20220704-rv-jaarstukken-2021-bijlage-2-jaarstukken.pdf
Tekst van het document
Onze eigen gemiddeld tarief voor 2021 ligt boven dat tarief. Onvoorzien De post onvoorzien mag worden opgevat als een buffer voor onvoorziene tegenvallers. Het dekt lasten die onvoorzien, onvermijdelijk en onuitstelbaar zijn. De post onvoorzien is in 2021 middels begrotingswijzigingen naar nihil gebracht. 4. Relatie benodigde en beschikbare weerstandscapaciteit Om te bepalen of het weerstandsvermogen toereikend is, dient de relatie te worden gelegd tussen de financieel gekwantificeerde risico's en de daarbij gewenste weerstandscapaciteit en de beschikbare weerstandscapaciteit. De relatie tussen beide componenten wordt in onderstaande figuur weergegeven.
De benodigde weerstandscapaciteit die uit de risicosimulatie voortvloeit, kan worden afgezet tegen de beschikbare weerstandscapaciteit. De uitkomst van die berekening vormt het weerstandsvermogen.
82
Jaarstukken Westervoort 2021 - Jaarverslag - Paragrafen
Ratio weerstandsvermogen =
Beschikbare weerstandscapaciteit
=
Benodigde weerstandcapaciteit
€ 357.647
0,24
€ 1.468.654
De normtabel biedt een waardering van de berekende ratio. Weerstandsnorm Waarderingscijfer
Ratio
Betekenis
A
>2.0
uitstekend
B
1.4-2.0
ruim voldoende
C
1.0-1.4
voldoende
D
0.8-1.0
matig
E
0.6-0.8
onvoldoende
F
<0.6
ruim onvoldoende
De ratio van onze organisatie is ruim onvoldoende. De stijgende lijn zoals ingezet in het Herstelplan is behaald en zal in de komende jaren voor een hogere waarderingscijfer zorgen. Een eerste stap voor beheersing van de risico’s is om deze in beeld te brengen en te blijven monitoren. Er zullen risico’s bijkomen maar ook afvallen. Het is een dynamisch proces. Voor de huidige top 10 risico’s volgt hieronder de stand van zaken. 1.Open einde financiering jeugdwet De open eindfinanciering van de jeugdwet blijft een belangrijk aandachtspunt. Door externe omstandigheden kan de gemeente geconfronteerd worden met hoge zorgkosten. Ook de wijziging van het Woonplaatsbeginsel in 2022 kan nadelige gevolgen hebben. Voor 2021 zijn de budgetten aangepast, mede aan de hand van het Herstelplan, en is er sprake van onderschrijding van deze budgetten. 2. Risico's bedrijfsvoering De bedrijfsvoering is ondergebracht bij de werkorganisatie 1stroom. De risico's van 1stroom zijn ondeskundigheid personeel, werkloosheidsuitkeringen, langdurig ziekteverzuim, bovenformatief personeel en huisvesting. Het jaar 2021 is voor 1stroom afgesloten met een positief saldo. Een groot gedeelte daarvan is teruggevloeid naar Westervoort en Duiven. 3.
Gevolgen coronacrisis Het Coronavirus brengt veel onzekerheden en risico’s met zich mee die wij op het moment van samenstellen van de jaarstukken nog niet kunnen overzien. Dat het consequenties zal hebben voor het weerstandsvermogen en de risicoparagraaf is duidelijk. Welke dat betreft is nog moeilijk te overzien. Wij zien onder meer onzekerheden en potentiële risico’s op de volgende terreinen: • • • • • • • • • •
De zorgverlening aan onze inwoners Maatregelen in het kader van de gezondheid De uitkeringen aan onze inwoners De subsidies voor gesubsidieerde instellingen De ontwikkelingen in de grondexploitaties De bedrijfsvoering van onze organisatie Lopende en nieuw te starten projecten De financiering van onze activiteiten Het wegvallen van detacheringsopbrengsten De heffing en inning van lokale heffingen
De organisatie monitort voortdurend de ontwikkelingen en de hiermee verbonden risico’s en gevolgen voor het financiële resultaat 2021 en verder. Waar mogelijk worden dan ook beheersmaatregelen genomen. Mochten de actuele ontwikkelingen leiden tot aangepaste prognoses voor 2022 dan zal de organisatie deze verwerken in de tussentijdse rapportages. 4. Open einde regeling participatiewet
Jaarstukken Westervoort 2021 - Jaarverslag - Paragrafen
83
Er is een absoluut bedrag voor overschrijding opgenomen van € 200.000. Overschrijding komt tot 7,5% volledig voor rekening gemeente. Tussen 7,5 en 12,5% komt voor de helft voor rekening gemeente. En de overschrijding boven de 12,5% komt volledig voor rekening rijk. Hiervoor moet een vangnetuitkering worden aangevraagd. Voor 2021 is dit niet nodig, omdat de uitgaven nagenoeg overeen kwamen met de inkomsten. 5. Algemene uitkering valt lager uit dan geraamd De hoogte van de algemene uitkering is afhankelijk van de rijksuitgaven. Lagere rijksuitgaven kunnen effect hebben op de hoogte van de algemene uitkering. Voor het jaar 2021 is het accres vastgezet en zullen lagere rijksuitgaven niet leiden tot een lagere algemene uitkering. Ten opzichte van de najaarsnota viel de algemene uitkering hoger uit door de bijstelling van een aantal verdeelmaatstaven en de verhoging van de uitkeringsfactor. Een groot risico is nog steeds de herverdeling van het gemeentefonds. De ingangsdatum is inmiddels verschoven naar 2023. Via het gemeentefonds zijn in 2020 en 2021 middelen ontvangen voor de financiële gevolgen van de Coronacrisis. Vooralsnog lijken deze middelen voldoende te zijn. Van de middelen die in 2021 niet zijn aangewend stellen wij voor om deze te storten in een reserve coronacrisis.
Uit onderzoek is gebleken dat gemeenten tussen de € 1,6 en € 1,8 miljard te weinig ontvangen voor de uitvoering van de jeugdwet. Naar verwachting zal het nieuwe kabinet met maatregelen komen om dat gat te dichten. 6. Open einde regeling Wet maatschappelijke ondersteuning (hulp bij het huishouden) In 2021 zijn de budgetten naar het Herstelplan aangepast. Over het algemeen blijven de lasten binnen de budgetten. 7. Plan de Schans De boekwaarde is in 2021 toegenomen en bedraagt per 31 dec 2021 € 710.000. Op basis hiervan zou de exploitatie sluiten met een verlies van € 570.000. Hiervoor is conform de voorschriften een voorziening getroffen. Uit bedrijfseconomisch oogpunt is het verstandig om uit te gaan van een “reëel en behoedzaam scenario”. De volgende risico's kunnen zich voordoen: • • •
Een stijging van het rentepercentage Stagnering van het deelplan Fort Geldersoord met 3 jaar. Door programmawijzigingen is er een reële kans is dat de geraamde plankostenbudgetten niet toereikend zijn.
Zie ook de paragraaf grondexploitatie. 8. Databeveiliging Door een menselijke fout, storingen of opzet kunnen data verloren gaan. Er zijn in 2021 geen meldingen geweest. 9. Open einde financiering van het armoedebeleid De gemeente Westervoort heeft een ruimhartig (120%) armoedebeleid en wijst inwoners actief op de bestaande rechten. De uitgaven in 2021 zijn binnen het budget gebleven. 10. Aftreden bestuurders Wachtgeldverplichtingen voor collegeleden kunnen ontstaan door ontslag als gevolg van conflicten, opzegging van vertrouwen of nieuwe verkiezingen. Kengetallen Rek 2020
Rek 2021
Begr 2021*
84
Jaarstukken Westervoort 2021 - Jaarverslag - Paragrafen
netto schuldquote
67%
55%
68%
netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen
63%
50%
63%
solvabiliteitsratio
3%
9%
3%
-3,4%
3,29%
-0.73%
grondexploitatie
0%
0,32%
0%
belastingcapaciteit
107%
105%
107%
structurele exploitatieruimte
*De kolom begroting 2021 is conform door de raad vastgestelde begroting 2021. De toezichthouder zal ten aanzien van de kengetallen zelf geen waardeoordeel geven. Wel zal bij de beoordeling van de vastgestelde begroting getracht worden de individuele cijfers af te zetten tegen het provinciale beeld. Het blijft echter aan de gemeente zelf om haar eigen kengetallen van een waardeoordeel te voorzien. Ten aanzien van onze kengetallen kan het volgende worden opgemerkt: De netto schuldquote ligt ruim onder de 100% hetgeen als voldoende kan worden aangemerkt. In de VNG-uitgave ‘Houdbare Gemeentefinanciën’ is vermeld dat wanneer de schuld lager is dan de jaaromzet (kengetal < 100%) dit als voldoende kan worden bestempeld. Hoe hoger de quote des te hoger de druk van rente en aflossing op de exploitatie. Bij netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen worden schulden die de gemeente heeft gecorrigeerd met gelden die zijn doorgeleend aan scholen, woningstichtingen of verenigingen. Dit zorgt voor een beter beeld van de financiële vermogenspositie van de gemeente dan de ongecorrigeerde netto schuldquote omdat de gemeente schulden op de balans heeft staan waartegenover vorderingen staan op deze organisaties. De solvabiliteitsratio is het eigen vermogen ten opzichte van het totale vermogen van de gemeente. Deze neemt toe door het positieve resultaat van 2021.
De structurele exploitatieruimte geeft aan hoeveel ruimte er is in de jaarrekening tussen structurele uitgaven en structurele inkomsten van gemeenten. Dit getal zegt iets over of de gemeente in staat is aan haar verplichtingen te voldoen. Het kengetal grondexploitatie is de verhouding tussen de waarde bouwgronden in de balans en de totale baten van de gemeente. Het aandeel van de grondexploitatie in onze totale exploitatie is relatief gering. Wij zijn geen gemeente die beschikt over een grote voorraad al dan niet in exploitatie genomen gronden. In de jaren van de crisis en ook nu nog leidt dit gelukkig wel tot relatief lage risico’s. Ten aanzien van de belastingcapaciteit tenslotte kan worden opgemerkt dat het hier puur een vergelijkingscijfer betreft. De score geeft weer in hoeverre wij ons verhouden ten opzichte van het, door het COELO berekende, landelijke gemiddelde. Conclusie Weerstandscapaciteit Het jaar 2021 sluit met een positief resultaat van € 2,546 miljoen. Hiermee komt de algemene reserve weer in de zwarte cijfers. In het Herstelplan moet de algemene reserve in 2026 weer op niveau zijn. Kengetallen De financiële kengetallen bevestigen het beeld dat we ons nog steeds in een financieel lastige positie bevinden; wel zijn in 2021 vrijwel alle kengetallen verbetert.
Jaarstukken Westervoort 2021 - Jaarverslag - Paragrafen
85
Paragraaf 3 Onderhoud kapitaalgoederen De gemeente Westervoort heeft ongeveer 150 hectare openbare ruimte in beheer. Daar vinden veel activiteiten plaats zoals wonen, werken en recreëren. Hiervoor zijn veel kapitaalgoederen nodig: wegen, riolering, kunstwerken, groen, verlichting en gebouwen. De kwaliteit van de kapitaalgoederen en het onderhoud ervan is bepalend voor het voorzieningenniveau en uiteraard voor de (jaarlijkse) lasten. Het is van belang dat voor de continuïteit van openbare voorzieningen en gebouwen, goede onderhouds- en vervangingsplanningen aanwezig zijn. Deze kapitaalgoederen vormen ons gemeentelijk kapitaal waar we zorgvuldig mee om moeten gaan. Als stortingen en onttrekkingen niet met elkaar in evenwicht zijn, ontstaan risico’s. Van die 150 hectare openbare ruimte, bestaat ongeveer de helft uit wegen, straten en pleinen en de helft uit openbaar groen en water. Het beleid voor het beheer en onderhoud is verwoord in de volgende nota’s: • • • • • • •
Wegenbeleidsplan (vastgesteld in 2015) Wegenbeheerplan (vastgesteld in 2018) Groenstructuurplan ‘Levende Aders’ (vastgesteld in 2011); Groenbeheerplan (vastgesteld in 2011); Beleidsnota openbare verlichting (vastgesteld in 2010); Watertakenplan 2017-2021 (vastgesteld in 2016); Groot Onderhoud Gebouwen (vastgesteld in 2015).
Wegenbeleidsplan Het wegbeheer gebeurt volgens de systematiek van het CROW (Centrum voor Regelgeving en Onderzoek in de Grond-, Water- en Wegenbouw en de Verkeerstechniek) met Kikker wegen als beheersoftware. Hierin is ongeveer 770.000 m2 verharding in beheer bij de gemeente Westervoort opgenomen. Op 9 november 2015 is het wegenbeleidsplan 2015 vastgesteld. Daarmee is ingezet op een flink hoge ambitie. Om de beleidsambitie te realiseren is een wegenbeheerplan 2018-2028 vastgesteld op 17 september 2018. Met de beschikbare financiële middelen is bepaald welk onderhoud daarmee realistisch kan worden uitgevoerd. Dat resulteerde in een lijst van 25 wegen met daarbij geplande onderhoudsbedragen per jaar in de komende 10 jaar. Een klein bedrag per jaar resteerde waarmee de overige verhardingen worden onderhouden. Op grond van het vastgestelde wegenbeheerplan is de bestemmeningsreserve Wegen per 1-1-2019 omgezet naar een voorziening. Jaarlijks vindt er vanuit de begroting een dotatie plaats in de voorziening waardoor er voor de komende 10 jaar ‘groot’ onderhoud aan de lijst van 25 wegen kan worden uitgevoerd. Voor de overige verhardingen is een onderhoudsbudget beschikbaar voor het oplossen van kleine gebreken en gevaarlijke situaties. Begin 2021 is een integrale weginspectie uitgevoerd van alle verhardingen, zoals we dat eens per 2 jaar doen.
Met de kwaliteiten daaruit als basis en de CROW normen als uitgangspunt is een onderhoudsplanning opgesteld voor de komende 5 jaar. Op basis van de weginspectie 2021 resulteerde dat in een totaal bedrag van 2,1 miljoen euro voor de periode van 2021 - 2023 aan ‘groot’ onderhoud! Dit houdt in dat hiermee de komende jaren slechts 22% van het ‘groot’ onderhoud financieel is afgedekt. Bij ongewijzigd beleid is het onvermijdelijk dat we keuzes moeten maken voor uitstel en niet uitvoeren. Er werd bij de inspectie van 2021 circa 116.199 m2 achterstallig onderhoud aangetroffen. Een aantal wegen stond wel op de planning, maar zijn met een reden uitgesteld. IJsseldijk vanwege de aanstaande dijkverhoging, Heilweg en Liemersallee omdat het reconstructie plan nog niet definitief is. Het overig uitgestelde onderhoud is vanwege financiële afweging uitgesteld: Lange Maat, Emmerik, Schans. Naast het niet uitgevoerde ‘grote’ onderhoud is wel het in 2021 gemelde (Fixi) en bij de inspectie geconstateerd (gevaarlijk) klein onderhoud hersteld.
86
Jaarstukken Westervoort 2021 - Jaarverslag - Paragrafen
De uitgevoerde werkzaamheden van 2021 zijn substantieel minder geweest dan dat er oorspronkelijk in het beheerplan gepland was. Dat was nodig om te compenseren, omdat er in 2019 en 2020 flink meer geld aan onderhoud was uitgegeven vanwege de grote onderhoudsbehoefte van voornamelijk elementen verhardingen. Als er te weinig budget is voor het uitvoeren van groot onderhoud, betekent dat eigenlijk automatisch dat het klein onderhoud en de klachten toenemen. Daarbij zal ook vaak de onderhoudsmaatregel van uitgesteld onderhoud duurder uitvallen. Vergelijkbaar met het schilderen van je woning. We zijn in 2020 gestart met het opstellen van beleid voor integraal onderhoud met alle disciplines in de openbare ruimte (IBOR). In de eerste fase hebben we de basis in beeld gebracht. Daaruit bleek dat er een stevig financieel tekort is op het wegbeheer. Opdracht van de gemeenteraad is om binnen de beschikbare middelen over de disciplines groen, wegen enzovoorts heen een oplossing te zoeken. Nagenoeg alle onderhoudsniveau’s binnen de openbare ruimte moeten dan naar beneden bijgesteld worden. Dit alles werken we uit in IBOR beleid. Naar verwachting zal na de zomer 2022 IBOR beleid aan de gemeenteraad worden voorgelegd. IBOR wordt afgestemd met o.a. de ontwikkelingen rondom de omgevingswet en de energietransitie.
We proberen met de integrale benadering een minder voelbaar tekort op de uitvoering van ons onderhoud te organiseren. Door het uitstellen van onderhoud effectiever uit te voeren en vooral ook beter uit te leggen aan inwoners. Voorziening onderhoud wegen
2021
2022
2023
2024
Stand per 1 januari
38.035
232.088
103.423
248.721
Toevoeging aan de voorziening
213.590
165.000
165.000
165.000
Onttrekking aan de voorziening
19.537
293.665
19.703
216.261
Stand per 31 december bedragen in €
232.088
103.423
248.721
197.460
Groen Beleidskader Het groenbeleid is vastgelegd in het Groenstructuurplan Levende Aders II 2010-2025. Voor bomen is een apart bomenbeleidsplan ‘Samen een boom opzetten’ met gelijke looptijd als het structuurplan. Het kwaliteitsniveau is vastgesteld op beeldkwaliteitsniveau B van het CROW. Uitvoering Het beleid is verder uitgewerkt in het groenbeheerplan ‘Sturen op kwaliteit 2010-2020. Conform het geldende beleidskader en beheerplan zijn in 2019 nieuwe onderhoudscontracten (bestekken) opgesteld en aanbesteedt. In 2021 is hier conform de aanbesteding voor het tweede jaar uitvoering aan gegeven, waarbij gezien de financiële situatie uitgaven tot een minimum zijn beperkt. Het groenbeheerplan gaf de basis voor renovatieprojecten t/m 2020. Vanaf 2021 zijn deze niet meer gepland en financieel geborgd. Gezien geen extra toekenning van budget zijn er in 2021 geen renovaties uitgevoerd. Het boombeheer is uitgewerkt in het Boombeheerplan Duurzame groei 2014-2019. Ook gezien de financiële situatie in 2021 is het boombeheer op een minimaal niveau uitgevoerd. Zo zijn dode essen door de essentaksterfte niet vervangen maar alleen verwijderd In 2021 is er begonnen met de uitvoering van het beheerplan voor invasieve soorten. Daarnaast is gestart met het herzien van het maaibeleid waarmee gestreefd wordt naar het vergroten van de biodiversiteit.
In 2022 zal hier voor het eerst uitvoering aan worden gegeven.
Jaarstukken Westervoort 2021 - Jaarverslag - Paragrafen
87
Onderhoud groen
Onderhoud door derden Bedragen in €
Begroting 2021 voor wijziging
Begroting 2021 incl. wijziging
Realisatie 2021
843.027
880.175
857.303
Riolering, gemalen en randvoorzieningen Beleidskader In 2021 zou het nieuwe watertakenplan worden vastgesteld. Omdat dit plan gevoed moet worden door het uitvoeringsprogramma van het DPRA (deltaprogramma ruimtelijke adaptatie) is het uitgesteld tot 2022. Het uitvoeringsprogramma DPRA word in het derde kwartaal 2022 aan de raad aangeboden en daarna word het watertakenplan voorgelegd aan de raad. Uitvoering In 2021 is er gestart met een modelberekening van het rioolstelsel van Westervoort, dit is afgerond en de maatregelen die nodig zijn worden verwerkt in het watertakenplan. Voor het beheer en onderhoud van de gemalen en randvoorzieningen is een nieuw contract afgesloten. Ook de 24/7 storingsdienst is nu aanbesteed in het zelfde contract. Ook voor het reinigen en inspecteren van de vrijverval riolen en kolken is een nieuw contract afgesloten. Er zijn diverse foutieve rioolaansluitingen opgespoord en opgelost. Tevens zijn er diverse rioolgemalen gerenoveerd. In 2021 zijn alle rioolinspecties verwerkt en beoordeeld zodat er een goed beeld is van de kwaliteit van het rioolstelsel. Voorziening Riolering artikel 44 lid 2 BBV
2021
2022
2023
2024
1.336.395
1.854.427
2.126.911
2.365.144
Toevoeging aan de voorziening
518.032
272.484
238.233
289.748
Onttrekking aan de voorziening
0
0
0
0
1.854.427
2.126.911
2.365.144
2.654.892
Stand per 1 januari
Stand per 31 december Bedragen in €
In 2022 wordt er een nieuw watertakenplan vastgesteld waarin een nieuw kostendekkingsplan is opgenomen. Water Beleidskader In 2021 zou het nieuwe watertakenplan worden vastgesteld. Omdat dit plan gevoed moet worden door het uitvoeringsprogramma van het DPRA (deltaprogramma ruimtelijke adaptatie) is het uitgesteld tot 2022. Het uitvoeringsprogramma DPRA word in het 3de kwartaal 2022 aan de raad aangeboden en daarna word het watertakenplan voorgelegd aan de raad. Uitvoering In 2021 zijn er geen werkzaamheden uitgevoerd. Onderhoud Gemeentelijke Gebouwenx Op 28 april 2015 is het meerjarig groot onderhoud gemeentelijke gebouwen 2015-2018 vastgesteld en zijn de hiervoor benodigde jaarlijkse dotaties in de exploitatie opgenomen.
88
Jaarstukken Westervoort 2021 - Jaarverslag - Paragrafen
Om zowel vanuit technisch- als financieel- oogpunt inzicht en grip en sturing te krijgen op het groot-onderhoudsprogramma van de accommodaties is het noodzakelijk hiervoor MJOP’s op te laten stellen. Inmiddels is hiervoor opdracht verstrekt om deze op te stellen in O-prognose. Dit is een onderhoudsprogramma dat momenteel veel gebruikt wordt bij gemeenten en bekend is bij de accountants. In 2022 worden de beleidskaders en het meerjaren onderhoudsplan opgesteld in het op te stellen document vastgoedbeleid. In 2021 zijn in het kader van groot-onderhoud de volgende werkzaamheden uitgevoerd: Gemeentehuis Dorpsplein 1: Renovatieonderhoud aan de liftinstallatie RID- Bibliotheek Dorpsplein 115/115A: Renovatieonderhoud aan de liftinstallatie Onderhoud gebouwen Onderhoud Bedragen in €
Begroting 2021 voor wijziging
Begroting 2021 incl. wijziging
Realisatie 2021
75.100
33.800
7.111
Het restantbudget is in de reserve onderhoud gebouwen gestort.
Jaarstukken Westervoort 2021 - Jaarverslag - Paragrafen
89
Paragraaf 4 Financiering Algemeen Per 1 januari 2001 is de wet FIDO (Financiering Decentrale Overheden) van kracht geworden. In het kader van deze wet dient er een treasuryparagraaf in zowel de begroting als in het jaarverslag opgenomen te worden. De wet FIDO definieert treasury als volgt: het sturen, beheersen, verantwoorden over en toezicht houden op de financiële vermogenswaarden, de financiële geldstromen, de financiële posities en de hieraan verbonden risico´s.Het beleid van de gemeente Westervoort voor de treasuryfunctie is vastgelegd in het treasurystatuut welke is vastgesteld begin 2021 (als onderdeel van de Verordening financieel beheer (artikel 212 Gemeentewet). Rentevisie In de begroting 2021 is uitgegaan van rente niveaus op een heel laag niveau. In werkelijkheid is de rente gedurende het hele jaar ook heel laag geweest met een lichte stijging eind 2021.
Tabel rente ontwikkeling 2021 Renterisico's De specifieke risico’s die samenhangen met de uitvoering van de treasuryfunctie bestaan voornamelijk uit renterisico’s, die worden getoetst aan twee normen. Dit zijn: • •
De kasgeldlimiet. De renterisiconorm.
Kasgeldlimiet De netto vlottende schuld, over drie maanden gezien, is voor een gemeente gelimiteerd op 8,5% van het begrotingstotaal. In onderstaande tabel is de ontwikkeling van deze kasgeldlimiet in 2021 weergegeven.
Berekening kasgeldlimiet
90
Jaarstukken Westervoort 2021 - Jaarverslag - Paragrafen
Primitieve begroting
Begroting na wijziging
Werkelijk
40.135
41.522
41.475
Toegestane kasgeldlimiet in percentage
8,5%
8,5%
8,5%
Toegestane kasgeldlimiet in €
3.411
3.529
3.546
Netto vlottende schuld in €
6.137
6.137
6.137
Gemiddelde boven de limiet 2021 (ruimte=+, overschrijding=-)
9.548
9.666
9.683
Omvang van de lasten (excl. mutaties in reserves)
Over het eerste kwartaal is de kasgeldlimiet overschreden. In het tweede kwartaal is de kortlopende schuld afgenomen als gevolg van het aantrekken van twee langlopende geldleningen. De overschrijding van de kasgeldlimiet heeft geen gevolgen. De wet FIDO schrijft voor dat de toezichthouder vooraf geïnformeerd moet worden als de kasgeldlimiet drie opeenvolgende kwartalen wordt overschreden. Berekening ruimte t.o.v. kasgeldlimiet 2021
1e kw
2e kw
3e kw
4e kw
Gemiddeld
Gemiddelde vlottende middelen
-2,0
-1.4
1.2
0.4
-0.4
Kasgeld limiet 2021
3.4
3.4
3.4
3.4
3.4
Boven de limiet
1.4
2.0
4.6
3.8
3.0
Begroot
Werkelijk
Verschil
€ 40.135
€ 41.475
€ 1.340
8,5%
8,5%
8,5%
€ 3.411
€ 3.546
€ 135
Vlottende schuld
€-
€ - 1.756
€ -1.756
-/- Vlottende middelen
€-
€ 7.893
€ 7.893
Netto vlottende schuld
€-
€ -6.137
€ -6.137
Toegestane kasgeldlimiet
€ 3.411
€ 3.546
€ 135
-/- netto vlottende schuld
€ 6.137
€ 6.137
€0
Ruimte (+) c.q. overschrijding (-)
€ 9.548
€ 9.683
€ 135
De gemeente Westervoort is het hele jaar 2021 boven de limiet gebleven, (bedragen x € 1.000) Toegestane kasgeldlimiet Lasten (excl. mutaties in reserves) percentage conform wet Fido, uitvoeringsregeling Toegestane kasgeldlimiet Berekening netto vlottende schuld
Toets kasgeldlimiet
Renterisiconorm Over de langlopende schuld mogen de jaarlijkse aflossingen en renteherzieningen niet meer bedragen dan 20% van het begrotingstotaal. In onderstaande tabel is de ontwikkeling van deze renterisiconorm in 2021 weergegeven. (bedragen x € 1.000)
Primitieve begroting
Werkelijk
€ 40.135
€ 41.475
20%
20%
€ 8.027
€ 8.295
Berekening rente risiconorm Totale lasten Percentage regeling Rente risiconorm in bedrag
Jaarstukken Westervoort 2021 - Jaarverslag - Paragrafen
91
Berekening rente risico Rente herziening
€0
€0
+/+ aflossingen
€0
€ 1.516
Rente risico
€0
€ 1.516
€ 8.027
€ 8.295
Toetsing renterisiconorm Rente risiconorm Rente risiconorm Ruimte (+) c.q. overschrijding (-)
€ 1.516 € 8.027
€ 6.779
Dat betekent dat de gemeente Westervoort in 2021 voldoet aan de rente risiconorm. Financiering Het beheer van de financieringsmiddelen is in 2021 voortgezet op dezelfde risicomijdende manier als voorheen. De tarieven van de korte en lange rente zijn in 2021 nog steeds historisch laag geweest. Gemiddeld werd er voor langgeld 1,93% rente betaald. In 2021 zijn 4 leningen bij de BNG met een gezamenlijke waarde van € 16.910.308 omgezet naar 1 lening tegen een rentepercentage van 2,38 (was ca. 4%). Hierdoor is er aanzienlijk voordeel behaald op de rentelasten. De lening is voor 30 jaar lineair aangegaan. De ontwikkeling van de leningenportefeuille is in onderstaande tabel gegeven. De stand van de leningenportefeuille is ook terug te vinden bij de toelichting op de balans. Ontwikkeling leningenportefeuille (in € 1.000)
Bedrag
Stand per 1 januari 2021
27.726
Nieuwe leningen
16.910
Reguliere aflossingen
-1.516
Vervroegde aflossingen
-16.910
Stand per 31 december 2021
26.210
Renteschema 2021 De commissie BBV heeft met ingang van 2017 geadviseerd om in de begroting en jaarrekening het rente schema op te nemen. Het rente schema is een resultaat van het taakveld treasury. In het taakveld worden alle uitgaven en inkomsten vastgelegd betreffende de rentelasten, rente ontvangsten, de doorberekening aan investeringen, grondexploitaties en eventuele projecten en het rente resultaat. Voor 2021 is het rente resultaat € 93.156 voordelig. Externe rente lasten kort en lang geld Externe rente baten
507.449 0 507.449
Totaal externe rente lasten Rente baten toerekening aan grondexploitatie
-11.053
Rente baten verstrekte leningen aan plaatselijke verenigingen
-18.328
Rente baten lening Kredietbank Leeuwarden
- 630
Totaal rente baten
-30.011
Totaal aan taakvelden toe te rekenen
477.438
Doorbelasting van rente aan taakvelden
-589.551
Doorbelasting ontvangen rente aan taakvelden
18.958
Rente resultaat op taakveld treasury voordeel
-93.156
Kredietrisico
92
Jaarstukken Westervoort 2021 - Jaarverslag - Paragrafen
Naast het renterisico wordt er door de gemeente ook kredietrisico gelopen in het kader van de publieke taak. Het kredietrisico betreft het risico van het niet terug betalen van verstrekte leningen en gegarandeerde geldleningen. Gegarandeerde geldleningen Per ultimo december 2021 heeft de gemeente een toerekenbare schuld bij het WSW van € 21.086.000. Dit zijn leningen van de Stichting Plavei voor € 10.248.000, Stichting Vivare voor € 7.474.000 en Woonzorg Nederland voor een bedrag van € 3.364.000. Verstrekte leningen De gemeente Westervoort loopt risico op verstrekte geldleningen voor een totaal bedrag per 31-12-2021 van € 2.160.869. In 2021 is de duurzaamheidslening verhoogd met € 500.000. Hiertegenover staat een vermindering van de lening aan het Kulturhus Westervoort voor een bedrag van € 56.250. Wet schatkistbankieren Medio december 2013 heeft de Eerste Kamer de Wet Schatkistbankieren aangenomen. De wet verplicht decentrale overheden om overtollige geldmiddelen onder te brengen in ’s Rijks schatkist. Het gaat om het uitzetten van onze overtollige middelen boven een drempelpercentage (0,75% van het begrotingstotaal). Voor Westervoort met een begroting van € 40,1 miljoen is de drempel voor het schatkistbankieren € 290.000. Berekening benutten drempelbedrag schatkistbankieren Berekening drempelbedrag 301.000
0,75% van begroting 40,135 miljoen 1e half jaar 2021
1.000.000
2,0% van de begroting 40,135 miljoen 2e half jaar 2021 met drempel van minimaal 1 miljoen
Kwartaal Kwartaal Kwartaal Kwartaal 1 2 3 4 (2)
Kwartaalcijfer op dagbasis buiten 's Rijks schatkist aangehouden middelen
151
139
226
458
(3a) = (1) > (2)
Ruimte onder het drempelbedrag
150
161
774
542
(3b) = (2) > (1)
Overschrijding van het drempelbedrag
-
-
-
-
(1) Berekening drempelbedrag Verslagjaar (4a)
Begrotingstotaal verslagjaar
40.083
40.083
40.083
40.083
(4b)
Het deel van het begrotingstotaal dat kleiner of gelijk is aan € 500 miljoen
40.083
40.083
40.083
40.083
(4c)
Het deel van het begrotingstotaal dat de € 500 miljoen te boven gaat
-
Jaarstukken Westervoort 2021 - Jaarverslag - Paragrafen
(1) = (4b)*0,0075 + (4c)*0,002 met een minimum van €250.000
Drempelbedrag
93
301
301
(1)=(4b)*0,02+(4c)*0,002 met een minimum van € 1.000.000 als het begrotingstotaal kleiner of gelijk is aan 500 miljoen. En als het begrotingstotaal groter dan € 500 miljoen is, is het drempelbedrag gelijk aan 10 miljoen., vermeederd met 0,2% van het deel van het begrotingstotaal dat de € 500 miloen te boven gaat.
1.000
1.000
(2) Berekening kwartaalcijfer op dagbasis buiten 's Rijks schatkist aangehouden middelen Kwartaal Kwartaal Kwartaal Kwartaal 1 2 3 4 (5a)
Som van de per dag buiten 's Rijks schatkist aangehouden middelen (negatieve bedragen tellen als nihil)
13.591
12.681
20.776
42.173
(5b)
Dagen in het kwartaal
90
91
92
92
(2) - (5a) / (5b)
Kwartaalcijfer op dagbasis buiten 's Rijks schatkist aangehouden middelen
151
139
226
458
Conclusie: Het drempelbedrag van het schatkistbankieren is in 2021 niet overschreden. Liquiditeit Om te komen tot een goede en effectieve financiering voor de gemeente voor de korte en lange termijn is een goede en volledige liquiditeitsprognose noodzakelijk. De liquiditeitsprognose in de begroting 2021 voorspelde een negatief saldo van € 2,6 miljoen eind 2021. In werkelijkheid was het saldo € 329.000. Hieronder treft u de werkelijke liquiditeit aan van de gemeente Westervoort per maand in 2021: Het verschil wordt grotendeels verklaard door het voordelige resultaat van 2021. Tabel liquiditeit per maand
94
Jaarstukken Westervoort 2021 - Jaarverslag - Paragrafen
Debiteuren-/crediteurenbeheer Onze organisatie is erop gericht dat de vorderingen tijdig, dus uiterlijk op de vervaldatum, worden geïnd. Wanneer dit niet wordt gerealiseerd wordt er kort na de vervaldatum, volgens een vaste procedure, invorderingsmaatregelen genomen. Zogenaamde dubieuze debiteuren worden via een kosten/baten analyse op juridische haarbaarheid beoordeeld waarna of verdere invordering via de gerechtsdeurwaarder plaatsvindt of de vordering oninbaar wordt verklaard. Debiteuren privaatrechtelijk De meeste openstaande debiteuren op balansdatum zijn reeds in 2022 ontvangen. Er lopen 2 debiteuren bij de deurwaarder voor totaal bedrag van € 12.842. Debiteuren belastingen De invordering van de belastingdebiteuren 2021 is reeds opgestart. In 2021 is hiervoor reeds een herinnering, aanmaning en zijn er dwanbevelen verzonden. Het totale saldo aan belastingdebiteuren bij de gerechtsdeurwaarder per 31 december 2021 bedraagt € 101.211. Het betreft 285 vorderingen. Deze zijn in behandeling bij het incassobureau dat de invordering verzorgt voor de gemeente. De overige belastingdebiteuren komen binnen via een betalingsregeling.
Jaarstukken Westervoort 2021 - Jaarverslag - Paragrafen
95
Paragraaf 5 Bedrijfsvoering Inleiding De gemeente levert een scala aan producten. Om de levering van deze producten te garanderen, hebben we ons werk op een bepaalde wijze georganiseerd; de bedrijfsvoering. De bedrijfsvoering heeft betrekking op de totale gemeentelijke organisatie: zowel de ‘ambtelijke’ als de ‘bestuurlijke’. Onder bedrijfsvoering rekenen we de inzet van (productie-)middelen en de toepassing van processen bij de totstandkoming van producten. De bedrijfsvoering is met ingang van 1 januari 2018 ondergebracht in de werkorganisatie 1Stroom. De bedrijfsvoeringsaspecten inzake ICT en Inkoop zijn ondergebracht in Samenwerking de Liemers (een ambtelijk samenwerkingsverband van de gemeenten Duiven, Westervoort en Zevenaar). De volgende nota’s inzake bedrijfsvoering zijn vastgesteld: • • • • • • • • •
Coalitieakkoord 2018-2022; Missie en Visie 1Stroom; Regeling Delegatie en Mandaat; Verordening Financieel beleid, het financieel beheer en de financiële organisatie (artikel 212 Gemeentewet); Verordening voor de controle op het financieel beheer en op de inrichting van de financiële organisatie (artikel 213 Gemeentewet); Verordening voor periodiek onderzoek door het college naar de doelmatigheid van het door het college gevoerde beleid (artikel 213a Gemeentewet); Gemeenschappelijke regeling ‘Samenwerking De Liemers (2010)’; Informatiebeleidsplan (2017); Gemeenschappelijke regeling 1Stroom (2017).
Financiën, doelmatigheid, doeltreffendheid en rechtmatigheid De interne regels met betrekking tot de financiële beheersing van de organisatie met de daarbij behorende verantwoordelijkheden en bevoegdheden zijn neergelegd in de verordeningen ex artikel 212, 213 en 213a van de Gemeentewet. De relevante instrumentaria behorende bij de planning en control zijn hierop afgestemd. De accountant heeft onderzoek gedaan naar het rechtmatig tot stand komen van de baten en lasten, ook heeft hij de balansmutaties onderzocht. De accountant geeft daarnaast een oordeel over de kwaliteit van de inrichting van het financiële beheer en van de financiële organisatie om zo te kunnen oordelen over de getrouwheid en rechtmatigheid van de verantwoording. Informatiebeleid In 2020 is de I-visie en I-strategie vastgesteld. Hierin staan de kaders waarbinnen de doorontwikkeling van de informatievoorziening de komende jaren tot stand komt. De doorontwikkeling van de gegevenshuishouding en informatievoorziening moet leiden tot extra kwaliteitsimpulsen voor de gemeentelijke dienstverlening. Daarom omarmen we landelijke ontwikkelingen als samen organiseren en Common Ground. De eerste resultaten hiervan zullen we in 2022 gaan zien. De volgende projecten zijn uitgevoerd: - Project websites: Uitvoering/ontwikkeling. - Project eFormulieren: Aanbesteding is afgrond. Gestart met uitvoering.
- Implementatie applicatie Thinking Portfolio. - Implementatie applicatie GOUW-Belastingen is in 2021 afgerond. - Migratie Oracle dbase. - Servermigratie (server OS).
96
Jaarstukken Westervoort 2021 - Jaarverslag - Paragrafen
- Project releasemanagement. - applicatie Decos JOIN naar de cloud is afgerond. Digitaal archiefbeheer De eerste fase om te komen tot invoering van een e-depot is middels het opstellen van een businesscase afgerond. Het e-depot van het Erfgoedcentrum Achterhoek De Liemers is het geselecteerde e-depot waarop de deelnemende gemeenten in het Streekarchivariaat zullen aansluiten. Om aansluiting te realiseren vindt extern onderzoek plaats naar de stappen die genomen moeten worden om aansluiting op het e-depot van het Erfgoedcentrum Achterhoek De Liemers mogelijk te maken. Wet open overheid De Wet open overheid (Woo) heeft als doel overheden en semi-overheden transparanter te maken. De wet moet ervoor zorgen dat overheidsinformatie beter vindbaar, uitwisselbaar, eenvoudig te ontsluiten en goed te archiveren is. De Woo treedt op 1 mei 2022 in werking. Daarmee komt de huidige Wet openbaarheid van bestuur (Wob) te vervallen. Het grote verschil met de Wob is dat de Woo verplicht dat documenten in elf informatiecategorieën gefaseerd (5 jaar) actief openbaar worden gemaakt. Tevens worden overheden verplicht om hun digitale informatiehuishouding op orde te brengen en duurzaam toegankelijk te maken en te houden. Via de meicirculaire 2021 zijn de gemeenten geïnformeerd over de compensatie van de meerkosten die zij maken in verband met de uitvoering van de Woo.
Met behulp van deze financiële compensatie zal in 2022 de implementatie projectmatig worden opgepakt. Informatiebeveiliging 1Stroom heeft een grote verantwoordelijkheid om de informatievoorziening te beveiligen en veilig te houden. Dit is nodig om de dienstverlening aan onze inwoners en ondernemers te kunnen garanderen en tevens ook belangrijk voor de interne bedrijfsvoering. Informatiebeveiliging is een proces van plannen, uitvoeren, controleren en bijstellen (Plan-Do-Check-Act). Terugkijkend op het jaar 2021 komen we tot de conclusie dat we onze doelstellingen voor dat jaar te ambitieus geformuleerd hebben. In 2021 is wel het Strategisch Informatiebeveiligingsbeleid geactualiseerd en vastgesteld. De focus lag in 2021 nog te veel op het reageren op incidenten en zal in 2022 verschuiven naar het verder doorvoeren van de maatregelen uit de BIO (Baseline Informatiebeveiliging Overheid). De invoering van het ISMS (Information Security Management System) in het eerste kwartaal van 2022 zal hier een belangrijke bijdrage aan leveren. Het ISMS ondersteunt ons in de procesgerichte benadering van de informatiebeveiliging. Het is een managementsysteem waarin het risicobeheerproces van de informatiebeveiliging centraal staat. Voor de uitvoering van de maatregelen en activiteiten is een belangrijke rol weggelegd voor met name het management en de proceseigenaren.
In het tweede kwartaal zal de eerste nulmeting worden afgerond en worden de verbetermaatregelen verwerkt in het Informatiebeveiligingsplan 2022. In 2021 is ook gestart met de voorbereidingen van de invoering van de voorziening voor monitoring en response (SIEM/SOC). Deze voorziening verzamelt alle beschikbare informatie binnen de ICT-infrastructuur. Op basis van deze analyses kunnen kwetsbaarheden ontdekt worden en aanvallen en verdacht gedrag in een vroeg stadium gesignaleerd worden. Uitgaande van het planningsoverzicht van de RID is het de bedoeling dat deze voorziening in het eerste halfjaar van 2022 operationeel wordt. Bewustwording In het afgelopen jaar zijn we er nog niet in geslaagd om de activiteiten in het kader van bewustwording (awareness) te integreren met een structurele en integrale aanpak. En dit is wel belangrijk, omdat de menselijke factor ook van groot belang is voor het waarborgen
Jaarstukken Westervoort 2021 - Jaarverslag - Paragrafen
97
van de informatieveiligheid. De medewerkers van 1Stroom zijn wel door middel van diverse nieuwsberichten op Binnenshuis geïnformeerd over actuele onderwerpen over informatiebeveiliging. In het tweede kwartaal van 2022 zal het plan voor de structurele en integrale aanpak van het verhogen van het bewustzijn informatiebeveiliging beschikbaar komen. Privacy (AVG) In 2021 heeft de organisatie vele malen advies gevraagd aan de Functionaris Gegevensbescherming over de toepassing van de AVG bij de uitvoering van een grote verscheidenheid aan taken en processen. Ook is er een start gemaakt met de actualisering van het verwerkingsregister. Deze actualisering zal in 2022 worden afgerond en het nieuwe verwerkingsregister zal worden opgenomen in het PMS (Privacy Management System), een onderdeel van het nieuwe ISMS. De opzet en inrichting van het digitaal privacy managementsysteem (PMS) zal ook zeker een bijdrage leveren aan de verdere integratie van de privacybescherming in de werkprocessen van onze organisatie. In 2021 zijn er 13 datalekken gemeld bij onze Functionaris Gegevensbescherming. In 4 gevallen is het datalek ook gemeld bij de Autoriteit Persoonsgegevens (de AP). In alle gevallen was er sprake van een menselijke fout, de persoonsgegevens waren naar de verkeerde persoon gestuurd. Veelal betrof het e-mailberichten.
Onderzocht wordt of door middel van extra technische voorzieningen de medewerker gewaarschuwd kan worden, als er sprake is van de verzending van persoonsgegevens. Integriteitsbeleid Op grond van de Ambtenarenwet legt het college verantwoording af over het gevoerde integriteitsbeleid en de naleving van de gedragscode. In 2021 heeft geen schending plaatsgevonden.
98
Jaarstukken Westervoort 2021 - Jaarverslag - Paragrafen