20231024-rv-meerjarenbegroting-2024-2027-bijlage-1-programmabegroting

Taak

Beleidsrisico’s

Onze inzet in 2024

27

• In stand houden van brandweer en geneeskundige hulpverleningsorganisatie bij rampen (GHOR) • Voorzien in de meldkamerfunctie • Aanschaffen en beheren van gemeenschappelijk materieel • Inventariseren van en adviseren over risico’s • Voorbereiden op de bestrijding van branden • Organiseren van de crisisbeheersing • Bevorderen van medisch milieukundige zorg, technische hygiënezorg en psychosociale hulp bij rampen • Het geven van prenatale voorlichting aan aanstaande ouders • Taken op het gebied van jeugdgezondheidszorg en ouderengezondheidszorg en algemene infectieziektenbestrijding. Om de financiële en beleidsrisico’s in beeld te hebben en te beperken is er een regionaal controllersoverleg. Dat heeft de afgelopen jaren tot forse besparingen geleid en tot beleidsarme begrotingen. Samen met VGGM zorgen we ervoor dat de brandweer- en gezondheidstaken goed worden uitgevoerd in onze gemeente en dat we voorbereid zijn op mogelijke crisissituaties. Voor 2024 betekent dat onder andere dat de interne bedrijfsvoering bij VGGM wordt versterkt, wat de gehele organisatie ten goede komt. Bij de GGD wordt onderzocht hoe de Jeugdgezondheidszorg en de Algemene Gezondheidszorg toekomstbestendig kunnen worden gemaakt. In 2024 worden daar incidentele middelen voor beschikbaar gesteld.

Doel Taak

Beleidsrisico’s Onze inzet in 2024

Doel Taak

Beleidsrisico’s Onze inzet in 2024

Streekarchief Behartigen van de gemeenschappelijke belangen van de bij het beheer van hun archiefbescheiden conform de Archiefwet. Beheren en toezicht houden op de overgedragen en niet overgedragen archiefbescheiden van de deelnemers. Adviseren over de archiefbewaarplaatsen en het verstrekken van informatie uit de archiefbescheiden. Niet van toepassing. Voorbereiding van het project voor aansluiting bij het e-depot van het ECAL, voor het mogelijk maken van de wettelijk verplichting om permanent te bewaren digitale archiefbescheiden duurzaam te bewaren. Euregio Grensoverschrijdende samenwerking tussen territoriale gemeenschappen in Nederland en Duitsland bevorderen. Grensoverschrijdende samenwerking van de deelnemers ondersteunen en coördineren. De Euregio voert hiertoe projecten uit. Zij vraagt aan en ontvangt financiële middelen van derden. Zij adviseert de deelnemers bij grensoverschrijdende activiteiten en problemen. Beperkt. De Euregio voert nauwelijks eigen beleid. We blijven lid van deze GR en waar mogelijk doet de gemeente mee in projecten en benutten we subsidiekansen.

28

Programmabegroting Westervoort 2024-2027 - 2.3.5 Indicatoren

2.3.5 Indicatoren Programma 1 Bestuur Formatie (fte per 1.000 inwoners) Bezetting (fte per 1,000 inwoners) Apparaatskosten per inwoner Externe inhuur (% van totale loonsom + inhuur externen) Overhead (% van totale lasten) Verwijzingen Halt Winkeldiefstallen Geweldsmisdrijven Diefstallen uit woningen Vernielingen en beschadigingen Demografische druk

Westervoort 7,30 6,68 7,41 0,82% 11,54% 19 2,3 2,7 1,0 5,0 74,6%

Nederland Nog niet bekend Nog niet bekend Nog niet bekend Nog niet bekend Nog niet bekend 8 2,3 4,6 1,4 6,0 70,3%

Voor een toelichting op de verschillende indicatoren wordt verwezen naar de website www.waarstaatjegemeente. De gegevens zijn ingevuld naar de stand van 31 augustus 2023.

Programmabegroting Westervoort 2024-2027 - 2.4 Programma 2 - Maatschappij

29

2.4 Programma 2 - Maatschappij Inleiding Het programma maatschappij omvat alle beleidsvelden van het sociale domein. Naast de taken op het vlak van zorg voor kwetsbare inwoners, de jeugd en participatie gaat het ook om verantwoordelijkheid op het gebied van sport, cultuur, onderwijs en ontmoeting. Begin 2023 heeft de gemeenteraad kennisgenomen van het vervolg op de transformatie in het sociale domein. Daarbij zullen we op basis van 5 ontwikkellijnen de transformatie van alle beleidsvelden en gemeentelijke taken die onder dit programma vallen, verder vormgeven. Met transformeren bedoelen we dat we in ons beleid sturen op normaliseren, het bevorderen van de eigen kracht en zelfredzaamheid en wordt er ingezet op voorliggende en algemene voorzieningen. Dat zijn de informele netwerken en goedkopere vormen van ondersteuning die voor inwoners zonder indicatie beschikbaar zijn. Door die voorzieningen te versterken zal de verwijzing naar duurdere geïndiceerde zorg naar verwachting afnemen. Het doel van de transformatie is een toekomstbestendig sociaal domein dat bijdraagt aan de positieve gezondheid van inwoners. De benaderingswijze vanuit positieve gezondheid is daarbij leidend. Het is een integrale benadering die alle facetten (en partners) van gezondheid verbindt. Denk aan gezond en fit voelen, mentaal welbevinden, zingeving, kwaliteit van leven en meedoen.

En de benadering gaat uit van de mogelijkheden die inwoners en samenleving hebben om hun leven vorm te geven in plaats van uit te gaan van de beperkingen die er zijn. WAT WILLEN WE BEREIKEN? Programmadoel We gaan werken met een doorlopende agenda om deze transformatie verder in gang te zetten. Dat gaan we doen op basis van de volgende 5 lijnen: • Vitaal deelnemen • Gezond en veilig opgroeien • Beschermd thuis wonen • Integratie en vluchtelingen • De dagelijkse basis op orde WAT MAG HET KOSTEN? Programma Maatschappij Lasten Baten A. Saldo exploitatie Toevoeging reserves Onttrekking reserves B. Mutaties reserves Geraamd resultaat (A+B) Bijstelling Geraamd resultaat

2022 -27.473 6.390 -21.083 -169 86 -83 -21.166

2023 -28.997 6.383 -22.614 -1.400 350 -1.050 -23.664

2024 -28.003 5.714 -22.289 0 102 102 -22.187

2025 -27.550 5.714 -21.836 0 121 121 -21.715

2026 -27.542 5.659 -21.883 0 27 27 -21.856

2027 -26.755 5.013 -21.742 0 0 0 -21.742

-21.166

-23.664

-22.187

-21.715

-21.856

-21.742

Toelichting Hierna wordt een toelichting gegeven op de 3W-vragen naar doel en hoofddoelen, speerpunten, verbonden partijen en financiële middelen per deelprogramma. Daar waar mogelijk worden indicatoren gebruikt.

30

Programmabegroting Westervoort 2024-2027 - 2.4.1 Wat willen we bereiken?

2.4.1 Wat willen we bereiken? Inwoners van Westervoort kunnen een gezond, betekenisvol en veerkrachtig leven leiden. Er wordt genoeg ruimte geboden om een bijdrage te leveren aan de maatschappij. Om dit te bereiken stelt de gemeente zich open en aandachtig op richting haar inwoners. We willen middels dialoog én inspelend op de veranderingen in de maatschappij, komen tot beleid waarin de kansen en mogelijkheden van de burgers altijd het uitgangspunt vormen. Participatie, buurtbetrokkenheid en een positieve leefwereld, staan hierin centraal. Het programma maatschappij omvat alle beleidsvelden van het sociale domein. Naast de taken op het vlak van zorg voor kwetsbare inwoners, de jeugd en participatie gaat het ook om verantwoordelijkheid op het gebied van sport, cultuur, onderwijs en ontmoeting. Begin 2023 heeft de gemeenteraad kennisgenomen van het vervolg op de transformatie in het sociale domein. Daarbij zullen we op basis van 5 ontwikkellijnen de transformatie van alle beleidsvelden en gemeentelijke taken die onder dit programma vallen, verder vormgeven. Met transformeren bedoelen we dat we in ons beleid sturen op normaliseren, het bevorderen van de eigen kracht en zelfredzaamheid en wordt er ingezet op voorliggende en algemene voorzieningen. Dat zijn de informele netwerken en goedkopere vormen van ondersteuning die voor inwoners zonder indicatie beschikbaar zijn.

Door die voorzieningen te versterken zal de verwijzing naar duurdere geïndiceerde zorg naar verwachting afnemen. Het doel van de transformatie is een toekomstbestendig sociaal domein dat bijdraagt aan de positieve gezondheid van inwoners. De benaderingswijze vanuit positieve gezondheid is daarbij leidend. Het is een integrale benadering die alle facetten (en partners) van gezondheid verbindt. Denk aan gezond en fit voelen, mentaal welbevinden, zingeving, kwaliteit van leven en meedoen. En de benadering gaat uit van de mogelijkheden die inwoners en samenleving hebben om hun leven vorm te geven in plaats van uit te gaan van de beperkingen die er zijn. We gaan werken met een doorlopende agenda om deze transformatie verder in gang te zetten. Dat gaan we doen op basis van de volgende 5 lijnen : Vitaal deelnemen Deze lijn betreft de ondersteuning die geboden wordt aan volwassen inwoners om energiek en volwaardig deel te kunnen nemen aan de samenleving. Doel van deze lijn is: inwoners van de gemeente voelen zich goed omdat ze (zoveel mogelijk) de koers van hun eigen leven bepalen, eventueel ondersteund door de kracht van de samenleving, laagdrempelige zorg en (welzijns-)voorzieningen. Wettelijk kader voor deze lijn: Wmo, Wet Publieke Gezondheid (Wpg), Wet langdurige zorg (Wlz), Woningwet.

Gezond en veilig opgroeien Deze lijn beslaat de ondersteuning die aan alle gezinnen, jongeren en kinderen geboden wordt om veilig en gezond op te groeien. Doel van deze lijn is: gezinnen, jongeren en kinderen ondersteunen bij het lichamelijk- en psychisch gezond opgroeien in een veilig leefmilieu. Met als uitgangspunt: zo licht als het kan en zo zwaar als nodig is. Dit doet de gemeente door in samenwerking met professionele partners op preventie in te zetten binnen een dekkend zorgnetwerk. Wettelijk kader van deze lijn : Jeugdwet, Wet Passend Onderwijs, Leerplichtwet, Wet publieke gezondheid (Wpg). Beschermd thuis wonen Deze lijn gaat over de ondersteuning die geboden wordt aan mensen met een psychische kwetsbaarheid en psychosociale problemen. Doel van deze lijn is: mensen met psychische of sociaal-maatschappelijke problemen zijn volwaardig onderdeel van onze samenleving. Dit draagt

Programmabegroting Westervoort 2024-2027 - 2.4.1 Wat willen we bereiken?

31

bij aan voorspoedig herstel en het afnemen van problemen. Voorwaarden hiervoor zijn veilig en betaalbaar wonen, in of dicht bij de eigen woonplek, passende begeleiding en ondersteuning, zinvol werk, voldoende inkomen, een veilige en gezonde leefomgeving en een welwillende samenleving. Ofwel: een beschermd thuis. Wettelijk kader van deze lijn: Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg (Wvggz), Wmo. Integratie en vluchtelingen Deze lijn beslaat de ondersteuning die geboden wordt aan mensen die in onze gemeente integreren. Doel van deze lijn is: nieuwkomers zijn zelfredzaam. Dit stimuleren we door hen mee te laten doen in de maatschappij. Door het begrijpen en spreken van de Nederlandse taal, door een thuis te hebben, te participeren op werkgebied en op sociaal vlak deel te nemen in de maatschappij. Hierbij creëren we draagvlak bij de nieuwkomer en zijn omgeving, op deze manier vindt snelle juiste integratie plaats. Wettelijk kader van deze lijn: Wmo, Wet Inburgering en mogelijk spreidingswet. De dagelijkse basis op orde Deze lijn beslaat de (financiële) ondersteuning die geboden wordt aan inwoners om het dagelijks leven op orde te hebben of te krijgen. Doel van deze lijn is: het vergroten van de (financiële) weerbaarheid van onze inwoners, zodat iedereen in staat wordt gesteld volop mee te doen in de samenleving. Wettelijk kader van deze lijn: Participatiewet, Wet gemeentelijke schuldhulpverlening.

Wat hierbij zijn onze uitgangspunten? Inwoners van Westervoort kunnen een gezond, betekenisvol en veerkrachtig leven leiden. De gemeente Westervoort faciliteert mogelijkheden om een bijdrage te leveren aan de maatschappij. Om dit te bereiken stellen de gemeenten zich open en aandachtig op richting haar inwoners. We willen middels dialoog én inspelend op de veranderingen in de maatschappij, komen tot beleid waarin de kansen en mogelijkheden van de burgers altijd het uitgangspunt vormen. Participatie, buurtbetrokkenheid en een positieve gezondheid staan hierin centraal. 2.4.1.1 Externe ontwikkelingen Arbeidsmarktproblematiek Door natuurlijk verloop, de bewegingen in- en de krapte op de arbeidsmarkt, kunnen niet alle vacatures worden vervuld in het sociaal domein. Dit geldt zowel voor aanbieders, als ook voor de gemeente. Dat heeft een negatief effect op de aanwezige kennis, continuïteit en ruimte voor visievorming om getransformeerd te werken. Het gevolg hiervan is dat er wachtlijsten ontstaan voor hulp en ondersteuning. Maar ook wachttijden bij de gemeente nadat een melding door een inwoner is gedaan. Prijsstijgingen door inflatie Hoewel de inflatie minder sterk zal zijn dan in 2023, is de verwachting dat de prijsstijging in het sociaal domein nog verder doorzet. Dit heeft te maken met de looneisen van personeel in de zorg en het welzijnswerk.

Woonzorgvisie Woningnood, vergrijzing en de trend ‘langer thuis wonen’ vraagt om gerichte en op elkaar afgestemde acties op het gebied van wonen, zorg én welzijn. In de Nationale Woon- en Bouwagenda noemt minister de Jonge de noodzaak om de huisvestingsvraagstukken integraal (wonen, zorg en welzijn) en regionaal op te pakken. En om de afspraken vast te leggen in lokale woonzorgvisies. Hierin staan de gezamenlijke lokale opgaven voor wonen en zorg.

32

Programmabegroting Westervoort 2024-2027 - 2.4.1 Wat willen we bereiken?

Woningnood Het landelijk beeld van woningschaarste speelt ook in deze gemeente. Dit beperkt het vinden van geschikte woningen voor doelgroepen zoals mensen die uitstromen uit bijvoorbeeld beschermd wonen en maatschappelijke opvang, voor statushouders en jongeren. Er is een zeer beperkt aanbod, of woningen zijn ongeschikt omdat de benodigde zorg er niet geleverd kan worden, de omgeving onvoldoende voorzieningen biedt en/of omdat het gedrag van deze inwoners op weerstand van de buurt stuit. Vergrijzing Nederland staat voor de uitdaging om de groeiende groep ouderen te faciliteren in hun woon-, zorg- en welzijnsbehoeften. Naar schatting zijn er in 2040 ongeveer twee keer zoveel 75plussers meer dan nu. Het aantal mantelzorgers en vrijwilligers groeit niet evenredig mee. In combinatie met krapte op de woningmarkt en het personeelstekort staan gemeenten voor een enorme uitdaging om de toekomstige ouderen in een veilige omgeving zo vitaal mogelijk deel te laten nemen aan de maatschappij. Huisvesting statushouders en Wet inburgering In 2023 is de taakstelling voor de huisvesting verdubbeld t.o.v. 2022. Ook voor 2024 geldt een hogere taakstelling, landelijk gaat het om 70.000 - 77.000 mensen. Hiervoor is meer capaciteit nodig in de uitvoering. Ook stijgen hiermee de inburgeringskosten omdat een groter aantal statushouders een inburgeringstraject zal (gaan) volgen.

Met de Wet inburgering is een uitgebreider takenpakket bij de gemeente belegd. Inburgering onder de nieuwe wet vraagt om een andere aanpak dan inburgering onder de oude wetgeving. Op dit moment lopen deze 2 stromen naast elkaar, waardoor het inburgeringsproces in de uitvoering bewerkelijker is. Decentralisatie en extramuralisering zorg De decentralisatie van de jeugdzorg en de extramuralisering van de GGZ en de ouderenzorg wordt verder doorgevoerd. Dit heeft tot gevolg dat jeugdigen en volwassenen met een zorgvraag steeds langer zelfstandig thuis wonen. Vanuit inwoners en partners krijgen we signalen dat de problematiek van de zelfstandig wonende jeugdige en volwassene met zorg- en ondersteuningsvraag, steeds verder toeneemt in aantal, maar ook complexer wordt. Decentralisatie beschermd wonen naar beschermd thuis De decentralisatie van beschermd wonen is uitgesteld van 2023 naar 2025. Vanaf 2025 worden alle gemeenten verantwoordelijk voor de uitvoering en financiering van beschermd wonen. In 10 jaar tijd wordt het budget dat nu toegekend wordt aan centrum gemeente Arnhem op basis van een objectief verdeelmodel overgeheveld naar alle gemeenten. De toegang tot beschermd wonen wordt lokaal georganiseerd, en er worden verbindingen gelegd met voorliggende veld en de maatwerkvoorzieningen beschermd wonen.

Hervormingsagenda jeugd Vanuit de hervormingsagenda jeugd wordt ingezet op het zo dichtbij mogelijk organiseren van de zorg en ondersteuning voor jeugdigen. Het doel hiervan is jeugdigen zo lang mogelijk in de eigen omgeving te ondersteunen. Op gemeentelijk niveau zijn 4 basisfuncties benoemd voor de lokale uitvoering: oog houden voor een veilige leefomgeving, tijdig signaleren van de vraag, handelen vanuit een brede blik en het vinden van bereikbare en toegankelijke hulp. Dit vraagt een integrale aanpak op lokaal niveau, waarbij een koppeling gelegd wordt tussen voorliggende voorzieningen zoals schoolmaatschappelijk werk en het consultatiebureau, het sociaal loket en geïndiceerde jeugdhulp. De VNG en het Rijk hebben na 1,5 jaar onderhandelen een financieel principeakkoord bereikt voor de Hervormingsagenda jeugd. Het Rijk erkent de noodzaak van het aanpassen van het ingroeipad. De eerder ingeboekte bezuiniging van € 380 miljoen wordt met ingang van 2023 tot en met 2025 bevroren.

Programmabegroting Westervoort 2024-2027 - 2.4.1 Wat willen we bereiken?

33

Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming Het Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming is een gezamenlijk programma van de ministeries van J&V en VWS en de VNG, waarin nauw samengewerkt wordt met de partners in het veld. De jeugdbescherming moet effectiever en slimmer worden georganiseerd. De planning hiervoor is 5-10 jaar. Deze ontwikkeling heeft gevolgen voor de lokale toegang. Vanuit de regionale samenwerking werken we mee aan deze ontwikkeling. De kern is dat gezinnen en kinderen beter en sneller worden geholpen. Daarbij wordt toegewerkt naar één vast gezicht vanuit de lokale uitvoering die hulp verleent aan een gezin. Indien nodig betrekt deze regievoerder een professional vanuit het op te richten regionale veiligheidsteam. In dat veiligheidsteam zijn de functies van de gecertificeerde instellingen (GI), Veilig Thuis (VT) en de Raad voor de Kinderbescherming (RvdK) samengebracht. Breed offensief Het breed offensief is een brede agenda van het Rijk en bevat maatregelen om de arbeidsmarktkansen voor mensen me een arbeidsbeperking te vergroten. Met het breed offensief worden maatregelen voorgesteld om mensen met een beperking aan een baan te helpen en aan het werk te houden.

Concreet bevat het breed offensief maatregelen om: • De loonkostensubsidie voor werkgevers makkelijker te krijgen; • Hulp op maat aan te vragen voor de werknemer; • Meer duidelijkheid over welke re-integratiemiddelen een werkgever kan krijgen en gebruiken; • Het voor jongeren met een arbeidsbeperking mogelijk maken te maken dat een aanvraag voor er bijstandsuitkering meteen wordt behandeld en dat zij arbeidsondersteuning krijgen; • Mogelijk maken dat het inkomen uit deeltijdwerk niet meer volledig af gaat van de bijstandsuitkering van de werknemer die werkt met loonkostensubsidie; • De kostendelersnorm is gewijzigd zodat jongeren tot 27 jaar niet meetellen als kostendeler voor hun huisgenoten (al ingevoerd per 1 januari 2023). Om deze wijzigingen door te voeren wordt de participatiewet gewijzigd. Aangezien de genoemde wijzigingen van invloed zijn op het lokaal beleid, wordt de re-integratieverordening aangepast en ter vaststelling voorgelegd aan de gemeenteraad.

34

Programmabegroting Westervoort 2024-2027 - 2.4.2 Wat gaan we er voor doen?

2.4.2 Wat gaan we er voor doen? Om ons doel te bereiken geven we de transformatie van het sociaal domein verder vorm. Dat doen we onder de titel Samen Sterk. We hebben drie speerpunten geformuleerd om hier vorm aan te geven: 1. Versterken en afstemmen van de verschillende toegangen, Poort voor de Poort 2. Dorpsgesprekken ten behoeve van de uitvoeringsagenda Samen Sterk 3. Uitvoering op orde Deze drie speerpunten gelden voor alle (eerdergenoemde) 5 lijnen van Samen Sterk. Onder ieder speerpunt geven we aan hoe op elke lijn inhoud wordt gegeven aan het speerpunt. 2.3.1 Speerpunten 2.3.1.A Versterken en afstemmen van de verschillende toegangen, Poort voor de Poort In 2024 verbinden we de verschillende toegangen binnen het welzijnswerk, de zorg en de gemeente. We kijken integraal naar de vraag van de inwoner en vinden slimme oplossingen doordat we door verschillende (financiële) schotten van welzijn en zorg heen gaan. De inwoner komt meteen op de juiste plek voor de hulpvraag, en komt niet onnodig op een wachtlijst te staan. Dit voorkomt dat de hulpvraag groter wordt waardoor zwaardere en duurdere zorg ingezet moet worden. We zoeken slimme oplossingen als overbruggingszorg vanwege wachtlijsten met als doel de wachtlijsten te verminderen. Denk bij verschillende toegangen aan sociaal loket en huisartsen.

Om ervoor te zorgen dat de voorliggende voorzieningen als een goede toegangspoort functioneren en goed verbonden zijn met het sociaal loket, is er versterking nodig voor deze functies. Zij zullen functioneren als eerste toegang voor mensen met een ondersteuningsvraag, Denk aan inzet welzijnsfuncties van Mikado/Sante, zoals algemeen maatschappelijk werk, GGZ in de wijk en MEE. Vitaal deelnemen Vivare, Mikado opbouwwerk, Sociaal Loket, maatschappelijk werk en aanbieders van maatwerkvoorzieningen werken samen om in de kwetsbare wijken/straten vroegtijdig contact te leggen met inwoners die mogelijk ondersteuning nodig hebben. Hierdoor worden zwaardere problemen voorkomen en wordt er minder beroep gedaan op maatwerkvoorzieningen. Er wordt met de inwoners naar slimme en passende oplossingen gezocht om zelfstandig verder te kunnen en om een wijk of straat leefbaar te houden. In 2023 is deze werkwijze ontwikkeld en verder uitgewerkt in 2024.

Programmabegroting Westervoort 2024-2027 - 2.4.2 Wat gaan we er voor doen?

Gezond en veilig opgroeien De verbinding tussen voorliggende voorzieningen voor jeugd en het Sociaal Loket wordt in 2024 versterkt bij zowel het op- als afschalen van zorg. Denk hierbij aan de jongerencoaches die een belangrijke signalerende rol hebben, alsook de schoolmaatschappelijk werkers die een laagdrempelige toegang vormen voor iedereen die aan school is verbonden. Schoolverzuim met achterliggende problematiek moet sneller in beeld gebracht worden door onder andere versterking van verzuimregistratie en door leerplichtambtenaren meer preventieve activiteiten uit te laten voeren. We gebruiken 2023 en 2024 om de problematiek in beeld te brengen en de verschillende vormen van ondersteuning op elkaar af te stemmen. Op deze wijze willen we in beeld krijgen of structurele uitbreiding van leerplichtambtenaren nodig is. Daarnaast signaleren we mentale gezondheidsproblematiek en willen we laagdrempelig inzetten op deze problematiek door de preventie erop aan te laten sluiten. Verwachte kosten voor de aankomende 3 jaren zijn € 50.000 per jaar.

35

36

Programmabegroting Westervoort 2024-2027 - 2.4.2 Wat gaan we er voor doen?

Beschermd thuis wonen Vanaf 2025 wordt de toegang tot beschermd wonen belegd bij het sociaal loket, ondersteund door een regionaal expertise team gefinancierd vanuit de regiegemeente. Om passende zorg, ondersteuning en huisvesting te bieden, versterken we de verbinding tussen het sociaal loket, maatschappelijk werk, welzijnswerk, aanbieders van ambulante begeleiding, woningbouwverenigingen en aanbieders van beschermd wonen en de GGZ-instellingen. Zo zorgen we ervoor, dat inwoners met een psychische kwetsbaarheid zo zelfstandig mogelijk in hun straat kunnen blijven wonen en de passende ondersteuning krijgen. In 2024 wordt voorbereiding getroffen voor deze overgang. Integratie en vluchtelingen In 2024 is er, net als in 2023, een verzwaarde taakstelling met betrekking tot huisvesting en inburgering. Daarom verzwaren we, al dan niet tijdelijk, de gemeentelijke dienstverlening om aan deze taakstelling te voldoen. De dagelijkse basis op orde Afgelopen jaren zijn door corona weinig kandidaten ondersteund via activerend werk. Terwijl dit wel een bewezen effectieve vorm van ondersteuning is. We geven in 2024 een impuls door onze dienstverlening hierin te verbreden en te verdiepen. Risico’s • De samenwerking in de regio komt niet goed van de grond, waardoor de toegang niet belegd wordt bij sociaal loket • De invoering van de decentralisatie wordt weer vertraagd, waardoor de urgentie verdwijnt.

• Door krapte op de arbeidsmarkt, is er geen/weinig ruimte bij partners en de gemeente om uitvoering te geven aan de samenwerking. • Hoge inflatie waardoor aanbod mogelijk onbetaalbaar wordt, de ketenpartners bezuinigen op dat aanbod. • Maatschappelijke ontwikkelingen zoals armoede, woningtekort, toenemende polarisatie waardoor hulpvragen zwaarder/ duurder worden en waardoor individuele voorzieningen toenemen. • Mogelijk staan bij de verschillende netwerkpartners niet alle neuzen dezelfde kant op om de benodigde verbinding tussen voorliggende voorzieningen en het Sociaal Loket te leggen. Financiën De kinderopvang (Integraal Kind Centra, IKC) wil ook graag gebruik maken van maatschappelijk werk, dit kan gefinancierd worden vanuit OAB-middelen (Onderwijs Achterstanden Beleid). Aanpak schoolverzuim / versterking leerplichtambtenaren: in 2024 verhoging gemeentelijke bijdrage leerplicht Westervoort met € 15.623. Om ervoor te zorgen dat de voorliggende voorzieningen als een goede toegangspoort functioneren en goed verbonden zijn met het sociaal loket, is er versterking nodig voor deze functies. Zij zullen functioneren als eerste toegang voor mensen met een ondersteuningsvraag, Denk aan inzet welzijnsfuncties van Mikado/Sante, zoals algemeen maatschappelijk werk, GGZ in de wijk en MEE. Dit vraagt een extra inzet van € 25.000. Na 2 jaar wordt geëvalueerd wat de effecten van deze nieuwe aanpak zijn.

Tijdsplanning Voor wat betreft het versterken van de toegang ligt de prioriteit bij de hulp aan jeugdigen. In 2023 wordt een pilot Vitaal Deelnemen in een wijk in de gemeente gestart. Deze pilot loopt door tot 2024 en op basis van deze pilot worden samenwerkingsafspraken gemaakt in 2024 en wordt deze aanpak structureel ingezet.

Programmabegroting Westervoort 2024-2027 - 2.4.2 Wat gaan we er voor doen?

37

2.3.1.B Uitvoeringsagenda Samen Sterk De hoofdopgave voor het sociaal domein is verder transformeren (Samen Sterk). Transformeren is een proces dat wij als gemeente niet alleen vorm willen geven. Omdat we willen inzetten op normaliseren, bevorderen van de eigen kracht en zelfredzaamheid en omdat we inzetten op voorliggende en algemene voorzieningen (de sociale basis), hebben we onze inwoners en partners nodig. Daarom gaan we in 2023 met inwoners en partners in gesprek over de toekomst van het sociaal domein. Dit noemen we ‘het dorpsgesprek’. Het resultaat van strategische keuzes en de uitkomsten van de dorpsgesprekken worden vertaald in een uitvoeringsprogramma. Doel van dit uitvoeringsprogramma is om strategische keuzes te maken waar we als gemeente op in zetten. Hiermee geven we vorm en inhoud aan de transformatie van het sociaal domein. Planning In 2023 voeren we dorpsgesprekken en stellen we de uitvoeringsagenda Samen Sterk op. Financiën Voor het voeren van de dorpsgesprekken en daarmee het opstellen van de uitvoeringsagenda Samen Sterk is budget nodig. Dit staat benoemd onder programma 1, speerpunt participatie. Zoals daar ook staat aangegeven, worden die kosten (€ 9000.-) gedekt door het budget voor het Strategisch Opleidingsplan. Risico’s Het opstellen van een uitvoeringsagenda is essentieel om de transformatie sociaal domein vorm te geven.

Deze transformatie is op zijn beurt noodzakelijk om de zorg toekomstbestendig te maken. 2.3.1.C Uitvoering op orde Maatschappelijke organisaties, buurten en verenigingen vormen met elkaar de Sociale Basis in de gemeente. Ze richten zich breed op de positieve gezondheid van alle inwoners. Wij richten de gemeentelijke uitvoering in het sociaal domein op de meest kwetsbare inwoners die een specifiek vangnet nodig hebben om zelfstandig deel te kunnen nemen aan de maatschappij. Denk hierbij aan jeugdhulp, leerlingenvervoer, doelgroepenvervoer, woningaanpassingen, maatwerkvoorzieningen vanuit de Wmo, schulphulpverlening of een uitkering. Om deze kwetsbare inwoners goed te kunnen ondersteunen en het gesprek goed te kunnen voeren, hebben wij als gemeente de uitvoering op orde. Dit is een vervolg op de uitkomst van het BMC verdiepingsrapport uit 2021/ 2022 (onderdeel van het bestuurskracht onderzoek Westervoort). In 2023 starten we met de visie updaten: hoe willen we de regierol pakken, wat betekent dat voor de uitvoering en werkprocessen en voor onze rol. We verbeteren werkprocessen en we starten met het versterken van de taakvolwassenheid van medewerkers. We leggen de link met de AVE methode (Aanpak Voorkoming Escalatie bij huishoudens). Vitaal deelnemen In 2026 komt er waarschijnlijk een inkomensafhankelijke eigen bijdrage voor huishoudelijke hulp.

De ontwikkelingen worden in 2024 bijgehouden en het traject van de invoering van deze inkomensafhankelijke eigen bijdrage wordt ingezet. In 2024 wordt duidelijk wat de financiële gevolgen zullen zijn van het invoeren van de inkomensafhankelijke eigen bijdrage. Tevens kijken we of het mogelijk is een pilot te starten nog voor 2025 Gezond en veilig opgroeien

38

Programmabegroting Westervoort 2024-2027 - 2.4.2 Wat gaan we er voor doen?

Een aantal ontwikkelingen zorgt voor een toename in het aantal aanvragen om jeugdhulp en een toenemende complexiteit van de casuïstiek. Dat leidt tot lange wachttijden binnen de gemeente, maar ook tot wachtlijsten bij aanbieders en partners. Hierdoor neemt de problematiek bij jeugdigen en gezinnen toe alsook de kosten van jeugdhulp omdat zwaardere zorg ingezet moet worden. Om aan deze toenemende vragen te kunnen blijven voldoen wordt structureel 0,34 extra fte jeugdconsulent ingezet. Beschermd thuis wonen Doordat het Sociaal Loket verantwoordelijk wordt voor de indicatiestelling van beschermd wonen, wordt er een nieuwe taak toegevoegd aan het sociaal loket, hiervoor is een formatie uitbreiding nodig van 0,33 FTE vanaf 2025. Integratie en vluchtelingen In 2024 is er, net als in 2023, een verzwaarde taakstelling met betrekking tot huisvesting en inburgering. Daarom verzwaren we, al dan niet tijdelijk, de gemeentelijke dienstverlening om aan deze taakstelling te voldoen. De dagelijkse basis op orde Afgelopen jaren zijn door corona weinig kandidaten ondersteund via activerend werk. Terwijl dit wel een bewezen effectieve vorm van ondersteuning is. We geven in 2024 een impuls door onze dienstverlening hierin te verbreden en te verdiepen. Financiën: Voor het continueren van de doorontwikkelingen willen we uitbreiding van de formatie jeugdconsulenten met 0.3 fte.

Dat kost € 30.000 op jaarbasis (schaal 9). We willen de functie Specialistisch Ondersteuner Jeugd (SOJ) uitbreiden voor 24 uur p/w (€ 70.000 per jaar) omdat we zien dat dit een bijdrage levert aan verbetering van de kwaliteit van de toegang tot jeugdhulp en de verwijzing naar voorliggende voorzieningen. Ook willen we uitbreiding van de jongerencoaches met 0,5 fte, wat op jaarbasis € 45.000 kost. Deze voorliggende voorziening in het sociaal domein is aantoonbaar effectief gebleken, waardoor ook hier inmiddels wachtlijsten zijn ontstaan. Voor de vormgeving van de toegang beschermd thuis wonen naar het sociaal loket worden in de regio financiële afspraken gemaakt. Het sociaal loket doet in 2024 de eerste ervaringen op met de inzet en de regie over inwoners die voor beschermd wonen in aanmerking komen. Uitbreiding toegang met 0,3 FTE voor de gemeente, financiering mogelijk door regiobudget. Voor de aansturing van de ‘uitvoering op orde’ en ‘poort voor de poort’ is een procesbegeleider nodig (zie ook de tekst bij poort voor de poort). Hiervoor is incidenteel € 25.000 euro nodig voor 2024 en voor 2023 € 12.500. Planning Start van beleidsontwikkeling invoeren inkomensafhankelijke eigenbijdrage bij huishoudelijke hulp start begin 2024. De verwachting is dat het in 2025 wordt ingevoerd.

Risico’s Het vraagt een andere manier van denken en handelen, daar zal in geïnvesteerd moeten worden en dat kost tijd. Daarnaast moeten inwoners ook mee in deze nieuwe werkwijze.

Programmabegroting Westervoort 2024-2027 - 2.4.3 Financiële middelen

39

2.4.3 Financiële middelen

2

4.1 4.2 4.3 5.1 5.2 5.3 5.4 5.5 5.6 5.7 6.1 6.2 6.3 6.4 6.5 6.6 6.71 6.72 6.73 6.74 6.81 6.82 7.1

4.3 5.1 5.2 5.3 5.6 5.7 6.1 6.2

Programma Maatschappij

Lasten Baten Saldo Bijstelling Saldo

Lasten Openbaar basisonderwijs Onderwijshuisvesting Onderwijsbeleid en leerlingzaken Sportbeleid en activering Sportaccommodaties Cultuurpresentatie, -productie en -participatie Musea Cultureel erfgoed Media Openbaar groen en (openlucht) recreatie Samenkracht en burgerparticipatie Wijkteams Inkomensregelingen WSW en beschut werk Arbeidsparticipatie Maatwerkvoorzieningen (WMO) Maatwerkdienstverlening 18+ Maatwerkdienstverlening 18Pleegzorg Jeugd behandeling Geëscaleerde zorg 18+ Geëscaleerde zorg 18Volksgezondheid en milieu Totaal lasten Baten Onderwijsbeleid en leerlingzaken Sportbeleid en activering Sportaccommodaties Cultuurpresentatie, -productie en -participatie Media Openbaar groen en (openlucht) recreatie Samenkracht en burgerparticipatie Wijkteams

2022 -27.642 6.476 -21.166 0 -21.166

2023 -30.397 6.732 -23.664 0 -23.664

2024 -28.003 5.816 -22.187 0 -22.187

2025 -27.550 5.835 -21.715 0 -21.715

2026 -27.542 5.686 -21.856 0 -21.856

2027 -26.755 5.013 -21.742 0 -21.742

2022

2023

2024

2025

2026

2027

-173

-128

-145

-145

-145

-145

-399 -1.058

-451 -1.515

-353 -1.014

-335 -1.074

-331 -987

-324 -526

-424

-434

-531

-531

-525

-439

-287

-319

-358

-339

-363

-342

-96

-94

-159

-141

-141

-141

-48 0 -270

-125 -34 -280

-109 -3 -287

-111 -3 -189

-111 -3 -188

-111 -3 -188

-1.043

-1.204

-1.274

-1.276

-1.266

-1.260

-1.818 -1.147 -6.897 -2.606 -1.148 -685 -3.130 -5.102 0 0 -120 -458

-2.500 -343 -6.277 -2.930 -1.439 -893 -3.281 -5.165 0 0 -144 -539

-2.070 -1.419 -6.148 -2.656 -1.275 -765 -3.095 -4.829 -7 -8 -74 -493

-1.935 -1.394 -6.135 -2.547 -1.275 -795 -3.095 -4.830 -7 -7 -74 -493

-1.916 -1.394 -6.135 -2.742 -1.275 -725 -3.095 -4.830 -7 -8 -74 -493

-1.846 -1.394 -6.129 -2.742 -1.275 -725 -3.095 -4.830 -7 -8 -74 -493

-564

-862

-931

-819

-788

-658

-27.473

-28.997

-28.003

-27.550

-27.542

-26.755

898

838

444

444

444

10

97

98

98

98

93

6

40

37

37

37

37

37

2

0

2

2

2

2

1

8

17

17

17

17

17

4

4

4

4

4

236 0

327 6

63 0

63 0

44 0

0 00

40

6.3 6.4 6.6 6.71 7.1

Inkomensregelingen WSW en beschut werk Maatwerkvoorzieningen (WMO) Maatwerkdienstverlening 18+ Volksgezondheid Totaal baten Eindtotaal Mutaties reserves 0.10 Lasten (toevoegingen) 0.10 Baten (onttrekkingen) Eindtotaal Resultaat programma Maatschappij

Programmabegroting Westervoort 2024-2027 - 2.4.3 Financiële middelen

4.964 0 12 122 1 6.390 -21.083

4.767 2 24 147 125 6.383 -22.614

4.767 0 24 147 111 5.714 -22.289

4.767 0 24 147 111 5.714 -21.836

4.767 0 24 147 80 5.659 -21.883

4.767 0 24 147 0 5.013 -21.742

-169 86 -83

-1.400 350 -1.050

0 102 102

0 121 121

0 27 27

0 0 0

-21.166

-23.664

-22.187

-21.715

-21.856

-21.742

2023 -23.664

2024 -22.184 -17 46 78 -110 -3 -64 17 32 2 -68 108 -1.045 164 71 -7 166 100 304 -8 -8 110 46 83 -22.187

2025 -21.662 -17 45 78 -110 -43 -52 16 32 10 -98 108 -1.043 164 71 -7 166 100 304 -8 -8 110 46 83 -21.715

2026 -21.773 -17 44 77 -110 -67 -52 16 32 10 -78 108 -1.041 164 71 -7 166 100 278 -8 -8 110 46 83 -21.856

2027 -21.657 -17 43 77 -110 -67 -52 16 32 10 -78 108 -1.042 164 71 -7 166 100 278 -8 -8 110 46 83 -21.742

Aanpassing budgetten na de voorjaarsnota 2023 Resultaat voorjaarsnota 2023 4.1 Openbaar basisonderwijs 4.2 Onderwijshuisvesting 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken 5.1 Sportbeleid en activering 5.2 Sportaccommodaties 5.3 Sportaccommodaties 5.4 Musea 5.5 Cultureel erfgoed 5.6 Media 5.7 Openbaar groen en (openlucht)recreatie 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie 6.2 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen 6.3 Inkomensregelingen 6.4 WSW en beschut werk 6.5 Arbeidsparticipatie 6.6 Maatwerkvoorzieningen 6.71 Maatwerkdienstverlening 18+ 6.72 Maatwerkdienstverlening 186.73 Pleegzorg 6.74 Jeugd behandeling 6.81 Geëscaleerde zorg 18+ 6.82 Geëscaleerde zorg 187.1 Volksgezondheid Resultaat meerjarenbegroting 2023-2027

-23.644

Programmabegroting Westervoort 2024-2027 - 2.4.4 Betrokken verbonden partijen

41

2.4.4 Betrokken verbonden partijen Bedrijfsvoeringsorganisatie Doelgroepenvervoer Regio Arnhem Nijmegen Doel De BVO DRAN heeft tot doel de gezamenlijke sturing en (financiële) beheersing van uitvoeringstaken en uitvoering van ondersteunende processen op het gebied van doelgroepenvervoer en aanvullend vervoer voor de deelnemers. BVO-DRAN dient als een aanvullende voorziening. Plusbus De Liemers is voorliggend. Taak De sturing en (financiële) beheersing van uitvoeringstaken en uitvoering van ondersteunende processen op het gebied van doelgroepenvervoer en aanvullend vervoer. Beleidsrisico's Op financieel gebied: onvoorziene kostenstijgingen door inflatie, loonkosten en verhoogde NEA-indexatie. Onze inzet in 2024 Behouden van kwalitatief en betaalbaar passend vervoer voor verschillende doelgroepen in combinatie met een groene, duurzame blik op de toekomst.

Doel

Modulaire Gemeenschappelijke Regeling Sociaal Domein Regio Centraal Gelderland Het vormgeven van regionale samenwerking in het sociale domein in de vorm van drie programma's:

Taak

Beleidsrisico's

Onze inzet in 2024

1. Zorg: op de gebieden Jeugd en Wmo zodat gemeenten effectief, efficiënt en in samenhang de taken waarin zij willen samenwerken kunnen uitvoeren. 2. Onderwijszaken: Het vormgeven van een intergemeentelijke samenwerking op de gebieden volwasseneducatie, leerplicht en RMC (Regionale Melden Coördinatiefunctie). 3. Participatie: werkgevers te ondersteunen bij hun personeelsvoorziening, in het bijzonder door vacatures te vervullen met kandidaten uit omschreven doelgroepen. Het (formeel) werkgeverschap zoals dat is gedefinieerd in de regeling vorm te geven voor de SW medewerkers die sinds 1 januari 2019 een aanstelling hebben bij de MGR. 1. Het inrichten en uitvoeren van de aanbesteding van regionale zorg. De inkoop en contractering van bovenregionale jeugdzorg. 2. Het zorgdragen voor een adequate uitvoering van de Leerplichtwet en coördinatie volwasseneneducatie. 3. Het plaatsen bij werkgevers van werkzoekenden uit omschreven doelgroepen. Vorm en inhoud geven aan het werkgeverschap voor SW medewerkers. 1. Doordat de organisatie een eigen begroting heeft en eigen besluiten kan nemen, kunnen wij achteraf met de gevolgen van deze besluiten worden geconfronteerd. 2. Er is een vaste verdeling van kosten op basis van het inwoneraantal per gemeente. 3. Er is een verschil in de verdeelsleutel van de module Werkgeverschap SW, door verschil in uitstroom van SW medewerkers.

Dit kan gevolgen hebben voor de bijdrage aan deze module De intergemeentelijke samenwerking verder vormgeven op de gebieden Zorg, Onderwijs en Participatie.

42

Programmabegroting Westervoort 2024-2027 - 2.4.5 Indicatoren

2.4.5 Indicatoren

Absoluut verzuim Relatief verzuim Voortijdige schoolverlaters Niet-sporters Banen Jongeren met een delict voor de rechter Kinderen in uitkeringsgezin Netto arbeidsparticipatie Werkloze jongeren Personen met een bijstandsuitkering Lopende re-integratievoorzieningen Jongeren met jeugdhulp Jongeren met jeugdbescherming Jongeren met jeugdreclassering Cliënten met een maatwerkarrangement WMO

Westervoort 2,5 38 2,5% 50,4% 323,8 1% 8% 70,6% 2% 399,2 222,2 15,8 1,5% Niet bekend Niet bekend

Nederland 2,7 24 1,9% 49,2% 825,4 1% 6% 72,2% 2% 431,2 197,7 13,2 1,2% 0,3% 700

Voor een toelichting op de verschillende indicatoren wordt verwezen naar de website www.waarstaatjegemeente. De gegevens zijn ingevuld naar de stand van 31 augustus 2023.

Programmabegroting Westervoort 2024-2027 - 2.5 Programma 3 - Omgeving

43

2.5 Programma 3 - Omgeving INLEIDING Het programma Omgeving bestaat uit diverse deelprogramma’s (zie 2.5.4). WAT WILLEN WE BEREIKEN? Programmadoel In Westervoort is het goed leven en werken. Wij willen een aantrekkelijke werk- en leefomgeving die toekomstgericht en duurzaam is. We creëren ruimte voor gerichte ontwikkelingen en initiatieven. WAT MAG HET KOSTEN? Programma Omgeving Lasten Baten A. Saldo exploitatie Toevoeging reserves Onttrekking reserves B. Mutaties reserves Geraamd resultaat (A+B) Bijstelling Geraamd resultaat

2022 -8.391 4.311 -4.080 -177 60 -117 -4.197

2023 -7.015 3.768 -3.247 -500 73 -427 -3.674

2024 -7.688 3.910 -3.778 0 73 73 -3.705

2025 -7.709 4.072 -3.637 0 12 12 -3.625

2026 -7.934 4.220 -3.714 0 0 0 -3.714

2027 -8.062 4.359 -3.702 0 0 0 -3.702

-4.197

-3.674

-3.705

-3.625

-3.714

-3.702

Toelichting Hierna wordt een toelichting gegeven op de 3W-vragen naar doel en hoofddoelen, speerpunten, verbonden partijen en financiële middelen per deelprogramma. Daar waar mogelijk worden indicatoren gebruikt.

44

Programmabegroting Westervoort 2024-2027 - 2.5.1 Wat willen we bereiken?

2.5.1 Wat willen we bereiken? Programmadoel In Westervoort is het goed leven, wonen en werken. De gemeente werkt aan een aantrekkelijke werk-, woon- en leefomgeving die toekomstgericht en duurzaam is. Er is ruimte voor gerichte ontwikkeling, initiatief en innovatie. Toelichting De gemeente wil de bestaande economische structuur behouden en versterken op zowel de bedrijventerreinen als in de winkelgebieden. Het behoud en uitbreiding van de lokale en regionale werkgelegenheid en het voorzieningenniveau is belangrijk. Voor een goed ondernemings-en vestigingsklimaat zijn duurzaamheid en bereikbaarheid van Westervoort belangrijke randvoorwaarden. Een aantrekkelijke en duurzame leefomgeving in onze gemeente is belangrijk. Hierbij gaat het in de basis om schoon, heel, veilig en gezond. De nadruk ligt op behoud en verbetering van de bestaande kwaliteit van de leefomgeving en het daarbij passende voorzieningenniveau, het benutten van bestaande (natuur-)waarden en een (aanvullend) woonaanbod dat is gericht op maatschappelijke ontwikkelingen en behoefte. De gemeente stimuleert en faciliteert en is hiervoor uitnodigend naar bewoners, ondernemers en bedrijven, bezoekers en andere partners in vele samenwerkingsverbanden binnen en buiten Westervoort. Daarbij heeft de gemeente een verbindende rol en is zich bewust van bestaande waarden, kwaliteiten en potenties van Westervoort.

Hoofddoelen Daarom wordt ingezet op: 1. Het waarborgen van een aantrekkelijke en duurzame fysieke leefomgeving. 2. Het versterken van goed ondernemers- en vestigingsklimaat voor bedrijven. 3. Het implementeren van nieuwe wetgeving die op ons afkomt. 2.5.1.1 Externe ontwikkelingen Economische ontwikkeling De gemeente wil de lokale en regionale economie verstevigen. Om dat te bereiken wordt er binnen de Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen aan de verschillende opgaven samengewerkt. Binnen de Liemerse Ambassade werkt de gemeente met de andere Liemerse gemeenten samen op terreinen als economie, arbeidsmarkt en onderwijs. En wordt er verder uitvoering gegeven aan de thema’s logistiek, maakindustrie, vrijetijdseconomie en regionale ontwikkelagenda in de Liemerse Economische Visie. In de Liemers is de vraag naar bedrijventerreinen nog altijd groot. Daarin zal voorzien worden met de uitbreiding van bedrijventerreinen in Montferland, Zevenaar en Duiven. In Duiven gaat het om de uitbreiding van de bedrijventerreinen Centerpoort-Noord en Graafstaete. Deze kavels komen op z’n vroegst eind 2024 voor ondernemers beschikbaar. Op Het Ambacht werken ondernemers, politie, brandweer en gemeente aan een schoon, heel en veilig bedrijventerrein. In 2023 wordt onderzocht hoe de samenwerking ook vanaf 2024 kan worden gecontinueerd en welke thema’s daarbij aan de orde moeten komen.

Voor het centrum wordt gewerkt aan een integrale gebiedsontwikkeling om het levendig, dynamisch en toekomstproof te maken. Daartoe werkt de vastgoedeigenaar aan vernieuwing

Programmabegroting Westervoort 2024-2027 - 2.5.1 Wat willen we bereiken?

45

van De Wyborgh, onderzoekt de gemeente de mogelijke transformatie van het gemeentehuis en werken gemeente en vastgoedeigenaar samen aan de transformatie van de openbare ruimte. De woningmarkt Voor veel mensen is het lastig om een woning te vinden die aansluit bij hun wensen en (financiële) mogelijkheden. Ook groeit het aantal huishoudens de komende jaren fors. Daarom moeten er snel meer woningen bij komen. Daarnaast staat Nederland grote demografische veranderingen te wachten, zoals de blijvende groei van het aantal huishoudens, de verdergaande vergrijzing waardoor het aandeel ouderen in de totale bevolking toeneemt en een blijvende immigratie. Het aantal huishoudens blijft door de gezinsverdunning (toename van het aantal kleinere 1-en tweepersoonshuishoudens) groeien. Zo zijn er tot 2040 zo’n 60.000 extra woningen nodig in de Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen. Ook in de Liemers en in Westervoort blijft het aantal huishoudens groeien en zijn er veel extra woningen nodig. Het kunnen laten bouwen van deze aantallen woningen is een stevige opgave waar ook in regionaal verband hard aan wordt gewerkt. In 2020 zijn gemeenten binnen de Groene Metropoolregio, provincie Gelderland en Rijk een langjarig partnerschap aangegaan voor een beter werkende woningmarkt. Landelijk heeft deze opgave sindsdien steeds meer aandacht en prioriteit gekregen.

Het Rijk heeft in 2022 met alle provincies afspraken gemaakt over de bouw van 900.000 woningen tot en met 2030, met als streven dat hiervan minimaal 2/3e deel betaalbaar is. Om dat te realiseren neemt het Rijk de regie op de volkshuisvesting en de woningbouw met de Nationale Woon en Bouwagenda en het programma een thuis voor iedereen. Er zijn prestatieafspraken gemaakt met provincies en corporaties er zijn nieuwe woondeals afgesloten met de regio’s. Er wordt ook gewerkt aan nieuwe wetgeving (Wet versterking regie volkshuisvesting). De opgaven voor de versnelling van de woningbouw zijn dus groot maar onder meer door de oorlog in Oekraïne, de verder stijgende bouwkosten, een blijvend gebrek aan personeel, en het ontbreken van middelen om onrendabele toppen af te dekken maakt het realiseren van de noodzakelijke stevige betaalbare woningbouwopgave tot een grote uitdaging Vermindering legesinkomsten vanwege invoering Wet kwaliteitsborging Op 14 mei 2019 is in de Eerste Kamer de Wet Kwaliteitsborging (Wkb) voor het bouwen aangenomen. De bedoeling is dat deze wet gelijktijdig met de Omgevingswet (Ow) in werking treedt, namelijk op 1 januari 2024. In de Ow wordt geregeld dat er een knip gemaakt wordt in de huidige omgevingsvergunning voor bouwen: ruimtelijke regels en technische regels. Onder de Ow worden meer bouwwerken vergunning vrij voor de technische bouwactiviteit.

Of dit ook gaat gelden voor de ruimtelijke regels, is aan de gemeenten zelf, dit kunnen zij bepalen in het Omgevingsplan. De Wkb regelt dat de aanvrager van een omgevingsvergunning primair verantwoordelijk is om aan te tonen dat een bouwwerk voldoet aan de eisen uit het Bouwbesluit 2012. Dit betekent dat gemeenten niet meer het bevoegde gezag zijn om te toetsen en toe te zien op de naleving van de bouwtechnische voorschriften in de vergunning- en realisatiefase bij bepaalde bouwwerken. Hiervoor in de plaats komt een stelsel van private kwaliteitsborging. Met de inwerkingtreding van de Ow en Wkb zullen de taken van de gemeenten onder gevolgklasse 1 gedeeltelijk veranderen. Tevens zal het invloed hebben op de legesinkomsten (immers, meer vergunning vrije bouwwerken en op een bepaald deel van de technische bouwwerken kunnen geen leges in rekening gebracht worden terwijl er wel inspanning vanuit zowel vergunningverlening en handhaving wordt vereist). Uit een reeds eerder uitgevoerde scan op de effecten van de inwerkingtreding Wkb is voor Westervoort en Duiven samen blijkt dat zo’n €100.000 (afname Westervoort € 16.000 afname Duiven € 84.000 ) aan derving van legesinkomsten vanwege deze invoering te verwachten is. Deze afname aan legesinkomsten komt met name voort uit vermindering in te zetten uren vergunningverlening en toezicht op deze taken.

Echter, de invoering brengt weer een nieuwe taak

46

Programmabegroting Westervoort 2024-2027 - 2.5.1 Wat willen we bereiken?

met zich mee zoals het beoordelen van de meldingen die bij de gemeente ingediend worden voor de gevolgklasse 1 bouwwerken en handhaving op afwijkingen in de uitvoering. Voor deze werkzaamheden kunnen echter geen leges in rekening gebracht worden. Met het opstellen van de nieuwe legesverordening is de intentie om de derving op de leges zoveel mogelijk te compenseren door een nivellering in de gehele legesverordening. Dit kan tot gevolg hebben dat bepaalde tarieven bijgesteld moeten worden. Deze nieuwe legesverordening zal met de raad (voordat deze ter besluitvorming voorgelegd wordt) besproken worden. Wijziging inkomsten zwerfafval door einde raamovereenkomst Verpakkingen 2013-2022 Vanaf 2013 ontving de gemeente Westervoort jaarlijks een vergoeding op basis van de Raamovereenkomst verpakkingen 2013-2022 voor extra inzet op het gebied van zwerfafval. Deze werd besteed aan o.a.: ondersteuning GoClean, het Rijnjutten, Landelijke Opschoondag, vuurwerkactie, monitoring, afvallessen op basisscholen en het ondersteunen van schoonwandelaars. Vanaf 2023 wordt de industrie verantwoordelijk voor het zwerfafval dat wordt veroorzaakt door de eigen producten van wegwerpplastic. De Uitgebreide Producenten Verantwoordelijkheid (UPV) op wegwerpplastic is gebaseerd op de Europese richtlijn voor “Single Use Plastics”(SUP).

Producenten moeten een deel van de kosten vergoeden die gemeenten en andere gebiedsbeheerders voor het opruimen van deze stromen in het zwerfafval maken. Ook kosten voor bewustwording en gedragsbeïnvloeding vallen onder de UPV. Inmiddels gelden er ook statiegeldregelingen voor drankverpakkingen (juli 2021) en blikjes (april 2023). Het is nog onduidelijk welke kostenvergoeding gemeenten krijgen en waarvoor deze precies is bedoeld. Gemeenten krijgen de eerste vergoeding pas achteraf, in het najaar van 2024. In 2023 kan de gemeente het restant van de ontvangen vergoedingen nog aanwenden voor de aanpak van zwerfafval. Nationaal Programma Landelijk Gebied (NPLG)/ Gelders Programma Landelijk Gebied (GPLG) Het Rijk heeft per provincie doelen gesteld voor natuur, stikstof, water en klimaat in het Nationaal Programma Landelijk Gebied (NPLG). De opdracht van het Rijk aan de provincies is om voor 1 juli 2023 te komen met een plan over hoe deze doelen bereikt gaan worden. De Provincie Gelderland gaat dit doen via het gebiedsprogramma Vitaal Landelijk Gebied Gelderland (VLGG). In dit Gelderse gebiedsprogramma (VLGG)zijn naast de NPLG-thema’s een vitale en duurzame landbouw en duurzame verstedelijking van essentieel belang, denk aan economie (bedrijvigheid), bouwen, wonen en mobiliteit. Hier ligt voor de Groene Metropoolregio (de GMR) dan ook de verbinding met de Verstedelijkingsstrategie.

Deze verstedelijkingsstrategie wordt in 2023 uitgewerkt richting gebiedsprogramma’s. Het VLGG, de gebiedsprogramma’s Verstedelijkingsstrategie moeten vervolgens aangevuld met de Regionale EnergieStrategie (RES) en de Gelderse Energie Infra Structuur (GEIS) leiden in 2024 tot een Verstedelijkingsprogramma voor de Groene Metropoolregio waarin ook afspraken zijn gemaakt met Rijk en Provincie over het realiseren van dit verstedelijkingsprogramma (NOVEX). Dit gebeurt via Regio-arrangementen met de Provincie en het Bestuurlijk Overleg Leefomgeving (BOL en Meerjaren Infrastruur (BO-MIRT) met het Rijk.

Programmabegroting Westervoort 2024-2027 - 2.5.2 Wat gaan we er voor doen?

47

2.5.2 Wat gaan we er voor doen? De wensen en de speerpunten in dit programma sluiten goed aan bij de opgaven uit het collegeakkoord. A. Het waarborgen van een aantrekkelijke en duurzame fysieke leefomgeving. 2.5.2.A.1 Uitvoeren woonvisie/Versnellen woningbouw Doel

Toelichting

Risico’s

Planning

Financiën

Participatie

De omvang en kwaliteit van de woningvoorraad in Westervoort sluiten aan bij de hedendaagse behoefte en initiatieven en ontwikkelingen vanuit de samenleving. Dit draagt bij aan het behouden van een aantrekkelijke en duurzame leef- en woonomgeving. Een actievere en proactieve houding vanuit het gemeentelijke woonbeleid heeft met het opstellen van de Woonvisie 2021 vorm gekregen. De noodzaak hiertoe is inmiddels via de Nationale Woon en Bouwagenda, het programma een duurzaam thuis en de nieuwe Woondeals ook op rijks-, provinciaal- en regioniveau vorm gekregen voor het langer zelfstandig thuis wonen, de grote (betaalbare) woningbouwopgave, de grote druk op de woningmarkt, de verduurzaming van de bestaande woningvoorraad, de toenemende regionale samenwerking en taken, een actievere rol richting woningbouwcorporaties en een aantal urgente vragen binnen het taakveld wonen. De voor woningbouw ingezette versnelling moet dus worden doorgezet om aan de behoefte te voldoen. Daarvoor zijn zowel de al bekende inbreidingslocaties als Westervoort Noord nodig. De gemeente wil de juiste woningen realiseren rekening houdend met de geconstateerde woningbehoefte en met doorstroming uit de bestaande voorraad. De gemeente stelt eisen op het gebied van betaalbaarheid, energie, duurzaamheid, klimaatadaptatie en levensloopbestendigheid.

Met de Woondeal 2023 is geconstateerd dat er voor de regio nog een grotere woningbehoefte is dan tot nu toe berekend. Dit betekent dat er dus met blijvende prioriteit uitvoering gegeven moet worden aan woningbouw op de nu bekende locaties en dat er nog ruimte is om de komende jaren te zoeken naar aanvullende locaties. Onvoldoende kunnen inzetten op monitoring, continuering van gemaakte afspraken, inzet op beleid en of woningbouwprojecten en andere woningbouwinitiatieven. Het beleid of de woningbouwprojecten zijn daardoor onvoldoende effectief of de realisatie van de woningbouw en de woonagenda schuiven daardoor op in de tijd. Uitvoering geven aan de Woonvisie 2021, de Woonagenda en de Woondeal 2023, waaronder de woningbouwversnelling (huidige korte termijn plannen voor de komende twee tot vier jaar). De Woonvisie en woningbouwversnelling zijn gecombineerd met de Woondeal 2023 meerjarige processen die de komende jaren blijvend om grote inzet vragen. Voor de middellange termijn start deze raadsperiode de visievorming voor mogelijke nieuwe woningbouwlocaties op basis van de nieuwste prognose cijfers. Voor de uitvoering van dit speerpunt is met de voorjaarsnota 2021 gelet op de ambities uit de nieuwe Woonvisie, de Woonagenda en de Woondeal meerjarig extra middelen aan extern advies-, onderzoek, ondersteuning of facilitering van initiatieven structureel € 15.000 per jaar opgenomen.

Voor de woningbouwversnelling zijn de bestaande (extra) middelen vanuit de huidige ambtelijke formatie, de voorbereidingskredieten, grondexploitaties en anterieure overeenkomsten vooralsnog afdoende dekkend. Afhankelijk van het onderwerp, de situatie en de ontwikkeling bepaalt de gemeente hoe en in welke mate participatie wordt ingezet.

48

Programmabegroting Westervoort 2024-2027 - 2.5.2 Wat gaan we er voor doen?

2.5.2.A.2 Mee-uitvoeren Wijkontwikkelingsplan Mooi Mosterdhof 2019-2030 Doel

Toelichting

Risico’s Planning Financiën

Participatie

Het waarborgen van een aantrekkelijke en duurzame fysieke leefomgeving. Het realiseren van een toekomstbestendige woonwijk. Hierbij gaat het in de basis om schoon, heel, veilig en gezond. In 2023 is de openbare ruimte Mooi Mosterdhof (grotendeels) opgeleverd. In 2024 speelt er naar verwachting met name de nazorg op de aanleg. Ook is nog inzet nodig om meekoppelkansen uit het Kookboek Mooi Mosterdhof, wijk aan de dijk in bovenlokale projecten veranderd te krijgen. Concreet gaat het om de dijkversterking door het Waterschap Rijn en IJssel en het Rivierklimaatpark IJsselpoort door een consortium aan partijen. Onvoldoende (financiële) kaderstelling door de gemeente in het vervolgproces. Het aanvullende budget moet in de bestemmingsreserve Mooi Mosterdhof komen omdat de meekoppelkansen een realisatiehorizon van meerdere jaren heeft. Bij de vaststelling van het herstelplan Westervoort (23 maart 2021) heeft de gemeenteraad de wijkontwikkeling unaniem gesteund. Zodoende is een gemeentelijk budget van circa € 1.815.000 in het uitvoeringsprogramma van de wijkcoalitie opgenomen. In 2022 is binnen bestaande budgetten aanvullende financiering gevonden. Helaas leverde de zoektocht naar substantiële subsidies onvoldoende op om ook mee deze koppelkansen te kunnen financieren.

Tijdens het participatietrajecten voor de Dijkversterking en het RKP bleek dat ook buiten de Mosterdhof nadrukkelijk behoefte aan de realisatie van deze kansen aan de dijk en in de uiterwaarden. Voor deze kansen is vanaf 2027 € 100.000 benodigd. Daarnaast is € 30.000 nodig voor de externe inhuur van een civiel technisch projectleider ten behoeve van de nazorgfase van de realisatie van de openbare ruimte in 2024. De gemeente participeert evenals bewoners in deze twee (bovenlokale) projecten.

2.5.2.A.3 Ontwikkeling Westervoort Noord/Verplaatsing sportclubs Doel Toelichting

Risico’s

Planning

Financiën Participatie

Verplaatsing sportclubs en ontwikkeling woningbouw in Westervoort Noord Na besluitvorming over het plan van aanpak Westervoort Noord in de raad van 6 maart 2023 wordt de planvorming voor Westervoort Noord gestart. Na de definitieve locatiekeuze voor het nieuwe sportcomplex kan ook daarvoor de planvorming starten. Voor Westervoort Noord wordt gestart met het opstellen van een gebiedsvisie, deze wordt na de zomer 2023 ter vaststelling aan de raad aangeboden. Onderweg wordt de raad geïnformeerd over de voortgang zodat zij mee kan sturen op het eindresultaat. Aansluitend wordt een stedenbouwkundig plan opgesteld dat eind 2023/begin 2024 ter vaststelling wordt aangeboden aan de gemeenteraad. Na besluitvorming over de locatiekeuze wordt ook het planproces voor het sportpark opgestart. Belangrijkste risico’s voor de ontwikkeling van Westervoort Noord zijn: 1. Locatiekeuze sport park en verwerving gronden 2. Ontwikkelingen op de woningmarkt 3. Verplaatsing Struijk-Verwo 4. Financiën/budgetneutraliteit Vaststelling gebiedsvisie in Q3 Vaststelling Stedenbouwkundig plan Q4/Q1 2024 Vaststelling bestemmingsplan/omgevingsplan Q3 2024 Vooralsnog een uitdaging om tot een sluitend plan te komen. In Q1/Q2 wordt een communicatie en participatieplan opgesteld.

Programmabegroting Westervoort 2024-2027 - 2.5.2 Wat gaan we er voor doen?

49

2.5.2.A.4 Natuurinclusieve gebiedsontwikkeling Doel

Toelichting

Risico's

Planning

Financiën

Participatie

Een natuurinclusieve gebiedsontwikkeling op gang helpen waarbij een ‘groenblauw raamwerk’ tot stand komt in combinatie met ontwikkelmogelijkheden voor landbouw, geclusterde sport- en recreatieve functies eventueel aangevuld met kleinschalige woonfuncties. Eén en ander in gezamenlijk opdrachtgeverschap met de gemeente Duiven. De raad heeft op 6 maart 2023 ingestemd met het gaan opstellen van een zogenaamd koersdocument. Dat behelst een ruimtelijk kwaliteitskader dat richting geeft aan de gewenste ontwikkeling voor het gehele gebied in het licht van de opgaven. Het biedt ook een ontwikkelperspectief voor concrete en kansrijke uitwerkingen. De ambities en de daarmee gepaard gaande gemeentelijke inzet van personele en geldelijke middelen zijn nu nog onbekend. Dat is pas het geval als de raad keuzes heeft gemaakt in het koersdocument. Dat is gepland in Q1 2024. De finale besluitvorming door de raad over het koersdocument is voorzien in Q1 2024. De verdere planuitwerking en realisatie zal zich daarna over meerdere jaren uitstrekken Na besluitvorming door de raad is er zicht op de ambities en vervolgacties en daarmee gepaard gaande gemeentelijke kosten. Voor zover het gaat op de verplaatsing van de sportvelden maken de plan- en ontwikkelkosten deel uit van de bouwexploitatie Westervoort Noord.

Het opstellen van het koersdocument vindt plaats in gezamenlijk opdrachtgeverschap met het college van Duiven. Bij het gebiedsproces zullen de relevante stakeholders en belanghebbenden worden geconsulteerd, onder andere d.m.v. workshops. Bij de vaststelling van het koersdocument komt de wijze van participatie tijdens het vervolg van het gebiedsproces aan de orde.

B. Het versterken van een goed ondernemers- en vestigingsklimaat voor bedrijven. 2.5.2.B.1 Herstructurering centrum Westervoort Doel

Westervoort wil een aantrekkelijke gemeente zijn voor ondernemers en de economische ontwikkeling in het winkelgebied stimuleren. Dit zorgt voor (het behoud van) werkgelegenheid en houdt het voorzieningenniveau voor inwoners in stand.

50

Toelichting

Programmabegroting Westervoort 2024-2027 - 2.5.2 Wat gaan we er voor doen?

In 2021 is de Centrumvisie Westervoort opgesteld samen met stakeholders uit het centrum. In 2022 is deze visie uitgewerkt tot een schetsontwerp voor het winkelcentrum dat gesteund wordt door de eigenaar, de winkeliers en de gemeente. De gemeenteraad is hierover geïnformeerd in juni 2022. Met dit plan krijgt Westervoort weer een centrum met minder leegstand, waar bewoners zich thuis voelen, bezoekers welkom zijn en ondernemers een goede boterham kunnen (blijven) verdienen. Winkels worden meer gegroepeerd en beter gesitueerd, het winkeloppervlak neemt af en er komen woningen bij. In 2022 is er begonnen met de uitwerking van het schetsontwerp. Met verschillende winkeliers zijn de globale plannen voor het centrum vertaald naar meer concrete plannen per winkel. Gemeente en ontwikkelaar hebben de afstemming gestart over onder andere de woningbouw, ontsluiting, parkeren en de benodigde planologische procedure. Medio 2023 wordt voor het winkelcentrum het voorlopig ontwerp afgerond met daarbij inzicht in de locaties en inrichting van de winkels, woningen, fasering, ontsluiting, parkeren en de benodigde aanpassingen aan de openbare ruimte. Realisatie van het plan gaat stapsgewijs plaatsvinden. De precieze planning van de realisatie wordt de komende maanden verder duidelijk.