20220704-rv-deltaplan-ruimtelijke-adaptatie-bijlage-1-beleidsambities.pdf
Tekst van het document
MEMO PROJECT
:
de Liemers, klimaatadaptie
PROJECTNUMMER
:
P20-0022
ONDERWERP
:
Voorstel beleidsambities klimaatadaptatie
DATUM
:
28 januari 2021
OPGESTELD DOOR
:
L.C. van den Dikkenberg
1
Algemeen
1.1
Aanleiding Het klimaat verandert. Het wordt heter met hittestress tot gevolg, het wordt natter met wateroverlast tot gevolg en het wordt droger met eigen problematieken tot gevolg. Daarom passen we ons aan. Dat wordt op twee manieren gedaan. Enerzijds om de klimaatverandering te bestrijden wat we klimaatmitigatie noemen. Anderzijds om onze leefomgeving aan te passen aan een veranderend klimaat. Dat noemen we klimaatadaptatie. Dit memo geeft weer welke strategische lijnen binnen de Liemers voorgesteld worden om klimaatadaptatie in onze gemeenten vorm te geven. Alle gemeenten in Nederland zijn momenteel actief om een klimaatadaptatie uitvoeringsstrategie vorm te geven. Dit vloeit voort uit samenwerkingsafspraken waarin gemeenten zich verbonden hebben aan de uitvoering van de ambities van het Delta Programma Ruimtelijke Adaptatie (DPRA). Figuur 1: de zeven ambities binnen het DPRA
PROJECT
1 / 20
DOCUMENTNUMMER REVISIEDATUM
de Liemers, klimaatadaptie P20-0022-036 28 januari 2021
Binnen het DPRA worden vier thema’s onderscheiden. Dat zijn de thema’s wateroverlast, hitte, droogte en overstroming. Binnen het gemeentelijke traject voor het DPRA wordt met name op de eerste drie thema’s ingegaan.
Figuur 2: de vier klimaatthema’s binnen het DPRA
Voor de Liemerse gemeenten geldt dat de kwetsbaarheden voor klimaateffecten hitte, droogte en wateroverlast in 2019 in beeld zijn gebracht. De resultaten hiervan zijn te zien op https://wrij.maps.arcgis.com/apps/MapSeries/index.html?appid=615ebe7ef0f448e884bd8ccaa707bfa5 . Het jaar 2020 was door de Deltacommissaris uitgeroepen tot jaar van de risicodialoog. Door bekende omstandigheden is dit op veel plaatsen vertraagd en verplaatst naar online. In de risicodialoog gaat het om twee dingen: bewustwording en acceptatie. Bewustwording van de gevolgen van een veranderend klimaat is nodig om inwoners handelingsperspectief bij extremen te geven. Het is goed om er van doordrongen te zijn dat hittegolven meer normaal worden, en dat wateroverlast vaker voor kan komen dan tot dusver. Daarnaast is het in de dialogen goed om met elkaar te bepalen wat geaccepteerd wordt en wat niet. Zo kan gericht beleid gemaakt worden om de benodigde ingrepen te prioriteren. 1.2
Doel Het doel van dit memo is het formuleren van voorgestelde beleidsambities voor de bestuurders en hier een besluit over te vragen zodat in het verdere project in lijn met de bestuurlijke wensen wordt gehandeld.
1.3
Leeswijzer In het eerste deel van de memo wordt het uitgevoerde participatietraject en de uitkomsten daarvan toegelicht. In het tweede deel komen de hieruit gedestilleerde beleidsambities aan bod.
PROJECT
2 / 11
DOCUMENTNUMMER REVISIEDATUM
de Liemers, klimaatadaptie P20-0022-036 28 januari 2021
2
Klimaatdialogen
2.1
Algemeen Op vrijdag 4 december is de fase van de uitvoering van de klimaatdialogen afgelopen. Zowel in het fysieke, voor corona, als in het digitale deel hebben bestuurders, medewerkers en inwoners van de Liemerse gemeenten aangegeven hoe zij denken over de effecten van klimaatverandering en waar aandacht voor moet zijn. De resultaten van de werksessies en de digitale enquêtes zijn verwerkt tot beleidsambities die in het volgende hoofdstuk worden uitgewerkt. In dit hoofdstuk worden de resultaten per deelonderwerk toegelicht.
2.2
Sessies politiek 1Stroom Met de gemeenteraden van Duiven en Westervoort (1stroom) hebben fysieke bijeenkomsten plaatsgevonden. Op deze avond hebben 12 raadsleden deelgenomen aan de mogelijkheid om in een deelsessie het gesprek te voeren over effecten van klimaatverandering. De 12 leden waren over 2 tafels verdeeld met onderstaande uitkomsten: Figuur 3: Uitkomsten afwegingsmatrixen (links gemeente Duiven, rechts gemeente Westervoort)
De twee tafels accepteerden beiden water op straat als klimaateffect. Ook water op straat waar eens per 2 jaar geen doorgang en stroomuitval door bijvoorbeeld hitte worden geaccepteerd. Naast deze resultaten wordt ook aandacht gevraagd voor droogvallende watergangen en minder gewasopbrengst door droogte. De deelgroepen vonden gezamenlijk niet acceptabel als water woningen of winkels binnenstroomt bij hevige neerslag. Extra gemeentelijke schade-uitkeringen door extremen en slechte drinkwaterkwaliteit worden ook niet geaccepteerd. Daarnaast wordt op de tafels aandacht gevraagd voor niet acceptabele onderwerpen als toename van vissterfte, Woningverzakking, toename van natuurbranden, nadelige gevolgen voor kwetsbare groepen en toename van het voorkomen van blauwalg in watergangen. Zevenaar In Zevenaar kon de fysieke avond niet doorgaan in verband met de lockdown. Als alternatief heeft in november een digitale sessie plaatsgehad waar met de raad is nagedacht over gevolgen van klimaatverandering en de omgang hiermee. Op deze avond waren 13 raadsleden aanwezig.
PROJECT
3 / 11
DOCUMENTNUMMER REVISIEDATUM
de Liemers, klimaatadaptie P20-0022-036 28 januari 2021
Door de gemeenteraad van Zevenaar werden de thema’s ‘te heet om buiten te spelen’, ‘water op straat’ en ‘een lagere arbeidsproductiviteit’ als acceptabel omschreven. Daar tegenover werden de thema’s ‘water in woningen’, ‘verslechtering van de drinkwaterkwaliteit’, toename van ‘schade aan stedelijk groen’, ‘verslechtering van luchtkwaliteit’, een ‘toename van woningverzakkingen’ en een ‘toename gemeentelijke uitkeringen schade’ als niet acceptabel aangegeven.
2.3
Interne afweging ambtelijk 17 februari 2020 heeft een ambtelijke interne sessie plaatsgevonden waarbij de risicoweging en het handelingsperspectief centraal stond. Bij deze sessie waren gemeentelijke medewerkers aanwezig, waterschappers, de GGD en de Veiligheidsregio. De resultaten van de sessies zijn opgenomen bijlage A. Uit de risicosessie zijn de volgende hoofdlijnen gedestilleerd: Duiven: -
Gebeurtenissen met een directe impact op de gezondheid zijn niet acceptabel.
-
Water in woningen en bedrijven is onacceptabel, wanneer dit eens per 10 jaar voorkomt accepteren we het eigenlijk niet.
-
Water op-straat is in principe acceptabel, onafhankelijk van hoe vaak dit gebeurt. Bij blokkering van belangrijke verkeersaders en blokkering hulpdiensten is het minder acceptabel.
Westervoort: -
Gebeurtenissen met een directe impact op de gezondheid (o.a. slechte lucht- en drinkwaterkwaliteit) zijn niet acceptabel.
-
Water in woningen en bedrijven is onacceptabel. Water in kelders, garages en bedrijven waar de impact van water in het bedrijf laag is, is meer acceptabel.
-
Water op-straat is in principe acceptabel, onafhankelijk van hoe vaak dit gebeurt. Bij blokkering van belangrijke verkeersaders en blokkering hulpdiensten is het minder acceptabel.
-
Gebeurtenissen waar weinig aan gedaan kan worden, of die weinig impact hebben in Westervoort worden geaccepteerd.
Zevenaar: -
Wanneer we het al ervaren in de huidige situatie is het beter te accepteren. We moeten wel oppassen dat een lange reeks van kleine veranderingen die we accepteren uiteindelijk ongemerkt kan leiden tot een onacceptabele situatie.
-
Wanneer op gebeurtenissen eenvoudig geanticipeerd kan worden, zijn deze acceptabel.
-
Gebeurtenissen met een geringe economische impact zijn acceptabel.
-
Voornamelijk die gebeurtenissen die een directe impact hebben op de gezondheid van mensen zijn onacceptabel.
-
Water in woningen en bedrijven is onafhankelijk van hoe vaak het voorkomt onacceptabel. (Vooral vanwege de grote schade, zowel financieel als emotioneel)
-
Water-op-straat is acceptabel, zolang hierdoor geen belangrijke verkeersaders worden geblokkeerd
PROJECT
4 / 11
DOCUMENTNUMMER REVISIEDATUM
de Liemers, klimaatadaptie P20-0022-036 28 januari 2021
De specifieke inbreng per gemeente is samengevat in onderstaande figuur. Hierin zijn de hoofdlijnen weergegeven van de groepssessies. Figuur 4: Samenvatting dialogen ambtelijke sessies
2.4
Enquêtes onder inwoners Binnen het project is besloten op digitale wijze een traject te organiseren richting de inwoners. Dit heeft gestalte gekregen in een social media campagne, website en enquêtes. De enquêtes zijn zowel onder inwoners als bedrijven uitgezet. Opvallend is de lagere respons bij de bedrijven. Later in het traject worden alternatieve wegen gezocht om bedrijven toch te betrekken bij deze maatschappelijke opgave. Voor inwoners zijn 3 enquêtes uitgezet met de thema’s ‘Hitte’ (155 respondenten), ‘Droogte en wateroverlast’ (161 respondenten) en ‘Gezondheid’ ( 6 respondenten). Per enquête worden hierna de hoofdpunten toegelicht. De volledige uitkomsten zijn in bijlage B. Hitte Bewoners geven als het om hitte gaat aan dat zij met name de gezondheidsrisico’s voor kwetsbare groepen van belang vinden. Circa 75 % vindt dit erg. Daarnaast geven bewoners aan dat als het structureel te heet wordt om te sporten zij dit erg vinden. Waar 5 dagen nog als incident geaccepteerd wordt is 12 dagen teveel. Inwoners geven aan dat het verlies van arbeidsproductiviteit en een slechte nachtrust acceptabel zijn vergeleken met de andere thema’s. In de enquêtes is ook gevraagd naar eventuele maatregelen en hoe inwoners hierover denken. Daarin wordt aangegeven dat het planten van bomen brede steun geniet, evenals het vergroenen van woonwijken.
85% van de respondenten wil verder lopen van en naar de
PROJECT
5 / 11
DOCUMENTNUMMER REVISIEDATUM
de Liemers, klimaatadaptie P20-0022-036 28 januari 2021
auto als dit vergroening van de leefomgeving oplevert. Vergroening wordt vooral als gewenst omschreven bij stads-dorpspleinen (43%), schoolpleinen en in mindere mate bij bedrijventerreinen (20%). Belasting op tuinen en tegels ligt erg verdeeld onder de respondenten. 47,7 procent is oneens, 47,1 procent is eens. Het verschil is 1 stem. Figuur 5: Uitkomsten enquête – belasting op tuinen en tegels
Bewoners geven aan dat zij geen behoefte hebben aan ondersteuning op het gebied van hittestress waarbij 45% wel aangeeft meer informatie te willen ontvangen. De overheid is als eerste aan zet vinden de bewoners in meerderheid. Figuur 6
Uitkomsten enquête – actiehouders klimaatadaptie
PROJECT
6 / 11
DOCUMENTNUMMER REVISIEDATUM
de Liemers, klimaatadaptie P20-0022-036 28 januari 2021
Droogte en wateroverlast Bij het thema droogte en wateroverlast wordt door 84,5% van de respondenten aangegeven dat water in woningen erg is. Derhalve is dit onacceptabel. Meerdere inwoners (65,8%) geven daarnaast aan dat water op straat waarbij geen doorgang met auto’s mogelijk is ook erg gevonden wordt. Overige onderwerpen zoals eens in de twee jaar een verslechterde drinkwaterkwaliteit, verhoogt risico op natuurbranden (93%) en droogvallende watergangen (83%) worden als erg omschreven. Bewoners geven aan dat water op straat waar wel doorheen gereden kan worden met de auto niet erg is (69%). Dit is een belangrijk gegeven in de acceptatie van water op straat. Dit sluit ook aan bij de latere uitspraak dat water op straat tijdelijk geborgen mag worden bij extreme regenval waar 77% mee eens is. Bewoners zijn het grotendeels (69,6%) eens met aanvullende eisen aan het watergebruik in een droge periode. Daarbij accepteren ze maatregelen als tijdelijke wateropslag op straat, in tuinen en zijn veel inwoners bereid tot het treffen van hydrologische maatregelen op eigen terrein.
Figuur 7: Uitkomsten enquête: eisen aan gebruik hemelwater in tuinen
PROJECT
7 / 11
DOCUMENTNUMMER REVISIEDATUM
de Liemers, klimaatadaptie P20-0022-036 28 januari 2021
Inwoners geven aan voldoende informatie te hebben over het verminderen van het waterverbruik en stellen geen prijs op informatie over maatregelen om wateroverlast te verminderen. Dit is opvallend wanneer het uitgezet wordt tegenover de bereidheid maatregelen te nemen. 2.5
Enquêtes bedrijven Onder de bedrijven zijn dezelfde enquêtes verspreidt als onder de inwoners. Gezien de lage respons en het niet representatief zijn van de uitkomsten wordt hier een korte samenvatting van de resultaten gegeven. Figuur 8: Overzicht bedrijventerreinen Westervoort en Duiven
Hitte Opmerkelijk is dat 57 mensen de enquête over hitte op bedrijventerreinen hebben geopend waarbij slechts 11 bedrijven de hele enquête hebben ingevuld. Uit Westervoort ontbreken bedrijven in de enquêteresultaten. Opvallend is dat meer dan de helft arbeidsproductiviteitsverlies door hitte gedurende 12 dagen per jaar geen probleem vindt en ook een slechte nachtrust als gevolg van hitte accepteert. Leidt dit tot gezondheidsklachten onder personeel zegt ¾ dat het toch erg is. Op basis van de ingevulde enquête lijkt vergroening kansrijk op de bedrijventerreinen.
PROJECT
8 / 11
DOCUMENTNUMMER REVISIEDATUM
de Liemers, klimaatadaptie P20-0022-036 28 januari 2021
Droogte en wateroverlast De enquête over wateroverlast en droogte is door 10 bedrijven ingevuld. Opvallend is dat hiervan 7 bedrijven daarin droogvallende watergangen markeren als ‘vind ik erg’. Wateroverlast in bedrijfspanden wordt als erg beoordeeld evenals verslechterde drinkwaterkwaliteit. Ook bij bedrijven is een hoge bereidheid om in periodes van droogte bewust met water om te gaan, en water op terreinen op te vangen bij extremen. 2.6
Verdieping Alle deelnemers aan de enquêtes die hun gegevens achtergelaten hebben zijn uitgenodigd voor verdiepende gesprekken. Op twee momenten hebben hier in totaal zes inwoners gebruik van gemaakt. Verslagen hiervan zijn in bijlage C opgenomen.
PROJECT
9 / 11
DOCUMENTNUMMER REVISIEDATUM
de Liemers, klimaatadaptie P20-0022-036 28 januari 2021
3
Beleidsambities
3.1
Algemeen Uit de uitgevoerde inventariserende en beeldvormende activiteiten zijn hoofdlijnen afgeleid waar de Liemers richting kiest in de aanpak van klimaatverandering de komende jaren. In dit hoofdstuk worden de beleidsambities op hoofdlijn beschreven. De komende periode, na consultering in de gemeenteraden, wordt de strategie uitgewerkt in concrete uitvoeringsprogramma’s met bijbehorende kostenramingen. De gemeenteraden wordt in dit stadium gevraagd inhoudelijke beleidsambities vast te stellen als inhoudelijke kaders voor het projectteam. Op een later moment in de uitvoering komt het projectteam terug met een voorstel waarin ook financiële onderbouwingen geformuleerd zijn. Op dat moment wordt aan de gemeenteraden gevraagd om financiële kaders.
3.2
Strategie Op basis van de gegevens uit het participatieproces worden de hierna volgende beleidsambities voorgesteld om de Liemers beter bestendig maken tegen klimaatverandering. De beleidsambities zijn genummerd om bespreking herkenbaar te maken. Ze zijn niet gerangschikt op urgentie. 1: We werken aan een gezondere en beter bereikbare buitenruimte voor onze inwoners met voldoende biodiversiteit, groen, schaduw en gebruiksgemak Gezondheid in de openbare ruimte wordt door veel deelnemers aangegeven als een belangrijk gegeven. De beschikbare ruimte binnen de woonkernen kan de komende jaren worden ingezet als leefruimte. Zo wordt met vergroening gewerkt aan het verbeteren van de luchtkwaliteit, het tegengaan van hittestress en kan stedelijk groen als waterbuffer worden ingezet. In combinatie van groen met water wordt zelfs verdroging van het stedelijk groen tegengegaan. Het creëren van schaduw, bij voorkeur door bomen, is één van de meest effectieve maatregelen tegen hittestress. Bij het treffen van maatregelen kunnen meekoppelkansen als biodiversiteit, energietransitie en circulaire ontwikkelingen worden meegewogen. Waar mogelijk worden kwetsbare groepen binnen programma’s opgenomen en worden maatregelen of calamiteitenplannen hierop aangepast en voorzien. Het speerpunt richt zich met name op de woongebieden en focust zich minder op de bedrijventerreinen.
Dit houdt niet in dat de bedrijven links blijven liggen. Door te onderzoeken of provinciale programma’s, maatregelen van het waterschap en gemeentelijke projecten gecombineerd kunnen worden is synergie rond de bedrijventerreinen mogelijk. Daardoor ontstaan kansen om maatschappelijk verantwoord ondernemen ook voor ondernemers op de terreinen binnen handbereik te brengen met als doel om gezamenlijk stappen te zetten in het klimaatadaptief maken van de terreinen. 2: In de Liemers is in 2050 minder kans op wateroverlast in gebouwen dan nu en minder risico op voor de gemeente onverwachte financiële schades Grote gemene deler in de participatie is het niet accepteren van wateroverlast in gebouwen. Vanuit de kwetsbaarheden wegen maatregelen om wateroverlast tegen te gaan zwaar. Hierbij wordt vooral gespitst op water in gebouwen, daarna is er aandacht voor
PROJECT
10 / 11
DOCUMENTNUMMER REVISIEDATUM
de Liemers, klimaatadaptie P20-0022-036 28 januari 2021
water op belangrijke verkeersaders en vervolgens water op woonstraten die voor hulpdiensten eenvoudig bereikbaar moeten zijn. Omdat door raden ook aangegeven is dat onverwachte financiële tegenvallers als gevolg van klimaatextremen niet gewenst zijn is het van belang hier een grondig risicoprofiel voor op te stellen. Hiermee bereiden de gemeenten zich niet alleen fysiek voor op klimaatextremen maar vertaald zich dit ook in een financiële stresstest. 3: We benutten de (bergings-) capaciteiten van het natuurlijk bodemsysteem en het watersysteem beter om voldoende water te bewaren voor drogere periodes Droogte is binnen de Liemers een relevant thema gebleken de laatste zomers. De watervraag en het wateraanbod moeten beter aan elkaar gekoppeld worden. Water dat op verhardingen valt moet niet direct afgevoerd worden naar de riolering en het oppervlaktewater, maar daar waar mogelijk geinfiltreerd worden in de bodem en vastgehouden in het gebied. We voeren binnen de Liemers de volgende trappen actief in: besparen-vasthouden- bergen-afvoeren. Door zo veel mogelijk water in de bodem vast te houden werkt de gemeente binnen haar invloedssfeer aan de drinkwaterkwaliteit op lange termijn, worden verzakkingen niet voorkomen maar wel bestreden en blijft stedelijk groen langer vitaal in droge zomers.
4: Inwoners worden regelmatiger geïnformeerd over klimaatadaptatie op eigen terrein en de acceptatie van klimaateffecten blijft in stand Klimaatadaptatie is bij uitstek een thema wat niet alleen door de gemeente opgelost kan worden. Het merendeel van de het gemeentelijk oppervlak binnen woonkernen is in particulier bezit. Het is daarom van belang inwoners regelmatige van informatie te voorzien welke maatregelen zij kunnen treffen tegen wateroverlast of droogte. Daarnaast is het van belang dat de huidige acceptatie van bijvoorbeeld water op straat door gestroomlijnde woordvoering van de gemeenten in stand blijft en adhoc besluiten voorkomen worden.
3.3
Vervolg Na inhoudelijke bespreking van bovenstaande beleidsambities worden deze verder uitgewerkt in een uitvoeringsprogramma dat ter besluitvorming wordt voorgelegd aan de gemeenteraden. Hierbij wordt proactief gezocht naar de integraliteit in wijkgerichte vernieuwingen van de openbare ruimte, beheeropgaven in het rioolsysteem en de energietransitie. Verwachte vaststelling geschied in Q3 2021.
PROJECT
11 / 11
DOCUMENTNUMMER REVISIEDATUM
de Liemers, klimaatadaptie P20-0022-036 28 januari 2021
Bijlagen
A. Verslag interne klimaatdialoog B. Enquêteresultaten C. Notulen digitale bewonerssessies
PROJECT DOCUMENTNUMMER REVISIEDATUM
de Liemers, klimaatadaptie P20-0022-036 28 januari 2021
Bijlage A: Verslag interne klimaatdialoog
PROJECT DOCUMENTNUMMER REVISIEDATUM
de Liemers, klimaatadaptie P20-0022-036 28 januari 2021
Klimaatadaptatie in de Liemers Verslag interne klimaatdialoog 17 februari 2020
Impressie van de dag Waar en wanneer: ‘De Verzameling’ Westervoort 17 februari 2020 09:00 – 16:00
Ochtendprogramma: Ontvangst met koffie en thee Introductie Deel I: Impactweging in 4 groepen, te weten: Duiven, Westervoort, Zevenaar I en Zevenaar II (Het waterschap heeft zich over de 4 groepen verdeeld)
Centrale terugkoppeling
Lunch Middagprogramma: Deel II: De buitenruimte van morgen Deel III: Opbouw eigen visie op basis van deel I en II Terugkoppeling aan en met bestuurders Frank Wissink (WS Rijn en IJssel), Hans Sluiter (gem. Westervoort), Gemma Tiedink-Koning (gem. Duiven), Carla Koers (gem. Zevenaar)
Afronding
Impactweging Duiven Afwegingsmatrix - interne klimaatdialoog - Duiven 17. 20% minder opbrengst a.g.v. wateroverlast 1 x per 10 jaar
15. Hogere gezondheidsrisico's kwetsbare groepen. Gemiddeld 6 dagen per jaar
24. Verslechterde drinkwaterkwaliteit Eens per 20 jaar
14. Toename hagelschade. Schade verdubbeld
6. Toename vissterfte 5 extra meldingen per jaar
24. Verslechterde drinkwaterkwaliteit Eens per 2 jaar
Hoog
8. Slechte nachtrust door warme nachten. 2 nachten per jaar
7. 20% lagere arbeidsproductiviteit. Gemiddeld 6 dagen per jaar
11. 20% minder opbrengst a.g.v. droogte 1 x per 10 jaar
6. Toename vissterfte. 1 extra melding per jaar
9. Te heet om buiten te spelen Gemiddeld 12 dagen per jaar
20. Toename gemeentelijke schade uitkering door extreem weer. Uitkeringsbedrag verdubbeld
4. Water in winkel/bedrijf 1 x per 1 jaar
Mate van ernst binnen klasse
11. 20% minder opbrengst a.g.v. droogte. 1 x per 30 jaar
22. Droogvallende watergangen. Eens per 10 jaar
18. Verdroging natuurgebieden. 1 x per 20 jaar
9. Te heet om buiten te spelen. Gemiddeld 6 dagen per jaar
1. Water op straat doorgang mogelijk 2 x per jaar
18. Verdroging natuurgebieden. 1 x per 10 jaar
5. Toename blauwalg Gemiddeld 8 meldingen per jaar
12. Stroomuitval a.g.v. extreem weer. Eens per 5 jaar
C. Toename eikenprocessierups en andere exoten vanuit groen
8. Slechte nachtrust door warme nachten. 15 nachten per jaar
4. Water in winkel/bedrijf. 1 x per 10 jaar
13. Tijgermug komt voor in Nederland
19. Natuurbranden Gemiddeld 1 melding per jaar
16. Bermbrand. Gemiddeld 12 meldingen per jaar
4. Water in winkel/bedrijf 1 x per 2 jaar
4. Water in winkel/bedrijf 1 x per 5 jaar
3. Water in huis 1 x per 5 jaar
23. Overschrijding grenswaarden luchtkwaliteit 20 dagen per jaar
20. Toename gemeentelijke schade uitkering door extreem weer. Uitkering verviervoudigd
19. Natuurbranden Gemiddeld 4 meldingen per jaar
1. Water op straat doorgang mogelijk 1 x per jaar
16. Bermbrand. Gemiddeld 6 meldingen per jaar
17. 20% minder opbrengst gewassen a.g.v. wateroverlast. 1 x per 5 jaar
3. Water in huis. 1 x per 10 jaar
10. Droogteschade stedelijk groen. 10% per jaar
3. Water in huis 1 x per jaar
21. Woningverzakking door droogte. Gemiddeld 10 meldingen per jaar
1. Water op straat doorgang mogelijk 1 x per 5 jaar
12. Stroomuitval a.g.v. extreem weer 1x per 10 jaar
5. Toename blauwalg. Gemiddeld 4 meldingen per jaar
2. Water op straat geen doorgang mogelijk 1 x per 10 jaar
2. Water op straat geen doorgang mogelijk. 1 x per 5 jaar
15. Hogere gezondheidsrisico's kwetsbare groepen Gemiddeld 12 dagen per jaar
2. Water op straat geen doorgang mogelijk 1 x per 2 jaar
10. Droogteschade stedelijk 20% per jaar
Laag
1. Water op straat doorgang mogelijk 1 x per 2 jaar
'Geen probleem'
'Vooruit, we accepteren het'
'We accepteren dit eigenlijk niet'
Mate van acceptatie
-
Gebeurtenissen met een directe impact op de gezondheid zijn niet acceptabel.
-
Water in woningen en bedrijven is onacceptabel, wanneer dit eens per 10 jaar voorkomt accepteren we het eigenlijk niet.
-
Water op-straat is in principe acceptabel, onafhankelijk van hoe vaak dit gebeurt. Bij blokkering van belangrijke verkeersaders en blokkering hulpdiensten is het minder acceptabel.
23. Overschrijding grenswaarden luchtkwaliteit 8 dagen per jaar
7. 20% lagere arbeidsproductiviteit. Gemiddeld 6 dagen per jaar
Hoofdlijnen:
'Dit accepteren we zeker niet!'
Overwegingen bij specifieke gebeurtenissen: -
Veel schade aan het stedelijk groen wordt als onacceptabel geacht omdat groen belangrijk is voor verkoeling, flora en fauna etc. en de economische schade groot is.
-
Stroomuitval is acceptabel mits dit kortdurend is.
-
Bij lange duur van hoge gezondheidsrisico’s voor ouderen neemt de kans op sterfte en psychisch isolement toe.
-
Bermbranden kunnen leiden tot uitval van spoor en wegen.
-
Bij natuurbranden is sprake van gezondheidsimpact, ecologisch verlies en OV-belemmering.
-
Bij grote toename gemeentelijke schade-uitkering door extreem weer is sprake van een begrotingsuitdaging en imagoschade.
-
Het verzakken van woningen leidt zowel tot economische als psychologische schade.
-
Verslechterde drinkwaterkwaliteit mag niet voorkomen, dit betreft een eerste levensbehoefte. Gevaar op drinkwatertekort.
Eigen ingebrachte gebeurtenissen: -
Toename eikenprocessierups en andere exoten -> onacceptabel
Impactweging Westervoort Afwegingsmatrix - interne klimaatdialoog - Westervoort 10. Droogteschade stedelijk groen. 10% per jaar
4. Water in winkel/bedrijf. 1 x per 10 jaar
8. Slechte nachtrust door warme nachten. 15 nachten per jaar
15. Hogere gezondheidsrisico's kwetsbare groepen. Gemiddeld 6 dagen per jaar
15. Hogere gezondheidsrisico's kwetsbare groepen Gemiddeld 12 dagen per jaar
24. Verslechterde drinkwaterkwaliteit Eens per 2 jaar
24. Verslechterde drinkwaterkwaliteit Eens per 20 jaar
Hoog
14. Toename hagelschade. Schade verdubbeld
18. Verdroging natuurgebieden. 1 x per 10 jaar
18. Verdroging natuurgebieden. 1 x per 20 jaar
1. Water op straat doorgang mogelijk 1 x per 2 jaar
1. Water op straat doorgang mogelijk 1 x per jaar
8. Slechte nachtrust door warme nachten. 2 nachten per jaar
1. Water op straat doorgang mogelijk 1 x per 5 jaar
20. Toename gemeentelijke schade uitkering door extreem weer. Uitkeringsbedrag verdubbeld
20. Toename gemeentelijke schade uitkering door extreem weer. Uitkering verviervoudigd
22. Droogvallende watergangen. Eens per 10 jaar
16. Bermbrand. Gemiddeld 6 / 12 meldingen per jaar
7. 20% lagere arbeidsproductiviteit. Gemiddeld 6 dagen per jaar
5. Toename blauwalg Gemiddeld 8 meldingen per jaar
13. Tijgermug komt voor in Nederland
7. 20% lagere arbeidsproductiviteit. Gemiddeld 6 dagen per jaar
9. Te heet om buiten te spelen Gemiddeld 12 dagen per jaar
10. Droogteschade stedelijk 20% per jaar
6. Toename vissterfte. 1 extra melding per jaar
5. Toename blauwalg. Gemiddeld 4 meldingen per jaar
2. Water op straat geen doorgang mogelijk 1 x per 10 jaar
6. Toename vissterfte 5 extra meldingen per jaar
21. Woningverzakking door droogte. Gemiddeld 10 meldingen per jaar
3. Water in huis. 1 x per 10 jaar
3. Water in huis 1 x per 5 jaar
3. Water in huis 1 x per jaar
12. Stroomuitval a.g.v. extreem weer 1x per 10 jaar
12. Stroomuitval a.g.v. extreem weer. Eens per 5 jaar
2. Water op straat geen doorgang mogelijk. 1 x per 5 jaar
2. Water op straat geen doorgang mogelijk 1 x per 2 jaar
4. Water in winkel/bedrijf 1 x per 2 jaar
B. Verkeerde beeldvorming door meida
23. Overschrijding grenswaarden luchtkwaliteit 20 dagen per jaar
A. Overstroming vanuit de rivier
4. Water in winkel/bedrijf 1 x per jaar
4. Water in winkel/bedrijf 1 x per 5 jaar
Laag
Mate van ernst binnen klasse
1. Water op straat doorgang mogelijk 2 x per jaar
9. Te heet om buiten te spelen. Gemiddeld 6 dagen per jaar
'Geen probleem'
'Vooruit, we accepteren het'
'We accepteren dit eigenlijk niet'
Mate van acceptatie
'Dit accepteren we zeker niet!'
-
-
Hoofdlijnen: -
Gebeurtenissen met een directe impact op de gezondheid (o.a. slechte lucht- en drinkwaterkwaliteit) zijn niet acceptabel.
-
Water in woningen en bedrijven is onacceptabel. Water in kelders, garages en bedrijven waar de impact van water in het bedrijf laag is, is meer acceptabel.
-
Water op-straat is in principe acceptabel, onafhankelijk van hoe vaak dit gebeurt. Bij blokkering van belangrijke verkeersaders en blokkering hulpdiensten is het minder acceptabel.
-
Gebeurtenissen waar weinig aan gedaan kan worden, of die weinig impact hebben in Westervoort worden geaccepteerd.
Overwegingen bij specifieke gebeurtenissen: -
Stroomuitval: vitale functies moeten altijd blijven draaien. 1 uur acceptabel, 3 uur misschien, 24 uur lastig, 3 dagen kan niet.
-
Schade aan gewassen is niet relevant (in Westervoort zit slechts 1 boer en het dorp heeft weinig buitengebied).
-
Drinkwater is eerste en grootste levensbehoefte.
-
Luchtkwaliteit is urgent probleem, vooral op landelijk en regionaal niveau. Op gemeentelijk niveau minder aan te doen. Ook onder de grenswaarde treden al problemen op.
Eigen ingebrachte gebeurtenissen: -
Overstroming vanuit de rivier: als het gebeurt is de impact groot. Meenemen in communicatie richting burgers (maatregelen worden buiten dit proces genomen).
-
Beeldvorming door pers (framing, verkeerde informatie)
Impactweging Zevenaar I -
Afwegingsmatrix - interne klimaatdialoog -Zevenaar I 12. Stroomuitval a.g.v. extreem weer 1x per 10 jaar
11. 20% minder opbrengst a.g.v. droogte. 1 x per 30 jaar
11. 20% minder opbrengst a.g.v. droogte 1 x per 10 jaar
7. 20% lagere arbeidsproductiviteit. Gemiddeld 12 dagen per jaar
15. Hogere gezondheidsrisico's kwetsbare groepen. Gemiddeld 6 dagen per jaar
17. 20% minder opbrengst a.g.v. wateroverlast 1 x per 10 jaar
2. Water op straat geen doorgang mogelijk. 1 x per 5 jaar
2. Water op straat geen doorgang mogelijk 1 x per 10 jaar
23. Overschrijding grenswaarden luchtkwaliteit 8 dagen per jaar
21. Woningverzakking door droogte. Gemiddeld 10 meldingen per jaar
4. Water in winkel/bedrijf 1 x per jaar
3. Water in huis 1 x per jaar
24. Verslechterde drinkwaterkwaliteit Eens per 2 jaar
Hoog
9. Te heet om buiten te spelen. Gemiddeld 6 dagen per jaar
12. Stroomuitval a.g.v. extreem weer. Eens per 5 jaar
23. Overschrijding grenswaarden luchtkwaliteit 20 dagen per jaar
6. Toename vissterfte. 1 extra melding per jaar
Mate van ernst binnen klasse
16. Bermbrand. Gemiddeld 12 meldingen per jaar
16. Bermbrand. Gemiddeld 6 meldingen per jaar
1. Water op straat doorgang mogelijk 1 x per 5 jaar
7. 20% lagere arbeidsproductiviteit. Gemiddeld 6 dagen per jaar
19. Natuurbranden Gemiddeld 4 meldingen per jaar
9. Te heet om buiten te spelen Gemiddeld 12 dagen per jaar
18. Verdroging natuurgebieden. 1 x per 20 jaar
1. Water op straat doorgang mogelijk 1 x per 2 jaar
16. Bermbrand. Gemiddeld 12 meldingen per jaar
16. Bermbrand. Gemiddeld 6 meldingen per jaar
8. Slechte nachtrust door warme nachten. 2 nachten per jaar
22. Droogvallende watergangen. Eens per 10 jaar
5. Toename blauwalg. Gemiddeld 4 meldingen per jaar
8. Slechte nachtrust door warme nachten. 15 nachten per jaar
14. Toename hagelschade. Schade verdubbeld
14. Toename hagelschade. Schade verdubbeld
5. Toename blauwalg Gemiddeld 8 meldingen per jaar
6. Toename vissterfte 5 extra meldingen per jaar
13. Tijgermug komt voor in Nederland
15. Hogere gezondheidsrisico's kwetsbare groepen Gemiddeld 12 dagen per jaar
18. Verdroging natuurgebieden. 1 x per 10 jaar
C. Toename eikenprocessierups en andere exoten vanuit groen
24. Verslechterde drinkwaterkwaliteit Eens per 20 jaar
17. 20% minder opbrengst gewassen a.g.v. wateroverlast. 1 x per 5 jaar
10. Droogteschade stedelijk groen. 10% per jaar
1. Water op straat doorgang mogelijk 2 x per jaar
1. Water op straat doorgang mogelijk 1 x per jaar
4. Water in winkel/bedrijf 1 x per 2 jaar
4. Water in winkel/bedrijf 1 x per 5 jaar
3. Water in huis. 1 x per 10 jaar
10. Droogteschade stedelijk 20% per jaar
4. Water in winkel/bedrijf. 1 x per 10 jaar
20. Toename gemeentelijke schade uitkering door extreem weer. Uitkering verviervoudigd
20. Toename gemeentelijke schade uitkering door extreem weer. Uitkeringsbedrag verdubbeld
B. Verdroging en overstroming leidt tot afname toerisme
Laag
19. Natuurbranden Gemiddeld 1 melding per jaar
'Geen probleem'
'Vooruit, we accepteren het'
'We accepteren dit eigenlijk niet'
Mate van acceptatie
-
Wanneer we het al ervaren in de huidige situatie is het beter te accepteren. We moeten wel oppassen dat een lange reeks van kleine veranderingen die we accepteren uiteindelijk ongemerkt kan leiden tot een onacceptabele situatie.
-
Wanneer op gebeurtenissen eenvoudig geanticipeerd kan worden, zijn deze acceptabel.
-
Gebeurtenissen met een geringe economische impact zijn acceptabel.
-
Voornamelijk die gebeurtenissen die een directe impact hebben op de gezondheid van mensen zijn onacceptabel.
-
Water in woningen en bedrijven is onafhankelijk van hoe vaak het voorkomt onacceptabel. (Vooral vanwege de grote schade, zowel financieel als emotioneel)
-
Water-op-straat is acceptabel, zolang hierdoor geen belangrijke verkeersaders worden geblokkeerd
3. Water in huis 1 x per 5 jaar
2. Water op straat geen doorgang mogelijk 1 x per 2 jaar
A. Bewoners worden verkeerd geïnformeerd door de media.
Hoofdlijnen:
'Dit accepteren we zeker niet!'
-
-
Overwegingen bij specifieke gebeurtenissen: -
Lagere arbeidsproductiviteit als gevolg van hitte wordt acceptabel geacht, aangezien hier met aanpassing van werktijden op geanticipeerd kan worden.
-
Slechte nachtrust door warme nachten wordt acceptabel geacht, aangezien dit al voorkomt en er veel andere redenen zijn voor een slechte nachtrust.
-
Te heet om buiten te spelen wordt acceptabel geacht, aangezien met eenvoudige gedragsverandering hierop geanticipeerd kan worden.
-
Veel schade aan het stedelijk groen wordt als onacceptabel geacht omdat groen belangrijk is voor verkoeling, flora en fauna etc. en het veel tijd kost (25 – 30 jaar) om nieuw volwaardig groen te realiseren.
-
Toename hagelschade, de aanwezigheid van de tijgermug en vissterfte worden als acceptabel gezien omdat hier niet veel aan gedaan kan worden.
Eigen ingebrachte gebeurtenissen: -
Bewoners worden verkeerd geïnformeerd door de media -> onacceptabel
-
Verdroging en overstroming van het gebied leidt tot afname toerisme -> acceptabel
-
Toename eikenprocessierups en andere exoten -> onacceptabel
Impactweging Zevenaar II Afwegingsmatrix - interne klimaatdialoog - gemeente Zevenaar II 2. Water op straat geen doorgang mogelijk 1 x per 10 jaar
15. Hogere gezondheidsrisico's kwetsbare groepen. Gemiddeld 6 dagen per jaar
9. Te heet om buiten te spelen. Gemiddeld 6 dagen per jaar
-
23. Overschrijding grenswaarden luchtkwaliteit 20 dagen per jaar
15. Hogere gezondheidsrisico's kwetsbare groepen Gemiddeld 12 dagen per jaar
Hoog
24. Verslechterde drinkwaterkwaliteit Eens per 20 jaar
1. Water op straat doorgang mogelijk 1 x per jaar
1. Water op straat doorgang mogelijk 1 x per 2 jaar
13. Tijgermug komt voor in Nederland
21. Woningverzakking door droogte. Gemiddeld 10 meldingen per jaar
3. Water in huis 1 x per 5 jaar
6. Toename vissterfte. 1 extra melding per jaar
Mate van ernst binnen klasse
1. Water op straat doorgang mogelijk 1 x per 5 jaar
12. Stroomuitval a.g.v. extreem weer 1x per 10 jaar
12. Stroomuitval a.g.v. extreem weer. Eens per 5 jaar
23. Overschrijding grenswaarden luchtkwaliteit 8 dagen per jaar
7. 20% lagere arbeidsproductiviteit. Gemiddeld 6 dagen per jaar
11. 20% minder opbrengst a.g.v. droogte 1 x per 10 jaar
22. Droogvallende watergangen. Eens per 10 jaar
18. Verdroging natuurgebieden. 1 x per 20 jaar
24. Verslechterde drinkwaterkwaliteit Eens per 2 jaar
16. Bermbrand. Gemiddeld 6 meldingen per jaar
16. Bermbrand. Gemiddeld 12 meldingen per jaar
4. Water in winkel/bedrijf 1 x per jaar
4. Water in winkel/bedrijf 1 x per 5 jaar
5. Toename blauwalg. Gemiddeld 4 meldingen per jaar
-
Gebeurtenissen die veel voorkomen met negatieve gevolgen voor de gezondheid zijn onacceptabel.
-
Water in woningen en bedrijven is onafhankelijk van hoe vaak het voorkomt onacceptabel.
-
Water-op-straat is acceptabel, echter moet de bereikbaarheid voor de hulpdiensten geborgd zijn.
3. Water in huis 1 x per jaar
8. Slechte nachtrust door warme nachten. 2 nachten per jaar
Hoofdlijnen:
3. Water in huis. 1 x per 10 jaar
4. Water in winkel/bedrijf 1 x per 2 jaar
4. Water in winkel/bedrijf. 1 x per 10 jaar
-
Overwegingen bij specifieke gebeurtenissen: -
Water op straat geen doorgang mogelijk is niet acceptabel vanwege de benodigde bereikbaarheid voor hulpdiensten.
-
Water in woningen niet acceptabel, ook verantwoordelijkheid voor woning eigenaar om maatregelen te nemen.
-
Blauwalg is onacceptabel vanwege de gezondheidsrisico’s voor mensen en dieren.
-
Lagere arbeidsproductiviteit is eigenlijk niet acceptabel omdat de werkdruk op dit moment al hoog is.
-
Te heet om buiten te spelen is bij 12 dagen per jaar eigenlijk niet acceptabel omdat kinderen hierdoor onvoldoende kunnen bewegen.
-
Droogteschade aan gewassen is acceptabel, ervan uitgaande dat dit vergoed wordt.
Eigen ingebrachte gebeurtenissen: -
11. 20% minder opbrengst a.g.v. droogte. 1 x per 30 jaar
7. 20% lagere arbeidsproductiviteit. Gemiddeld 6 dagen per jaar
14. Toename hagelschade. Schade verdubbeld
5. Toename blauwalg Gemiddeld 8 meldingen per jaar
20. Toename gemeentelijke schade uitkering door extreem weer. Uitkering verviervoudigd
6. Toename vissterfte 5 extra meldingen per jaar
19. Natuurbranden Gemiddeld 4 meldingen per jaar
10. Droogteschade stedelijk 20% per jaar
17. 20% minder opbrengst gewassen a.g.v. wateroverlast. 1 x per 5 jaar
2. Water op straat geen doorgang mogelijk. 1 x per 5 jaar
19. Natuurbranden Gemiddeld 1 melding per jaar
17. 20% minder opbrengst a.g.v. wateroverlast 1 x per 10 jaar
8. Slechte nachtrust door warme nachten. 15 nachten per jaar
9. Te heet om buiten te spelen Gemiddeld 12 dagen per jaar
10. Droogteschade stedelijk groen. 10% per jaar
20. Toename gemeentelijke schade uitkering door extreem weer. Uitkeringsbedrag verdubbeld
1. Water op straat doorgang mogelijk 2 x per jaar
18. Verdroging natuurgebieden. 1 x per 10 jaar
Laag
2. Water op straat geen doorgang mogelijk 1 x per 2 jaar
'Geen probleem'
'Vooruit, we accepteren het'
'We accepteren dit eigenlijk niet'
Mate van acceptatie
'Dit accepteren we zeker niet!'
Preventief water vasthouden t.b.v. droge zomer. (maatregel)
Impactweging – Algehele lijn Acceptabele situaties: - Water op straat, mits belangrijke verkeersaders bereikbaar zijn - Situaties waarop weinig invloed uitgeoefend kan worden - Situaties waar relatief eenvoudig op te anticiperen is
Onacceptabele situaties: - Situaties met een directe impact op de gezondheid - Water in woningen en bedrijven
Extra aandacht nodig voor: (eigen ingebrachte gebeurtenissen) - Verkeerde informatievoorziening vanuit media - Toename eikenprocessierups en andere exoten - Afname toerisme als gevolg van toename verdroging en overstromingen
Interne Klimaatbijeenkomst
DPRA vanuit samenhangende duurzaamheid ‘Durf te dromen, durf te doen’ 17 februari 2020
Borging & Beleid
Relatie mens & Omgeving
Biodiversiteit & Landschappelijke waarden
Energie & Klimaatbestendigheid
Producten & Materialisatie
Bodem & Water
Ontwerp, Realisatie & Beheer
Organisatie: Duiven................. Naam:............................. Functie:.............................
Gezonde leefomgeving
Relatie mens en omgeving Een inrichting die geschikt is voor diverse doelgroepen, een gezonde leefstijl stimuleert en flexibel genoeg is om in te spelen op de actuele vraag uit de samenleving.
Relatie mens & Omgeving
Biodiversiteit & Landschappelijke waarden
Sub-indicatoren: Betrokkenheid van mensen Bereikbaarheid Sociale veiligheid Gezondheid
WATEROPSTRAATENINUNDATIE
Hitte
Koel
Wateroverlast panden T100
Maak digitale omgeving Verankering van breedheid in de organisatie Sommige RO-eisen bovengemeentelijk organiseren (regionaal) Vraag de toekomst van morgen: Kinderen!
LEGENDA Veel koeler
> 0,3m
Wat betekent dit voor uw organisatie?
Wateroverlast Wegen T100
Normaal Warm Veel warmer
Waterkwaliteit
< 0,15 m
Botulisme
0,15 - 0,3 m
Blauwalg
> 0,3 m
Overmatige groei waterplanten
Inundatie T100
DROOGTE
Producten & Materialisatie
DUIVEN
LEGENDA
0,15 - 0,3m
Burger probleemhouder maken: ook uitvoerder van het probleem
Ontwerp, Realisatie & Beheer
HITTEENWATERKWALITEIT
< 0,15m
Energie & Klimaatbestendigheid
Bodem & Water
Waar kan je aan denken? Zijn de toekomstige gebruikers betrokken bij het ontwerp, de realisatie en het beheer? In hoeverre stimuleert de omgeving en het proces het ontstaan van sociale cohesie? Op welke wijze is de mobiliteit in de gemeente georganiseerd? In welke mate stimuleert de gemeente de gezondheid van de gebruiker van het gebied?
Hoe zou u de toekomst willen zien?
Borging & Beleid
WATERVEILIGHEID
Wat moet er nu gebeuren?
LEGENDA Waterveiligheid Veilige panden Overstromingsdiepte
LEGENDA
Minder dan 1 meter
Watergang met afvoer
Meer dan 1 meter
Watergang zonder afvoer
Meer dan 2 meter
Droogvallende watergang
Meer dan 3 meter
N
Klimaatadaptatie De Liemers, P20-0022 Overzichtskaart Duiven 29-01-2020, versie DV.1.0
Bewustwording: zichtbaar maken! Onderwijs NL Climate alert
3
Toekomstbestendige leefomgeving
Biodiversiteit en landschappelijke waarden Voor het gezond houden van de flora en fauna in de gemeente speelt biodiversiteit een sleutelrol. Groen beïnvloedt het leefklimaat positief: het zorgt voor reductie van fijnstof, hitte, geluid- en wateroverlast en vergroot de biodiversiteit en het gevoel van welbevinden.
Relatie mens & Omgeving
Biodiversiteit & Landschappelijke waarden
Sub-indicatoren: Omgaan met aanwezige waarden; natuur, cultuur, archeologie, etc. Aansluiting met de lokale natuur Biodiversiteitsbevordering
Energie & Klimaatbestendigheid
Producten & Materialisatie
Bodem & Water
Ontwerp, Realisatie & Beheer
Waar kan je aan denken? In welke mate houdt de gemeente rekening met de bestaande waarden in het gebied? Sluit de ontwikkeling aan bij lokale natuur? Op welke wijze wordt de biodiversiteit bevorderd? WATEROPSTRAATENINUNDATIE
Hoe zou u de toekomst willen zien?
Borging & Beleid
HITTEENWATERKWALITEIT
Wat betekent dit voor uw organisatie?
DUIVEN
Het wordt nu al wel belangrijk gevonden maar nog geen onderdeel van de organisatie / beleid Ander maaibeheer – maaibeleid aanpassen Biodiversiteit onderdeel maken van beleid (ook voor waterschap) Borging in de verordening
LEGENDA Hitte
LEGENDA
Veel koeler
Wateroverlast Wegen T100
Koel
< 0,15m
Normaal
0,15 - 0,3m
Warm
> 0,3m
Veel warmer
Wateroverlast panden T100
Waterkwaliteit
< 0,15 m
Botulisme
0,15 - 0,3 m
Blauwalg
> 0,3 m
Overmatige groei waterplanten
Inundatie T100
DROOGTE
WATERVEILIGHEID
Wat moet er nu gebeuren?
LEGENDA Waterveiligheid Veilige panden Overstromingsdiepte
LEGENDA
Minder dan 1 meter
Watergang met afvoer
Meer dan 1 meter
Watergang zonder afvoer
Meer dan 2 meter
Droogvallende watergang
Meer dan 3 meter
N
Klimaatadaptatie De Liemers, P20-0022 Overzichtskaart Duiven 29-01-2020, versie DV.1.0
Kennisdeling: kennisniveau verbeteren binnen de organisaties
5
Klimaatbestendigheid Klimaat adaptief ontwerpen bereidt een gemeente voor op de toekomst waarbij onder andere droogte, hittestress en wateroverlast beperkt wordt. Tevens wordt de waterhuishouding van steeds groter belang en kan opvang en hergebruik van regenwater bijdragen aan een beter klimaat. Sub-indicatoren: Waterhuishouding Waterkwaliteit Hittestress Droogte Hinder WATEROPSTRAATENINUNDATIE
Verplichting lokaal infiltreren
Relatie mens & Omgeving
Biodiversiteit & Landschappelijke waarden
Energie & Klimaatbestendigheid
Producten & Materialisatie
Bodem & Water
Ontwerp, Realisatie & Beheer
HITTEENWATERKWALITEIT
Waar kan je aan denken? Houdt de gemeente rekening met (het herstel van) de waterkwaliteit? Op welke wijze wordt het water vastgehouden in de gemeente? Worden er maatregelen genomen om hittestress te voorkomen of te beperken? Zijn er maatregelen om (licht, lucht, geur- en geluid) hinder te voorkomen of te reduceren?
Hitte Veel koeler Koel
0,15 - 0,3m > 0,3m
Wateroverlast panden T100 < 0,15 m
0,15 - 0,3 m > 0,3 m
Inundatie T100
Borging in beleid
LEGENDA
Wateroverlast Wegen T100 < 0,15m
Wat betekent dit voor uw organisatie?
DUIVEN
LEGENDA
DROOGTE
Hoe zou u de toekomst willen zien?
Borging & Beleid
Normaal Warm Veel warmer
Waterkwaliteit Botulisme Blauwalg Overmatige groei waterplanten
WATERVEILIGHEID
Wat moet er nu gebeuren?
LEGENDA Waterveiligheid Veilige panden Overstromingsdiepte
LEGENDA
Minder dan 1 meter
Watergang met afvoer
Meer dan 1 meter
Watergang zonder afvoer
Meer dan 2 meter
Droogvallende watergang
Meer dan 3 meter
N
Klimaatadaptatie De Liemers, P20-0022 Overzichtskaart Duiven 29-01-2020, versie DV.1.0
Bewustwording bij collega’s
6
Eigenaarschap
Borging en beleid Duurzaamheidsambities houden stand bij een goede borging ervan. Met de juiste stakeholders aan zet bij de inrichting en het beheer ontstaat draagvlak voor gemaakte keuzes en borging van ambities tot na de uitvoering. Het (letterlijk) samen bouwen aan de buitenruimte en het gezamenlijk vieren van behaalde resultaten, versterkt commitment en creëert gevoel van eigenaarschap.
Relatie mens & Omgeving
Biodiversiteit & Landschappelijke waarden
Financiële prikkel d.m.v. korting / subsidies Breed gedragen vanuit de organisatie
Energie & Klimaatbestendigheid
Producten & Materialisatie
Bodem & Water
Sub-indicatoren: Borging kwaliteit van duurzaamheid Borging van financierbaarheid
Ontwerp, Realisatie & Beheer
Waar kan je aan denken? Op welke wijze blijft de kwaliteit van de duurzaamheid van het project gedurende de gebruiksduur gewaarborgd? Is de financierbaarheid van de realisatie en het beheer geborgd? WATEROPSTRAATENINUNDATIE
Hoe zou u de toekomst willen zien?
Borging & Beleid
HITTEENWATERKWALITEIT
Wat betekent dit voor uw organisatie?
DUIVEN
LEGENDA Hitte
LEGENDA
Veel koeler
Wateroverlast Wegen T100
Koel
< 0,15m
Normaal
0,15 - 0,3m
Warm
> 0,3m
Veel warmer
Wateroverlast panden T100
Waterkwaliteit
< 0,15 m
Botulisme
0,15 - 0,3 m
Blauwalg
> 0,3 m
Overmatige groei waterplanten
Inundatie T100
DROOGTE
WATERVEILIGHEID
Wat moet er nu gebeuren?
LEGENDA Waterveiligheid Veilige panden Overstromingsdiepte
LEGENDA
Minder dan 1 meter
Watergang met afvoer
Meer dan 1 meter
Watergang zonder afvoer
Meer dan 2 meter
Droogvallende watergang
Meer dan 3 meter
N
Klimaatadaptatie De Liemers, P20-0022 Overzichtskaart Duiven 29-01-2020, versie DV.1.0
Handvatten bieden om duurzaamheid te verankeren in het proces Integraal werken
8
Interne Klimaatbijeenkomst
DPRA vanuit samenhangende duurzaamheid ‘Durf te dromen, durf te doen’ 17 februari 2020
Organisatie: Westervoort........ Naam:............................. Functie:.............................
Gezonde leefomgeving
Relatie mens en omgeving Een inrichting die geschikt is voor diverse doelgroepen, een gezonde leefstijl stimuleert en flexibel genoeg is om in te spelen op de actuele vraag uit de samenleving.
Hoe zou u de toekomst willen zien? Een grote betrokkenheid onder inwoners en bedrijven
Sub-indicatoren: Betrokkenheid van mensen Bereikbaarheid Sociale veiligheid Gezondheid
Langzame toegankelijke verkeersroutes (netwerk) Een veilige buitenruimte
Waar kan je aan denken? Zijn de toekomstige gebruikers betrokken bij het ontwerp, de realisatie en het beheer? In hoeverre stimuleert de omgeving en het proces het ontstaan van sociale cohesie? Op welke wijze is de mobiliteit in het plangebied georganiseerd? In welke mate stimuleert het plan de gezondheid van de gebruiker van het gebied? WATEROPSTRAATENINUNDATIE
HITTEENWATERKWALITEIT
LEGENDA
Wateroverlast Wegen T100
Mosterdhof (revitalisatieproject) als voorbeeld nemen waarbij samen met de bewoners de wijk wordt opgeknapt. Dit is een gemengde wijk.
Durven doen!: Dapper zijn
LEGENDA Hitte Veel koeler Koel Normaal
Wateroverlast panden T100
Het moet mensen ‘raken’ – Wat beweegt hen? Scholen betrekken
Integraal werken: breed oppakken binnen de organisaties
0,15 - 0,3m > 0,3m
Wat betekent dit voor uw organisatie?
WESTERVOORT
< 0,15m
Warm Veel warmer
Waterkwaliteit
< 0,15 m 0,15 - 0,3 m
Botulisme
> 0,3 m
Blauwalg Overmatige groei waterplanten
Inundatie T100
DROOGTE
Urgentie moet inzichtelijk zijn Goede verwachtingsmanagement Informatie delen
WATERVEILIGHEID
Wat moet er nu gebeuren?
LEGENDA Waterveiligheid Veilige panden Overstromingsdiepte
LEGENDA
Minder dan 1 meter
Watergang met afvoer
Meer dan 1 meter
Watergang zonder afvoer
Meer dan 2 meter
Droogvallende watergang
Meer dan 3 meter
N Klimaatadaptatie De Liemers, P20-0022 Overzichtskaart Westervoort 29-01-2020, versie WV.1.0
Goede samenwerking tussen Westervoort en het Waterschap Werken aan bewustwording verschillende doelgroepen. ‘Hun taal spreken’. Aanhaken bij herkenbare problematiek (veilig de honden uitlaten, mooie omgeving etc) Probleem framen Informatie delen Financiële prikkel
3
Toekomstbestendige leefomgeving
Biodiversiteit en landschappelijke waarden Voor het gezond houden van de flora en fauna in de stad speelt biodiversiteit een sleutelrol. Groen beïnvloedt het leefklimaat positief: het zorgt voor reductie van fijnstof, hitte, geluid- en wateroverlast en vergroot de biodiversiteit en het gevoel van welbevinden.
Hoe zou u de toekomst willen zien? Een betere leefbaarheid in de wijken van Westervoort Meer groen voor hittereductie, wateropvang en betere luchtkwaliteit
Sub-indicatoren: Omgaan met aanwezige waarden; natuur, cultuur, archeologie, etc. Aansluiting met de lokale natuur Biodiversiteitsbevordering Waar kan je aan denken? In welke mate houdt het plan rekening met de bestaande waarden in het gebied? Sluit de ontwikkeling aan bij lokale natuur? Op welke wijze wordt de biodiversiteit bevorderd? WATEROPSTRAATENINUNDATIE
HITTEENWATERKWALITEIT
Water vasthouden op groene parkeerplaatsen Biodiversiteit in standhouden in de uiterwaarden Meer multifunctioneel groen Bewustzijn onder bewoners wat groen kan doen Groene gevels en daken Groene schoolpleinen Vergroenen van bedrijventerrein
Wat betekent dit voor uw organisatie?
WESTERVOORT
Wijk Wijburg aanpakken door middel van groen
LEGENDA Hitte
LEGENDA
Veel koeler
Wateroverlast Wegen T100 < 0,15m
Koel
0,15 - 0,3m
Normaal Warm
> 0,3m Wateroverlast panden T100
Veel warmer
Waterkwaliteit
< 0,15 m 0,15 - 0,3 m
Botulisme
> 0,3 m
Blauwalg Overmatige groei waterplanten
Inundatie T100
DROOGTE
WATERVEILIGHEID
Wat moet er nu gebeuren?
LEGENDA Waterveiligheid Veilige panden Overstromingsdiepte
LEGENDA
Minder dan 1 meter
Watergang met afvoer
Meer dan 1 meter
Watergang zonder afvoer
Meer dan 2 meter
Droogvallende watergang
Meer dan 3 meter
N Klimaatadaptatie De Liemers, P20-0022 Overzichtskaart Westervoort 29-01-2020, versie WV.1.0
Maaibeleid Waterschap en Westervoort Informatie delen met bewoners Weet van het water & Steenbreek gebruiken Redeneren vanuit ecosysteemdiensten Gezamenlijk onderzoek (Westervoort en Waterschap) naar Blauwalg Goede voorbeeld geven (Rivierenklimaatplan)
5
Klimaatbestendigheid Klimaat adaptief ontwerpen bereidt een stad voor op de toekomst waarbij onder andere droogte, hittestress en wateroverlast beperkt wordt. Tevens wordt de waterhuishouding van steeds groter belang en kan opvang en hergebruik van regenwater bijdragen aan een beter klimaat. Sub-indicatoren: Waterhuishouding Waterkwaliteit Hittestress Droogte Hinder WATEROPSTRAATENINUNDATIE
Hoe zou u de toekomst willen zien?
Afname van fijnstof
HITTEENWATERKWALITEIT
Waar kan je aan denken? WHoudt het plan rekening met (het herstel van) de waterkwaliteit? Op welke wijze wordt het water vastgehouden op de projectlocatie? Worden er maatregelen genomen om hittestress te voorkomen of te beperken? Bevat het plan maatregelen om (licht, lucht, geur- en geluid) hinder te voorkomen of te reduceren? LEGENDA
Wateroverlast Wegen T100
Hitte Veel koeler Koel Normaal
< 0,15 m
Warm Veel warmer
Waterkwaliteit
0,15 - 0,3 m
Botulisme
> 0,3 m
Blauwalg
Inundatie T100
DROOGTE
In kaart brengen kwetsbare regio’s (ook op sociaal gebied) Afstemming gemeente / waterschap in beheer en onderhoud Combineren waar mogelijk Voorbeeld geven % groen in beleid als norm (o.a. omgevingsvergunning). Ook aandacht voor duurzame inkoop
LEGENDA
0,15 - 0,3m
Wateroverlast panden T100
Wat betekent dit voor uw organisatie?
WESTERVOORT
< 0,15m
> 0,3m
Ook kijken naar energie (opwekkings)maatregelen, zoals energie uit stromend water (rivieren), volledig benutten sport- en schoolterreinen, elektrisch gereedschap
Overmatige groei waterplanten
WATERVEILIGHEID
Wat moet er nu gebeuren?
LEGENDA Waterveiligheid Veilige panden Overstromingsdiepte
LEGENDA
Minder dan 1 meter
Watergang met afvoer
Meer dan 1 meter
Watergang zonder afvoer
Meer dan 2 meter
Droogvallende watergang
Meer dan 3 meter
N Klimaatadaptatie De Liemers, P20-0022 Overzichtskaart Westervoort 29-01-2020, versie WV.1.0
Regionale samenwerkingen zoeken Betrekken van verenigingen Vergroenen van maatschappelijk vastgoed Hergebruik maaisel
6
Eigenaarschap
Borging en beleid Duurzaamheidsambities houden stand bij een goede borging ervan. Met de juiste stakeholders aan zet bij de inrichting en het beheer ontstaat draagvlak voor gemaakte keuzes en borging van ambities tot na de uitvoering. Het (letterlijk) samen bouwen aan de buitenruimte en het gezamenlijk vieren van behaalde resultaten, versterkt commitment en creëert gevoel van eigenaarschap.
Hoe zou u de toekomst willen zien?
Afstemming tussen gemeente en Waterschap over beheer Meer eigenaarschap. O.a. adoptiegroen (plantsoenen beheren). Hiermee ook meer zicht op mensen/wijken
Sub-indicatoren: Borging kwaliteit van duurzaamheid Borging van financierbaarheid Waar kan je aan denken? Op welke wijze blijft de kwaliteit van de duurzaamheid van het project gedurende de gebruiksduur gewaarborgd? Is de financierbaarheid van de realisatie en het beheer geborgd? WATEROPSTRAATENINUNDATIE
HITTEENWATERKWALITEIT
Wat betekent dit voor uw organisatie?
WESTERVOORT
Borging financiën Resultaat verplichting Bewustwording binnen de organisatie Kijken naar meekoppelkansen en deze linken aan kernopgaven van de gemeente / Waterschap: op zoek naar creatieve oplossingen
LEGENDA Hitte
LEGENDA
Veel koeler
Wateroverlast Wegen T100 < 0,15m
Koel
0,15 - 0,3m
Normaal Warm
> 0,3m Wateroverlast panden T100
Veel warmer
Waterkwaliteit
< 0,15 m 0,15 - 0,3 m
Botulisme
> 0,3 m
Blauwalg Overmatige groei waterplanten
Inundatie T100
DROOGTE
WATERVEILIGHEID
Wat moet er nu gebeuren?
LEGENDA Waterveiligheid Veilige panden Overstromingsdiepte
LEGENDA
Minder dan 1 meter
Watergang met afvoer
Meer dan 1 meter
Watergang zonder afvoer
Meer dan 2 meter
Droogvallende watergang
Meer dan 3 meter
N Klimaatadaptatie De Liemers, P20-0022 Overzichtskaart Westervoort 29-01-2020, versie WV.1.0
Aandacht voor deeleconomie: leegstaande panden gebruiken als pop-upstores Landelijke en regionale trends meenemen
8
Interne Klimaatbijeenkomst
DPRA vanuit samenhangende duurzaamheid ‘Durf te dromen, durf te doen’ 17 februari 2020
Organisatie: Zevenaar (totaal) Naam: Groep 1 en 2............... Functie:...................................
Gezonde leefomgeving
Relatie mens en omgeving Een inrichting die geschikt is voor diverse doelgroepen, een gezonde leefstijl stimuleert en flexibel genoeg is om in te spelen op de actuele vraag uit de samenleving.
ZEVENAAR-ZUID
Hoe zou u de toekomst willen zien? Delen en samenwerken is de opgave Meer bewustwording van:
LEGENDA Wateroverlast Wegen T100 < 0,15m
Sub-indicatoren: Betrokkenheid van mensen Bereikbaarheid Sociale veiligheid Gezondheid Waar kan je aan denken? Zijn de toekomstige gebruikers betrokken bij het ontwerp, de realisatie en het beheer? In hoeverre stimuleert de omgeving en het proces het ontstaan van sociale cohesie? Op welke wijze is de mobiliteit in de gemeente georganiseerd? In welke mate stimuleert de gemeente de gezondheid van de gebruiker van het gebied?
0,15 - 0,3m
LEGENDA
> 0,3m
Hitte
Wateroverlast panden T100 < 0,15 m 0,15 - 0,3 m > 0,3 m Inundatie T100
Waterkwaliteit Veel koeler
Botulisme
Koel
Blauwalg
Normaal
Overmatige groei waterplanten
Warm
WATEROPSTRAATENINUNDATIE
HITTEENWATERKWALITEIT
Veel warmer
Maatschappelijke waarde Vanuit organisaties richting burgers Meer communicatielijnen opzetten Meer taken vanuit gemeente naar inwoners (bijvoorbeeld groenonderhoud etc.)
Meer ruimte voor gebruiksgroen (+ gezondheid):
ZEVENAAR-NOORD LEGENDA
Meer fiets- en wandelroutes (logistiek veranderen): hoe krijg je mensen uit de auto op de fiets? Betrokken inwoners met groene duurzame levensstijl en met elkaar (sociaal). Bewustwording klimaat door o.a. regenwater te gebruiken voor eigen gebruik Deeleconomie Voedsel in openbare ruimte
Waterveiligheid
Veilige panden
Overstromingsdiepte
LEGENDA
WATEROPSTRAATENINUNDATIE
Minder dan 1 meter
Watergang met afvoer Watergang zonder afvoer Droogvallende watergang
HITTEENWATERKWALITEIT
Meer dan 1 meter Meer dan 2 meter
DROOGTE
Meer dan 3 meter
WATERVEILIGHEID
Wat betekent dit voor uw organisatie? LEGENDA Wateroverlast Wegen T100 < 0,15m 0,15 - 0,3m
LEGENDA
> 0,3m
Hitte
Wateroverlast panden T100 < 0,15 m 0,15 - 0,3 m > 0,3 m
Waterkwaliteit Veel koeler
Botulisme
Koel
Blauwalg
Normaal
Overmatige groei waterplanten
Warm
Inundatie T100
Veel warmer
WATERVEILIGHEID
DROOGTE
Kaders bijstellen Nieuwe visie op stedenbouw Plannen maken - herstructurering Waarde van grond + omgeving anders benaderen: ecosysteemdiensten Niet alles zelf in de hand willen houden Durf het over te dragen
LEGENDA Waterveiligheid Veilige panden Overstromingsdiepte
LEGENDA
Klimaatadaptatie De Liemers, P20-0022 Overzichtskaart Zevenaar-Zuid 29-01-2020, versie ZV-Z.1.0
Minder dan 1 meter
Watergang met afvoer
Meer dan 1 meter
Watergang zonder afvoer
Meer dan 2 meter
Droogvallende watergang
Meer dan 3 meter
Wat moet er nu gebeuren?
N Klimaatadaptatie De Liemers, P20-0022 Overzichtskaart Zevenaar-Noord 29-01-2020, versie ZV-N.1.0
Nagaan wat de betekenis is van faciliteren en ondersteunen Concretiseren van participatie Maken van regionale afspraken Weergeven van duidelijk verwachtingspatroon Bewustwording (educatie) bij mensen hoe belangrijk groen is
3
Toekomstbestendige leefomgeving
Biodiversiteit en landschappelijke waarden Voor het gezond houden van de flora en fauna in de gemeente speelt biodiversiteit een sleutelrol. Groen beïnvloedt het leefklimaat positief: het zorgt voor reductie van fijnstof, hitte, geluid- en wateroverlast en vergroot de biodiversiteit en het gevoel van welbevinden.
Hoe zou u de toekomst willen zien? Meer groen en meer groen behoud, met name in het centrum van Zevenaar
Sub-indicatoren: Omgaan met aanwezige waarden; natuur, cultuur, archeologie, etc. Aansluiting met de lokale natuur Biodiversiteitsbevordering
ZEVENAAR-CENTRAAL WATEROPSTRAATENINUNDATIE
LEGENDA
Wateroverlast Wegen T100
Hitte
Waterkwaliteit
< 0,15m
Veel koeler
Botulisme
0,15 - 0,3m
Koel
Blauwalg
> 0,3m
Normaal
Overmatige groei waterplanten
Wateroverlast panden T100 < 0,15 m
Wat betekent dit voor uw organisatie?
HITTEENWATERKWALITEIT
LEGENDA
Warm Veel warmer
Andere mindset
0,15 - 0,3 m
> 0,3 m Inundatie T100
Waar kan je aan denken? In welke mate houdt de gemeente rekening met de bestaande waarden in het gebied? Sluit de ontwikkeling aan bij lokale natuur? Op welke wijze wordt de biodiversiteit bevorderd?
DROOGTE LEGENDA Watergang met afvoer
WATERVEILIGHEID
LEGENDA Waterveiligheid
Watergang zonder afvoer
Veilige panden
Droogvallende watergang
Overstromingsdiepte
Panden voor 1975 (mogelijke woningverzakking)
Gelijke waardering van groen met andere componenten (als wonen, infrastructuur etc.) Natuur-inclusieve samenleving (meer respect voor natuur) Meer kwalitatief groen (diversiteit in flora en fauna) Minder verharding Bewustwording Landbouw bewuster laten boeren (biodiversiteit) Cultuurhistorie behouden en versterken = meebewegen Groen als gezamenlijk bezit Leegstaande panden benutten voor groen
minder dan 1 meter meer dan 1 meter
Meer in de beleidskaders laten vastleggen dat een bepaald percentage groen is/ of via groen wordt opgevangen Acceptatie van ‘overlast’ door nieuwe soorten / minder netheid Natuurinclusief bouwen als norm Ook meenemen bij bijvoorbeeld aanvraag omgevingsvergunning Voorlichting voor bewustwording (o.a. jongeren) – NME centrum hiervoor gebruiken Goede voorbeeld geven
meer dan 2 meter meer dan 3 meter
Behouden van groen en aankopen van grond
Verbieden van teveel verharding in tuinen in bestemmingsplan/omgevingsplan Robuust groen: minder onderhoud
Wat moet er nu gebeuren?
N Klimaatadaptatie De Liemers, P20-0022 Overzichtskaart Zevenaar-Centraal 29-01-2020, versie ZV-C.1.0
Boeren helpen Maaibeleid aanpassen – minder behoefte onderhoud Natuurinclusief bouwen: voorzieningen in nieuwbouwwoningen voor fauna Subsidie waterschap voor duurzame inrichting van tuin+huis / openbare ruimte Beheermaatregelen aanpassen NME behouden (natuur, milieu en educatie) Akkerranden natuurlijk inrichten Niet inbreiden: ruimte benutten voor groen in de stad. Of toelaten hoogbouw
5
Klimaatbestendigheid Klimaat adaptief ontwerpen bereidt een gemeente voor op de toekomst waarbij onder andere droogte, hittestress en wateroverlast beperkt wordt. Tevens wordt de waterhuishouding van steeds groter belang en kan opvang en hergebruik van regenwater bijdragen aan een beter klimaat. Sub-indicatoren: Waterhuishouding Waterkwaliteit Hittestress Droogte Hinder Waar kan je aan denken? Houdt de gemeente rekening met (het herstel van) de waterkwaliteit? Op welke wijze wordt het water vastgehouden in de gemeente? Worden er maatregelen genomen om hittestress te voorkomen of te beperken? Zijn er maatregelen om (licht, lucht, geur- en geluid) hinder te voorkomen of te reduceren?