Veiligheidsanalyse gemeente Westerveld 2022

VEILIGHEIDSANALYSE 2022 Integraal veiligheidsplan 2023-2027

Afdeling: openbare orde & veiligheid Portefeuillehouder: burgemeester H. Jager

1

Inleiding Voor u ligt de veiligheidsanalyse 2022 van de gemeente Westerveld. Deze analyse geeft een beeld van de ontwikkelingen op de hierna genoemde onderwerpen op het gebied van veiligheid in de gemeente Westerveld. De analyse vormt de basis voor de prioriteiten voor het nieuwe integraal veiligheidsplan 2023-2027. Gemeente Westerveld ligt in Zuidwest-Drenthe. De gemeente bestaat voor het grootste deel uit agrarisch terrein, bos en open natuurlijk terrein. De gemeente bestaat uit 26 dorpskernen en telde op 1 januari 2022 19.860 inwoners. Veiligheid is een begrip dat de publieke en politieke agenda bezig houdt. Het veiligheidsdomein is constant in beweging. De afgelopen jaren hebben verschillende ontwikkelingen plaatsgevonden die effect hebben op het integraal veiligheidsbeleid van gemeenten, zoals de opkomst van ondermijnende criminaliteit en de inzet van buurtpreventie via buurt WhatsApp groepen. De media besteedt veel aandacht aan veiligheid. Dit laat zien dat wij als samenleving veel waarde hechten aan onze veiligheid. Dit is niet gek, want veiligheid is niet alleen heel persoonlijk maar ook een basisvoorwaarde voor het goed functionerende rechtstaat. Veiligheid is complex en de waarde die wij hechten aan veiligheid veranderd door sociale veranderingen constant.

Voorbeelden van deze veranderingen zijn; internationalisering, individualisering, informalisering, informatisering en intensivering. Op gemeentelijk niveau houdt het begrip veiligheid ook de publieke en politieke agenda bezig en besteden wij veel aandacht aan hoe wij de veiligheid van onze inwoners kunnen waarborgen. Het begrip veiligheid is een breed en subjectief begrip. Om veiligheid binnen de gemeente te kunnen meten, wordt veiligheid belicht vanuit vier kernonderdelen; • • • •

Objectieve veiligheid is een gemeten niveau op een vooraf vastgestelde schaal van veiligheid. Wat men meet zijn uiterlijk waarneembare maatschappelijke verschijnselen; Subjectieve veiligheid is de mate waarin mensen zich veilig voelen. Subjectieve veiligheid is een persoonlijke beleving; Sociale veiligheid verwijst naar de mate waarin mensen beschermd zijn en zich beschermd voelen tegen persoonlijk leed door misdrijven (criminaliteit), overtredingen en overlast door anderen; Fysieke veiligheid is de mate waarin mensen beschermd zijn en zich beschermd voelen tegen persoonlijk leed door ongevallen en tegen onheil van niet-menselijke oorsprong.

Leeswijzer De veiligheidsanalyse is opgesteld aan de hand van de methode Kernbeleid Veiligheid, een instrument dat afkomstig is van de Vereniging voor Nederlandse Gemeenten (VNG). Hierin worden 5 veiligheidsvelden benoemd, waarbinnen diverse veiligheidsthema’s worden onderscheiden. Het gaat om de volgende veiligheidsvelden: (1) Veilige woon- en leefomgeving (2) Bedrijvigheid en veiligheid (3) Jeugd en veiligheid (4) Fysieke veiligheid (5) Integriteit en veiligheid In de veiligheidsanalyse wordt per veiligheidsthema beschreven hoe de cijfers, hoofdlijnen en trends eruit zien. Daarnaast wordt aandacht besteed aan de huidige aanpak voor de desbetreffende problematiek. In hoofdstuk 1 wordt het veiligheidsveld veilige woon- en leefomgeving behandeld. Bedrijvigheid en veiligheid komt in hoofdstuk 2 aan bod, waarna vervolgens in hoofdstuk 3 jeugd en veiligheid centraal staat. Het veiligheidsveld fysieke veiligheid komt in hoofdstuk 4 aan bod en tenslotte wordt het veiligheidsveld integriteit en veiligheid behandeld in hoofdstuk 5. 2

Methodiek Om te komen tot een gedegen veiligheidsanalyse is er op verschillende manieren informatie vergaard. Om inzicht te krijgen in zowel de subjectieve als de objectieve veiligheid is het belangrijk om niet alleen aandacht te besteden aan feitelijkheden en waarneembare situaties, maar ook mensen te bevragen naar hun gevoelens met betrekking tot veiligheid. Veiligheidsmonitor 2021 De Veiligheidsmonitor 2021 is daarin een belangrijke bron van input geweest bij het inzichtelijk maken van de subjectieve veiligheid. Dit is een terugkerend bevolkingsonderzoek naar veiligheid, leefbaarheid en slachtofferschap onder de inwoners van de gemeente Westerveld. Dit onderzoek wordt uitgevoerd in opdracht van het ministerie van Justitie en Veiligheid, het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS), gemeenten en politie. In dit onderzoek worden de jaren 2013, 2017 met het jaar 2021 vergeleken. Voor de veiligheidsmonitor is door het CBS een aselecte steekproef getrokken van 1.953 inwoners 1 uit de Basisregistratie Personen (BRP) van de gemeente Westerveld. In totaal hebben 697 van de 1.953 geselecteerde inwoners een volledige vragenlijst ingevuld. Dit komt neer op een respons van 35,7 procent. Het landelijke responspercentage van de Veiligheidsmonitor 2021 bedraagt 31,7 procent. Er hebben 42 inwoners van Westerveld deelgenomen aan de landelijke Veiligheidsmonitor.

Deze zijn toegevoegd aan het respondentenbestand. De totale respons in Westerveld komt daarmee uit op 739. De gegevens van dit onderzoek zijn uitgesplitst naar de 4 kernen van de gemeente; Diever, Dwingeloo, Havelte en Vledder. Deze verdeling is aangebracht om te onderzoeken of er verschillen bestaan tussen de gebieden binnen de gemeente Westerveld. Politiestatistieken Het tweede middel zijn de Politiestatistieken. Hiermee kan een goed beeld worden geschetst van de objectieve veiligheid, ofwel; de geregistreerde feiten. De politiestatistieken voor Westerveld over 2018 t/m 2021 worden in deze veiligheidsanalyse mee genomen. Belangrijk om in acht te nemen, is dat deze gegevens een vertekend beeld kunnen geven, doordat men afhankelijk is van de aangiftebereidheid van inwoners. In het kader daarvan dienen de cijfers dus als indicatie van de problematieken en moeten als zodanig worden geïnterpreteerd. Het laatste middel dat is ingezet, is het opvragen van statistieken bij verschillende ketenpartners. Voorbeelden van deze statistieken die zijn opgevraagd, zijn cijfers van het bureau HALT, GGD en de veiligheidsregio Drenthe. Ter verdieping op de verzamelde informatie zijn er interviews gehouden met interne en externe sleutelfunctionarissen om de context achter de cijfers te duiden. Hierin worden ook de huidige aanpakken per veiligheidsthema in beeld gebracht.

Na het opleveren van de veiligheidsanalyse worden de prioriteiten opgenomen in het integraal veiligheidsplan 2023-2027.

1

Het betreft inwoners van 15 jaar en ouder in particuliere huishoudens. Dit is exclusief inwoners die verblijven in instellingen, inrichtingen en tehuizen 3

Inhoudsopgave

HOOFDSTUK 1 Veilige woon- en leefomgeving 1.1 Sociale kwaliteit………………………………………………………………………….…5 1.2 Fysieke kwaliteit……………………………………………………………………………9 1.3 Objectieve veiligheid………………………………………………………………………13 1.4 Subjectieve veiligheid……………………………………………………………………..14 1.5 Huidige aanpak veilige woon- en leefomgeving………………………………………..16

HOOFDSTUK 2 Bedrijvigheid en veiligheid 2.1 Veilige winkelgebieden & bedrijventerreinen……………………………………………19 2.2 Veilig uitgaan & evenementen……………………………………………………………20 2.3 Veilig toerisme………………………………………………………………………….…..21 2.4 Huidige aanpak bedrijvigheid en veiligheid……………………………………………..22

HOOFDSTUK 3 Jeugd en veiligheid 3.1 Jeugdoverlast………………………………………………………………………………23 3.2 Jeugdcriminaliteit…………………………………………………………………………..23 3.3 Jeugd, alcohol en drugs…………………………………………………………………..24 3.4 Veilig in en om de school………………………………………………………………....25 3.5 Huidige aanpak jeugd en veiligheid………………………………………….…………..25

HOOFDSTUK 4 Fysieke veiligheid 4.1 Verkeersveiligheid…………………………………………………………………………26 4.2 Brandveiligheid…………………………………………………………………………….28 4.3 Externe veiligheid………………………………………………………………………….29 4.4 Rampenbestrijding en crisisbeheersing…………………………………………………30 4.5 Huidige aanpak fysieke veiligheid………………………………………………………..31

HOOFDSTUK 5 Integriteit en veiligheid 5.1 Radicalisering en polarisatie……………………………………………………………...32 5.2 Georganiseerde criminaliteit……………………………………………………………...33 5.3 Veilig publieke taak………………………………………………………………………..36 5.4 Ambtelijk en bestuurlijke integriteit………………………………………………………36 5.5 Huidige aanpak integriteit en veiligheid…………………………………………………37

HOOFDSTUK 6 6 Beeld per veiligheidsthema gemeente Westerveld…………...………………………….………..38 6.1 Landelijke Veiligheidsagenda 2023-2026…………………………………………………………42 6.2 Regionaal Beleidsplan 2020 – 2023………….……………………………………………………42 6.3 Coalitieprogramma Westerveld Bouwen aan de toekomst’ 2022-2026..………………………43 6.3 Samenwerking ketenpartners………………………………………………………………...…….44

4

Veiligheidsveld 1: Veilige woon- en leefomgeving In dit veiligheidsveld staat veiligheid en leefbaarheid in de buurt, wijk en straat centraal. Dit veiligheidsveld wordt ingedeeld in de volgende vier veiligheidsthema’s: sociale kwaliteit, fysieke kwaliteit, objectieve veiligheid en subjectieve veiligheid. De leefbaarheid van een buurt komt voornamelijk tot uitdrukking in de eerste twee indicatoren, de veiligheid van een buurt wordt duidelijk aan de hand van de laatste twee indicatoren.

1.1 Sociale kwaliteit De sociale kwaliteit van een buurt, wijk, kern wordt sterk beïnvloed door ‘intermenselijke relaties’. Belangrijke ‘positieve’ aspecten zijn betrokkenheid van bewoners bij de buurt, de kwaliteit van sociale netwerken, informele sociale controle, samenredzaamheid, e.d. De sociale kwaliteit kan onder druk komen te staan door verschijnselen als woonoverlast, burengeruchten, multi probleemgezinnen/-huishoudens, overlast gerelateerd aan illegale bewoning, drank- en drugsoverlast of overlast van zwervers.

Tabel 1 - uitkomsten Veiligheidsmonitor 2021 sociale cohesie (schaalscore 0-10) Figuur 1.1, Stellingen sociale cohesie in Westerveld

Figuur 1 - Stellingen Veiligheidsmonitor 2021 over sociale cohesie

In figuur 1 valt te zien dat negen op de tien inwoners van Westerveld (87%) de huissleutel aan de buren durft te geven wanneer ze lang weggaan. Ongeveer eenzelfde percentage (85%) vindt dat de mensen in de buurt op een prettige manier met elkaar omgaan. De enige negatief geformuleerde stelling: ‘De mensen kennen elkaar in deze buurt nauwelijks’, wordt door iets meer dan een op de tien inwoners (11%) onderschreven. Bijna driekwart (73%) zegt het hiermee (helemaal) oneens te zijn. Kijkend naar tabel 1 bedraagt in 2021 de schaalscore voor sociale cohesie een 7,1 in Westerveld. Als we dit uitsplitsen op kern niveau dan scoort Diever een 7,1, Dwingeloo 7,2, Havelte 7,1 en Vledder een 7,0. Inwoners van Westerveld zijn positiever over de sociale cohesie in hun buurt dan in Meppel (6,6), het basisteam (6,8), de veiligheidsregio (6,7) en Nederland (6,4). Zij durven vaker de huissleutel aan buren te geven bij langere afwezigheid, vinden vaker dat mensen in de buurt op een prettige manier met elkaar omgaan, en wonen vaker in een gezellige buurt waar mensen elkaar helpen. Ook hebben inwoners van Westerveld vaker contact met andere buurtbewoners en geven zij minder vaak aan dat mensen in de buurt elkaar nauwelijks kennen. Inwoners van Westerveld zijn vaker tevreden over de bevolkingssamenstelling in de buurt dan in de veiligheidsregio en Nederland.

Zij voelen zich vaker thuis in de buurt dan in Meppel, de veiligheidsregio en Nederland. In Westerveld durven inwoners vaker dan in Meppel en Nederland mensen in de buurt aan te spreken op onwenselijk gedrag.

5

Inwoners van de kernen, Havelte, Dwingeloo, Vledder en Diever hebben een vergelijkbare waardering voor de sociale cohesie. Er zijn wel enkele verschillen tussen de kernen in de waardering van de onderliggende stellingen bij sociale cohesie.

Tabel 2 - Stellingen Veiligheidsmonitor 2021 schaalscore sociale cohesie per kern (percentage (helemaal) mee eens)

1.1.1 Sociale overlast In de Veiligheidsmonitor 2021 is gevraagd naar zeven vormen van sociale overlast die in de buurt voor zouden kunnen komen. Figuur 2 geeft weer hoe vaak deze vormen van sociale overlast voorkomen. Figuur 3 toont het percentage inwoners dat veel overlast ervaart van vormen van sociale overlast.

Figuur 2 - Sociale overlast

Figuur 3 - Sociale overlast (percentage ervaart zelf veel overlast)

In Westerveld geeft bijna één op de zeven inwoners (14%) aan dat overlast door buurtbewoners wel eens voorkomt, terwijl 2 procent van de inwoners hiervan zelf veel overlast ervaart. Rondhangende jongeren komen volgens iets meer dan een op de tien inwoners (11%) wel eens voor in de buurt; vrijwel niemand ervaart hiervan zelf veel overlast. Een vergelijkbaar percentage (9%) noemt het voorkomen van overlast door dronken mensen op straat. Zes procent noemt overlast door verwarde personen. Zowel drugshandel, als drugsgebruik en het lastigvallen van mensen op straat komen volgens minder dan vier procent van de inwoners voor. In tabel 3 valt te zien dat slechts 2% van de inwoners van Westerveld veel overlast ervaarde door sociale overlast. Hiermee is de ervaren sociale overlast lager dan in alle andere referentiegebieden.

Tabel 3, Sociale overlast over de periode 2013-2021 (percentage ervaart veel overlast)

6

Overlast 300 250 200 150 100 50 0

267 215 175 136 13 15 11 16

41 33 34 28

47 57

77 91

70 72

Burengerucht Drugs/drankove Verkeersoverlast (relatieproblem rlast en)

115100 50

75 67

Overlast

Geluid

verwarde personen

2018

13

41

47

136

70

50

2019

15

33

57

175

72

75

2020

11

34

77

267

115

67

2021

16

28

91

215

100

93

2018

2019

2020

93

2021

Politiestatistieken overlast gemeente Westerveld 2018 t/m 2021. Bron: Basisteam politie Zuidwest Drenthe.

1.1.2 Politiestatistieken overlast: Het aantal meldingen burengerucht en verwarde personen is tussen 2018 en 2021 toegenomen. Deze laatste is een landelijke trend. Verward gedrag kan eveneens tot uiting komen in burengerucht. De cijfers zeggen echter niet perse iets over het áántal verwarde personen; het komt vaak voor dat van één persoon meerdere meldingen veroorzaakt. Dit betreft depressieve en psychotische mensen tot mensen die Alzheimer hebben. Door de lange wachtlijsten merk je bijvoorbeeld dat mensen langer thuis moeten wonen, terwijl dat eigenlijk niet meer kan. Een stijging was te zien onder overlast en geluid alhoewel het laatste jaar weer een daling is waar te nemen. Een oorzaak van de stijging is volgens politie te wijten aan de corona pandemie die begin 2020 in Nederland uitbrak. Om het virus te beteugelen hebben we te maken gehad met verschillende lockdowns in 2020 en 2021 en de avondklok die werd ingesteld. De horeca, scholen en winkels moesten de deuren voor publiek voor bepaalde tijd sluiten. Het advies was om zoveel mogelijk thuis te blijven en mede hierdoor zie je een stijging in de overlast cijfers. Dit was eveneens een landelijk trend. In Zuidwest- Drenthe zien we dit eveneens terug, dat de overlast cijfers omhoog geschoten zijn ten tijden van de corona pandemie.

Wat we terug krijgen van politie is dat over de hele breedte van burengerucht, overlast en geluid een relatie heeft met omwonende/buren die last van elkaar hebben. Tot op heden is hier nog geen sluitende, integrale aanpak voor. Alle ingrediënten zijn aanwezig om woonoverlast aan te pakken, echter mist de integrale samenwerking op dit gebied om zaken niet verder te laten escaleren. Verkeersoverlast daarentegen is afgenomen. Dit is weer af te leiden van het zoveel mogelijk beperken van reisbewegingen ten tijde van de pandemie. Wat daarentegen op valt in de Veiligheidsmonitor 2021 is dat in Westerveld verkeersoverlast, te hard rijden, volgens inwoners het vaakst voor komt. Iets meer dan driekwart van de inwoners (76%) geeft aan dat in hun buurt wel eens te hard gereden wordt en twee op de tien ervaren hiervan zelf veel overlast. In hoofdstuk 4 ‘fysieke veiligheid’ wordt verkeersveiligheid breder behandelt. Vuurwerkoverlast komt niet terug in de tabel politiestatistieken. Daarover kunnen we zeggen dat over de jaren 2018 t/m 2021 er alleen in het jaar 2019 twee registraties hebben plaatsgevonden. Nu is de traditie in Westerveld om voornamelijk carbid te schieten tijdens de jaarwisseling. De afgelopen jaren was de schade aan gemeentelijke eigendommen door vuurwerk minimaal te noemen in onze gemeente.

7

In het kader van burenruzies is er begin 2019 buurtbemiddeling opgestart, dit wordt gecoördineerd door Welzijn MensenWerk. In de Veiligheidsmonitor 2021 zijn aanvullende vragen gesteld over overlast van buren. Iets meer dan twee op de tien inwoners van Westerveld heeft wel eens overlast van de buren (22%). Drie procent ondervindt vaak overlast van hun buren, 19 procent soms. De overlast van buren is in Westerveld lager dan in Meppel (32%) en vergelijkbaar met Midden-Drenthe (24%)

Figuur 2, Heeft u weleens overlast van uw buren? (percentage vaak/som)

Figuur 1, Om welk soort overlast gaat het dan? (percentage soms/vaak overlast)

De meest voorkomende soort overlast door buren in Westerveld is geluidsoverlast. Ruim zeven van de tien inwoners die soms of vaak overlast ervaren geven dit aan. Overlast door huisdieren wordt door bijna drie op de tien genoemd (29%), gevolgd door stankoverlast (24%). Overige soorten van burenoverlast komen in Westerveld bij minder dan tien procent voor. Een op de zeven (15%) geeft aan dat het gaat over andere vormen van overlast. Op de vraag had u al eens gehoord van buurtbemiddeling? Geeft ruim de helft van de inwoners van Westerveld aan al eens gehoord te hebben van Buurtbemiddeling. Van de inwoners weten ruim vier op de tien wat Buurtbemiddeling inhoudt (43%). Negen procent geeft aan dat zij al eens over Buurtbemiddeling gehoord hebben, maar wisten niet wat het inhield. De bekendheid met Buurtbemiddeling is in Westerveld hoger dan in Meppel (44%) en vergelijkbaar met Midden-Drenthe (52%). Van de inwoners van Westerveld die gehoord hadden over Buurtbemiddeling en wisten wat het inhield, zegt vier procent hier wel eens gebruik van gemaakt te hebben. Dit wijkt niet af van Meppel en Midden-Drenthe.

8

1.2 Fysieke (kwaliteit) voorzieningen De fysieke kwaliteit van een buurt, wijk of kern heeft betrekking op de fysieke kenmerken van de woonomgeving. Dit zijn onder andere de inrichting, het onderhoud en beheer van de openbare ruimte. Inbreuk op de fysieke kwaliteit maken onder meer vernielingen, graffiti, zwerfvuil en andere tekenen van verloedering.

Figuur 3 - Tevredenheid fysieke voorzieningen

Tabel 4 - Schaalscore fysieke voorzieningen over de periode 2013-2021

Zie figuur 2, driekwart van de inwoners van Westerveld (74%) is (heel) tevreden over de straatverlichting in hun buurt. Iets meer dan zes op de tien inwoners (61%) zijn (heel) tevreden over het onderhoud van stoepen, straten en pleintjes. Bijna zes op de tien (58%) zijn (heel) tevreden over het onderhoud van plantsoenen en parken. Met speelplekken voor kinderen in de buurt is ongeveer eenzelfde aandeel (heel) tevreden (56%). Bijna de helft (47%) is (heel) tevreden met de voorzieningen voor jongeren in de buurt. Op een schaalscore van 0-10 scoren de fysieke voorzieningen in Westerveld een 6,5. Dit is vergelijkbaar met alle referentiegebieden. De schaalscore voor de fysieke voorzieningen is in Westerveld in 2021 hoger dan in 2017 (6,1). Tussen 2013 en 2017 was juist sprake van een daling.

9

1.2.1 Fysieke verloedering Een van de problemen waar een woonbuurt mee te maken kan hebben, is fysieke verloedering in de buurt. In de Veiligheidsmonitor zijn daarover vier mogelijke buurtproblemen voorgelegd aan de inwoners. Figuur 3 geeft weer hoe vaak deze buurtproblemen voorkomen en hoeveel inwoners hier veel overlast van ervaren. Figuur 4 toont het percentage inwoners dat veel overlast ervaart van de vier verschijningsvormen van fysieke verloedering.

Figuur 3 - Fysieke verloedering (percentage komt wel eens voor)

Figuur 4 - Fysieke verloedering (percentage ervaart veel overlast)

In Westerveld is hondenpoep volgens inwoners de meeste voorkomende vorm van overlast in de fysieke sfeer. Bijna twee derde (65%) geeft aan dat in de buurt hondenpoep op straat of in de perken wel eens voorkomt. Een op de tien inwoners (10%) ervaart hiervan zelf veel overlast. Rommel op straat komt volgens bijna vier op de tien inwoners van Westerveld (39%) voor, terwijl slechts één procent hiervan zelf veel overlast ervaart. Ruim een op de acht noemt vernieling van straatmeubilair (13%) en vijf procent noemt bekladde muren of gebouwen. Van beide problemen ervaren de inwoners (vrijwel) geen overlast. Inwoners van Vledder ervaren meer overlast door fysieke verloedering dan gemiddeld in de gemeente (15%). Zo ervaren zij meer overlast door hondenpoep dan gemiddeld in de gemeente (14%). 10% van de inwoners van Westerveld ervaart zelf veel overlast van fysieke verloedering in de buurt. Dit is altijd nog lager dan in Meppel (19%), het basisteam (15%), de veiligheidsregio (15%) en Nederland (22%). Alle vormen van fysieke verloedering komen in Westerveld minder vaak voor. Zo ervaren inwoners van Westerveld minder vaak overlast door hondenpoep dan in voorgenoemde referentiegebieden. Ook ervaren zij minder overlast door bekladde muren of gebouwen en van rommel op straat dan in het basisteam, de veiligheidsregio en Nederland.

10

1.2.2 Oordeel over de woonbuurt In de Veiligheidsmonitor 2021 is aan de inwoners van Westerveld ook een aantal algemene vragen voorgelegd over de ontwikkeling van hun eigen woonbuurt. Vindt men dat de eigen buurt in het afgelopen jaar vooruit of achteruit is gegaan? Het oordeel over de ontwikkeling van de woonbuurt wordt uitgedrukt in het aandeel inwoners dat zegt dat de buurt vooruit is gegaan en het aandeel dat vindt dat de buurt achteruit is gegaan (figuur 5). Ook is gevraagd naar een oordeel over hoe prettig men het vindt om in de buurt te wonen over de periode 2013-2021 (tabel 5).

Figuur 4 - Ontwikkeling woonbuurt (percentage)

Tabel 5 - Rapportcijfer prettig wonen in de buurt 2013 t/m 2021

Ongeveer een op de twaalf inwoners van Westerveld (8%) vindt dat de buurt waarin zij wonen in de afgelopen 12 maanden is vooruitgegaan. Hetzelfde percentage is van mening dat hun buurt is achteruitgegaan. De meeste inwoners (80%) vinden dat de buurt gelijk is gebleven. Inwoners van Westerveld geven in 2021 de leefbaarheid in hun buurt gemiddeld een 8,0 als rapportcijfer. Dat is hoger dan in de referentiegebieden, met uitzondering van Midden-Drenthe. Het aandeel inwoners van Westerveld dat vindt dat de buurt waarin zij wonen in de afgelopen 12 maanden is achteruitgegaan, is lager dan in Meppel, het basisteam, de veiligheidsregio en Nederland. In Westerveld is sprake van een stabiel beeld over de periode 2013-2021 wat betreft het rapportcijfer voor prettig wonen in de buurt. Inwoners van Dwingeloo beoordelen de leefbaarheid van de woonbuurt positiever dan gemiddeld in de gemeente (8,2). Daarentegen wordt de leefbaarheid in Vledder minder positief beoordeeld, ondanks het hoge gemiddelde rapportcijfer (7,9). Diever (8,1) en Havelte (8) zitten daar tussen in.

11

Vernieling cq zaakbeschadeging 35 30 25 20 15 10 5 0

29 31

33 27

16 11

5 7

4

1 0 0 0

8 1 1 0

9 4

2

3

0 0

0

Vernieling aan Openlijke Vernieling Vandalisme/bald openbaar geweldpleging overige objecten adigheid gebouw tegen goederen

Vernieling van/aan auto

Vernieling van/aan OV/abri

2018

16

1

4

29

8

0

2019

11

0

1

31

4

0

2020

5

0

1

33

9

3

2021

7

0

0

27

2

0

2018

2019

2020

2021

Politiestatistieken vernieling c.q. zaakbeschadiging gemeente Westerveld 2018 t/m 2021. Bron: Basisteam politie Zuidwest- Drenthe.

1.2.3 politiestatistieken vernieling c.q. zaakbeschadiging: vernielingen van/aan auto’s is in 2021 meer dan gehalveerd ten opzichte van 2018. Dit zien we ook terug onder vandalisme/baldadigheid. Vernieling van/aan openbaar vervoer, openbaar gebouw en openlijke geweldpleging tegen goederen daarvan zijn geen registraties bij de politie bekend over het jaar 2021. Vernieling overige objecten laat een stabiel beeld zien. Dit zijn uiteenlopende vernielingen van hekwerken, fietsen tot aan ingegooide ruiten. Er zijn volgens de politie geen trends in de vernielingen waar te nemen en moeten worden geïnterpreteerd als op zich zelf staande incidenten.

12

1.3 Objectieve veiligheid Hierbij gaat het om verschillende vormen van vermogens- en geweldscriminaliteit die zich in de alledaagse woon- en leefomgeving van bewoners kunnen voordoen. Het betreft zowel ‘veel voorkomende’ als ‘high impact’-criminaliteit. Vermogenscriminaliteit: o.m. woninginbraak, kelderboxinbraak, auto-inbraak, fietsendiefstal, diefstal motorvoertuigen. Geweldscriminaliteit: o.m. bedreiging, mishandeling, openlijke geweldpleging, huiselijk geweld, straatroof.

High Impact Crimes 70 60 50 40 30 20 10 0

59 48 50

41

46

31 29

25 8 8 8 8

11 10 1

6

0 1 1 2

Diefstal/inbraak Diefstal Diefstal/inbraak Diefstal van garage/schuur/t uit/vanaf woning motervoertuigen uinhuis motervoertuigen

8 7

2 4

Diefstal van brom-, snor,fietsen

Overige vermogensdelict en

2018

48

8

11

0

8

59

2019

50

8

10

1

7

41

2020

31

8

1

1

2

46

2021

29

8

6

2

4

25

2018

2019

2020

2021

Politiestatistieken High Impact Crimes gemeente Westerveld 2018 t/m 2021. Bron: Basisteam politie Zuidwest- Drenthe.

1.3.1 politiestatistieken High Impact Crimes: High Impact Crimes (HIC) is een verzamelnaam voor delicten als woninginbraak, overvallen, straatroof en geweldsmisdrijven. De impact van HIC-delicten is groot. Niet alleen voor het slachtoffer, maar ook voor de directe omgeving. Het veiligheidsgevoel in de maatschappij kan door High Impact Crimes worden aangetast. Dit heeft tevens prioriteit binnen de politie. In Westerveld is een dalende trend waar te nemen in het aantal woninginbraken, dit is tevens een landelijke trend volgens de politie. Door de maatregelen van de corona pandemie werden over de gehele breedte minder misdrijven geregistreerd door de politie, waaronder woningbraken. Als we inzoomen op de woninginbraken, komen de vier grotere dorpskernen Vledder, Havelte, Dwingeloo en Diever het meest naar voren komt met name in Vledder en Havelte. Een mogelijke verklaring die de politie geeft hiervoor zijn bendes die rondtrekken door Nederland, ook wel mobiel banditisme genoemd. Kenmerkende handelswijze is dat zij toeslaan, niet ver van de snelwegen en provinciale wegen, om zich vervolgens snel te kunnen verplaatsen. Onder ‘overig vermogensdelicten’ is eveneens gedaald. Dit is tevens een containerbegrip. Als er geen specifieke maatschappelijk klasse aan gekoppeld kan worden valt het onder ‘overig’.

13

High Impact Crimes 45 40 35 30 25 20 15 10 5 0

41 33 27 12

16 14

30

11 0 0 0 0

0 0 0 1

5 3 5 2

Mishandeling

Straatroof

Overval

Zedendelict

12

27

0

0

5

16

33

0

0

3

0

14

41

0

0

5

0

11

30

0

1

2

3 0 1 2

0 0 0 0

Moord/doodsl ag

Openlijk geweld (persoon)

Bedreiging

2018

0

0

2019

1

0

2020

2

2021

3

2018

2019

2020

2021

Politiestatistieken High Impact Crimes gemeente Westerveld 2018 t/m 2021. Bron: Basisteam politie Zuidwest- Drenthe.

1.3.2 politiestatistieken High Impact Crimes: De indicator doodslag/moord vraagt om een nadere duiding. Geregistreerde incidenten zijn niet per definitie moord of doodslag. Ook pogingen met een deugdelijk middel om iemand te kunnen verwonden met mogelijk de dood ten gevolge worden als zodanig geregistreerd. In dit geval zijn de registraties pogingen geweest. Aantal mishandelingen dienen eveneens in de context te worden geplaatst vanwege het feit dat Forensisch Psychische Kliniek (FPK) de beuken (Hoeve Boschoord) en ’s Heeren Loo een aandeel hebben in de cijfers. Dit zijn zorginstellingen die mensen behandelen met gedragsproblemen. Er is nauwcontact tussen de instellingen, gemeente en politie. Hier ligt tevens een convenant onder waar o.a. in staat opgenomen om eens in het half jaar te overleggen tussen betrokken partijen. 1.4 Subjectieve veiligheid – onveiligheidsgevoelens in de buurt Subjectieve veiligheid gaat om het veiligheidsgevoel van bewoners (hoe vaak voelt men zich onveilig, in hoeverre mijdt men bepaalde plekken) en om het veiligheidsgevoel van bewoners op bepaalde plekken binnen de gemeente. In Figuur 6 worden de onveiligheidsgevoelens in de eigen woonbuurt weergegeven, alsmede de frequentie ervan. In tabel 6 worden de onveiligheidsgevoelens in de buurt (resp. ‘wel eens onveilig’) getoond voor de gemeente Westerveld in vergelijking met de referentiegebieden.

Figuur 5 - Onveiligheidsgevoel in de buurt

Tabel 6 - Onveiligheidsgevoelens buurt over de periode 2013 – 2021 (% voelt zich wel eens onveilig)

Het grootste deel van de inwoners van Westerveld, namelijk ruim negen op de tien (93%), voelt zich veilig in de eigen buurt. 6% voelt zich wel eens onveilig in de eigen buurt. 3% procent voelt zich soms onveilig, 2% zelden en slechts 1% vaak. Het onveiligheidsgevoel in de buurt is in Westerveld in 2021 laagst van alle referentiegebieden. Tussen 2017 en 2021 heeft de veiligheidsbeleving in de buurt in Westerveld zich gunstig ontwikkeld. 14

1.4.1 Vermijdingsgedrag Inwoners die zich in een bepaalde situatie onveilig of onprettig voelen kunnen vermijdingsgedrag vertonen: ze passen hun gedrag aan uit gevoelens van onveiligheid. Figuur 7 geeft weer hoeveel procent van de inwoners van Westerveld zegt dat een bepaalde vorm van vermijdingsgedrag bij hen persoonlijk vaak voor komt. Vermijdingsgedrag komt in Westerveld minder voor dan gemiddeld in Drenthe en Nederland. Inwoners van Westerveld voelen zich minder vaak onveilig ’s avonds in de buurt op straat dan in de veiligheidsregio (5%) en Nederland (8%). Ook lopen of rijden zij minder vaak om in de eigen buurt vanwege onveilige plekken dan in het basisteam (2%), de veiligheidsregio (2%) en Nederland (3%). Figuur 6 - Vermijdingsgedrag (percentage 'komt vaak voor')

1.4.2 Criminaliteit in de buurt Figuur 8 laat zien in welke mate inwoners denken dat de criminaliteit in hun buurt de afgelopen twaalf maanden is toegenomen of afgenomen. Drie procent van de inwoners van Westerveld heeft het idee dat de criminaliteit in de buurt in de afgelopen 12 maanden is toegenomen, eenzelfde percentage denkt dat deze is afgenomen. Bijna tweederde van de inwoners geeft aan dat de criminaliteit in hun buurt gelijk is gebleven (65%). In Westerveld is het percentage inwoners dat vindt dat de criminaliteit in hun buurt is toegenomen lager dan in alle referentiegebieden.

Figuur 7 - Ontwikkeling criminaliteit in de afgelopen 12 maanden

1.4.3 Rapportcijfer veiligheid in de woonbuurt De inwoners is gevraagd om een algemeen rapportcijfer te geven voor de veiligheid in de eigen buurt (tabel 7).

Tabel 7 - Rapportcijfer veiligheid buurt(1-10) over de periode 2013-2021

Inwoners van Westerveld waarderen de veiligheid in hun buurt in 2021 met een gemiddeld rapportcijfer van 8,1. Inwoners van Westerveld beoordelen hiermee de veiligheid in hun buurt gemiddeld hoger dan in de referentiegebieden. In Westerveld is tussen 2017 en 2021 het rapportcijfer voor de veiligheid in de buurt gestegen. Dezelfde stijging is te zien in Meppel en het basisteam. Tussen 2013 en 2021 is er in de veiligheidsregio en Nederland eveneens sprake van een gunstige ontwikkeling. Als we dit per kern uitsplitsen voor Westerveld komt dit voor Dwingeloo, Havelte en Vledder uit op een 8,1. Alleen Diever scoort iets hoger met een 8,2.

15

1.4.4 Veiligheidsbeleving algemeen Naast de veiligheidsbeleving in de eigen buurt is gevraagd of men zich wel eens onveilig voelt in het algemeen. In figuur 9 worden deze onveiligheidsgevoelens weergegeven. Tabel 8 schetst de algemene onveiligheidsgevoelens over de periode 2013-2021.

Figuur 8 - Gevoel van onveiligheid in het algemeen

Tabel 8 - Onveiligheidsgevoelens algemeen over de periode 2013-2021 (% voelt zich wel eens onveilig)

Ruim zeven op de tien inwoners van Westerveld voelen zich in algemene zin veilig (73%). Bijna een kwart (24%) voelt zich in algemene zin wel eens onveilig. 2% heeft vaak algemene gevoelens van onveiligheid, terwijl een op de acht (12%) zich soms in het algemeen onveilig voelt en 10% zelden. Tussen de vier kernen zijn er geen significante verschillen in de mate waarin algemene gevoelens van onveiligheid voorkomen. Het algemene onveiligheidsgevoel onder inwoners van Westerveld is in 2021 lager dan in Meppel (29%) en Nederland (33%). Over de periode 2013-2021 is het algemene onveiligheidsgevoel in Westerveld afgenomen. Landelijk en regionaal gezien is er eveneens sprake van een dalende trend tussen 2013 en 2021. Ook het aantal inwoners van Westerveld dat zich in het algemeen vaak onveilig voelt is tussen 2013 en 2021 gelijk gebleven.

Huidige aanpak veilige woon- en leefomgeving Welzijn MensenWerk (WMW) In Zuidwest-Drenthe en Noordwest-Overijssel zet Welzijn Mensen Werk zich in om mensen, jong en oud, mee te laten doen en een betekenisvol leven te geven. Welzijn Mensen Werk ondersteunt inwoners die een duwtje in de rug nodig hebben. Dorpshuizen zijn een laagdrempelige plek waar inwoners gestimuleerd worden mee te doen aan activiteiten, hun talenten kunnen ontwikkelen en verantwoordelijkheid nemen voor hun eigen leven. In Westerveld is Welzijn Mensenwerk op verschillende gebieden actief zoals: - Sociaal werk in de buurt; (activiteiten organiseren in dorpshuizen) - Mantelzorg; (ondersteuning/advies bij het uitvoeren van de taak als mantelzorger) - Jeugd & gezin; (weerbaarheid, schoolmaatschappelijk werk, jongerenwerk, trainingen, jonge mantelzorg) - Hulpverlening; (hulp bij schulden) - Informatie & advies. (centraal meldpunt, belastinghulp, sociaal werk, formulierenbrigade en buurtbemiddeling) Buurtbemiddeling Bij (langdurige) burenconflicten zoals ergernissen, conflicten en ruzies tussen buren en buurtgenoten of individuele klachten kan buurtbemiddeling worden ingezet. De coördinatie hiervan in belegd bij Welzijn MensenWerk. De bemiddeling houdt in dat getrainde vrijwilligers naar het verhaal van beide partijen luisteren. Ze geven geen oordeel, ze spelen niet voor rechter, ze zijn neutraal.

Ze proberen ervoor te zorgen dat de 16

partijen zelf een oplossing vinden. Het voordeel van Buurtbemiddeling is dat bewoners hun problemen niet bij politie of justitie neerleggen, maar proberen er onder begeleiding van bemiddelaars onderling uit te komen. De voorwaarde voor Buurtbemiddeling is dat de partijen vrijwillig deelnemen, dat ze de tijd hebben om met elkaar te praten en de wil om hun problemen op te lossen. Buurtbemiddeling wordt niet ingezet als het gaat om conflicten waarbij sprake is van buitensporige agressie, crisissituaties, of conflicten binnen één familie. Daar zijn andere hulpinstanties voor. Advies en Meldpunt Openbare Geestelijke Gezondheidszorg (OGGZ) Niet iedereen die hulp nodig heeft, wil of durft daarom te vragen. Professionals, familie of buren merken vaak als eerste dat het niet goed gaat met iemand. Het is belangrijk om zorgen te delen, ook als je twijfelt. Zo kan iemand hulp ontvangen. Daarvoor is Advies en Meldpunt OGGZ bereikbaar voor het beantwoorden van vragen, het melden van zorgen en het meedenken en adviseren bij complexe zorgwekkende situaties. Vanuit het Sociaal Team Westerveld is er eens in de drie weken overleg met medewerkers van de OGGZ. Dit betreffen een medewerker van de GGD en Sociaal psychiatrisch verpleegkundige GGZ. Op dit moment loop er een nieuw overleg “Team goed Leven”. Hierin nemen o.a. Actium, politie, WelzijnMensenwerk, AOV en Sociaal Team deel.

Dit overleg zit in een pilot fase en wordt binnenkort geëvalueerd. Dit is een overleg wat is opgericht door WelzijnMensenwerk. Het is een overleg waar diverse casuïstiek wordt besproken (circa 1x per maand). Wijkagenten en Buitengewoon Opsporingsambtenaar (BOA) In Westerveld zijn vier wijkagenten actief voor Diever, Vledder, Dwingeloo en Havelte e.o.. Conform politiewet, artikel 38 a is er tenminste één wijkagent werkzaam per 5.000 inwoners. Hier voldoet Westerveld aan. Daarnaast is er één BOA actief binnen Westerveld. De BOA reageert op meldingen omtrent milieu en openbare ruimte zoals, klachten over parkeren, overlast van dieren, belemmeringen van de openbare weg, lawaai, zwerfafval, hangjeugd, bomenkap, burenruzies enzovoorts. Hij rijdt ook patrouilles, soms samen met een wijkagent en kan parkeerboetes uitschrijven. BrinQ Kwaliteitsplan Openbare Ruimte(KOR) gemeente Westerveld Dit plan is tot stand gekomen in samenwerking met de inwoners van Westerveld en is in maart 2018 vastgesteld door de raad. In het Kwaliteitsplan Openbare Ruimte (KOR) is aangegeven aan welke kwaliteitseisen de openbare ruimte moet voldoen. Hieruit zijn een aantal basisvoorwaarden gekomen die belangrijk worden geacht. Er zijn vier basisvoorwaarden geformuleerd: Schoon en heel, Veilig, Toegankelijk en Duurzaam.

Als we inzoomen op de veiligheidsaspecten bestaan deze uit objectieve- (aantal ongelukken en misdrijven) en subjectieve veiligheid (hoe veilig mensen zich voelen). Specifiek zijn hier drie aandachtsgebieden uitgekomen: verkeersveiligheid, sociale veiligheid en handhaving. Voor een verdere toelichting daarop zie: BrinQ kwaliteitsplan Openbare Ruimte Gemeente Westerveld. Beleidsplan Licht in de Openbare Ruimte Gemeente Westerveld heeft haar beleid omtrent openbare verlichting vast gelegd in het ‘Beleidsplan Licht in de Openbare Ruimte’. Westerveld kiest voor Bewust Verlichten. Doel is om de voordelen van verlichting te benutten en tegelijk de nadelen zoveel mogelijk te beperken. Haar visie is ′Donker waar mogelijk, Licht waar nodig′. Dit betekent dat zij alleen verlicht waar en wanneer dat nodig is. Een aantal motieven hiervoor zijn: het landelijke en groene karakter van de gemeente te behouden en versterken, onnodig energieverbruik te voorkomen uit oogpunt van duurzaamheid en maatschappelijke kosten, lichthinder tegen gaan voor mens en dier etc. Woninginbraken Woninginbraak is een onderwerp dat binnen de politie valt onder het thema high impact crime. Dit heeft te maken met het feit dat een woninginbraak over het algemeen veel impact op mensen maakt en een behoorlijke aantasting van de persoonlijke levenssfeer is.

Periodiek worden woningbraken besproken in de veiligheidsoverleggen. Hier is aandacht voor. Naar mate de woninginbraken toenemen worden er passende

17

interventies ingezet. Daarnaast zijn de WhatsApp buurtpreventie groepen een belangrijk middel. Dit is een burgerinitiatief waarbij buurtbewoners die deelnemen aan een WhatsApp groep in hun straat, wijk of dorp kunnen elkaar snel op de hoogte kunnen brengen van verdachte of alarmerende situaties zoals een inbraak of een verdacht persoon in de buurt. Zo kunnen buurtbewoners met elkaar op laagdrempelige manier een oogje in het zeil houden. Dit draagt bij aan de veiligheid maar ook de sociale cohesie in een buurt. De wijkagenten nemen deel aan de overkoepelende beheerdersgroep om informatie te halen en te delen. Daarnaast faciliteert de gemeente WhatsApp buurtpreventiegroepen door waarschuwingsborden ter beschikking te stellen. Zichtbaarheid van WhatsApp buurtpreventie groepen is belangrijk, inbrekers zullen dergelijke locaties, die zichtbaar actief zijn eerder mijden. Uit de Veiligheidsmonitor 2021 blijkt dat de helft van de inwoners van Westerveld een buurtpreventie-app aanwezig is (55%). Bijna vier op de tien inwoners (38%) zeggen dat zijzelf of iemand uit hun huishouden actief deelnemen aan een buurtpreventie-app. Bijna drie op de tien inwoners (28%) zeggen dat zijzelf of iemand uit hun huishouden zijn aangemeld bij burgernet.

Afsteken vuurwerk/carbid schieten Om vuurwerk overlast zoveel mogelijk te beperken mag er alleen afgestoken worden op 31 december tussen 18:00 uur en 1 januari 2:00 uur ‘s nachts. Wet- en regelgeving omtrent vuurwerk staat beschreven in het vuurwerkbesluit. Om te kunnen carbid schieten moet de burgemeester in kennis worden gesteld en gelden er enkele voorwaarden om overlast zoveel mogelijk te beperken. De voorwaarden zijn opgenomen in de APV onder artikel 2.73a carbid. Dit heeft o.a. betrekking tot de afstand van woonbebouwing, zorginstellingen en dierenverblijven. In de maanden voor de jaarwisseling is er afstemming tussen gemeente en politie om de activiteiten rondom de jaarwisseling zo ordelijk mogelijk te laten verlopen. Hierbij worden carbidgroepen uit Westerveld betrokken door ze uit te nodigen op het gemeentehuis, zodat ze op de hoogte zijn van de afspraken en wat er van hen verwacht wordt. Veiligheidsoverleg en gezags- driehoek Conform politiewet 2012, artikel 13 overleggen de burgemeester en officier van Justitie regelmatig tezamen met het hoofd van het territoriale onderdeel van de regionale eenheid binnen welker grondgebied de gemeente geheel of ten dele valt, en zo nodig met de politiechef van een regionale eenheid, over de taakuitvoering van de politie en over het beleid ten aanzien van de taakuitvoering (driehoeksoverleg).

In het driehoeksoverleg worden door de burgemeester en de officier van justitie afspraken gemaakt over de inzet van de politie ten behoeve van de handhaving van de openbare orde en de hulpverlening, onderscheidenlijk ten behoeve van de strafrechtelijke handhaving van de rechtsorde en de taken ten dienste van de justitie. En er worden door de burgemeester en de officier van justitie afspraken gemaakt over lokale prioriteiten en criminaliteitsbestrijding. Operationeel veiligheidsoverleg (OVO) Het OVO is een maandelijks overleg tussen politie en gemeente. Binnen dit overleg wordt de afgelopen maand geëvalueerd, worden actiepunten besproken, wordt veiligheidsproblematiek besproken en geprioriteerd en worden nieuwe actiepunten uitgezet. Bij het overleg zijn de volgende partijen aanwezig; OE-wijk, (jeugd)wijkagenten, afdeling toezicht/handhaving en openbare orde en veiligheid van de gemeente. Het overleg kan structureel of incidenteel uitbereid worden met de aanwezigheid van bijvoorbeeld; recherche of het sociale team. Beheerconvenanten met instellingen Gemeente Westerveld en politie Zuidwest- Drenthe hebben met een aantal instellingen in de gemeente een beheerconvenant afgesloten. Dit zijn Hoeve Boschoord, ‘ S Heeren Loo, Hesselshoeve en Oranjeborg.

Het algemene doel van het convenant beoogt een bijdrage te leveren aan het in stand houden van het leef- en woonklimaat in de directe omgeving van de instelling/voorziening. Doormiddel van afspraken vast te leggen tussen partijen dat voorkomen wordt dat vanuit deze locatie overlast voor omwonende en omgeving kan ontstaan.

18

Veiligheidsveld 2: Bedrijvigheid en veiligheid Dit veiligheidsveld omvat de veiligheid rondom de plaatsen met recreatieve en economische voorzieningen zoals bedrijventerreinen, winkelcentra en uitgaansgelegenheden. Het gaat in dit veiligheidsveld om de sociale veiligheid en de criminaliteit. Hieronder valt niet de fysieke veiligheid die bijvoorbeeld wordt aangetast door de risico’s die individuele bedrijven op bedrijventerreinen met zich meebrengen. Het veiligheidsveld wordt ingedeeld in de volgende drie veiligheidsthema’s; veilige winkelgebieden en bedrijventerreinen, veilig uitgaan en evenementen, veilig toerisme.

2.1 Veilige winkelgebieden & bedrijven terreinen In winkelgebieden kunnen zich verschillende vormen van onveiligheid voordoen. Hierbij valt te denken aan winkeldiefstal, zakkenrollerij, en overvallen, maar ook jongerenoverlast en vernielingen. Daarnaast kunnen zwerfvuil en andere tekenen van verloedering leiden tot subjectieve onveiligheid. Onveiligheid op bedrijventerreinen kent zowel sociale als fysieke aspecten: bedrijfsinbraak, diefstal, overvallen en vernielingen aan de ene kant en aan de andere kant inrichting en onderhoud van de terreinen, verkeersveiligheid en brandveiligheid. Ook kunnen zich illegale bewoning en drugsdelicten als hennepplantages voordoen.

Winkelgebied & bedrijventerreinen 10 8 6 4 2 0

9 6

6

5 3

3

2

1

0

1

0

0

0

0

0

Diefstal/inbraak bedrijven en instellingen

Winkeldiefstal

Zakkenrollerij

Heling

2018

9

3

1

0

2019

6

0

1

0

2020

6

3

0

0

2021

5

2

0

0

2018

2019

2020

0

2021

Politiestatistieken winkelgebied & bedrijventerreinen gemeente Westerveld 2018 t/m 2021. Bron: Basisteam politie Zuidwest Drenthe.

Westerveld is een typische plattelands gemeente welke voor het grootste deel bestaat uit agrarisch terrein, bos en open natuurlijk terrein. De gemeente bestaat uit 26 dorpskernen waarvan Vledder, Dwingeloo, Diever en Havelte tot de grotere kernen behoren. De winkelgebieden en bedrijventerreinen zijn kleinschalig in de gemeente. Er zijn vijf bedrijventerreinen: Moersberger Erven in Nijensleek, Het Vossenland en de Wringen in Dieverbrug, Nijverheidsweg in Dwingeloo en Oeveraseweg in Havelte. Daarnaast zijn er zes ondernemersverenigingen actief binnen de gemeente. Dit zijn Ondernemersvereniging Diever, Ondernemend Dwingeloo, Havelter ondernemersclub, Ondernemersvereniging Vledder, Ondernemend Uffelte en Ondernemersvereniging DWWZ (Doldersum, Oude Willem, Wateren, Zorgvlied) Kijkend naar de cijfers zien we bij diefstallen/inbraken bedrijven en instellingen een dalende trend vanaf 2018, van 9 naar 5 registraties. Deze trend zien we eveneens terug bij woninginbraken. Bedrijven/instellingen zijn minder populair om in te breken dan woningen. Mogelijke verklaring hiervoor is dat de meeste bedrijven/instellingen goed zijn beveiligd. Onder de andere incidenten zien we weinig tot geen politieregistraties.

19

2.2 Veilig uitgaan & evenementen Uitgaansvoorzieningen hebben enerzijds een positief effect op de veiligheid: het culturele en sociale klimaat varen er wel bij. Ook zijn er economische voordelen. Maar er kunnen zich ook veiligheidsproblemen rond uitgaansvoorzieningen voordoen, zoals geweld, overlast en vernielingen. Dit laatste speelt niet in de gemeente Westerveld. Er zijn horecagelegenheden maar deze veroorzaken geen veiligheidsproblemen en dit behoeft geen inzet van de politie. Er zijn geen discotheken gevestigd die vaak een hoger veiligheidsrisico met zich mee brengen. In de veiligheidsmonitor 2021 geeft 2% van de inwoners aan hinder te ervaren van horecagelegenheden in Westerveld. Het betreft dan hinder van cafés, restaurants of snackbars. Dit is 10% minder dan tegen over 2013 en 2017. De corona maatregelen in 2021 hebben daar ongetwijfeld invloed op gehad. De politiecijfers onder geluidshinder van horeca en evenementen zijn daarentegen verwaarloosbaar te noemen. Indicator Veilig uitgaan & evenementen

Hinder van horecagelegenheden

Bron

Jaar 2013

2017

2021

12%

12%

2%

018

2019

2020

2021

Veiligheidsmonitor

Geluidshinder horeca

Politiecijfers

2

2

4

1

Geluidshinder evenementen

politiecijfers

1

2

3

2

Binnen de gemeente Westerveld worden op jaarbasis honderden evenementen georganiseerd van klein tot groot en uiteenlopend van sportief tot cultureel, zoals buurt- en dorpsfeesten, braderieën, toeristische markten, (openlucht)concerten, sportevenementen, fiets-, moter- en autotochten etc. Een deel van deze activiteiten heeft een eenmalig karakter, maar veel activiteiten worden ieder jaar opnieuw georganiseerd en kennen een zekere traditie zoals de activiteiten rond de dorpsfeesten, de Drentse Fiets4Daagse, de Koloniedagen, de Dwingelermarkt, het Floraliacorso en Paard & Erfgoed. Deze evenementen brengen gezelligheid en levendigheid en dragen daardoor in belangrijke mate bij aan de leefbaarheid en de cultuur van de verschillende (dorps)kernen. Daarnaast is een van de pijlers in Westerveld toerisme; de gemeente wil zich profileren op toeristisch-recreatief gebied. Evenementen, vooral grootschalige, kunnen behoorlijke veiligheidsrisico’s opleveren. Het kan leiden tot toenemende druk op het woon- en leefmilieu, verstoring van de openbare orde en overlast voor omwonenden. Het is aan de organisator voorwaarden voor de veiligheid te realiseren en aan de gemeenten om de juiste voorwaarden te stellen en die te handhaven. De risico’s zijn met name gelegen in geweld, overlast, vernieling, brandveiligheid en crisisbeheersing.

Handhaving en de vergunningverlener APV en bijzondere wetten geven aan dat er zich geregeld incidenten voordoen op evenementen maar de meldingsbereidheid erg laag is door de organisatoren. Daarnaast geeft handhaving en de vergunningverlener APV en bijzondere wetten aan dat er signalen zijn dat er alcohol aan minderjarigen wordt geschonken op evenementen dan wel uit weder verstrekking wordt verkregen2. De gemeente Westerveld beschikt niet over een BOA die bevoegd is te controleren op alcoholwet. Een oorzaak van dit probleem, volgens handhaving en de vergunningverlener APV en bijzondere wetten, zou het hem zitten in de cultuur waarbij de ouders/opvoeders drank gebruik onder minderjarigen oog luikend toelaten of in sommige gevallen zelfs stimuleren.

2 Wanneer een meerderjarige alcohol koopt voor een minderjarige.

20

2.3 Veilig toerisme Veilig toerisme heeft betrekking op de onveiligheid die zich kan voordoen in en rond recreatiegebieden zoals strand- en duingebied, natuurgebieden, recreatieplassen en op en rond toeristische verblijfslocaties zoals campings, bungalowparken en jachthavens. De risico’s betreffen bijvoorbeeld beroving, diefstal uit/van vaartuigen, inbraak, geweld, overlast, vernieling. Ook kan het gaan om concentraties van ‘minder zichtbare’ vormen van criminaliteit, waarbij niet zozeer toeristen rechtstreeks het slachtoffer zijn: bepaalde locaties vormen een knooppunt van verschillende vormen van georganiseerde criminaliteit (druggerelateerd, heling of mensenhandel) De gemeente Westerveld is een toeristische recreatieve gemeente en gelegen te midden van twee Nationale Parken: het Dwingelderveld en het Drents- Friese Wold. Deze parken bestaan uit bossen, zandverstuivingen en heidevelden met vennen en een rijke flora en fauna. Verder ligt natuurterrein Holtingerveld in onze gemeente. De natuurrijke omgeving, de monumenten en het erfgoed, de vele (culturele) evenementen en de Koloniën van Weldadigheid – dat sinds juli 2021 op de UNESCO werelderfgoedlijst staat - trekken vele dag- en verblijfstoeristen naar de gemeente Westerveld die ongeveer 64 vakantieparken telt. Jaarlijks komen veel toeristen en recreanten naar Westerveld.

Mede vanwege het particuliere karakter van een aantal van deze parken en de ligging in overwegend bosachtig gebied is er sprake van een zekere anonimiteit op de campings. Deze anonimiteit kan faciliterend zijn voor criminele activiteiten en kan ten koste gaan van de leefbaarheid en veiligheid op en rond de vakantieparken. Het programma Vitale vakantieparken is een gezamenlijk initiatief van de Drentse gemeenten, Recreatieschap Drenthe, RECRON en provincie Drenthe. Het programma is in 2019 gestart en is verlengt tot eind 2024. Aanleiding voor dit programma is dat uit onderzoek, uitgevoerd door ZKA advies, is gebleken dat we met name in Zuidwest Drenthe (en in de gemeente Westerveld) een ‘verouderd verblijfsaanbod’ hebben dat onvoldoende aansluit bij de marktvraag. In de gemeente Westerveld hebben we een groot aantal bungalowparken dat geen recreatieve waarde meer heeft. Hier komt veel permanente bewoning en soms ook sociale problematiek voor. De gemeente heeft te weinig handhavingscapaciteit om dit zelfstandig op te pakken. De gemeente heeft om die reden ook een LSI convenant afgesloten, waardoor gegevens van verschillende instanties beschikbaar zijn. Samen met de taskforce vitale vakantieparken is onderzoek gedaan om de problematiek in kaart te brengen.

Gezamenlijk met de verenigingen van eigenaren en eigenaren van parken wordt gezocht naar oplossingen en instrumenten om de knelpunten in kaart te brengen en zo mogelijk op te lossen. Er zijn twee parken, die met ondersteuning van de taskforce, een transformatieproces doorlopen. De ambitie van het programma vitale vakantieparken is om in 2024 te beschikken over een karaktervol verblijfsaanbod dat de Drentse oernatuur, landschapsbeleving en cultuur versterkt. Waarbij er volop ruimte is voor creatief en wendbaar ondernemerschap.

21

2.4 Huidige aanpak bedrijvigheid en veiligheid Bedrijventerreinen en winkelgebieden De gemeente Westerveld heeft periodiek overleg met de ondernemerskoepel om onderwerpen die de samenwerking raken te bespreken. Veiligheid is één van die onderwerpen die ter sprake komen. Daarnaast zijn de lijnen tussen de gemeenten en de koepel ondernemend Westerveld kort, waardoor urgente zaken ook tussentijds worden gedeeld. Horeca Om een horecabedrijf te beginnen moet de bestemming in het bestemmingplan dit toelaten. Daarnaast is er een Alcoholvergunning nodig om (zwak) alcoholische dranken te mogen schenken. Er wordt door de gemeente momenteel op basis van de Alocholwet een verklaring omtrent gedrag opgevraagd bij Justitie en ook bij de politie worden gegevens opgevraagd om te kunnen beoordelen om een leidinggevende van goed levensgedrag is. Hier wordt naar gekeken alvorens er een alcoholvergunning wordt afgegeven. Om daar een verdiepingsslag op te kunnen maken is het toepassen van de Wet Bibob. Dit is tevens één van de onderdelen van het lopende uitvoeringsprogramma ondermijning en staat in het coalitieakkoord 2022-2026 Westerveld opgenomen. De Wet Bibob is een (preventief) bestuursrechtelijk instrument.

Als er een ernstig gevaar dreigt dat bijvoorbeeld een vergunning wordt misbruikt, kan het bevoegde bestuursorgaan, Burgemeester of College, de aanvraag weigeren of de afgegeven vergunning intrekken. Zo wordt voorkomen dat de overheid criminele activiteiten faciliteert en wordt bovendien de concurrentiepositie van bonafide ondernemers beschermd. Veilige evenementen Om een evenement te mogen organiseren moet er een vergunning aangevraagd worden op grond van de Algemene Plaatselijke Verordening (APV) behalve als er sprake is van een klein evenement. Dan is er geen vergunning nodig en kan er worden volstaan met een melding, zie APV artikel 2.25 evenementen. De criteria voor wanneer een vergunning aangevraagd moet worden en wanneer dit niet van toepassing is, staat beschreven in het evenementenbeleid van de gemeente Westerveld. Daarnaast kunnen ontheffingen/vergunningen vanuit andere wet- en regelgeving een rol spelen bij een evenement zoals een loterijvergunning, ontheffing voor het schenken van zwak-alcoholische drank, ontheffing Winkeltijdenwet of Zondagswet en/of de Wegenverkeerswet. Om de veiligheid te borgen zijn grotere evenementen verplicht een veiligheidsplan te hebben en deze aan te leveren bij de gemeente. Het veiligheidsplan wordt beoordeeld door de politie, brandweer, GHOR en team veiligheid van gemeente Westerveld (OOV) en waar nodig van advies voorzien.

Daarnaast vindt er één keer in de maand een overleg plaats tussen politie, brandweer, GHOR, team veiligheid (OOV) en de vergunningverlener APV en bijzonder wetten. In dit overleg worden de mogelijke risico’s besproken van dergelijke evenementen en welke voorzorgsmaatregelen er getroffen moeten worden. Zo nodig wordt na het plaatsvinden van het evenement een evaluatie gehouden met de organisator(en). Veilig toerisme Gemeenten, provincie en RECRON gaan in samenwerking met ondernemers en eigenaren van vakantiewoningen aan de slag om vakantieparken, waar nodig, weer eigentijds en recreatief en economisch gezond te maken. Provincie en gemeenten willen vitale parken en parken die de potentie hebben om weer vitaal te worden faciliteren en stimuleren. Daarnaast worden parkeigenaren en Verenigingen van Eigenaren van vakantiewoningen, zonder recreatieve kwaliteit en perspectief, uitgedaagd om met een ontwikkelplan voor hun park te komen. Ter ondersteuning is het project Noaber opgestart. Met Naober Drenthe is de ambitie om gemeenten te ondersteunen met betrekking tot de aanpak van criminaliteit, ondermijning en sociale problematiek op de vakantieparken in Drenthe. Mede om toezicht en handhaving op en rondom vakantieparken mogelijk te maken. Omdat er behoefte is aan extra kennis/kunde en capaciteit op dit gebied.

22

Veiligheidsveld 3: Jeugd en veiligheid In dit veiligheidsveld wordt specifiek gekeken naar jongeren in relatie tot veiligheid. De reden hiervoor is dat jongeren een bijzondere doelgroep zijn, maar ook omdat de doelgroep jeugd een specifiek netwerk kent en specifieke regimes waarbinnen deze actoren samenwerken. Dit veiligheidsveld wordt ingedeeld in de volgende vier veiligheidsthema’s; jeugdoverlast, jeugdcriminaliteit, jeugd, alcohol en drugs, veilig in en om de school.

3.1 Jeugdoverlast Dit thema heeft betrekking op de jeugdoverlast van jongeren, vaak in groepsverband. Het kan gaan om mildere vormen van overlast, maar ook om zwaardere vormen van overlast dat soms (kleine) criminaliteit met zich meebrengt. Het kan hierbij gaan om geluidsoverlast, intimiderend aanwezig zijn, zwerfvuil achterlaten, vernielingen en andere uitingen van (kleine) criminaliteit. In Westerveld komen de meldingen overlast jeugd voornamelijk uit Darp en Havelte. De hangplekken zijn bij de politie en jongerenwerkers van Welzijn MensenWerk bekend en worden regelmatig bezocht door hen. Politie geeft aan dat het aantal meldingen in 2020 veelal van de zelfde melder afkomstig waren. Er hebben destijds gesprekken plaatsgevonden met de desbetreffende persoon vanuit gemeente en politie.

Overlast jeugd meldingen

Politiecijfers

2018

2019

2020

2021

37

53

114

54

Politiestatistieken Jeugdoverlast gemeente Westerveld jaar 2018 t/m 2021. Bron: Basisteam politie Zuidwest Drenthe.

3.2 Jeugdcriminaliteit, individuele problemen Onder jeugdcriminaliteit vallen delicten die gepleegd worden door jongeren tussen de 12 en 17 jaar. Deze doelgroep valt onder het jeugdstrafrecht. Deze regels wijken op bepaalde onderdelen af van de regels van het gewone strafrecht en gaan onder andere over de rol van de verzorgers en die van de advocaat. Als we kijken naar jeugdcriminaliteit (12 tot en met 17 jaar), gebruiken we de Halt-verwijzingen die een betrouwbare indicatie geven. Halt heeft de wettelijke taak om strafbaar gedrag onder jongeren aan te pakken, zonder dat de jongere een strafblad krijgt. De jongere krijgt letterlijk een tweede kans. Zo’n 15.000 jongeren per jaar krijgen een Halt-interventie opgelegd. Als we kijken naar de verwijzingen voor Westerveld zien we een vrijstabiel beeld. Wat opvalt is dat jongens meer naar voren komen in een Halt- verwijzing dan meisjes. En in de leeftijd van 14 en 15 jaar.

Figuur 9, Instroom per verwijzer per jaar binnen de gemeente Westerveld. Bron: Bureau Halt

Als we het hebben over de gepleegde delicten is dit uiteenlopend van diefstal, mishandeling, baldadigheid, vernieling tot aan schoolverzuim. Hier springt niet een bepaald delict in naar voren. Goed om te benoemen is dat volgens de politie in Westerveld geen minderjarige veelplegers actief zijn. Er zijn ook geen (criminele) jeugdgroepen actief in Westerveld.

23

3.3 Jeugd, alcohol en drugs Binnen dit veiligheidsthema valt de overlast die ontstaat als gevolg van alcohol- en drugsgebruik in de openbare ruimte en in het uitgaansgebied. Een ander belangrijk aspect dat hier mee gemoeid is zijn de gezondheidsrisico’s van (overmatig) alcohol- en drugsgebruik. Volgens sleutel functionarissen (politie, handhaving, jongerenwerkers) komt het nuttigen van alcohol onder minderjarigen regelmatig voor en jong volwassenen. Dit zou dan gebeuren op evenementen en in zogenaamde jongerenketen. Van een aantal jongerenketen is de locatie bekend maar het vermoeden bestaat dat er nog meer keten zijn in de gemeente Westerveld maar deze zijn niet in beeld. Het baart de sleutelfunctionarissen zorgen dat er niet voldoende grip is op het alcohol gebruik onder minderjarigen. Sinds kort zijn de beleidsregels jongerenketen vastgesteld binnen de gemeente. Uitgangspunt van deze beleidsregels is dat de jongerenketen zich conformeren aan de voorwaarden van de beleidsregels. Dit richt zich o.a. op bewustwording omtrent de risico’s van alcoholgebruik, geen alcoholgebruik onder de achttien jaar, brandveiligheid in en om de keet, bouwkundige staat etc. Wil een jongerenkeet zich niet conformeren aan de voorwaarden dan zal er handhavend worden opgetreden.

In de corona gezondheidsmonitor jeugd Westerveld 2021, uitgevoerd onder Drentse jongeren uit klas 2 en 4 van het voortgezet onderwijs, heeft de GGD Drenthe o.a. onderzoek gedaan naar alcohol en drugs gebruik. Uit dit onderzoek blijkt dat 52% van de jongeren in Westerveld wel eens alcohol heeft gedronken tegenover 59% in Drenthe. 48% van de jongeren in Westerveld geeft aan nog nooit alcohol te hebben gedronken tegen over 41% in Drenthe. Jongeren in Westerveld komen minder met alcohol in aanraking dan gemiddeld in Drenthe, blijkt uit deze cijfers.

Corona gezondheidsmonitor jeugd Westerveld 2021 (klas 2 en 4 VO). Ooit alcohol gedronken? Bron: GGD Drenthe

Op de vraag hoeveel dagen alcohol in de laatste 4 weken, in geval bij jongeren die hebben aangeven wel eens alcohol te hebben genuttigd, ontlopen de cijfers voor Westerveld en Drenthe elkaar nauwelijks.