20231106-rv-meerjarenbegroting-2024-2027-bijlage-1-programmabegroting(def)

Programmabegroting Westervoort 2024-2027

2

Programmabegroting Westervoort 2024-2027 - Inhoudsopgave

Inhoudsopgave Samenvatting programmabegroting 2024 - 2027 Hoofdstuk 1 Inleiding 1.1 De gemeente Westervoort in het kort 1.2 Bestuur van de gemeente Westervoort 1.3 Bericht van het college 1.4 Financieel en inhoudelijk beeld op hoofdlijnen Hoofdstuk 2 Beleidsbegroting 2.1 Inleiding 2.2 Overstijgende thema's 2.3 Programma 1 - Bestuur 2.3.1 Wat willen we bereiken? 2.3.2 Wat gaan we er voor doen? 2.3.3 Financiële middelen 2.3.4 Betrokken verbonden partijen 2.3.5 Indicatoren 2.4 Programma 2 - Maatschappij 2.4.1 Wat willen we bereiken? 2.4.2 Wat gaan we er voor doen? 2.4.3 Financiële middelen 2.4.4 Betrokken verbonden partijen 2.4.5 Indicatoren 2.5 Programma 3 - Omgeving 2.5.1 Wat willen we bereiken? 2.5.2 Wat gaan we er voor doen? 2.5.3 Financiële middelen 2.5.4 Betrokken verbonden partijen 2.5.5 Indicatoren 2.6 Algemene dekkingsmiddelen 2.6.1 Financiële middelen Hoofdstuk 3 Paragrafen 3.1 Lokale heffingen 3.2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing 3.3 Onderhoud kapitaalgoederen 3.4 Financiering 3.5 Bedrijfsvoering 3.6 Verbonden partijen 3.7 Grondbeleid 3.8 Openbaarheid 3.9 Duurzaamheid Hoofdstuk 4 Financiële begroting 4.1 Grondslagen 4.2 Financieel beeld 2023 - 2026 4.2.1 Financieel beleid 4.2.2 Financiële positie 4.3 Financiële exploitatie 4.3.1 Verloopoverzicht resultaten

4 6 6 6 6 8 11 11 13 14 15 17 24 26 28 29 30 34 39 41 42 43 44 47 54 56 57 58 59 60 61 69 72 78 82 85 93 95 96 97 98 99 100 100 103 104

Programmabegroting Westervoort 2024-2027 - Inhoudsopgave

4.3.2 Verschillenanalyse 4.3.3 Baten en lasten per taakveld 4.4 Balansen 2023 - 2027 Hoofdstuk 5 Bijlagen 5.1 EMU saldo 5.2 Investeringsplan 5.3 Overzicht reserves en voorzieningen 5.4 Overzicht langlopende geldleningen 5.5 Overzicht verwerkte mutaties Voorjaarsnota 2023

3

105 107 109 112 113 114 115 116 116

4

Programmabegroting Westervoort 2024-2027 - Samenvatting programmabegroting 2024 - 2027

Samenvatting programmabegroting 2024 - 2027 Geraamd begrotingsresultaat naar totaal baten en lasten per programma 2023 2024 2025 2026 2027 Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten 35.470 -10.313 38.023 -10.611 39.058 -11.000 37.579 -11.111 38.473 -12.221 6.383 -28.997 5.714 -28.003 5.714 -27.550 5.659 -27.542 5.013 -26.755 3.768 -7.015 3.910 -7.688 4.072 -7.709 4.220 -7.934 4.359 -8.062 45.621 -46.325 47.647 -46.303 48.844 -46.259 47.458 -46.588 47.845 -47.037

P1 Bestuur P2 Maatschappij P3 Omgeving Geraamde bedragen Resultaat2.464 -2.300 175 -500 133 -500 27 -500 0 -500 bestemmingen Totaal geraamd 48.085 -48.625 47.822 -46.803 48.977 -46.759 47.485 -47.088 47.845 -47.537 Geraamd -540 1.019 2.218 397 308 begrotings-resultaat

Bovenstaand overzicht wordt gebruikt voor de inleiding en financiële middelen per programma. Geraamd structureel en incidenteel begrotingsresultaat per programma en reëel begrotingsresultaat

P1 Bestuur P2 Maatschappij P3 Omgeving Totaal baten en lasten Resultaatbestemmingen Totaal geraamd Reëel begrotingsresultaat

2023 2024 2025 2026 2027 S I S I S I S I S 25.208 -51 27.439 -27 28.085 -27 26.458 10 26.242 -22.566 -48 -22.099 -190 -21.786 -50 -21.833 -50 -21.742 -3.126 -121 -3.778 0 -3.637 0 -3.714 0 -3.703

I 10 0 0

-484

-220

1.562

-217

2.662

-77

910

-40

798

10

-49

213

75

-400

12

-379

0

-473

0

-500

-533 -540

-7

1.637 -617 1.019

2.674 -456 2.218

910 -513 397

798 -490 308

Bovenstaand overzicht wordt gebruikt voor de beoordeling van het Provinciaal toezicht. Van belang is een structureel en reëel evenwicht. De incidentele baten en lasten worden in hoofdstuk 4.2 Financieel beeld 2024-2027 nader toegelicht. Ontwikkeling resultaten 2023 - 2027 Ontwikkeling resultaten 2023 - 2027 Resultaten voorjaarsnota 2023 na amendementen Bijdrage 1Stroom Kapitaallasten (afschrijvingen) OZB (niet)woningen Uitkering gemeentefonds (meicirculaire) Inflatie Overige afwijkingen Begrotingsresultaten 2023-2027

2023 -540 0 0 0 0 0 0 -540

2024 581 -35 3 78 304 0 88 1.019

2025 2.246 -17 -73 143 188 -251 -18 2.218

2026 254 -50 -144 199 300 -215 53 397

2027 14 -73 -160 326 278 -193 116 308

De aanpassing van de budgetten bij het opstellen van de (meerjaren)begroting 2023-2027 wordt toegelicht in hoofdstuk 4.3.2 Verschillenanalyse.

Programmabegroting Westervoort 2024-2027 - Samenvatting programmabegroting 2024 - 2027

5

Verloop algemene reserve (geraamde resultaten worden toegevoegd aan de algemene reserve) Stand per 1 januari Toevoegingen: Resultaat voorgaand begrotingsjaar Spaarprogramma Onttrekkingen: Onderzoek wegenonderhoud Storting bestemmingsreserves Storting voorziening Stand per 31 december

2022 -188

2023 551

2024 2.404

2025 2.364

2026 3.883

2027 6.601

2.546 200

3.360 400

-540 500

1.019 500

2.218 500

397 500

2.364

3.883

6.601

7.498

-7 -1.907 -2.000 551

2.404

Resultaten worden toegevoegd aan de algemene reserve. Conform het herstelplan wordt gewerkt aan een robuust niveau van de algemene reserve. Bijlage 5.3 geeft u het (verloop)overzicht van alle reserves en voorzieningen. Financiële positie In hoofdstuk 4.2.2 wordt ingegaan op de financiële positie van de gemeente.

6

Programmabegroting Westervoort 2024-2027 - Hoofdstuk 1 Inleiding

Hoofdstuk 1 Inleiding 1.1 De gemeente Westervoort in het kort Westervoort is een unieke gemeente, in vele opzichten. Qua oppervlakte de kleinste gemeente van Nederland en met meer dan 15.000 inwoners als sterk verstedelijkt te beschouwen, met ruim 2.100 inwoners/km2. Een gemeente met van oudsher een rijk verenigingsleven en veel gemeenschapszin. In de jaren ’80 werd Westervoort aangewezen als groeikern waardoor de bevolking snel is toegenomen. Er ontstond een andere balans tussen huur en koop dan in andere kleine gemeenten. Dit vertaalt zich in een gemêleerde samenstelling van de bevolking waarbij de betrokkenheid bij het dorp groot is (gebleven). Westervoort laat zich schetsen als een gemeente met grootstedelijke problematiek op dorpse schaal. Westervoort vormt samen met onder andere de gemeenten Zevenaar, Duiven en Doesburg de Liemers, die totaal bijna 150.000 inwoners telt. 1.2 Bestuur van de gemeente Westervoort In 2022 hebben de gemeenteraadsverkiezingen plaats gevonden. Naar aanleiding van de gemeenteraadsverkiezingen en formatiebesprekingen nadien, is er in de gemeente Westervoort een nieuwe coalitie gevormd. De coalitie bestaat uit CDA (5), VVD (3), D66 (2). Alle partijen leveren één wethouder voor het college van Burgemeester & Wethouders.

Naast de drie wethouders bestaat het college uit de burgemeester (voorzitter van het college en voorzitter van de gemeenteraad) en de gemeentesecretaris (adviseur van het college en in hoedanigheid als adjunct directeur 1Stroom verantwoordelijk voor de organisatie). Het college van B&W is het dagelijks bestuur van de gemeente. Het college voert het beleid van de gemeente uit. De gemeenteraad stelt de kaders vast, neemt de besluiten over het beleid en controleert of het college het goed uitvoert. De gemeenteraad is het hoogste bestuursorgaan van de gemeente en voert drie belangrijke taken uit: vertegenwoordiging van de inwoners van Westervoort, het bepalen van de hoofdlijnen van het beleid en controleren of het college het beleid goed uitvoert. 1.3 Bericht van het college 1.3.1 Bestuurlijke samenvatting Positieve behoedzaamheid: het college presenteert een sluitende begroting 2024, hetgeen een uitstekend resultaat is van de opvolging van de afgesproken maatregelen uit het herstelplan en meevallende circulaires c.q. uitkering van het gemeentefonds. De begroting laat financieel en inhoudelijk positieve resultaten en ambities zien. Echter, de uitdagingen (denk aan de landelijke aangekondigde bezuinigingen, maar ook de lokale opgaven die vorm gegeven moeten worden en de benodigde middelen voor het realiseren van geformuleerde ambities) geven voldoende reden voor zorg en behoedzaamheid.

Het college hanteert daarom een positief behoedzame bril met deze begroting; de weerbaarheid van de gemeente Westervoort wordt steeds beter, maar de wendbaarheid is en blijft nog een aandachtspunt. Er blijven structurele uitdagingen op de gemeente Westervoort afkomen, die we alleen of gezamenlijk in de regio het hoofd zullen moeten blijven bieden. Echter veel is op dit moment alleen incidenteel te bekijken. Daarmee is er ook een zorg dat te zeer op de korte termijn gekeken wordt naar mogelijkheden binnen de begroting terwijl de onzekerheden op middellange termijn en met een nieuw kabinet dat nog gekozen moet worden, groot zijn. Daarbij is er binnen de begroting van de gemeente Westervoort zoals benoemd een zeer sterke invloed van het gemeentefonds; zowel bij het positief saldo als in de daling. Het college legt positief behoedzaam deze begroting neer in de wetenschap dat er veel gerealiseerd wordt, plannen omgezet worden naar acties en zichtbare effecten buiten gezien

Programmabegroting Westervoort 2024-2027 - 1.3 Bericht van het college

7

worden. Tegelijkertijd ook realiserend dat de ambities hoog zijn. De mogelijkheden zijn echter niet onbegrensd. Het belang om het voorzieningenniveau op peil te houden in Westervoort staat voor het college voorop. Dit vraagt echter investeringen en zorgvuldig beleid. Inclusief middelen die niet altijd (structureel) beschikbaar zijn. Op enkele terreinen is daarom gekozen voor het instellen van een risicoreserve; ter beperking van de last en risico’s op de algemene reserve alsmede ter investering in de ambities in het belang van de inwoners van Westervoort. De nadere onderbouwing van deze risicoreserveringen is zoals afgesproken bij de Voorjaarsnota hieronder aangegeven. Toekomstbestendig zijn betekent behoedzaam zijn voor de lange termijn en dus ook zorgvuldig omgaan met de financiële middelen. Onder meer om tegenvallers en risico’s, denk hierbij onder meer aan de ontwikkelingen op het gebied van de ICT – RID en de open einde regelingen binnen het sociaal domein, evenals noodzakelijke investeringen, met een solide algemene reserve op te kunnen vangen. Dit vraagt een zekere robuustheid waar op dit moment nog aan gebouwd wordt. Met elkaar bouwen we voort aan een structureel financieel gezond, positief resultaat. Dit betekent ook voldoende ruimte willen geven aan onze ambities. Het betekent echter evenzeer dat er geen onbegrensde mogelijkheden zijn.

Een situatie die overigens nog meer aandacht vraagt de komende tijd gelet op de vooraankondigingen die landelijk in het kader van Prinsjesdag en ambtelijke adviezen gedaan zijn met betrekking tot eventuele bezuinigingen van 18 miljard landelijk. Bezuinigingen waarvan onbekend zijn in welke orde van grootte ze gaan landen bij gemeenten, maar dat de landelijke (financiële) uitdagingen gemeenten en dus ook de gemeente Westervoort hard zullen gaan raken is onmiskenbaar realistisch. Daarom richt het college zich op de relatie tussen ambitie, haalbaarheid en financieel beheer. 1.3.2 Vorming reserves Versnelling woningbouw Op 6 maart 2023 heeft de gemeenteraad ingestemd met het plan van aanpak Westervoort Noord inclusief financiële onderbouwing. Hieruit bleek dat de gebiedsontwikkeling nog niet financieel helemaal rond was. Om de grondexploitatie sluitend te krijgen wordt bij het opstellen van de gebiedsvisie gekeken of en zo ja op welke manier optimalisaties in het plan mogelijk zijn. Daarnaast zal eind 2023 bij het Rijk een aanvraag worden ingediend in de 6de tranche WoningBouwImpuls. Westervoort Noord voldoet aan de eisen die voor de WBI gelden: minimaal 50% betaalbare woningen, project start binnen 3 jaar, een aantoonbaar publiek tekort, 50% van het tekort wordt gedekt door gemeente/andere overheden. De Provincie heeft een cofinancieringsregeling voor 25% van het tekort.

Per saldo betekent dit dat de gemeente zelf 25% van het tekort voor haar rekening moet nemen. Met een risicoreservering van € 500.000 wordt derhalve een mogelijk tekort van 2 miljoen afgedekt (mits de subsidie wordt gehonoreerd). Sportvelden De kunstgrasvelden van AVW’66 en SC Westervoort zijn aan vervanging toe. Met het oog op de realisatie van een nieuw sportcomplex wordt vervanging zo lang mogelijk uitgesteld om zoveel mogelijk geld uit te sparen en is ook dit jaar nog geïnvesteerd in revitalisering van de kunstgrasvelden. Omdat momenteel nog discussie is over de locatie voor een nieuw sportcomplex vertraagt deze ontwikkeling op dit moment wat het risico op noodzakelijke extra investeringen in de bestaande kunstgrasvelden groter maakt. Met deze risicoreservering zijn naar verwachting voldoende middelen gereserveerd om de noodzakelijk investeringen de komende jaren waar nodig te doen. Sociaal domein In de afgelopen jaren werd de gemeente Westervoort geconfronteerd met onverwachte uitgaven. Dit betrof uitgaven van niet-beïnvloedbare aard. Om gedurende het begrotingsjaar bij-ramingen voor dit soort uitgaven te voorkomen, is er een risicoreservering vastgesteld. Bij de voorjaarsnota 2023 is voor het Sociaal Domein een risicoreservering ingesteld ter hoogte van € 500.000. Deze

8

Programmabegroting Westervoort 2024-2027 - 1.3 Bericht van het college

reservering is bedoeld om de risico’s in de open einde-financiering, die geldt voor de Jeugdwet en de Wmo, op te vangen. Het betreft de volgende niet-beïnvloedbare factoren: Binnen de jeugdzorg heeft de gemeente beperkte invloed op de toekenning van voorzieningen, en kan daarmee de inzet van financiële middelen beperkt beïnvloeden. Denk hierbij aan inzet van voorzieningen door huisartsen, specialisten als psychiaters en kinderartsen, rechtbank etc. Jeugdigen kunnen te maken hebben met zeer ernstige psychiatrische problematiek op het gebied van depressie, eetstoornissen en suïcidaliteit of een combinatie hiervan. Onze regionaal gecontracteerde zorgaanbieders kunnen deze specifieke problematiek over het algemeen niet (meer) behandelen. Wel kan een psychiater (geautoriseerd verwijzer op grond van de Jeugdwet) dan doorverwijzen naar een landelijk gecontracteerde zorgaanbieder. Dit kunnen vaak langere trajecten zijn met hoge kosten in de orde van grootte van € 200.000 per jaar. De gemeente heeft geen invloed op de gevolgen van CAO onderhandelingen met de branche verenigingen van zorg en welzijn, waardoor de kosten van zorg- en welzijnsproducten hoger worden en daarmee ook de uitgaven van de gemeente. Dit geldt voor alle producten. De gemeente heeft daarnaast geen grip op wijzigingen in de landelijke wetgeving, zoals de uitvoering van het woonplaatsbeginsel per 2022.

De effecten hiervan zijn zichtbaar in een langere doorlooptijd van hogere kosten van verblijf van jeugdigen in de volgende jaren. Daarbij zien we de komende jaren een aantal risico’s in de financiering vanuit de Rijksoverheid, waarvoor deze reservering een buffer vormt. Voorbeelden hiervan zijn de financiële uitwerking van de Hervormingsagenda Jeugd, de wijzigingen in het abonnementstarief voor de Wmo (2026), wijzigingen in de Participatiewet en de decentralisatie van Beschermd wonen. 1.4 Financieel en inhoudelijk beeld op hoofdlijnen Economische ontwikkelingen 2023 en 2024 Deze begroting is de financiële vertaling van de voorjaarsnota 2023 en het coalitieakkoord waarbij de saldi van de jaren 2024 – 2027 positief zijn. De stap naar een solide sluitende meerjarenbegroting en het op orde brengen van reserves van voldoende niveau als formele eis en wens van het herstelplan is hiermee gezet. Met deze stap voldoet de gemeente aan de gestelde begrotingseis van de toezichthouder. Financiële positie De financiële positie van de gemeente is, op het onderdeel solvabiliteit na, flink verbeterd. Deze conclusie is de uitkomst van een analyse op de pijlers onder het financieel beleid, aangevuld met een analyse van wettelijk voorgeschreven financiële kengetallen.

Weliswaar groeit de weerstandscapaciteit, mede door de positieve resultaten en het spaarprogramma, de risico’s stijgen ook (open einde regelingen WMO en jeugdzorg en hogere inflatie). We moeten er voor waken om de positieve ontwikkeling in de begrotingsresultaten niet meteen om te zetten in de realisatie van bestuurlijke ambities. Een solide financiële huishouding is een eerste vereiste. Dankzij de maatregelen in het herstelplan kunnen we meer stabiliteit en financiële rust creëren. De ratio belastingcapaciteit is ten opzichte van het landelijk gemiddelde matig, zeker gezien de huidige ontwikkelingen dient deze ontwikkeling nauwlettend in de gaten worden gehouden. Een uitgebreide toelichting op de financiële positie staat in de financiële begroting.

Programmabegroting Westervoort 2024-2027 - 1.4 Financieel en inhoudelijk beeld op hoofdlijnen

Verloop ratio weerstandsvermogen Weerstandscapaciteit (A) Risico's (B) Ratio weerstandsvermogen (A:B) J(aarrekening) 0f B(egroting)

2022 4.999 2.133 2,34 J

2023 1.889 2.656 0,71 B

2024 3.408 2.656 1,28 B

2025 6.126 2.767 2,21 B

9

2026 7.023 2.866 2,45 B

2027 7.831 2.958 2,65 B

Ontwikkeling resultaten De (meerjaren)begroting 2024–2027 laat voor alle jaren voordelige resultaten zien. Deze resultaten zijn ten opzichte van de voorjaarsnota 2023 (na verwerking van amendementen) verbeterd (behalve 2025). De verbetering komt voornamelijk door de toename van de uitkering uit het Gemeentefonds (meicirculaire) en de hogere OZB opbrengsten. Ontwikkeling resultaten 2023-2027 Resultaten voorjaarsnota 2023 Amendementen Resultaat na verwerking amendementen Aanpassing budgetten begroting 2024-2027 Begrotingsresultaten 2023-2027

2023 -540 0 -540 0 -540

2024 579 2 581 438 1.019

2025 2.079 167 2.246 -28 2.218

2026 87 167 254 143 397

2027 -184 198 14 294 308

Ontwikkeling resultaten 2023 - 2027 Resultaten primitieve (meerjaren)begroting 2023-2027 Begrotingswijzigingen voor de voorjaarsnota 2023 Vertrekpunt voorjaarsnota 2023 Aanpassing budgetten bij opstellen voorjaarsnota 2023 Amendementen Resulaten voorjaarsnota 2023 na amendementen Algemeen: Bijdrage 1Stroom Algemeen: Kapitaallasten (afschrijvingen) P1:Opbrengsten OZB (niet)woningen P1: Uitkering gemeentefonds (meicirculaire) P1: Inflatie Algemeen: Overige afwijkingen Begrotingsresultaten 2023-2027

2023 413

2024 1377

2025 2.171

2026 510

2027 563

-1.233 -820 280

-1.515 -138 717

-1.750 421 1.658

-1.855 -1.345 1.432

-2.225 -1.662 1.478

0 -540 0 0 0 0 0 0 -540

2 581 -35 3 78 304 0 88 1.019

167 2.246 -17 -73 143 188 -251 -18 2.218

167 254 -50 -144 199 300 -215 53 397

198 14 -73 -160 326 278 -193 116 308

Een toelichting op de aanpassingen zijn gegeven in hoofdstuk 4 Financiële begroting, onderdeel 4.3.2 Verschillenanalyse.

10

Programmabegroting Westervoort 2024-2027 - 1.4 Financieel en inhoudelijk beeld op hoofdlijnen

Structureel en incidenteel resultaat De begrotingsresultaten zijn te verdelen in een structureel en incidenteel resultaat. Het structureel resultaat is van belang bij het bepalen van het toezicht door de provincie. Ook vormt het een belangrijke pijler onder het financieel beleid van de gemeente. In de onderstaande tabel zijn de begrotingsresultaten onderverdeeld in structurele en incidentele resultaten. Structureel en incidenteel resultaat Structureel resultaat Incidenteel resultaat Begrotingsresultaten 2024 - 2027

2023 -533 -7 -540

2024 1.636 -617 1.019

2025 2.674 -456 2.218

2026 910 -513 397

2027 898 -590 308

Een nadere toelichting op de financiële positie vindt u in Hoofdstuk 4 Financiële begroting, onderdeel 4.2.1 Financieel beleid. Beleidsvoornemens en amendementen voorjaarsnota In de voorjaarsnota 2023 heeft de raad ingestemd met de wettelijke/onvermijdelijke beleidsvoornemens en de (overige) wensen. Beide onderdelen zijn overeenkomstig de besluitvorming bij de voorjaarsnota verwerkt in de begroting (inclusief de in de raadsvergadering van 3 juli 2023 aangenomen amendementen). Amendementen 2024 GR Samenwerking de Liemers RID Sociaal Loket Mantelzorgcompliment Voedselbank Boomplantdag jeugd en natuur en milieu educatie Nieuwjaarsreceptie Totaal

30 -25 -5 -3 5 2

2025 165 30 -25 -5 -3 5 167

2026 165 30 -25 -5 -3 5 167

2027 165 30

-3 5 198

Leeswijzer Versie: 26 oktober 2023 Alle bedragen in tabellen zijn in € 1.000. Bedragen in teksten zijn in €. Een + betekent een baat, voordeel of vermeerdering (toevoeging). Een – betekent een last, nadeel of vermindering (onttrekking). De gegevens met betrekking tot 2022 zijn gebaseerd op de jaarrekening 2022. De gegevens met betrekking tot 2023 zijn gebaseerd op de voorjaarsnota 2023. In de begroting staan bij elk programma hoofddoelen vermeld. Een speerpunt draagt bij aan de realisering van een hoofddoel. Het betreft een onderwerp, waarop gedurende één of meerdere jaren specifiek wordt ingezet om het hoofddoel te bereiken.

Programmabegroting Westervoort 2024-2027 - Hoofdstuk 2 Beleidsbegroting

11

Hoofdstuk 2 Beleidsbegroting 2.1 Inleiding Beleidsbegroting De beleidsbegroting bestaat uit een programmaplan en de paragrafen. Het programmaplan is onderverdeeld in: a. 3 reguliere programma’s b. algemene dekkingsmiddelen (zoals vermeld in programma 1) Programma overstijgende thema’s In hoofdstuk 2.2 worden de programma overstijgende thema’s uiteengezet. Programma’s De drie reguliere programma’s en de algemene dekkingsmiddelen zijn een vast onderdeel in de begroting. Een programma is een samenhangende verzameling van activiteiten. Deze worden uitgevoerd om de bestuurlijke doelen binnen het programma te realiseren. Ieder programma is opgebouwd uit de 3W-vragen die op grond van de Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) verplicht zijn: a. Wat willen we bereiken? b. Wat gaan we ervoor doen? c. Wat mag het kosten? Paragrafen De paragrafen vormen een belangrijke informatiebron. Ze geven een ”dwarsdoorsnede” van de programma’s en brengen informatie bijeen die voorheen op meerdere plekken stond. Hierdoor ontstaat beter inzicht en overzicht in deze onderwerpen. De raad heeft hiermee een extra instrument om beleidskaders vast te stellen en de uitvoering te controleren. Leeswijzer Programma’s Het programma beschrijft als eerste het maatschappelijk doel en de bijbehorende producten waaruit het programma bestaat.

Waar het van toepassing is, wordt daarna ingegaan op de programma-overstijgende activiteiten en het onderdeel ‘wat mag het kosten’. In de programma's zijn de doelen voor het jaar 2024 beschreven. Hierna is aangegeven hoe de voortgang van de doelen worden gemeten en welke samenwerkende partner bij de uitvoering betrokken is. Als laatste wordt een financieel overzicht van het deelprogramma gepresenteerd. Indicatoren Met indicatoren wordt de voortgang van de doelen gemeten. Na de verkiezingen start in 2022 een nieuwe bestuursperiode. In het college is afgesproken om het grote aantal indicatoren uit de voorafgaande planning & control producten te schrappen. Het overzicht van indicatoren wordt opnieuw opgebouwd vanuit de basis van de wettelijk verplichte BBV-indicatoren. Het voornemen is om met ieder nieuw of geactualiseerd beleidsplan het overzicht van indicatoren op te bouwen. De indicatoren sluiten dan aan op de doelen in het beleid. De BBV-indicatoren zijn immers voor alle gemeenten gelijk en refereren niet altijd aan het eigen beleid.

12

Programmabegroting Westervoort 2024-2027 - 2.1 Inleiding

De indicatoren zijn vergeleken met Nederland. Wordt er geen getal weergegeven, dan is het cijfer onbekend, onvoldoende betrouwbaar of geheim.

Programmabegroting Westervoort 2024-2027 - 2.2 Overstijgende thema's

13

2.2 Overstijgende thema's Sterk Bestuur De gemeente Westervoort is onder regie van de gemeenteraad, middels een regiegroep bestaande uit een afvaardiging van alle fracties, griffie en college, als vervolg op het bestuurskracht onderzoek van BMC uit januari 2022 bezig met het inventariseren van middelen, mogelijkheden en kansen ten aanzien van het (verstevigen) van haar bestuurskracht. Hiertoe is in 2023 door de gemeenteraad opdracht gegeven aan Partners & Pröpper voor de 1e fase; het inventariseren en handvatten geven ten aanzien van de bestuurskracht van de gemeente Westervoort ten einde toekomstbestendig te zijn als gemeente voor een periode langer dan 10 jaar. Dit laatste conform de afspraak met de provincie Gelderland voortvloeiend uit het eerste onderzoek. De verwachting is dat een ontwikkelagenda en daarmee afronding van de 1e fase eind 2023 gereed zal zijn en besproken zal worden in de gemeenteraad. Herstelplan Het herstelplan bevat: 1. De meerjarenbegroting structureel en reëel in evenwicht 2. De algemene reserve op een robuust niveau brengen van € 4 miljoen 3. Repressief toezicht Structureel en reëel evenwicht Structureel en incidenteel resultaat Structureel resultaat Incidenteel resultaat Begrotingsresultaten 2024 - 2027

2023 -533 -7 -540

2024 1.636 -617 1.019

2025 2.674 -456 2.218

2026 910 -513 397

2027 898 -590 308

Algemene reserve De algemene reserve is mede door de positieve begrotingsresultaten en het spaarprogramma gegroeid tot boven het gewenste robuuste niveau. Stand per 1 januari Toevoegingen: Resultaat voorgaand begrotingsjaar Spaarprogramma Onttrekkingen: Onderzoek wegenonderhoud Storting bestemmingsreserves Storting voorziening Stand per 31 december

2022 -188

2023 551

2024 2.404

2025 2.364

2026 3.883

2027 6.601

2.546 200

3.360 400

-540 500

1.019 500

2.218 500

397 500

2.364

3.883

6.601

7.498

-7 -1.907 -2.000 551

2.404

Voor een gedetailleerd overzicht van het verloop van alle reserves zie Bijlage 5.3 Overzicht van reserves en voorzieningen. Toezicht Het begrotingsjaar 2023 valt onder repressief toezicht. Gezien de begrotingsresultaten van 2024 tot en met 2027 zal het begrotingsjaar 2024 ook onder repressief toezicht vallen. Conclusie Het herstelplan zoals in gang gezet werkt financieel en leidt tot positieve resultaten. Het weerstandsvermogen is nu ook op het gewenste niveau.

14

Programmabegroting Westervoort 2024-2027 - 2.3 Programma 1 - Bestuur

2.3 Programma 1 - Bestuur INLEIDING Het programma Bestuur bestaat uit de taakvelden Bestuur, Burgerzaken, Beheer overige gebouwen en gronden, Overhead, Algemene dekkingsmiddelen, Crisisbeheersing en brandweer en Openbare orde en brandweer. Doelstelling 1. Elk contact met de gemeente draagt bij aan het welzijn en de veiligheid van inwoners, het vestigingsklimaat voor bedrijven en het (herstel van) vertrouwen in de overheid. De gemeente is daarom een transparante organisatie en gemeente, die zijn informatiehuishouding en informatieveiligheid op orde heeft. Binnen de gemeente is er een duidelijke samenhang en is er afstemming op alle niveau's. 2. De gemeente heeft een visie op dienstverlening. In de gemeentelijke organisatie worden de vier uitgangspunten uit de Visie op dienstverlening (“inwoner centraal’, ‘servicegericht’, ‘duidelijk’ en ‘kennis van zaken”) verankerd. Hierdoor voelen inwoners en ondernemers zich welkom en merken zij in alles dat zij centraal staan in het contact met de gemeente. 3. Om de samenwerking en de verbinding tussen gemeente en samenleving te bevorderen te verhelderen is in 2023 een beleidskader Participatie vastgesteld. De werkwijze die daarbij hoort wordt ontwikkeld en geborgd in de organisatie en de samenleving. 4. De gemeente is een veilige plaats om te wonen, werken en te verblijven.

Het doel is om kwetsbare personen niet af te laten glijden naar risico- of overlastgevend of crimineel gedrag. Inwoners en bedrijven maken we bewust van de gevaren van digitale criminaliteit, zodat zij dat tijdig herkennen en weten wat ze moeten doen als ze ermee te maken krijgen en zich ertegen kunnen wapenen. WAT MAG HET KOSTEN? Programma Bestuur Lasten Baten A. Saldo exploitatie Toevoeging reserves Onttrekking reserves B. Mutaties reserves Geraamd resultaat (A+B) Bijstelling Geraamd resultaat

2022 -11.782 39.819 28.037 -300 74 -226 27.811

2023 -10.313 35.470 25.157 -400 2.041 1.641 26.798

2024 -10.611 38.023 27.412 -500 0 -500 26.912

2025 -11.000 39.058 28.058 -500 0 -500 27.558

2026 -11.111 37.579 26.467 -500 0 -500 25.967

2027 -12.221 38.473 26.252 -500 0 -500 25.752

27.811

26.798

26.912

27.558

25.967

25.752

Toelichting Hierna wordt een toelichting gegeven op de 3W-vragen naar doel en hoofddoelen, speerpunten, verbonden partijen en financiële middelen per deelprogramma. Daar waar mogelijk worden indicatoren gebruikt. Een toelichting op overhead en algemene dekkingsmiddelen wordt gegeven in hoofdstuk 2.6.

Programmabegroting Westervoort 2024-2027 - 2.3.1 Wat willen we bereiken?

15

2.3.1 Wat willen we bereiken? Programmadoel De gemeente is een transparante en betrouwbare overheid middenin een vitale en veilige samenleving, die inwoners faciliteert en uitdaagt tot het nemen van initiatief. Het is belangrijk dat inwoners kunnen vertrouwen op de lokale overheid. Dit vertrouwen willen we versterken door meer transparant en participatief te zijn. Toelichting Dit betekent dat de gemeente inwoners actief betrekt bij het vormgeven van hun eigen (veilige) leefomgeving, waarmee de onderlinge verbinding tussen inwoners en de leefbaarheid in de wijk en het dorp wordt versterkt. En dat het bestuur benaderbaar is en samen met partners en de samenleving naar ideeën en constructieve oplossingen zoekt. De gemeente zorgt voor goede en tijdige communicatie en transparantie van informatie. Dit draagt bij aan meer begrip voor elkaar en voor gemaakte keuzes. Zoveel mogelijk stukken en beraadslagingen zijn openbaar en eenvoudig opvraagbaar. Alleen als het absoluut noodzakelijk is, wordt geheimhouding opgelegd. De Visie op dienstverlening 2022-2026 geeft richting aan de ontwikkeling van de dienstverlening van de gemeente aan individuele inwoners en ondernemers. De missie daarbij is dat elk contact met de gemeente bijdraagt aan het welzijn van inwoners, het vestigingsklimaat voor bedrijven en het (herstel van) vertrouwen in de overheid.

Dit betekent dat de inwoner centraal staat in het contact met de gemeente, bij de inrichting van processen en bij het maken van (beleids)keuzes. De inwoner kan rekenen op goede service, duidelijkheid en juiste en volledige informatie. De manier waarop het contact met de inwoner verloopt en de beleving van dat contact door de inwoner is daarbij minstens zo belangrijk als het resultaat van dat contact. Dit geldt voor alle takken van sport van de gemeente. Van het sociaal domein tot de fysieke leefomgeving en het klantcontactcentrum. Veiligheid is één van de belangrijkste basisbehoeften van de mens. Daarom is het van belang dat inwoners, ondernemers en bezoekers van de gemeente Westervoort zich veilig voelen. Op lokaal niveau voert de gemeente de regie op veiligheid. De verantwoordelijkheid voor de veiligheid delen we echter met vele partners, waarvan de inwoners de belangrijkste zijn. Als regisseur brengt de gemeente deze partners samen en stimuleren we een actieve rol van onze inwoners. We geven onze eigen rol als overheid goed en actief gestalte: we zetten waar nodig de veiligheidsinstrumenten in waarover wij beschikken, met de intensiteit die past bij de problematiek. Hoofddoelen De doelen binnen programma 1 zijn: A. Het bevorderen van de samenwerking tussen gemeente en samenleving. B. Het vasthouden van het positieve veiligheidsklimaat voor inwoners en ondernemers. C.

Het verbeteren van de kwaliteit van de dienstverlening, die aansluit op de behoeften en verwachtingen van de inwoners. EXTERNE ONTWIKKELINGEN Dienstverlening In de periode 2024-2028 zal er een piek zijn in het aantal aanvragen voor reisdocumenten. De oorzaak hiervoor is de verlenging van de geldigheidsduur van reisdocumenten vanaf 2014 van 5 naar 10 jaar. Om de piek op te kunnen vangen wordt de formatie uitgebreid met 1 fte.

16

Programmabegroting Westervoort 2024-2027 - 2.3.1 Wat willen we bereiken?

Lokale democratie Het experimenteren met nieuwe vormen van lokale democratie is een ontwikkeling die vanuit de rijksoverheid en de provincie gestimuleerd wordt. Er worden ondersteuningsprogramma's aan gemeenten aangeboden. Zo zijn steeds meer gemeenten met de burgerparticipatie aan het experimenteren. Het experimenteren komt voort uit de wens om te komen tot een grotere burgerbetrokkenheid bij de lokale politiek. Informatisering en de digitale samenleving Diverse wet- & regelgeving, zoals de "Wet open overheid", de “Wet modernisering elektronisch bestuur”, de “Wet digitale overheid” en het “Besluit digitale toegankelijkheid” nopen tot het voortdurend uitbreiden en vernieuwen van de digitale mogelijkheden en toepassingen voor inwoners. Het is niet de vraag of maar hoe de gemeente daarin moet meebewegen. De gemeente is in steeds grotere mate afhankelijk van ICT. De ICT omgeving is volop in beweging. Software zal steeds meer als een service geleverd worden (SAAS). Deze te voorziene verandering in de ICT-architectuur heeft gevolgen voor de manier waarop de gemeente zich op dit vlak moet organiseren. De RID is naar aanleiding van de strategische sessies in 2022 en het rapport Toekomstvisie RID van M&I uit 2023 een verbetertraject gestart om klaar te zijn voor deze toekomst.

In het vervolgtraject zal ook gekeken worden naar de invulling van de opdrachtgevende rol van de gemeente en de digitale volwassenheid van de aangesloten partijen. De digitale volwassenheid van de gemeente zal verhoogd moeten worden. In het rapport Toekomstvisie RID van M&I uit 2023 is digitale volwassenheid benoemd. De uitwerking op welke wijze de digitale volwassenheid vergroot zal gaan worden, is echter nog niet concreet uitgewerkt. De toename van de importantie van informatie(veiligheid) en ICT leidt hier op termijn waarschijnlijk tot hogere kosten. Het beveiligen van informatie is essentieel voor het functioneren van de gemeente. Het bekendste voorbeeld van ‘Hof van Twente’ toont aan dat een gemeente kwetsbaar is. In de periode na dit voorbeeld zijn er vele andere voorbeelden bij gekomen. Verschillende maatregelen worden in verband met de toegenomen risico’s rondom met name ransomware genoemd. Gezien de toenemende mate van afhankelijkheid van ICT-middelen is het te verwachten dat er structureel beduidend meer financiële middelen nodig zijn in de komende periode. Wet open overheid (Woo) De Wet open overheid (Woo) heeft als doel overheden en semi-overheden transparanter te maken. De wet moet ervoor zorgen dat overheidsinformatie beter vindbaar, uitwisselbaar, eenvoudig te ontsluiten en goed te archiveren is. De Woo is op 1 mei 2022 in werking getreden.

Daarmee is de Wet openbaarheid van bestuur (Wob) vervallen. Het grote verschil met de Wob is dat de Woo verplicht dat documenten in elf informatiecategorieën gefaseerd (5 jaar) actief openbaar worden gemaakt. In 2024 zal de implementatie van de Woo voortgang hebben, waarbij ook het op orde brengen van de informatiehuishouding en training en bewustwording van de medewerkers en bestuurders belangrijke doelstellingen zijn.

Programmabegroting Westervoort 2024-2027 - 2.3.2 Wat gaan we er voor doen?

17

2.3.2 Wat gaan we er voor doen? A. Het bevorderen van de samenwerking tussen gemeente en samenleving Dit zijn de speerpunten: A.1 Doel Toelichting

Uitvoering en borging Participatiebeleid De implementatie van het in Q3 2023 vast te stellen beleidskader participatie uit te voeren en te borgen in de organisatie en de samenleving. Als het beleidskader na de zomer is vastgesteld wordt een begin gemaakt met een structureel implementatie- en borgingstraject van het participatiebeleid voor de medewerkers, managers en bestuurders van 1Stroom. Het traject is gericht op het versterken van de participatie manier van denken in de organisatie. De implementatie en borging van het beleid heeft tot gevolg dat er meer tijd, capaciteit en financiële middelen nodig zijn voor het ontwikkelen van medewerkers, het begeleiden en ondersteunen van medewerkers en het opzetten en uitwerken van werkwijzen en -processen. Daarnaast is de verwachting dat de organisatie intensiever te maken gaat krijgen met initiatieven uit de samenleving (overheidsparticipatie), dat hiervoor een initiatievenloket zal moeten worden ontwikkeld en dat het inzetten van participatie ook vanuit deze insteek een investering vooraf zal vragen in tijd en geld.

Risico’s

Planning

Uitvoering en borging van het beleidskader vraagt om aan de voorkant bij elk werkproces altijd goed na te denken in hoeverre bewoners en externe partijen betrokken zijn of moeten worden. De ontwikkeling en uitvoering van een goed participatieplan is de volgende stap. Dit impliceert dat de besluitvormings- en uitvoeringsprocessen meer tijd vragen en dat daarvoor capaciteit en middelen beschikbaar moeten zijn. Participatieplannen kunnen onvoldoende worden ingericht, waardoor onduidelijkheid ontstaat tot hoever de geboden participatie reikt. De ontevredenheid van inwoners neemt daardoor toe. Invoering van het uitdaagrecht vormt een extra uitdaging en risico voor de organisatie, omdat elke uitdaging hoe dan ook begeleiding vraagt van meerdere afdelingen en daarmee de druk op de organisatie opvoert. In september is naar verwachting door beide raden het Beleidskader Participatie aangenomen. Daarna zullen we uitvoeringsrichtlijnen voor uitvoering en borging opstellen voor de organisatie. De uitvoering en borging van het participatiebeleid start na vaststelling van het Beleidskader en loopt door naar volgende jaren.

18

Financiën

Programmabegroting Westervoort 2024-2027 - 2.3.2 Wat gaan we er voor doen?

2023 Voor de uitvoering en borging is 1 fte senior participatiemedewerker toegekend tot en met 2025 voor de duur van deze coalitieperiode. Verder zullen we voor Q4 van 2023/ Q1 2024 naar verwachting € 25.000 projectbudget nodig hebben voor beide gemeenten samen (dus dat is € 9.250 voor Westervoort) om een pilot uit te voeren met een digitale participatie tool die organisatie-breed gebruikt kan worden. Inwoners en partners worden actief betrokken bij de transformatie van het sociaal domein (programma 2). Dit doen we onder de werktitel Dorpsgesprekken. Dit betekent een omslag in werken. Om verdergaand participatief te werken is tijd, training en coaching nodig. Tijd om samen met partners en sleutel-inwoners vormen van participatief werken te ontdekken, uit te proberen en de geleerde lessen mee te nemen. Training en coaching, omdat de basis van de nieuwe route weer opnieuw gelegd moet worden in een team met bijna allemaal nieuwe medewerkers. De kosten hiervan zullen worden gedekt door het gereserveerde budget voor het Strategisch Opleidingsplan. Aankondiging 2024 (en verder tot einde van deze coalitieperiode) Nu het beleidskader wordt vastgesteld zal er mogelijk extra capaciteit nodig zijn binnen de verschillende afdelingen (naar verwachting bij RSO, R&B, Sociaal Domein).

Participatie

A.2 Doel Toelichting

Als het Beleidskader wordt vastgesteld wordt daarmee ook ingestemd met een op te richten Initiatievenloket. Hiervoor zal ook extra capaciteit en subsidie-/werkbudget nodig zijn, zodat initiatieven gestimuleerd en gefaciliteerd kunnen worden. Dit speerpunt is volledig gericht op het verbeteren van participatieve trajecten. Het participatiebeleid beoogt de kwaliteit van lokale democratische processen te vergroten, de samenwerking tussen gemeente en bewoners te versterken en helderheid te scheppen over proces en rolverdeling. Integraal werken Samenhang en afstemming op alle niveaus. Ieder speelt in de processen zijn eigen rol. De onderlinge samenwerking tussen de gemeente en 1Stroom ligt vast en er is een duidelijke (overleg)structuur. Bestuurders en ambtenaren weten wat ze van elkaar kunnen en mogen verwachten. De duidelijke structuur biedt houvast en overzicht en bevat voldoende ruimte voor dialoog. Bestuurlijke (besluitvormings-)processen kunnen ingewikkeld zijn, waarbij meerdere afdelingen en belanghebbenden betrokken zijn. Met integrale adviezen wordt de kwaliteit en samenhang vergroot. Onderling zijn beleidsterreinen met elkaar verbonden. De verschillende onderdelen van programma 1 brengen de onderlinge verbinding aan. Processen en werkwijzen op een eenduidige manier doorvoeren vergroot de kwaliteit van de ambtelijke advisering.

De bestuurlijke procesinformatie is vastgelegd, toegankelijk en overzichtelijk. Er wordt rust en stabiliteit ingebouwd in de processen.

Risico’s

Planning

De ambtelijke organisatie is ondergebracht in de gemeenschappelijke regeling 1Stroom. 1Stroom heeft in 2021 een nieuwe organisatiestructuur gekregen en maakt een verbetertraject door. Zonder goede afstemming tussen betrokken ambtenaren en bestuurders worden onderwerpen niet in de volle omvang behandeld. Dit kan leiden tot misverstanden en omissies in de besluitvorming. Doorlopend.

Programmabegroting Westervoort 2024-2027 - 2.3.2 Wat gaan we er voor doen?

Financiën Participatie

A.3 Doel Toelichting

Risico’s

Planning Financiën

19

Beschikbare capaciteit voor de verbeteringen worden met bestaande capaciteit opgepakt. Op onderwerpen die betrekking hebben op derden, zullen zij betrokken worden.

Implementatie Wet Open Overheid (WOO) Een transparante organisatie en gemeente, die zijn informatiehuishouding op orde heeft. De Wet open overheid is bedoeld om overheden transparanter te maken en moet ervoor zorgen dat overheidsinformatie beter vindbaar, uitwisselbaar, eenvoudig te ontsluiten en goed te archiveren is. De Woo vervangt de Wob (Wet openbaarheid van bestuur). Het grote verschil tussen de Woo en de Wob betreft de actieve openbaarmaking van overheidsinformatie (11 informatiecategorieën). Een belangrijk onderdeel van de Woo is het op orde brengen van de informatiehuishouding van de gemeenten en 1Stroom. Beide zullen tot en met 2027 gefaseerd moeten gaan plaatsvinden. De Gemeenschappelijke Regelingen waarmee onze gemeenten verbonden zijn moeten zich ook houden aan de Wet Open overheid. GR-en krijgen echter geen budget vanuit het Rijk. Uiteraard wordt de Woo bij de GR 1Stroom wel geïmplementeerd, gelijktijdig met de gemeenten. Op het moment van schrijven wordt echter nog uitgezocht wat de precieze verdeling van verantwoordelijkheden en taken zou moeten zijn tussen de gemeenten en de andere verbonden GR-en. Risico is dat deze GR-en ook in bepaalde mate aanspraak willen maken op ons vanuit het Rijk verkregen budget. De planning is dat hier uiterlijk in Q4 2023 meer helderheid over komt. De implementatie van de Woo duurt nog tot en met 2027.

Het op orde brengen van onze informatiehuishouding en het organiseren van actieve openbaarmaking van informatie hebben ervoor gezorgd dat er nieuwe applicaties en software aangeschaft moest worden. Door de installatie, implementatie en het beheer van deze nieuwe applicaties en het optimaliseren van onze huidige applicaties en systemen ligt er steeds meer werk bij de functioneel beheerders. Omdat dit naar de toekomst toe alleen maar zal groeien, is er structureel extra formatie (1fte) nodig als het gaat om functioneel beheer. Dit kan voorlopig (naar verwachting tot en met 2027) vanuit de middelen die vanuit het Rijk beschikbaar worden gesteld voor de Woo. Ook de formatieruimte die voor de Woo-contactfunctionarissen vrij is gemaakt (0,2fte per gemeente) wordt betaald vanuit de vanuit het Rijk verkregen middelen voor de Woo.

Participatie

Vanuit het gemeentefonds zijn vanuit de Rijksoverheid middelen beschikbaar gemaakt om de WOO te implementeren. Dit speerpunt is volledig gericht op het verbeteren van de informatievoorziening aan inwoners.

B. Het vasthouden van het positieve veiligheidsklimaat voor inwoners en ondernemers. Dit zijn de speerpunten: B.1 Doel

Kwetsbare / overlastgevende personen (waaronder jeugdoverlast) Het doel is om kwetsbare personen niet af te laten glijden naar risico- of overlastgevend of crimineel gedrag.

20

Toelichting

Programmabegroting Westervoort 2024-2027 - 2.3.2 Wat gaan we er voor doen?

Het thema ‘kwetsbare/overlastgevende personen’ is een prioriteit in het door de gemeenteraad vastgestelde integrale veiligheidsplan. Er spelen diverse onderwerpen op dit speerpunt. Voorbeelden zijn: de aanpak van personen met verward gedrag, jeugdoverlast, personen die ernstige woonoverlast veroorzaken in hun buurt of jongeren die vanwege een instabiele thuissituatie afglijden naar criminaliteit of radicaliseren. Casussen op deze onderwerpen worden steeds complexer daar waar het gaat om zorg en hulp. Zij vragen steeds meer om veiligheidsmaatregelen voor de persoon in kwestie en zijn of haar omgeving. Dit vraagt de laatste tijd veel inzet als het gaat om een integrale aanpak en de daarbij noodzakelijke regievoering. Net als bij de jeugddynamiek, zoals wij vorig jaar al hebben aangegeven. In de loop der tijd zullen zich steeds nieuwe knelpunten en doelgroepen manifesteren.

Risico’s

Planning Financiën

Een goede verbinding tussen zorg en veiligheid is essentieel om de genoemde onderwerpen goed aan te kunnen pakken. Die verbinding is steeds belangrijker geworden nu de gemeente sinds de decentralisatie in het sociaal domein verantwoordelijk is voor de zorg. Sinds 2021 zijn belangrijke stappen gezet om zorg en veiligheid beter op elkaar aan te laten sluiten. De opgezette werkprocessen en de sluitende ketenaanpak voor kwetsbare personen moeten goed geborgd en onderhouden blijven worden, daar waar nodig worden doorontwikkeld/versterkt en als er behoefte aan bestaat kunnen nieuwe partners worden toegevoegd. Het is belangrijk om vanuit veiligheidsoogpunt uit te dragen dat het tijdig zoeken van de verbinding met partners - intern en extern - escalatie van problemen kan voorkomen. Zonder goede signalering en aanpak van kwetsbare/overlastgevende personen vallen deze inwoners uiteindelijk tussen wal en schip; er komt dan geen sluitende aanpak van hun situatie tot stand, waardoor hun kwetsbare en soms schrijnende situatie voortduurt of te weinig of te langzaam verbeterd. Dat kost de maatschappij uiteindelijk alleen maar meer geld. Overlastsituaties dreigen dan te escaleren, wat alleen maar meer problemen oplevert en meer inspanningen kost om het op te lossen. Soms kan dan alleen de politie nog optreden als deze personen strafrechtelijke overtredingen begaan. Dat willen we voorkomen. Doorlopend.

De toegenomen werklast en de toename van de complexiteit van casuïstiek vraagt om (meer) centrale en integrale procesregie op het thema zorg & veiligheid. Op dit thema moet er meer regie gevoerd en structuur gegeven worden op het individu (personen met verward gedrag, woonoverlast), het systeem (gezin, huiselijk geweld) en op de jongerendynamiek (overlastgevend). Daarvoor hebben we een procesregisseur nodig. De procesregisseur ziet erop toe dat het proces kwalitatief voldoet aan wat nodig is op deze onderwerpen. Hij coacht professionals en collega's en adviseert bij de uitvoering van een plan. Deze persoon legt de verbinding tussen beleid, uitvoering en netwerkpartners (dus intern en extern) aansluitend op gemeentelijke en regionale ontwikkelingen. De procesregisseur heeft mandaat om, wanneer daar integraal behoefte aan is, vanuit de inhoud door te pakken op de bovengenoemde thema’s. Dat kan bijvoorbeeld gaan om het aangaan van gesprekken met personen/ouders/gezinnen waar het niet goed gaat. In 2024 wordt de procesregie op de jeugdaanpak uitgebreid met 0,75 FTE (gezamenlijk met Duiven).

Programmabegroting Westervoort 2024-2027 - 2.3.2 Wat gaan we er voor doen?

Participatie

21

We informeren inwoners over waar zij met vragen en zorgen terecht kunnen. Dit maakt de drempel om zorgen te uiten lager. Dit versterkt de vroegtijdige signalering waardoor zorg en hulpverlening snel(ler) starten. Een sluitende aanpak bij verward of overlastgevend gedrag komt bij voorkeur tot stand in overleg met de persoon/personen zelf. Helaas werken ze daar niet altijd vrijwillig aan mee. Dan zijn andere trajecten aan de orde.

B.2 Doel

Toelichting

Risico’s Planning

Financiën

Participatie

Digitale veiligheid Inwoners en bedrijven bewust maken van de gevaren van digitale criminaliteit, zodat zij dat tijdig herkennen en weten wat ze moeten doen als ze ermee te maken krijgen en zich ertegen kunnen wapenen. Er vindt een verschuiving plaats van traditionele criminaliteit (woning-/auto-inbraken) naar cybercriminaliteit. Cybercrime is een verzamelterm geworden van alle delicten die met een computer en op internet worden gepleegd. Mensen van alle leeftijden worden het slachtoffer van oplichting via whatsapp of phishingmails. Criminelen kunnen bedrijfssystemen 'gijzelen' en losgeld eisen of belangrijke voorzieningen overnemen. En de digitale wereld draagt ook steeds vaker bij aan radicalisering, het creëren van maatschappelijke onrust en het aanjagen van ordeverstoringen. Verder zijn mensen zich er niet van bewust dat ze onbedoeld dader kunnen worden door bijvoorbeeld een gevoelig filmpje of foto's door te sturen. Gemeenten kunnen een rol spelen om te voorkomen dat inwoners, bedrijven en voorzieningen slachtoffer worden van cyber gerelateerde zaken. Met onder andere voorlichting moet de bewustwording vergroot worden. Cybercrime kan leiden tot diefstal van geld en informatie, enorme bedrijfsschade tot zelfs ontwrichting van de samenleving als bepaalde voorzieningen worden gehackt. In het nieuwe integrale veiligheidsplan 2023-2026 is digitale criminaliteit als prioriteit opgenomen.

In het plan is op hoofdlijnen aangegeven wat we willen gaan doen. De acties spreiden zich uit over meerdere jaren Cyberveiligheid is een betrekkelijk nieuw onderwerp voor gemeenten. Langzaamaan komen er projecten en initiatieven op dit thema. Wat voor onze gemeente geschikt is, moet nog worden onderzocht of ontwikkeld. De kosten zijn op voorhand niet aan te geven Het vergroten van de cyberveiligheid kan niet tot stand komen zonder de inwoners en ondernemers. Meer bewustwording bij inwoners en bedrijven over de gevolgen van cybercrime is een belangrijke eerste stap. Samenwerking met bijvoorbeeld ondernemersverenigingen en het Nationaal Cyber Security Centrum zal daarbij worden gezocht.

C. Het verbeteren van de kwaliteit van de dienstverlening, die aansluit op de behoeften en verwachtingen van de inwoners. Dit zijn de speerpunten: C.1 Doel

Verbeteren van de dienstverlening Verankeren van de vier uitgangspunten uit de Visie op dienstverlening in de gemeentelijke organisatie; “inwoner centraal’, ‘servicegericht’, ‘duidelijk’ en ‘kennis van zaken”. Hierdoor voelen inwoners en ondernemers zich welkom en merken zij in alles dat zij centraal staan in het contact met de gemeente.

22

Toelichting

Risico's

Planning

Programmabegroting Westervoort 2024-2027 - 2.3.2 Wat gaan we er voor doen?

Het is belangrijk dat de gemeentelijke organisatie werkt vanuit gemeenschappelijke waarden en uitgangspunten. Dit geeft duidelijkheid aan inwoners over wat zij van de gemeente kunnen verwachten. Dit komt tot uitdrukking in concrete normen en prestatieafspraken die de komende periode uitgewerkt zullen worden, op basis van input vanuit de samenleving en vanuit de ambtelijke organisatie. Er zijn technische, procedurele, culturele en financiële uitdagingen om in lijn met de Visie op dienstverlening te kunnen werken. De gewenste ontwikkelingen kunnen omvangrijk zijn en de nodige tijd kosten. Er zullen slimme keuzes gemaakt moeten worden. De Visie op dienstverlening schetst de stip op de horizon. Het is een ambitie. Deze ambitie is niet van vandaag op morgen te realiseren. De implementatie van deze ambitie is ook dermate complex dat het niet mogelijk is om op voorhand een detailplanning te maken en concrete resultaten te benoemen. Het verbeteren van de dienstverlening heeft continu aandacht nodig en vraagt veel doorzettingsvermogen. Ook is het nodig om alert te zijn op (maatschappelijke) ontwikkelingen en deze steeds te vertalen naar de gemeentelijke dienstverlening. In Jaarplannen wordt per kalenderjaar de focus voor het betreffende jaar uitgewerkt. In 2023 ligt de focus op 3 onderdelen: 1.

Het ontwikkelen van methoden om structureel inzicht te krijgen in de wensen, behoeften en eisen van inwoners en de manier waarop zij in contact willen zijn met de gemeente. Een van de signalen die hierbij al duidelijk en herhaald naar voren is gekomen, is de wens tot het verruimen van de openingstijden van het gemeentehuis. Dit is daarom in deze voorjaarsnota al als wens opgenomen. 2. Het ontwikkelen van instrumenten die nodig zijn om uitvoering te geven aan dienstverlening zoals beschreven in de Visie op dienstverlening 2022-2026. 3. Opstellen van een opleidingsplan om brede vaardigheden te ontwikkelen bij medewerkers om uitvoering te kunnen geven aan dienstverlening als beschreven in de Visie op dienstverlening 2022-2026.

Financiën

In het Jaarplan 2024 zal hierop worden voortgebouwd en zullen nadere acties worden opgenomen om de dienstverlening verder te verbeteren. Het Jaarplan 2024 zal worden gebaseerd op de resultaten van de acties in 2023 en wordt eind 2023 ter kennisgeving aan de gemeenteraad voorgelegd. De meeste investeringen voor dienstverlening zitten in bewustwording, training van vaardigheden en aandacht voor houding & gedrag van medewerkers. De kosten voor trainingen, bewustwording, onderzoeken en materiaal kunnen worden gedekt vanuit bestaande budgetten binnen 1Stroom. Als er aanvullende investeringen nodig zijn, dan zal dit in een apart voorstel worden voorgelegd.

Programmabegroting Westervoort 2024-2027 - 2.3.2 Wat gaan we er voor doen?

Participatie

23

Er is een klantpanel voor de gemeentelijke hoofdwebsite die fungeert als klankbordgroep bij de verbetering van de digitale dienstverlening. Zo heeft het klantpanel input geleverd bij de vernieuwing van de gemeentelijke hoofdwebsite medio 2022. Ook wordt klantgedrag gemonitord via web-statistieken en vanuit de data die vanuit de verschillende backoffice-applicaties beschikbaar is. Verder is in het Jaarplan dienstverlening 2023 de actie opgenomen om een methode te ontwikkelen om structureel inzicht te krijgen in de wensen, behoeften, eisen en kanaalgebruik van inwoners en hen hiermee een podium te geven om mee te denken over de verbetering van de dienstverlening. Op verschillende momenten en via diverse methoden zullen inwoners en ondernemers worden bevraagd over hun wensen en ideeën in het contact met de gemeente op basis waarvan verbeteracties worden voorgesteld.

C.2 Doel Toelichting

Risico’s Planning

Financiën

Participatie

Cyberveiligheid eigen organisatie Cyberveiligheid in de organisatie van de gemeente vergroten. Het is voor de gemeente en de gemeentelijke organisatie van belang om een goede weerbaarheid tegen cybercriminelen te hebben. Het aantal digitale producten en diensten groeit waardoor de digitale kwetsbaarheid toeneemt. Niet alleen is onze dienstverlening afhankelijk van goed werkende ICT-systemen, ook wordt er veel met privacygevoelige informatie gewerkt. Het gijzelen c.q. stilvallen van onze systemen heeft grote consequenties. Het snel signaleren en bestrijden van incidenten is belangrijk. Cybercrime kan leiden tot diefstal van geld en informatie, enorme bedrijfsschade tot zelfs ontwrichting van de samenleving als bepaalde voorzieningen worden gehackt. De RID en 1Stroom werken voortdurend aan de veiligheid van de gemeentelijke ICT-systemen. De RID voert de benodigde technische wijzigingen uit. 1Stroom werkt aan het vergroten van het bewustzijn informatieveiligheid (o.a. clean desk, toegangsbeheer, ...) en de digitale vaardigheden en bewustzijn van de organisatie. De kosten voor de cyberveiligheid van de gemeentelijke systemen zijn meegenomen in de begroting van de RID. Kosten voor het vergroten van het interne bewustzijn en het uitvoeren van een cyberveiligheidsoefening zijn gedekt vanuit de bestaande middelen.

Participatie is niet van toepassing op het vergroten van de cyberveiligheid van de eigen organisatie.

24

Programmabegroting Westervoort 2024-2027 - 2.3.3 Financiële middelen

2.3.3 Financiële middelen

1

0.1 0.2 0.3 0.4 0.5 0.61 0.62 0.64 0.7 0.8 1.1 1.2

0.1 0.2 0.3 0.4 0.5 0.61 0.62 0.64 0.7 0.8 1.1 1.2

Programma Bestuur

Lasten Baten Saldo Bijstelling Saldo

Lasten Bestuur Burgerzaken Beheer overige gebouwen en gronden Overhead Treasury OZB woningen OZB niet-woningen Belastingen overig Uitkering gemeentefonds Overige baten en lasten Crisisbeheersing en brandweer Openbare orde en veiligheid Totaal lasten Baten Bestuur Burgerzaken Beheer overige gebouwen en gronden Overhead Treasury OZB woningen OZB niet-woningen Belastingen overig Uitkering gemeentefonds Overige baten en lasten Crisisbeheersing en brandweer Openbare orde en veiligheid Totaal baten Eindtotaal

Mutaties reserves 0.10 Lasten (toevoegingen) 0.10 Baten (onttrekkingen) Eindtotaal Resultaat programma Bestuur

2022 -12.083 39.894 27.811

2023 -10.713 37.511 26.798

2024 -11.111 38.023 26.912

2025 -11.500 39.058 27.558

2026 -11.611 37.579 25.967

2027 -12.721 38.473 25.752

27.811

26.798

26.912

27.558

25.967

25.752

2022

2023

2024

2025

2026

2027

-1.911 -320

-1.590 -320

-1.792 -371

-1.798 -361

-1.791 -374

-1.724 -379

-936

-884

-562

-471

-448

-444

-5.442 -31 -85 -92 -256

-6.037 -9 -165 -89 -31

-5.673 -116 -101 -126 -276

-5.885 -147 -102 -126 -276

-6.248 -97 -102 -126 -276

-6.624 -101 -102 -126 -276

0

0

-374

-361

-213

-1.028

-1.544 -855 -311 -11.782

-68 -788 -333 -10.313

-103 -837 -279 -10.611

-355 -837 -279 -11.000

-320 -837 -279 -11.111

-299 -837 -279 -12.221

550 189

0 176

0 271

0 250

0 284

0 296

1.041

564

428

428

425

425

1.188 142 2.876 536 126

159 177 2.863 555 136

274 206 3.203 600 129

274 116 3.222 626 135

274 116 3.338 649 140

274 116 3.445 670 144

31.508

30.824

32.898

33.993

32.338

33.088

1.645 0 19 39.819 28.037

0 0 16 35.470 25.157

0 0 16 38.023 27.412

0 0 16 39.058 28.058

0 0 16 37.579 26.467

0 0 16 38.473 26.252

-300 74 -226 27.811

-400 2.041 1.641 26.798

-500 0 -500 26.912

-500 0 -500 27.558

-500 0 -500 25.967

-500 0 -500 25.752

Programmabegroting Westervoort 2024-2027 - 2.3.3 Financiële middelen

0.1 0.2 0.3 0.4 0.5 0.61 0.62 0.64 0.7 0.8 1.1 1.2 0.10

Aanpassing budgetten na de voorjaarsnota 2023 Resultaat voorjaarsnota 2023 Bestuur Burgerzaken Beheer overige gebouwen en terreinen Overhead Treasury OZB woningen OZB niet-woningen Belastingen overig Uitkering gemeentefonds Overige baten en lasten Crisisbeheer en brandweer Openbare orde en veiligheid Mutaties reserves Resultaat meerjarenbegroting 2023-2027

25

2023

2024

2025

2026

2027

26.798 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 26.798

25.805 -158 0 105 932 -7 82 -25 -255 304 69 1 61 0 26.912

26.837 -158 -11 106 841 -103 135 -14 -253 188 -70 1 61 0 27.558

24.963 -176 -30 125 865 -33 182 -4 -252 300 -35 1 61 0 25.967

24.614 -155 -22 125 844 -38 288 17 -247 278 -14 1 61 0 25.752

26

Programmabegroting Westervoort 2024-2027 - 2.3.4 Betrokken verbonden partijen

2.3.4 Betrokken verbonden partijen Samenwerking de Liemers Doel Het vergroten van de gemeentelijke slagkracht (met behoud van bestuurlijke zelfstandigheid) door bundeling van ambtelijke expertise op strategisch, tactisch en operationeel niveau. Met als resultaat verhoogde kwaliteit, continuïteit en efficiëntie. Taak Verrichten van beleidsvoorbereidende en uitvoerende taken voor sociale dienst, ict en inkoop. Beleidsrisico’s Beleidsbepaling – daar waar mogelijk op elkaar afgestemd – blijft bij de individuele gemeenten. De uitvoering en ontwikkeling van het beleid pakt de samenwerking op. Via periodieke overleggen op verschillende niveaus wordt afstemming met elkaar gezocht. Onze inzet in 2024 In 2024 wordt het vervolg op het rapport Toekomstvisie RID van M&I verder uitgevoerd. 1Stroom Doel

Taak Beleidsrisico’s

Onze inzet in 2024

Doel

De ambtelijke fusie moet ertoe leiden dat de organisatie: • Robuuster wordt (minder kwetsbaar). • Voldoende flexibel kan zijn om twee zelfstandige gemeenten te bedienen en om mee te bewegen met veranderende taken en rollen van de overheid (kracht). • Optimale dienstverlening biedt aan inwoners, organisaties en bedrijven, aan de raden en colleges (kwaliteit). • Interessante loopbaanperspectieven biedt aan medewerkers en door zijn robuustheid in staat is om strategische kansen te benutten (kansen). • Niet duurder en zo mogelijk goedkoper is dan de twee huidige organisaties gezamenlijk (kosten). Verrichten van beleidsvoorbereidende en uitvoerende taken voor de gemeenten Duiven en Westervoort. Beleidsbepaling – daar waar mogelijk op elkaar afgestemd – blijft bij de individuele gemeenten. 1Stroom pakt de uitvoering en ontwikkeling van het beleid op. Via periodieke overleggen op bestuurlijk niveau zoeken de partijen afstemming met elkaar. Een evaluatie van de directie- en organisatiestructuur zal uitwijzen hoe de topstructuur van 1Stroom eruit zal zien in de toekomst. In 2024 zullen de punten die uit de evaluatie volgen opgepakt worden. Veiligheids- en Gezondheidsregio Gelderland Midden (VGGM) Behartigen van de belangen van de deelnemers op de terreinen van brandweerzorg, ambulancezorg, publieke gezondheid, geneeskundige hulpverlening, crisisbeheersing en gemeenschappelijke meldkamer.

Programmabegroting Westervoort 2024-2027 - 2.3.4 Betrokken verbonden partijen

Taak

Beleidsrisico’s

Onze inzet in 2024

27

• In stand houden van brandweer en geneeskundige hulpverleningsorganisatie bij rampen (GHOR) • Voorzien in de meldkamerfunctie • Aanschaffen en beheren van gemeenschappelijk materieel • Inventariseren van en adviseren over risico’s • Voorbereiden op de bestrijding van branden • Organiseren van de crisisbeheersing • Bevorderen van medisch milieukundige zorg, technische hygiënezorg en psychosociale hulp bij rampen • Het geven van prenatale voorlichting aan aanstaande ouders • Taken op het gebied van jeugdgezondheidszorg en ouderengezondheidszorg en algemene infectieziektenbestrijding. Om de financiële en beleidsrisico’s in beeld te hebben en te beperken is er een regionaal controllersoverleg. Dat heeft de afgelopen jaren tot forse besparingen geleid en tot beleidsarme begrotingen. Samen met VGGM zorgen we ervoor dat de brandweer- en gezondheidstaken goed worden uitgevoerd in onze gemeente en dat we voorbereid zijn op mogelijke crisissituaties. Voor 2024 betekent dat onder andere dat de interne bedrijfsvoering bij VGGM wordt versterkt, wat de gehele organisatie ten goede komt. Bij de GGD wordt onderzocht hoe de Jeugdgezondheidszorg en de Algemene Gezondheidszorg toekomstbestendig kunnen worden gemaakt. In 2024 worden daar incidentele middelen voor beschikbaar gesteld.