20210323-rv-herstelplan-westervoort-2021-bijlage-5-lijst-niet-overgenomen-bezuinigingen.docx

Inmiddels is dit voor de meest actuele planning nogmaals doorgerekend. Met Variant 1 lopen de besparingen tussen 2021 en 2023 op van € 15.780,- naar € 17.600,-. Vanaf 2024 is er geen besparing meer. Uiteraard levert Variant 2 een hogere besparing op, namelijk van € 15.780,- in 2021 naar € 44.971,- vanaf 2023.

Alle aan de Mosterdhof gelinkte budgetten en wanneer deze vrij komen - binnen de aangepaste investeringsplanning - staan in figuur 1 weergegeven.

Figuur 1: budgetten Mosterdhof begin 2021

Op dit moment is dus ongeveer 1,8 miljoen Euro beschikbaar voor het mee-uitvoeren van het ‘’Wijkontwikkelingsplan Mooi Mosterdhof 2019-2030’’. Hieronder valt ook het verder brengen van het winnende het plan ‘’Mosterdhof 2050, wijk aan de dijk’’ uit de landelijke ontwerpprijsvraag Panorama Mosterdhof. Zoals bekend zijn we inmiddels met Vereniging van de Wijk en andere wijkcoalitiegenoten waaronder de provincie Gelderland en het Rivierklimaatpark IJsselpoort in gesprek over hoe we (onderdelen uit) dit plan kunnen realiseren. Het winnende ontwerpteam Barzilay+Ferwerda ondersteunt ons hierbij. De Mosterdhof is bestaand beleid en daarvoor was eerder geen uitgavestop afgekondigd. Zodoende zijn voor 2021 reeds verplichtingen aangegaan. De omvang hiervan bedraagt nu € 151.880,-. De kredietlasten hiervan bedragen vanaf 2022 jaarlijks € 8.586,-. Deze lasten lopen in beide varianten dus gewoon door net als de uitgaven ten laste van het investeringskrediet in 2020 (vanaf 2021 jaarlijks € 3.109,-). In Variant 2 kunnen de aangegane verplichtingen voor ongeveer 40% worden gedekt uit de bestemmingsreserve. In de VJN 2019 heeft de raad verondersteld ongeveer 2,5 miljoen Euro in bestaande budgetten en subsidies te kunnen vinden. De speurtocht hiernaar heeft helaas onvoldoende opgeleverd waardoor de uitvoering van wijkontwikkelingsplan extra onder druk is komen te staat.

Dat geldt zeker als er nu weer budgetten geheel of gedeeltelijk moeten worden ingeleverd. Met name het wegvallen van de koppeling met de vervanging van de riolering, omdat deze in uitzonderlijk goede staat bleek, is een aderlating voor het project geweest. Een aanzienlijke werkmet-werk-kans is zo vervallen. Figuur 1 geeft inzicht in de bestaande budgetten. Tot nu toe is slechts een provinciale subsidie van in totaal € 50.000,- van het programma Wijk van de Toekomst haalbaar gebleken. Op dit moment is nog geen aanvullende financiering gevonden en wordt nu dus ook gekeken naar wat wel en niet haalbaar is binnen de beschikbare budgetten ter hoogte van ongeveer 1,8 miljoen Euro. Met andere woorden de ambities moeten al omlaag en we zitten echt al op een minimum. Additionele besparingen worden dan ook vanuit ambtelijk oogpunt als niet wenselijk ervaren. Risico’s De Mosterdhof is bestaand beleid. Zeker sinds 2013 heeft de wijkraad MSWOK aandacht gevraagd voor de leefbaarheid in de Mosterdhof. Dit heeft er uiteindelijk toe geleid dat de Mosterdhof in

het Coalitieakkoord Westervoort 2018-2022 is benoemd als wijk waar gedurende deze bestuursperiode onze eerste aandacht naar uitgaat. Vervolgens is de Mosterdhof ook in de Voorjaarsnota 2018 en Begroting 2019-2022 opgenomen, evenals de opvolgende voorjaarsnota’s en begrotingen. Eind 2018 is begonnen met de uitvoering van dit speerpunt. Met behulp van intensieve bewonersparticipatie is in april 2019 het wijkontwikkelingsplan opgeleverd. In de voorjaarsnota/begroting van dat jaar is extra budget ter hoogte van 1 miljoen Euro vrijgemaakt voor de realisatie hiervan. Het nu stopzetten van de al ingang gezette wijkontwikkeling is een serieus risico voor ons imago als betrouwbare overheid en samenwerkingspartner. Eind 2019 is onder de vlag van het College van Rijksadviseurs de ontwerpprijsvraag Panorama Mosterdhof uitgeschreven. In september 2020 werd het winnende ontwerpteam bekend. Hier is ook veel media-aandacht voor geweest. We liggen daarmee onder een vergrootglas. Ook is van deze ontwerpprijsvraag een fraai magazine verschenen met alle zeven deelnemende locaties, hun (winnende) plannen en een aantal analyses door toonaangevende deskundigen: Panorama Lokaal Magazine. Nu stoppen met de wijkontwikkeling doet ook geen recht aan de hooggespannen verwachtingen van de Mosterdhoffers, de wijkcoalitiepartners (waaronder de provincie Gelderland) en ook het College van Rijksadviseurs.

Vanuit dit college hebben we begrepen dat Westervoort de koploper is - binnen de landelijke groep van zeven Panorama Lokaal gemeenten in de uitwerking van de plannen als gevolg van de landelijke ontwerpprijsvraag. Met Variant 1 kan een vervolg worden gegeven op de ontwerpprijsvraag en met Variant 2 niet. Daarnaast betreft het een aantal zaken die planningstechnisch en/of onderhoudstechnisch echt noodzakelijk zijn zoals onderhoud van speelvoorzieningen, groen- en verhardingsstructuren en de realisatie van een goede afvalverzameling (dit budget bedraagt samen € 508.676,-). De budgetten voor deze IBOR-onderdelen bedragen naar verluidt al 30% van de gewenste omvang. De provincie heeft dan ook aangeven dat verdere besparingen hierop irreëel zijn omdat ze tot kapitaalvernietiging leiden. Het groenbudget (€ 20.000,-) voor de Mosterdhof blijkt eind 2020 zelfs geheel weg te zijn bezuinigd. Mede als gevolg van eerdere bezuinigingen is het bijzondere karakter van de wijk met Rijkspredicaat ‘Experimentele woningbouw’ sleets geraakt. Dit heeft ook gevolgen voor leefbaarheid en bewonersparticipatie. Het nu opgebouwde vertrouwen in lokale overheid krijgt een grote deuk wanneer de plannen worden opgeschort of helemaal stopgezet.

Ook het voorsorteren op de energietransitie waaronder klimaatadaptatie (dit budget bedraagt samen € 386.000,- inclusief subsidie) en uiteraard het verbeteren van de leefbaarheid is keihard nodig. We kunnen de ontstane kruisbestuivingen binnen de wijkontwikkeling en de meer landelijke opgaven niet laten liggen. Nu is er energie in de wijk en de wijkcoalitie. Nu is het moment om door te pakken in plaats van af te stellen! Dit alles pleit voor Variant 1 als voorkeursvariant in plaats van Variant 2. Momenteel wordt de globale raming uit 2019 door het ontwerpteam Barzilay+Ferwerda aan de hand van hun winnende plan geactualiseerd. Ook de subsidioloog van 1Stroom onderzoekt momenteel nadere subsidiekansen aan de hand van dit ontwerp. Eind februari 2021 komen de conceptresultaten beschikbaar. Wellicht dat hiermee een andere variant in beeld komt.

Financieel effect (Besparingsbedrag) In de Voorjaarsnota van 2019 is uitgegaan van een gefaseerde oplevering vanaf 2022 en een gelijkmatige verdeling van het investeringskrediet ter hoogte van 1 miljoen Euro over openbaar groen en wegen. Dit leverde de volgende reeks kapitaallasten op: € 18.889,- in 2021, € 37.778,- in 2022 en € 57.667,- vanaf 2023. Door deelname aan de ontwerpprijsvraag Panorama Lokaal en met name de Coronacrisis verschuift de start van de gefaseerde uitvoering naar 2023. De aangepaste investeringsplanning levert voor Variant 1 het volgende beeld op. Het onderstaande overzicht geeft overigens een compleet overzicht, dus ook van budgetten die in andere formats in zijn geheel worden beschouwd.

Figuur 2: kapitaallastenoverzicht budgetten Mosterdhof – Variant 1

Hieronder zijn de financiële verschillen tussen beide varianten inzichtelijk gemaakt. 2021

2022

2023

2024

Besparingen Variant 1

15.780

16.296

17.660

135

Besparingen Variant 2

15.780

26.082

44.971

44.971

Begroting 2021-2024 Baten

-

-

-

-

Lasten Variant 1

3.109

21.482

39.007

56.532

Lasten Variant 2

3.109

11.696

11.696

11.696

Hoe beïnvloedt dit voorstel het welbevinden van inwoners, verenigingen en ondernemers/bedrijven? Afgelopen jaren is er veel tijd, geld en energie gestoken om het vertrouwen van de Mosterdhoffers in de gemeente terug te winnen. Eerdere verbeterprojecten vanuit de gemeente liepen namelijk in de beleving van de wijk nergens op uit. Indien besloten wordt tot Variant 2 leidt dit zeker tot ongenoegen en draagvlakverlies onder de inwoners. De gemeente heeft immers sinds de Voorjaarnota uit 2018 wederom verwachtingen gewekt om de leefbaarheid voor jong en oud te verbeteren. Voor de actieve Mosterdhoffers, waaronder de bestuursleden van de Vereniging van de Wijk, wordt het een hele bittere pil als de wijkontwikkeling wordt stopgezet. Ook zij hebben veel tijd en energie in het wijkontwikkelingsproces en de relatie met de gemeente gestoken. Zo heeft de Vereniging van de Wijk onlangs nog “Auto van de Straat” binnengesleept. Dit is een initiatief voor elektrische deelauto’s van Natuur & Milieu en de provincie Gelderland. We komen volkomen onbetrouwbaar over als we nu niet gaan waarmaken waar we ons in het begin voor hebben hard gemaakt. Ook onze samenwerking binnen de wijkcoalitie Panorama Mosterdhof bestaande uit onder meer provincie Gelderland, Rivierklimaatpark IJsselpoort, Waterschap Rijn en IJssel, Vivare en Vereniging van de Wijk verliest aan geloofwaardigheid.

Met hen, Vattenfall Warmte en Liander is eind 2020 nog de Intentieverklaring Wijk van de Toekomst overeengekomen, met als doel de Mosterdhof warmtetransitiegereed te maken en vol voor de wijkontwikkeling te gaan. Hiermee is overigens een budget van € 40.000,- benodigd i.v.m. cofinanciering in het kader van het provinciale programma Wijk van de Toekomst. Dit sluit aan op de wettelijke taken op het gebied van verduurzaming en klimaatadaptatie. Die € 40.000,- zit ook in het totaalbedrag van aangegane verplichtingen gelet op de afspraken in de hierboven genoemde intentieverklaring. Hiermee kan de subsidieaanvraag Wijk van de Toekomst, fase 2, verder worden afgerond. Sinds oktober 2020 werkt het ontwerpteam Barzilay+Ferwerda in samenwerking met de wijkcoalitie aan een concretisering van hun winnende plan ‘Mosterdhof 2050, wijk aan de dijk’ in de vorm van een uitvoeringsprogramma. Daarmee zijn ook naar het ontwerpteam - dat een aanzienlijke voorinvestering heeft gedaan tijdens de ontwerpprijsvraag van december 2019 verwachtingen gewekt. Dit uitvoeringsprogramma - met 16 projecten en 7 pilots - is overigens nagenoeg gereed. De volgende stap in het proces is een bestuurlijke bijeenkomst (eind maart/begin april) om commitment voor het vervolg op te halen bij de wijkcoaltie en waarbij ook het College van Rijksadviseurs een rol heeft.

Een aantal projecten en pilots is inmiddels opgestart en worden in 2021 tot uitvoering gebracht. Een voorbeeld hiervan is het afvalplaatstenplan dat echt niet langer kon worden uitgesteld. Tot slot, het is belangrijk om de opgedane ervaringen met de wijkaanpak in de Mosterdhof, met burgerparticipatie en de integrale samenwerking met coalitiepartners, te blijven zien als een duurzame investering in een andere manier van werken. Mede in relatie tot de komst van de Omgevingswet en de wettelijke verplichtingen op het gebied van klimaat en energie is deze gemeentelijke aanpak goed bruikbaar voor vergelijkbare wijken in de toekomst. De Mosterdhof fungeert hiermee als waardevolle proeftuin. Ook voor het landelijke netwerk Panorama Lokaal!

3. Circulaire economie Programma

3

Taakveld

Milieubeheer

Activiteit en kostensoort

6255 Circulaire Economie

Portefeuillehouder

Hans Breunissen

Voorstel Geen bezuiniging doorvoeren vooruitlopend op structurele compensatie door het Rijk om te voorkomen dat wettelijke taken niet langer uitvoerbaar zijn. Onderbouwing voorstel Het programma Circulaire Economie is één integraal programma dat uitgevoerd wordt voor de gemeenten Duiven en Westervoort. In 2018 hebben wij het adviesbureau Over Morgen laten doorrekenen wat de kosten voor de gemeenten zijn voor wat betreft hun regisserende en faciliterende rol in het kader van de energietransitie. De conclusie van Over Morgen was: € 714.000,-/jaar (Duiven en Westervoort samen in de verhouding 63%/37%). Dit sluit nauw aan bij het kengetal dat de VNG later heeft doorgerekend van €17,-/inwoner. Na aftrek van bedrijfsvoeringskosten was er in voor 2020 aanvankelijk €398.000,- ter beschikking waarvan het aandeel van Westervoort € 147.000,- bedroeg. Middels de voorjaarsnota 2020 is €100.000,- op het budget bezuinigd, waarmee het totaalbudget op €298.000,- kwam. Het aandeel Westervoort in dit budget bedraagt €110.000,-. Inmiddels is het onderzoek door de Raad voor Openbaar Bestuur (ROB) ‘Uitvoeringskosten van het Klimaatakkoord voor decentrale overheden in 2022 – 2030’ afgerond en is het advies van het ROB ‘Van Parijs naar Praktijk, bekostiging en besturing van de decentrale uitvoering van het klimaatakkoord’ bekend.

Het ROB concludeert dat er 28 nieuwe of (sterk) geïntensiveerde taken voor gemeenten zijn in het kader van de energietransitie en dat kleine gemeenten, voor de invulling van hun rol 8-9 (extra) fte nodig hebben en dat er daarnaast substantiële materiele kosten zijn, vooral voor technisch onderzoek. Het ROB adviseert het Rijk om gemeenten hier structureel voor te compenseren. Het is niet de verwachting dat een demissionair kabinet hier een beslissing over zal nemen. Voor de uitvoering van onderstaande wettelijke taken (groslijst) verwachten wij, voor de gemeente Westervoort, in de periode 2021-2025 minimaal benodigd te hebben: -

Transitie Visie Warmte/transitie gereed maken bebouwde omgeving opstellen/periodiek herzien/uitvoeren: €50.000,-/jaar Energieloket € 1/inwoner = €16.000,-/jaar Laadinfrabeleid: opstellen/periodiek herzien/uitvoering € 7.500,-/jaar RES opstellen/periodiek herzien/uitvoering: € 10.000,-/jaar

- Regierol bedrijven(terreinen): €10.000,- Voorlichting/communicatie/participatie € 1/inwoner = €16.000,-/jaar - Totaal: €109.500,Risico’s

Financieel effect (Besparingsbedrag)

2021

2022

2023

2024

-

-

Meerjarenbegroting Besparingsbedrag Begroting 2021-2024 Baten

-

-

Lasten Hoe beïnvloedt dit voorstel het welbevinden van inwoners, verenigingen en ondernemers/bedrijven?