van de Omgevingswet Op 1 januari 2024 is de Omgevingswet in werking getreden. Deze wet vervangt een hele lijst bestaande wetten en regelingen voor het benutten en beschermen van de fysieke leefomgeving. Daar vallen beleidsthema’s onder zoals wonen, economie, mobiliteit, natuur/biodiversiteit, milieu, ruimtelijke ordening en water. De wet werkt met een landelijk Digitaal Stelsel Omgevingsrecht (DSO). De uitwerking vindt plaats met gebruikmaking van verschillende instrumenten zoals de omgevingsvisie, het omgevingsplan en de omgevingsvergunning. Participatie is een belangrijke pijler. Inmiddels is er specifiek participatiebeleid vastgesteld voor de Omgevingswet. De transitie duurt tot uiterlijk 2032. Zolang er geen definitief omgevingsplan is geldt een tijdelijk omgevingsplan. De komende jaren zal er veel inzet gepleegd worden op de transitie naar een definitief omgevingsplan. De verordeningen/besluiten die noodzakelijk zijn voor het werken met de Omgevingswet zijn grotendeels vastgesteld door de Raad. In verband met het uitstel tot 1 januari 2024 zijn in 2023 de volgende onderwerpen afgerond: • • • • •

Wet Kwaliteitsborging Bouw Legesverordening Verordening kwaliteit vergunningen, toezicht en handhaving Kaders Participatie Het VTH-beleidsplan wordt in Q1 2024 aan het college voorgelegd.

Over deze onderwerpen heeft in 2023 besluitvorming plaatsgevonden. In 2023 is een start gemaakt met het definitieve Omgevingsplan. Vanaf 1 januari 2024 zal gewerkt worden met het tijdelijke Omgevingsplan (huidige ruimtelijke kaders). Het definitieve Omgevingsplan dient in 2023 afgerond te zijn. Het is de bedoeling om in 2024 en de jaren daarna zoveel mogelijk onderdelen al definitief te maken

Jaarstukken Westervoort 2023 - 3 Programma Omgeving

41

3.3 Wat heeft het gekost? Totaal programma Omgeving naar baten en lasten

Lasten Baten Saldo Resultaatbestemming Saldo na resultaatbestemming

Rekening 2022 -8.391 4.311 -4.080 -44 -4.124

Begroting 2023 v.w. -6.092 3.727 -2.365 73 -2.292

Begroting 2023 n.w. -7.267 4.303 -2.963 -427 -3.390

Rekening 2023 -7.630 4.565 -3.065 -443 -3.508

Afwijking 2023 -363 262 -102 -15 -117

Totaal saldo programma Omgeving per taakveld/product:

2.1 Verkeer en vervoer 2.2 Parkeren 2.5 Openbaar vervoer 3.1 Economische ontwikkeling 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur 3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen 3.4 Economische promotie 7.2 Riolering 7.3 Afval 7.4 Milieubeheer 7.5 Begraafplaatsen en crematoria 8.1 Ruimte en leefomgeving 8.2 Grondexploitatie 8.3 Wonen en bouwen 0.10 Mutaties reserves (resultaatbestemming) Totaal

Rekening 2022 -3.008 -19 -42 -47 -8 -9

Begroting 2023 v.w. -1.043 -12 -30 -39 -13 1

Begroting 2023 n.w. -1.665 -12 -30 -39 -13 -1

Rekening 2023 -1.579 -24 -54 -68 -23 -2

Afwijking

-123 283 453 -316 -13 -700 -44 -487 -44

-138 57 348 -464 -66 -480 0 -485 73

-196 84 370 -464 -26 -460 -35 -474 -427

-181 139 540 -440 -9 -900 -75 -388 -443

15 55 170 24 17 -441 -40 86 -15

-4.124

-2.292

-3.390

-3.508

-117

86 -12 -24 -29 -10 0

Op afwijkingen groter dan € 30.000 (begroting 2023 n.w.-rekening 2023) wordt hierna een toelichting gegeven: Taakveld TV 2.1 Verkeer en vervoer Schoonmaakkosten evenementen Klein onderhoud wegen Bijdragen van nutsbedrijven Storting in de voorziening wegen TV 2.2 Parkeren Aanleg parkeerplaatsen Coop Bijdragen derden aanleg prkeerplaatsen TV 7.2 Riolering Onderzoekskosten Burgerparticipatie Klimaat/DPRA maatregelen

Afwijking lasten

Afwijking baten

Afwijking totaal 68

34 34 131 -131 -1 -31 30 -194 -31 38 67

42

Taakveld Mutatie voorzieningen TV 7.3 Afval Baten afvalstoffenheffing Afvalaanbiedstation TV 7.4 Milieubeheer Bijdrage Provincie overdracht bodemtaken Milieuonderzoek en sanering SPUK-Circulaire economie energiearmoede TV 8.1 Ruimte en leefomgeving Verliesvoorziening De Clossei TV 8.2 Grondexploitatie Verliesvoorziening De Schans Advieskosten kostenplaats Grex TV 8.3 Wonen en bouwen Leges omgevingsvergunningen Inhuur projectleider Mosterdhof Voorbereidingskrediet flexwonen Algemene posten Doorbelasting 1Stroom Kapitaallasten Overige afwijkingen Totaal exploitatie

Jaarstukken Westervoort 2023 - 3 Programma Omgeving

Afwijking lasten -268

TV 0.10 Mutaties reserves BR Handhavingskostn bouwen BR Mosterdhof BR Implementatie Omgevingswet Totaal resultaatbestemming

Afwijking baten

Afwijking totaal -22

-64 42 25 32 34 -80

39 -124

-124 -40 -75 35 107 40 30 37 80 -435 98 363 -363

54 262

-102 -15

-5 -37 -42

27 27

-15

3.4 Welke verbonden partijen waren betrokken?

Omgevingsdienst Regio Arnhem Doel De gemeenschappelijke behartiging van de belangen van de deelnemers ter zake van vergunningverlening, toezicht en handhaving in het kader van het omgevingsrecht. Middels de ODRA worden de krachten gebundeld zodat sprake is van minder versnippering, een grotere mate van deskundigheid en een meer efficiënte inzet van middelen. Taak Het uitvoeren van meerdere taken op het gebied van vergunningverlening, toezicht en handhaving in het omgevingsrecht voor gemeenten in de regio Arnhem en Provincie Gelderland. Ook is Omgevingsdienst Regio Arnhem voor deze overheden het aanspreekpunt voor milieuvraagstukken. Beleidsrisico’s De ODRA is een uitvoeringsorganisatie. De beleidsrisico’s zijn daarom zeer beperkt. Uitvoerend beleid wordt afgestemd, maar het blijft een zelfstandige gemeentelijke bevoegdheid om het resultaat van de afstemming over te nemen. Resultaat in In 2023 is iets meer uitgegeven dan begroot. De oorzaak hiervan is te vinden in extra 2023 werkzaamheden die uitgevoerd zijn op het aspect energie. Op de basistaken toezicht, vergunningverlening en advies zijn nagenoeg de begrootte uren gemaakt.

Jaarstukken Westervoort 2023 - 3 Programma Omgeving

Doel Taak

Beleidsrisico’s

Resultaat in 2023

43

Groene Metropoolregio Arnhem - Nijmegen Het realiseren van groei en het versterken van het groene karakter binnen de Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen en voor haar deelnemers. Overleg voeren gericht op afstemming van beleid op de terreinen wonen, mobiliteit, economie en duurzaamheid. De gemeenschappelijke opgaven zijn vooral gericht op ruimtelijke en sociaaleconomische ontwikkeling. Onder ruimtelijke ontwikkeling valt wonen, landschap, verkeer en mobiliteit. Sociaaleconomische ontwikkeling betreft o.a. werkgelegenheid, bedrijvigheid, recreatie, toerisme en cultuur. Beperkt. Het orgaan is een afstemmingsplatform dat geen beslissingen kan nemen voor de afzonderlijke gemeenten. Beleid wordt afgestemd, maar het blijft een zelfstandige gemeentelijke bevoegdheid om het resultaat van de afstemming over te nemen. In 2023 is deelgenomen aan alle opgaven van de Opgaveagenda en is er aan diverse speerpunten vanuit deze Opgaveagenda actief bestuurlijk dan wel ambtelijk deelgenomen. Er zijn ook diverse regionale bijeenkomsten geweest waarbij college en raad betrokken zijn bij de voortgang en afstemming binnen de Groene Metropoolregio en de totstandkoming voor de nieuwe Regionale opgaveagenda 2025-2028. Door deelname aan de GMR hebben in 2023 meerdere (regionale) projecten kunnen realiseren, aanspraak op subsidies kunnen maken en capaciteit ontvangen in de vorm van regionaal beleidsontwikkeling.

Het jaar 2023 stond ook in het teken van de evaluatie van de Groene Metropoolregio en de aandacht voor de beperken van de toename van de inwonersbijdragen. Effecten hiervan zullen zichtbaar worden bij de aanbieding van de Regionale Opgaveagenda 2025-2028 medio 2024.

Algemene dekkingsmiddelen De onderdelen van de algemene dekkingsmiddelen zijn onder Programma 1 Bestuur opgenomen. De opsomming van Algemene Dekkingsmiddelen is een verplicht onderdeel van de BBV. Deze opsomming is als aanvullend hoofdstuk in het Programmaplan opgenomen. Ook zijn in dit hoofdstuk verplichte onderdelen over de post onvoorzien, overhead en de vennootschapsbelasting opgenomen. Als algemeen dekkingsmiddel worden de volgende onderdelen aangemerkt: • Lokale heffingen, waarvan de besteding niet gebonden is • Algemene uitkeringen • Dividend • Saldo financieringsfunctie Algemene dekkingsmiddelen

Lokale heffingen - Hondenbelasting - OZB woningen - OZB niet-woningen Algemene uitkeringen

Rekening 2022

Begroting 2023 v.w.

Begroting 2023 n.w.

Rekening 2023

-130 2.792 443 31.508

105 2.836 485 29.749

90 2.698 466 31.421

-147 2.744 458 33.155

44

Dividend Saldo financieringsfunctie Totaal algemene dekkingsmiddelen

Jaarstukken Westervoort 2023 - Algemene dekkingsmiddelen

Rekening 2022 113 -1 34.725

Begroting 2023 v.w. 101 6 33.282

Begroting 2023 n.w. 101 228 35.004

Rekening 2023 94 206 36.509

Onvoorziene uitgaven De post onvoorziene uitgaven dient voor het opvangen van niet voorziene uitgaven die zich in de loop van het jaar voordoen. Het in de primitieve begroting opgenomen bedrag van € 200.000 is niet gebruikt, en is vrijgevallen in de Voorjaarsnota (€ 175.000) en Najaarsnota (€ 25.000). Overzicht overhead Onder overhead wordt verstaan het geheel van functies en kosten gericht op de sturing en ondersteuning van medewerkers in het primaire proces. Voorbeelden hiervan zijn Huisvesting, Management, Financiën, Personeel & Organisatie, Inkoop, Juridische zaken, Control, Interne en Externe communicatie, Bestuurszaken en ondersteuning. Op deze wijze wordt inzicht gegeven in de concern brede kosten overhead en daarnaast is door een éénduidige systematiek een betere vergelijking mogelijk met andere gemeenten. De lasten en baten van overhead worden centraal verantwoord binnen dit programma. Nagenoeg alle kosten van overhead krijgt de gemeente Westervoort doorbelast van 1Stroom.

Kosten overhead Totale lasten Percentage overhead van totale lasten

Rekening 2022 -4.255 -48.292 8,81%

Begroting 2023 v.w. -5.161 -43.720 10,69%

Begroting 2023 n.w. -5.957 -54.991 10,83%

Rekening 2023 -4.905 -54.873 8,94%

VENNOOTSCHAPSBELASTING (VpB) Met ingang van 2016 zijn gemeenten voor een aantal activiteiten, zoals de grondexploitatie, reststromen afval, vennootschapsbelastingplichtig. Voor de jaren 2016 tot en met 2021 is inmiddels een definitieve aanslag ontvangen. De aangifte van het jaar 2022 is ingediend. De aangifte van 2023 wordt in de tweede helft van dit jaar ingediend.

Jaar 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 2023

Aanslag 0 0 0 0 0 0 0 0

Verliesverrekening 80.314 30.638 241.957 277.493 -15.299 -19.479 -14.898

Totaal verliesverrekening 80.314 110.952 352.909 630.402 615.103 595.624 580.726

Vooralsnog verwachten wij de komende jaren nog geen daadwerkelijke betaling te moeten doen. Verplichte indicatoren Indicator Formatie fte per 1.000 inwoners Bezetting fte per 1.000 inwoners

2021 6,79 5,99

2022 6,80 6,34

2023 7,29 6,67

Jaarstukken Westervoort 2023 - Verplichte indicatoren

Apparaatskosten per inwoner Externe inhuur als % van totale loonsom + inhuur externen Overhead als % van totale lasten Woonlasten eenpersoonshuishouden Woonlasten meerpersoonshuishouden WOZ-waarde woningen Nieuwbouw woningen per 1.000 woningen Huishoudelijk restafval (kg per inwoner) Hernieuwbare elektriciteit Winkeldiefstal per 1.000 inwoners Geweldmisdrijven per 1.000 inwoners Diefstal uit woning per 1.000 inwoners Vernieling en beschadiging per 1.000 inwoners Verwijzingen HALT per 10.000 jongeren Jongeren met delict voor rechter Demografische druk Niet-sporters Banen Vestigingen per 1.000 inwoners Netto arbeidsparticipatie Functiemenging Bijstandsuitkeringen per 10.000 inwoners Lopende re-integratievoorzieningen (per 10.000 inwoners van 15-64 jaar) Wmo-cliënten met een maatwerkarrangement %kinderen in uitkeringsgezin % werkloze jongeren % Voortijdige schoolverlaters totaal (VO+MBO) Absoluut verzuim per 1.000 leerlingen Relatief verzuim per 1.000 leerlingen Jongeren met jeugdhulp Jongeren met jeugdreclassering Jongeren met jeugdbescherming Bron: www.waarstaatjegemeente.nl

45

€ 658 8,93%

€ 725 15,62%

€ 767 19,54%

10,77% 827 865 237 1,2 111 18,1%

8,82% 929 969 262 2,5 164 niet bekend

8,94% 936 977 310 niet bekend 96 niet bekend

1,0 2,7 1,0 5,0

2,3 2,3 1,0 5,0

1,0 2,6 0,7 3,3

19 1% 70,4% 50,4% 301,1 114,2 69,0% 30,1% 399,2 290,8

19 1% 72,7% 49,7% 323,8 128 70,6% 31,2% 366,7 222,2

niet bekend geen data 74,6% geen data 265,2 101,4 71,6% niet bekend 331,7 243,0

geen data

geen data

578

7% 2% 2,5%

8% 2% 2,8%

7% geen data 2,8%

geen data 37 17,3% geen data 1,9%

2,5 38 16,0% geen data 1,6%

geen data geen data 14,4% geen data 1,3%

46

Jaarstukken Westervoort 2023 - Hoofdstuk 3 Paragrafen

Hoofdstuk 3 Paragrafen Paragraaf 1 Paragraaf 2 Paragraaf 3 Paragraaf 4 Paragraaf 5 Paragraaf 6 Paragraaf 7 Paragraaf 8

Lokale heffingen Weerstandsvermogen Onderhoud kapitaalgoederen Financiering Bedrijfsvoering Verbonden partijen Grondbeleid Wet open overheid

Jaarstukken Westervoort 2023 - Paragraaf 1 Lokale heffingen

47

Paragraaf 1 Lokale heffingen Inleiding In het begrotingsjaar 2023 vormen de lokale heffingen 13% van de totale baten van de gemeente. De lokale heffingen zijn daarmee een belangrijke bron van inkomsten voor de gemeente. In deze paragraaf gaan we in op het gemeentelijke beeld, door de hoogte van de woonlasten voor een gemiddeld huishouden en de hoogte van de opbrengsten uit de lokale heffingen. De opbrengsten uit lokale heffingen worden vervolgens per heffingssoort uitgesplitst en toegelicht. Als laatste zijn de gegevens vanuit de Atlas van de lokale lasten 2022 en 2023 opgenomen. Gemeenten in Nederland heffen belastingen, leges en heffingen. De gemeenteraad bepaalt welke gemeentelijke lokale lasten inwoners betalen en ook de hoogte van de tarieven. In deze paragraaf wordt het volgende onderscheid gemaakt: • Belastingen De opbrengsten uit belastingen zijn niet gelabeld en kunnen daarom voor alle gemeentelijke taken en voorzieningen worden ingezet. De onroerendzaakbelasting (OZB) en hondenbelasting behoren tot deze categorie. • Leges Leges worden geheven voor diensten die geleverd worden aan een individuele aanvrager. Leges worden ook wel retributies genoemd. Onder andere het aanvragen van een rijbewijs of omgevingsvergunning, lijkbezorgingsrechten en marktgelden behoren tot deze categorie.

Bij het heffen van leges gelden beperkingen: er mag geen winst gemaakt worden op de diensten en voor een aantal diensten heeft het Rijk een maximumtarief bepaald. • Heffingen Heffingen worden geheven voor specifieke taken of voorzieningen met een duidelijk algemeen belang. De opbrengsten kunnen uitsluitend besteed worden aan die specifieke taak of voorziening waarvoor de heffing is opgelegd. De heffingen worden ook wel bestemmingsheffingen genoemd. Onder deze categorie vallen de afvalstoffenheffing en de rioolheffing. Voor deze heffingen geldt dat de gemeente niet meer in rekening mag brengen dan de kosten die zij voor de betreffende taak of voorziening maakt. Dit uitgangspunt geldt bij het bepalen van de tarieven in de verordening. Inkomstenoverzicht Het totaal van de geraamde baten uit lokale heffingen in 2023 is € 7.337.000. De verdeling naar soort inkomsten is in onderstaande tabel weergegeven.

Subtotaal belastingen Subtotaal leges en overige opbrengsten Subtotaal heffingen Totaal

Rekening 2022 3.588 620

Begroting 2023 v.w. 3.714 361

Begroting 2023 n.w. 3.532 546

Rekening 2023 3.538 628

Afwijking 2023 6 82

2.940 7.148

3.244 7.319

3.244 7.322

3.171 7.337

-73 15

48

Jaarstukken Westervoort 2023 - Paragraaf 1 Lokale heffingen

In de volgende onderdelen worden de lokale heffingen verder toegelicht. Bij de belastingen wordt daarbij ook aandacht besteed aan de kwijtschelding en de bezwaren en beroepen op WOZbeschikkingen. Bij de rechten en (bestemmings)heffingen wordt ingegaan op de kostendekking. Belastingen nader toegelicht Zoals eerder aangegeven zijn de inkomsten uit belastingen niet gelabeld. Deze kunnen voor alle gemeentelijke taken en voorzieningen worden ingezet. Financiën De totale opbrengst uit belastingen is begroot op € 3.538.000. Hiermee wordt de opbrengst uit belastingen in 2023 € 6.000 hoger dan begroot in 2023. De stijging van de OZB (€ 8.000) is voornamelijk het gevolg van minder leegstand bij niet-woningen. Inkomsten uit belastingen OZB woningen OZB niet-woningen Hondenbelasting BIZ Totaal

Rekening 2022 2.872 536 126 54 3.588

Begroting 2023 v.w. 2.968 553 136 57 3.714

Tariefontwikkeling OZB eigenaar woningen OZB eigenaar niet-woningen OZB gebruiker niet-woningen Hondenbelasting 1e hond Hondenbelasting 2e hond Hondenbelasting 3e hond en volgende honden, per hond Hondenkennel

Begroting 2023 n.w. 2.858 553 121 0 3.532

Rekening 2023 2.852 567 119 0 3.538

Afwijking 2023 -6 14 -2 0 6

2023 0,1362% 0,3039% 0,2359% 96,93 133,02 257,47 229,95

2022 0,1620% 0,2978% 0,2311% 94,11 129,15 249,97 223,27

De tarieven zijn ten opzichte van het tarief 2022 verhoogd met een inflatiepercentage van 3%. Daarna zijn de tarieven nog aangepast aan de resultaten van de herwaardering 2023. Dat betekent een aanpassing van de bij de begroting 2023 vastgestelde tarieven OZB, en wel met een verlaging van 18,39% voor woningen en een verlaging met 0,9% voor niet-woningen. De WOZ-waarde 2023 is eind januari 2023 gelijktijdig met de aanslag gemeentelijke belastingen 2023 aan de burgers kenbaar gemaakt. De bezwaren die worden ingediend tegen de WOZ-beschikkingen is deels in eigen beheer en deels door externe inhuur afgehandeld. In 2023 zijn er 636 bezwaarschriften ontvangen. Dit is 6,2% van de door de gemeente Westervoort verzonden WOZ-beschikkingen. Landelijk gezien is er tegen 7,2%van de beschikkingen bezwaar ingediend. Op alle bezwaren is door de gemeente uitspraak gedaan. Tegen 7% ongegrond verklaarde bezwaar is beroep ingesteld. Leges en overige opbrengsten nader toegelicht Leges worden geheven voor diensten die geleverd worden aan een individuele aanvrager. Denk aan het aanvragen van een rijbewijs of een omgevingsvergunning. Deze leges worden ook wel retributies genoemd. Bij het heffen van leges heeft de gemeenteraad te maken met beperkingen. Er mag geen winst gemaakt worden op de diensten en voor een aantal diensten heeft het Rijk een maximumtarief bepaald.

Deze uitgangspunten gelden bij het bepalen van de tarieven in de

Jaarstukken Westervoort 2023 - Paragraaf 1 Lokale heffingen

49

verordening. In deze paragraaf wordt de kostendekking van de leges weergegeven zowel bij vaststelling van de tarieven in de verordening als bij de realisatie. Financiën De totale opbrengst uit leges en overige opbrengsten ligt bij de jaarrekening 2023 met een bedrag van € 628.000 ruim € 82.000 hoger dan de verwachtingen daarover in de begroting 2023 na wijziging. De voornaamste verschillen treden op bij de: Leges omgevingsvergunningen De realisatie woningbouw en de inwerkingtreding van de Omgevingswet heeft voor veel meer aanvragen gezorgd. Leges AVOI Er zijn veel meer werken uitgevoerd dan voorzien. Rekening 2022

Begroting 2023 v.w.

Begroting 2023 n.w.

Rekening 2023

Afwijking 2023

189 13

176 15

176 15

183 14

7 -1

0

2

2

1

-1

55

8

8

28

20

2

5

5

10

5

15

7

7

10

3

150

88

238

278

40

26 49

25 28

25 63

28 64

3 1

2 620

7 361

7 546

12 628

5 82

Leges P1: Burgerzaken P1: APV en bijzondere wetten P2: Gehandicaptenparkeerkaarten P3: Wegen binnen de bebouwde kom P3: Bestemmingsplannen en vrijstellingen P3: Bouw-, aanlegen reclamevergunning P3: Leges omgevingsvergunningen Overige opbrengsten P2: Sportaccommodaties P3: Lijkbezorgingsrechten P3: Marktgelden Totaal

Kostendekking leges Zoals eerder aangegeven mogen de geheven leges niet winstgevend zijn, maar ten hoogste alle kosten voor de dienstverlening dekken. In onderstaand overzicht is de kostendekking voor de leges, lijkbezorging en marktgelden in beeld gebracht.

Salariskosten (inclusief overhead) Materiële kosten Totaal lasten Totaal baten Saldo

LijkbezorLeges gingsrechten -512 -41 -111 -31 -623 -72 524 64 -99 -8

Marktgelden -9 -4 -13 12 -1

50

Jaarstukken Westervoort 2023 - Paragraaf 1 Lokale heffingen

LijkbezorLeges gingsrechten 84 89

Dekkingspercentage

Marktgelden 92

Heffingen nader toegelicht Heffingen worden in rekening gebracht voor specifieke taken of voorzieningen met een duidelijk algemeen belang. De opbrengsten kunnen alleen besteed worden aan die specifieke taak of voorziening waarvoor de heffing is opgelegd. Deze heffingen worden ook wel bestemmingsheffingen genoemd. Het gaat hierbij om de afvalstoffen- en rioolheffing. Voor de heffingen geldt dat de gemeente niet meer mag heffen dan de kosten die zij voor de betreffende taak of voorziening maakt. Voor deze heffingen wordt de kostendekking daarom weergegeven. Financiën De totale opbrengst uit de bestemmingsheffingen van € 3.171.000 liggen in lijn met de verwachtingen daarover in de begroting 2023 bij de vastgestelde verordeningen.

Afvalstoffenheffing Rioolheffing Totaal

Rekening 2022 1.407 1.533 2.940

Begroting 2023 v.w. 1.530 1.714 3.244

Begroting 2023 n.w. 1.530 1.714 3.244

Tariefontwikkeling Afvalstoffenheffing vastrecht Afvalstoffenheffing verzamelcontainer meerpersoonshuishouden Afvalstoffenheffing verzamelcontainer éénpersoonshuishouden Reinigingsrechten Afvalstoffenheffing per lediging 140 liter container restafval Afvalstoffenheffing per lediging 240 liter container restafval Afvalstoffenheffing per storting ondergrondse container Rioolheffing per aansluiting

Rekening 2023 1.466 1.705 3.171

Afwijking 2023 -64 -9 -73

2023 161,11 254,28 190,71 161,11 7,60 9,48 1,06 240,95

2022 164,10 258,99 194,26 164,10 7,60 9,48 1,06 231,68

Afvalstoffenheffing Afvalstoffenheffing is een kostendekkende heffing. Loon- en prijsstijgingen en ook (vervangings)investeringen hebben invloed op de stijging van het tarief. Afvalinzameling gebeurt op basis van DIFTAR. Er wordt onderscheid gemaakt tussen grondgebonden huishoudens en hoogbouwaansluitingen. Verder wordt er onderscheid gemaakt in een vastrecht en een variabel tarief. Het variabele tarief is een tarief dat per aanbieding van de container of per storting van een zak in een ondergrondse container moet worden betaald. De kosten van kwijtschelding zijn in de tarieven afvalstoffenheffing verdisconteerd. Ook alle aanbestedingsvoordelen zijn verwerkt in de tarieven. Er wordt uitgegaan van een gemiddelde van 8 aanbiedingen en 42 stortingen per jaar. Bij het vaststellen van de begroting 2023 is besloten tot het volledig kostendekkend maken van de tarieven. De tarieven worden niet aangepast met de voor 2023 verwachte inflatie van 3% in verband met de 100% kostendekkendheid. De variabele tarieven zijn voor het jaar 2023 in verband met het principe "de vervuiler betaald" niet verlaagd ten opzichte van 2022. De werkelijke opbrengst van de afvalstoffenheffing is € 64.000 lager dan geraamd. Dit bedrag bestaat uit vastrecht € 8.000 en variabel recht € 55.000.