Toelichting

BESTEMMINGSPLAN

LEGGELOO 5 DWINGELOO

COLOFON TOELICHTING BESTEMMINGSPLAN LEGGELOO 5, DWINGELOO

IBAN: NL84 RABO 0308 1446 51 Btw-nr.: NL864145020B01 KvK nr. : 86914383 P/A Korenbloemstraat 30 8012 XS Zwolle

Opdrachtnemer

Bureau voor Planvorming & Advies | Zwolle

Opgesteld door Datum IMRO

T. Melenhorst juni 2023 NL.IMRO.1701.509PHZLeggeloo5-0001

Inhoud 1. Inleiding ................................................................ 4 1.1 Aanleiding opstellen bestemmingsplan ........................................................................................ 4 1.2 De bij het plan behorende stukken ............................................................................................... 4 1.3 Leeswijzer ...................................................................................................................................... 4 2. Huidige situatie plangebied.................................... 5 2.1 Ligging en bestaande situatie ........................................................................................................ 5 2.2 Geldende planologische situatie ................................................................................................... 6 2.3 Toets aan het bestemmingsplan ................................................................................................... 8 3. Beschrijving van het initiatief ............................... 10 3.1 Achtergrond................................................................................................................................. 10 3.2 Gewenste ontwikkeling ...............................................................................................................

10 3.3 Erfinrichting ................................................................................................................................. 10 3.4 Behoud Rijksmonument .............................................................................................................. 12 3.4.1 Bouwhistorisch onderzoek ................................................................................................... 12 3.4.2 Rijksdienst............................................................................................................................. 13 3.5 Verhouding plan tot huidige bestemmingsplan .......................................................................... 13 3.6 Conclusie ..................................................................................................................................... 16 4. Beleidskader........................................................ 17 4.1 Algemeen..................................................................................................................................... 17 4.2 Rijksbeleid ................................................................................................................................... 17 4.2.1 Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte ..............................................................................

17 4.2.2 Besluit Algemene Regels Ruimtelijke Ordening (Barro) ....................................................... 17 4.2.3 Besluit ruimtelijke ordening (Bro) ........................................................................................ 17 4.2.4 Nationale Omgevingsvisie (NOVI) ........................................................................................ 17 4.3 Provinciaal beleid ........................................................................................................................ 18 4.3.1 Omgevingsvisie Drenthe....................................................................................................... 18 4.3.2 Provinciale Omgevingsverordening...................................................................................... 20 4.3.3 Conclusie .............................................................................................................................. 21 4.4 Gemeentelijk beleid .................................................................................................................... 21 4.4.1 Omgevingsvisie Westerveld 2021 ........................................................................................ 21 4.4.2 Woonvisie 2019 -2025 ..........................................................................................................

21 4.4.3 Landschap ontwikkelingsplan Westerveld ........................................................................... 22 4.5 Conclusie ..................................................................................................................................... 22 5. Toets aan ruimtelijke en milieukundige aspecten . 23 2

5.1 Algemeen..................................................................................................................................... 23 5.2 Archeologie.................................................................................................................................. 23 5.2.1 Archeologie........................................................................................................................... 23 5.2.2 Cultuurhistorie...................................................................................................................... 23 5.3 Flora en fauna.............................................................................................................................. 24 5.4 Bodem ......................................................................................................................................... 26 5.5 Geluid .......................................................................................................................................... 27 5.6 Water ........................................................................................................................................... 27 5.7 Bedrijven en milieuzonering........................................................................................................

28 5.8 Luchtkwaliteit .............................................................................................................................. 30 5.9 Parkeren ...................................................................................................................................... 30 5.10 Externe veiligheid ...................................................................................................................... 31 5.11 Mer-beoordeling ....................................................................................................................... 31 5.12 Conclusie ................................................................................................................................... 32 6. Maatschappelijke en economische uitvoerbaarheid33 6.1 Algemeen..................................................................................................................................... 33 6.2 Maatschappelijke uitvoerbaarheid ............................................................................................. 33 6.3 Economische uitvoerbaarheid..................................................................................................... 33 7. Juridische aspecten..............................................

34 7.1 Algemeen..................................................................................................................................... 34 7.1.1 Wat is een bestemmingsplan ............................................................................................... 34 7.1.2 Over bestemmen, dubbel bestemmen en aanduiden ......................................................... 34 7.1.3 Hoofdstukindeling van de regels .......................................................................................... 34 7.2 Dit bestemmingsplan .................................................................................................................. 35 7.3 Regels .......................................................................................................................................... 36 7.4 Verbeelding ................................................................................................................................. 37 Bijlagen ................................................................... 38 Bijlage 1. Erfinrichtingsplan ............................................................................................................... 38 Bijlage 2. Bouwhistorisch onderzoek ................................................................................................ 38 Bijlage 3.

Ecologische quickscan ........................................................................................................ 38 Bijlage 4. Aerius-berekening.............................................................................................................. 38 Bijlage 5. Bodemonderzoek............................................................................................................... 38 Bijlage 6. Digitale watertoets ............................................................................................................ 38 Bijlage 7. Reactienota ........................................................................................................................ 38

3

1. Inleiding 1.1 Aanleiding opstellen bestemmingsplan Voorliggend bestemmingsplan heeft betrekking op het wijzigen van een voormalig agrarisch erf aan Leggeloo 5 te Dwingeloo, gemeente Westerveld. Op het erf bevinden zich een bedrijfswoning (Rijksmonument) en agrarische opstallen. De agrarische activiteiten zijn reeds beëindigd. Omdat agrarische activiteiten vanuit economisch oogpunt niet meer wenselijk zijn, is de initiatiefnemer voornemens het erf om te vormen tot een woonerf. De Rijks monumentale bedrijfswoning met aanpandige deel worden gesplitst en in gebruik genomen als twee reguliere woningen met bijbehorende opstallen (bijgebouwen). Ter plaatse van het plangebied is het bestemmingsplan ‘Buitengebied – Dwingeloo – agrarische gronden’ (1993) van toepassing. In 2012 en in 2019 is dit bestemmingsplan vervangen door een nieuw bestemmingsplan, maar de geldende agrarische bestemming van het plangebied is vernietigd door de Raad van State. In het bestemmingsplan uit 2019 was een wijzigingsbevoegdheid opgenomen om voormalige agrarische percelen om te zetten in de bestemming ‘Wonen – voormalig boerderijpand’ en om meerdere woningen toe te staan. Omdat het bestemmingsplan uit 2019 vernietigd is kan geen rechtstreeks beroep worden gedaan op de wijzigingsbevoegdheden uit dat plan. De gemeente wenst echter wel in lijn te handelen met de regeling uit het vernietigde plan.

Daarom vindt in de geest van het vernietigde plan een partiële herziening van het bestemmingsplan plaats, waarbij de voorwaarden uit de wijzigingsbevoegdheid van het vernietigde plan als uitgangspunt worden gehanteerd. Met voorliggend bestemmingsplan wordt aangetoond dat wordt voldaan aan de voorwaarden die zijn verbonden aan de wijzigingsbevoegdheid uit het vernietigde bestemmingsplan Buitengebied. Verder wordt aangetoond dat de wijziging van de bestemming in overeenstemming is met een goede ruimtelijke ordening en vanuit ruimtelijk en planologisch oogpunt verantwoord is.

1.2 De bij het plan behorende stukken Het bestemmingsplan bestaat uit een verbeelding, regels en voorliggende toelichting en moeten in samenhang met elkaar worden bekeken. Op de verbeelding zijn de bestemmingen van de in het plan begrepen gronden weergegeven. In de regels zijn bepalingen opgenomen om de uitgangspunten van het plan zeker te stellen. De toelichting geeft een duidelijk beeld van het bestemmingsplan en van de daaraan ten grondslag liggende gedachten, maar maakt geen deel uit van het juridisch bindende deel van het bestemmingsplan.

1.3 Leeswijzer In hoofdstuk 2 wordt verder ingezoomd op het plangebied. Hierbij zal worden ingegaan op de huidige ruimtelijke en functionele kenmerken van het plangebied. In hoofdstuk 3 wordt een beschrijving van het plan gegeven. Hoofdstuk 4 vormt een overzicht van het relevante beleidskader op Rijks, provinciaal en gemeentelijk niveau. De ruimtelijke- en milieukundige onderzoeken die ten grondslag liggen aan het plan worden in hoofdstuk 5 toegelicht. In hoofdstuk 6 wordt de maatschappelijke en economische haalbaarheid van het plan toegelicht, waarna in hoofdstuk 7 een toelichting op de regels wordt gegeven.

4

2. Huidige situatie plangebied 2.1 Ligging en bestaande situatie Het plangebied is geadresseerd aan Leggeloo 5 ten noorden van Dwingeloo, gemeente Westerveld. Op de locatie was voorheen een agrarisch bedrijf gevestigd. De agrarische activiteiten zijn al geruime tijd gestaakt. Op onderstaande afbeeldingen is de locatie weergegeven.

Globale ligging van het plangebied , met daarbij aangegeven de toegangen tot het erf . Bron: Google earth.

Het plangebied ligt ten noorden van Dwingeloo en vormt tezamen met enkele andere boerderijen het oude buurtschap Leggeloo. Het bestaande erf is onderdeel van een oude nederzetting. Rondom 1200 is hier enige bewoning ontstaan. Leggeloo ligt tussen twee essen in. Enkele honderden meters ten zuiden van het erf loopt de Dwingelderstroom. Dit is de oorspronkelijke beek met de bijbehorende graslanden. De boerderijen werden op de hogere delen in landschap gebouwd, zo ook het erf binnen het plangebied. Het erf kent nog de originele boerderij. Deze boerderij heeft een Rijks monumentale status. Daarnaast staan er enkele opstallen op het erf. Het bestaande erf ligt open in het landschap en kent waardevolle 5

beplanting in de vorm van bomen hagen en struweel. Het erf wordt ontsloten door twee inritten. Zowel vanuit het oosten als vanuit het zuiden. Het pad loopt als het ware over het erf heen. Langs de Leggeloo staan grote bomen. Op de volgende afbeelding zijn enkele impressies van de bestaande situatie weergegeven.

Link: toegang tot het erf vanuit zuidoostelijke richting met zicht op de boerderij . Rechts: toegang tot het erf vanuit noordelijke richting.

Link: zicht op de achterzijde van de boerderij. Rechts: zicht op de voorzijde van de boerderij.

2.2 Geldende planologische situatie Ter plaatse van het plangebied geldt bestemmingsplan ‘Buitengebied – Dwingeloo – agrarische gronden’ (1993). Op basis van dat bestemmingsplan heeft de locatie een agrarische bestemming. Deze bestemming was in een bestemmingsplan uit 2012 en uit 2019 gewijzigd, maar is vernietigd door de Raad van State. Daarom wordt ter plaatse van het plangebied teruggevallen op het bestemmingsplan uit 1993. In voorliggend plan wordt wel teruggegrepen op de systematiek van het bestemmingsplan uit 2012 en 2019. Het plangebied heeft de enkelbestemming ‘Agrarisch -1’, de dubbelbestemming ‘Waarde – archeologie 3’, gedeeltelijk de dubbelbestemming ‘Waarde - Rijksmonument’, gedeeltelijk de

6

functieaanduiding ‘specifieke vorm van agrarisch – agrarisch bedrijfskavel grondgebonden bedrijf’ en de gebiedsaanduiding ‘milieuzone – waterwingebied en grondwaterbeschermingsgebied’. Op de volgende afbeelding is een uitsnede van de verbeelding van het bestemmingsplan weergegeven, met daarbinnen het plangebied.

Uitsnede bestemmingsplan met daarbinnen het plangebied.

Beknopte toelichting op de bestemmingen De voor 'Agrarisch - 1' aangewezen gronden zijn bestemd voor de uitoefening van het agrarisch bedrijf met een grondgebonden agrarische bedrijfsvoering, ter plaatse van de aanduiding ‘specifieke vorm van agrarisch - agrarische bedrijfskavel grondgebonden bedrijf. De voor 'Waarde - Archeologie 3' aangewezen gronden zijn, behalve voor de andere daar voorkomende bestemming(en), mede bestemd voor het behoud van de archeologische waarden. Op of in deze gronden mogen geen bouwwerken worden gebouwd, waarbij de bodem dieper dan 0,30 m -Mv wordt geroerd, met uitzondering van: a) bouwwerken ter vervanging van bestaande bouwwerken waarbij de bestaande oppervlakte met ten hoogste 1000 m² wordt uitgebreid; b) bouwwerken met een oppervlakte kleiner dan 1000 m² ten behoeve van andere daar voorkomende bestemming(en). Met omgevingsvergunning kan worden afgeweken van voorgaande, mits op basis van archeologisch onderzoek door een daartoe bevoegde instantie is aangetoond dat geen archeologische waarden (meer) aanwezig zijn. De voor 'Waarde - Rijksmonumenten' aangewezen gronden zijn, behalve voor de andere daar voorkomende bestemming(en), mede bestemd voor de bescherming van rijksmonumenten. Voor het bouwen van bouwwerken is een vergunning van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed 7

noodzakelijk. Voor het aanleggen van werken, geen bouwwerken zijnde, en werkzaamheden, is een vergunning van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed noodzakelijk. De voor 'milieuzone - waterwingebied en grondwaterbeschermingsgebied' aangeduide gronden zijn

mede bestemd voor het beschermen van de drinkwaterwinning, de drinkwaterproductie, de drinkwaterdistributie en de grondwaterkwaliteit van een grondwaterbeschermingsgebied.

2.3 Toets aan het bestemmingsplan Voorliggend plan voorziet in het gebruik van het erf ten behoeve van de functie ‘wonen’ in twee wooneenheden. Op basis van het bestemmingsplan ‘Buitengebied’ uit 1993 is dat mogelijk, maar zoals aangegeven in paragraaf 1.2 wil de gemeente meewerken in de geest van de geactualiseerde regelingen uit het vernietigde bestemmingsplan 2019. In artikel 3.8 lid f van dat bestemmingsplan was een wijzigingsbevoegdheid opgenomen die toeziet op het wijzigen van de bestemming ‘Agrarisch – 1’ naar de bestemming ‘Wonen – Voormalige boerderijpanden’. De regeling luidt als volgt: Burgemeester en Wethouders kunnen het plan wijzigen in dié zin dat: a. de bestemming 'Agrarisch - 1' wordt gewijzigd in de bestemming 'Wonen' of 'Wonen - Voormalige boerderijpanden' ten behoeve van het verplaatsen van bestemmingsvlakken, mits: 1. na toepassing van deze wijzigingsbevoegdheid de regels van artikel 55 respectievelijk 57 van overeenkomstige toepassing zijn; 2. het voormalige (deel van het) bestemmingsvlak ter plaatse wordt verwijderd en de betreffende gronden worden voorzien van de bestemming 'Agrarisch - 1'; 3. de huidige ligging van het bestemmingsvlak belemmeringen oplevert voor de omgeving dan wel voor de bewoners zelf en er met een gewijzigde situering een verbetering kan worden bewerkstelligd; 4.

er geen sprake is van onevenredige schade voor de aangrenzende (agrarische) bedrijven, in die zin dat de bedrijven in hun ontwikkelingsmogelijkheden worden beperkt; 5. met een inpassingsplan aansluiting wordt gezocht bij het gestelde in het Beeldkwaliteitsplan Gemeente Westerveld (Bijlage 3), zodanig dat het bestemmingsvlak en de bebouwing op een goede wijze in het landschap en in relatie tot de bestaande bebouwing wordt ingepast; 6. geen onevenredige afbreuk wordt gedaan aan de natuurlijke waarden en de gebruiksmogelijkheden van de aangrenzende gronden; Onder lid 1 is aangegeven dat de regels van de artikelen 55 en 57 van toepassing zijn. In voorliggend plan is dat artikel 57, omdat sprake is van wijziging van een voormalig boerderijpand. Artikel 57.7 Burgemeester en Wethouders kunnen het plan wijzigen in die zin dat:

8

a. een woonhuis, al dan niet in samenhang met inpandige bouwactiviteiten, wordt gebruikt voor meer dan één woning, mits: 1. de gronden worden voorzien van de aanduiding 'specifieke vorm van wonen - twee woningen' of 'specifieke vorm van wonen - drie woningen'; 2. de bestaande bouwmassa niet wordt vergroot en er niet meer dan drie woningen worden gevestigd; 3. bij splitsing naar twee woningen dient het woonhuis minimaal 200 m² en bij splitsing naar drie woningen minimaal 300 m² bedragen; 4. de gezamenlijke oppervlakte voor aan- en uitbouwen, bijgebouwen en overkappingen wordt vergroot, waarbij tevens de vergunning van lid 57.3 onder d wordt verleend; 5. de wijzigingsbevoegdheid passend is in het geldende Woonplan; 6. er geen sprake is van onevenredige schade voor de aangrenzende (agrarische) bedrijven, in dié zin dat de bedrijven in hun ontwikkelingsmogelijkheden worden beperkt; 7. geen onevenredige afbreuk wordt gedaan aan de gebruiksmogelijkheden van de aangrenzende gronden; Voorliggend plan wordt in de geest van voorgaande wijzigingsbevoegdheden en bijbehorende voorwaarden gerealiseerd. Toetsing aan de wijzigingsbevoegdheden en de bijbehorende voorwaarden vindt plaats in paragraaf 3.5.

9

3. Beschrijving van het initiatief 3.1 Achtergrond Ter plaatse van Leggeloo 5 in Dwingeloo bevindt zich een voormalig agrarisch erf. Vanwege markteconomische omstandigheden is het niet meer wenselijk om de gronden en bijbehorende opstallen allemaal agrarisch te gebruiken. Daarom is ervoor gekozen om het plangebied geschikt te maken voor wonen in de vorm van twee woningen, binnen de bestaande contouren van het aanwezige Rijksmonument (de voormalige bedrijfswoning). Het gemeentelijk beleid biedt de mogelijkheid om agrarische percelen om te zetten nar de functie ‘wonen’, mits wordt voldaan aan een aantal randvoorwaarden. Een belangrijke voorwaarde daarbij is de ruimtelijke inpassing van het plan. In dit hoofdstuk wordt het plan nader toegelicht. Daarbij wordt ingezoomd op zowel de voorziene functies, de ruimtelijke inpassing en het behoud van het Rijksmonument. Het hoofdstuk wordt afgesloten met een toets van het plan aan de wijzigingsvoorwaarden uit het vernietigde bestemmingsplan Buitengebied 2018.

3.2 Gewenste ontwikkeling Met voorliggend plan wordt de bestaande agrarische bestemming van het plangebied omgezet in een woonbestemming. Het doel van het plan is om het bestaande agrarische erf te transformeren naar een woonerf ten behoeve van twee woningen met bijbehorende bijgebouwen en een paardrijbak. Er moet een erfensemble ontstaan waarbij sprake is van eenheid, maar ook van individuele privacy van de toekomstige bewoners. Bij de ontwikkeling van het erf worden de volgende uitgangspunten gehanteerd: -

-

De bestaande Rijks monumentale boerderij wordt opgesplitst in twee wooneenheden: de oorspronkelijke bedrijfswoning blijft als woning behouden, de deel wordt getransformeerd naar een woning; De schuur aan de zuidzijde van het perceel wordt gesloopt om ruimte te creëren voor de bewoners van de voormalige deel; Ten behoeve van de bewoners van de oorspronkelijke bedrijfswoning wordt aan de westzijde een bijgebouw gerealiseerd; het bijgebouw aan de noordoostzijde blijft behouden; er wordt een paardrijbak gerealiseerd aan de noordoostzijde van het perceel, ter plaatse van de oorspronkelijke locatie van de kuilplaten; het erf moet landschappelijk worden ingepast, met gebruik van streekeigen beplanting; bij de ontwikkeling moet worden aangesloten bij de gebiedskenmerken van het esdorpenlandschap; de monumentale waarde van de bebouwing mag niet wordt aangetast.

In navolgende paragrafen wordt ingegaan op de toekomstige ruimtelijke en functionele inrichting van het erf. Daarnaast wordt aangegeven op welke wijze wordt omgegaan met de Rijks monumentale waarde van het pand.

3.3 Erfinrichting Op basis van de in paragraaf 3.2 genoemde uitgangspunten voor de ontwikkeling van het erf, is een inrichtingsplan opgesteld. Het inrichtingsplan met bijbehorende toelichting is als bijlage 1 van deze toelichting opgenomen. Dit inrichtingsplan is als voorwaardelijke verplichting aan de regels van het bestemmingsplan gekoppeld. 10

Een ruimtelijke voorwaarde bij het opsplitsen van het erf is dat het zich als eenheid in het landschap moet blijven presenteren, ondanks het gegeven dat er sprake is van bewoning door twee families. Dit wordt bereikt door qua architectuur de hoofdvorm van de boerderij te behouden. Daarnaast is het niet wenselijk om met schuttingen of andere bouwkundige elementen het erf op te splitsen. Van oorsprong kende het erf een voor- en achterzijde. Dit gegeven is de basis voor het landschappelijk inpassen van het erf. Daarbij is het voorerf meer ingericht als tuin met hoogstam fruitbomen, hagen en een functionele tuin. Het achtererf daarentegen is veel extensiever ingericht met verharding, gras en enkele bomen en hagen. Het is duidelijk soberder dan het voorerf. Op de volgende afbeelding is de nieuwe indeling van het erf schetsmatig weergegeven. In bijlage 1 is een gedetailleerde inrichting van het plangebied weergegeven.

Schetsmatige indeling plangebied.

Middels twee inritten wordt het erf ontsloten. Daarbij kent de inrit vanuit de zuidzijde een bovengeschikt karakter ten opzichte van de inrit aan de oostzijde. Momenteel bestaat het eerstgenoemde uit gebakken stenen en is de andere inrit een karrespoor. Dit beeld moet behouden blijven. Op het erf is ruimte om te keren en te parkeren. De keuze voor de verharding moet in afstemming gemaakt worden met de materialisering van de architectuur. Verharding moet in een gedekte kleurstelling sober toegepast worden. Het geheel moet een landelijke uitstraling krijgen. Middels een afgewogen positionering van de her te bouwen schuur op het voorerf blijft de verstrooide ligging van de gebouwen op het erf behouden. Tevens is het dak geschikt voor zonnepanelen. De schuur wordt uitgevoerd onder streekeigen architectuur. Dit wil zeggen sober, lage gootlijn, ingetogen met materialen die mooi verouderen en van oorsprong voorkomen in het landschap. Het is 11

niet gebruikelijk om een nieuw bijgebouw voor de boerderij te bouwen. Daarentegen is het ook niet gebiedsvreemd omdat op boerenerven meer gekeken werd naar een praktische invulling van het erf. Dit resulteerde veelal in grotere volumes op het achtererf en meerdere kleinere volumes op het voorerf (kippenhok/wagenberging/houtstek/kookhuisje etc.) Doordat hier gekozen is voor twee ‘kleinere’ bijgebouwen sluit het aan op de gebiedseigen kenmerken van het erf. Op het voorerf blijven de meeste bestaande bomen behouden. Een bestaande beukenhaag wordt verplaats en vormt daarmee een logische afscherming van het voorerf. In de uiterste hoek van het erf wordt een nieuw bijgebouw gebouwd (tuinhuis/brandhoutopslag). Hierdoor vindt clustering met de bijgebouwen van het buurperceel plaats. Aan de noordzijde van de boerderij grenst het weiland tot aan het achterhuis. Dit is oorspronkelijk en een waardevol kenmerk van het erf. Er is daarom gekozen hier geen afscherming in de vorm van een haag of opgaande beplanting aan te brengen. Enkele fruitbomen verzachten de boerderij en zorgen dat het erf een verbinding met de weide houdt. Een bestaande schuur blijft behouden. Op dit dak liggen nu al zonnepanelen die ingezet kunnen worden voor het achterhuis. De schuur zal gebruikt gaan worden voor het hobbymatig houden van paarden.

Daarnaast wordt er op de plek van de huidige kuilvoeropslagen een paardrijbak en paddocks aangelegd. Ten noorden van de bestaande schuur wordt een mestopslag voorzien. Middels struweel en enkele bomen wordt deze afgeschermd. Het struweel verzacht tevens het bouwvolume van de schuur. De paardrijbak staat open in het landschap. Er wordt gekozen voor een gedekte kleurstelling van palen en lint. Het is niet passend om hier een gesloten struweel aan te planten. Dit zou het gebied onnodig verdichten. Tussen de bak en de Leggeloo wordt wel een lage gemengde haag aangeplant. Daarnaast wordt een bestaande bomenrij langs de inrit aangevuld waarmee het erf een verbinding houdt met de omliggende groenstructuur. Met de transformatie van dit erf blijven de gebiedskenmerken behouden. Het blijft een passend ensemble in het essenlandschap van Leggeloo door de aanbreng van nieuw structuur-dragend groen en het vervangen van een oud bijgebouw.

3.4 Behoud Rijksmonument Op basis van het bestemmingsplan is een deel van het plangebied aangeduid met de aanduiding ‘Waarde – Rijksmonument’. De voor 'Waarde - Rijksmonumenten' aangewezen gronden zijn, behalve voor de andere daar voorkomende bestemming(en), mede bestemd voorde bescherming van rijksmonumenten. Het hoofdgebouw dat zich binnen het plangebied bevindt is een Rijksmonument, wat betekent dat dit gebouw beschermd moet worden.

3.4.1 Bouwhistorisch onderzoek In het kader van voorliggend plan heeft een bouwhistorisch onderzoek plaatsgevonden. Het bouwhistorisch onderzoek is opgenomen als bijlage 2 van dit bestemmingsplan. Het onderzoek is erop gericht vast te stellen welke ontwikkeling de boerderij in zijn bestaan heeft doorgemaakt, welke sporen daarvan nog aanwezig zijn en welke waarde zij hebben. Bij de verbouwing van de boerderij tot een pand met twee woningen zal daar rekening mee worden gehouden. Op basis van het bouwhistorisch onderzoek worden de volgende conclusies getrokken en aanbevelingen gedaan:

12

Conclusies -

-

De boerderij is op de kadastrale minuut van 1832 een boerderij met een onderschoer. Het is mogelijk dat in de eraan voorafgaande tijden een verbouwing heeft plaatsgevonden, waardoor de boerderij iets korter is geworden. In 1856 is de boerderij met twee vakken vergroot. Voor deze verbouwing heeft men gebruik gemaakt van hout dat eerst in andere constructies heeft gefunctioneerd. De telmerken zijn gehakt, wat duidt op een constructie die waarschijnlijk in de zeventiende eeuw heeft plaatsgevonden. Er zijn ook twee voorbeelden van andere, geritste telmerken aangetroffen. In 1982 heeft een verbouwing van het woongedeelte plaatsgevonden. In 2012 en daarna heeft er nogmaals een verbouwing van het woongedeelte plaatsgevonden. Het is mogelijk dat toen een grote restauratie van de beide zijgevels heeft plaatsgevonden. Informatie daarover is tot nu toe niet vastgesteld.

Aanbevelingen -

De stijlen, schoren, gebintbalken en gebintplaten zouden dendrochronologisch onderzocht en geanalyseerd moeten worden. De gebintenconstructie en de hergebruikte onderdelen van de huidige constructie moeten exact in kaart gebracht worden.

Het bouwhistorisch onderzoek biedt input voor de architectonische uitwerking van het plan voor de boerderij.

3.4.2 Rijksdienst Het plangebied kent gedeeltelijk de dubbelbestemming ‘Waarde - Rijksmonument’. De voor 'Waarde - Rijksmonumenten' aangewezen gronden zijn, behalve voor de andere daar voorkomende bestemming(en), mede bestemd voor de bescherming van rijksmonumenten. Voor het bouwen van bouwwerken is een vergunning van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed noodzakelijk. Een aanvraag daartoe dient bij de gemeente Westerveld te worden ingediend. Voor het aanleggen van werken, geen bouwwerken zijnde, en werkzaamheden, is eveneens een vergunning van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed noodzakelijk. Een aanvraag daartoe dient bij de gemeente Westerveld te worden ingediend. Omdat sprake is van het verbouwen van een Rijksmonument en het realiseren van bouwwerken binnen de dubbelbestemming ‘Waarde – Rijksmonument’, is het plan voorgelegd aan de Rijksdienst voor cultureel erfgoed en aan welstand. Dat heeft geleid tot een positieve grondhouding. Het definitieve bouwplan dat op basis van dit bestemmingsplan wordt ingediend wordt in het kader van de aanvraag omgevingsvergunning getoetst aan de monumentale status.

3.5 Verhouding plan tot huidige bestemmingsplan Zoals in paragraaf 2.3 is beschreven wordt bij voorliggend plan aansluiting gezocht bij een wijzigingsbevoegdheid uit artikel 3.8 van het vernietigde bestemmingsplan ‘Buitengebied 2018’ en artikel 57.7 van datzelfde bestemmingsplan. Aan de wijzigingsbevoegdheden zijn wijzigingsvoorwaarden gekoppeld. In de navolgende paragrafen wordt het plan aan de wijzigingsvoorwaarden getoetst. 13

Toets aan artikel 3.8 Burgemeester en Wethouders kunnen het plan wijzigen in dié zin dat: a. de bestemming 'Agrarisch - 1' wordt gewijzigd in de bestemming 'Wonen' of 'Wonen - Voormalige boerderijpanden' ten behoeve van het verplaatsen van bestemmingsvlakken, mits: 1. na toepassing van deze wijzigingsbevoegdheid de regels van artikel 55 respectievelijk 57 van overeenkomstige toepassing zijn; Voorliggend plan voorziet in de bestemming ‘Wonen – voormalige boerderijpanden. De regels die in het vernietigde bestemmingsplan Buitengebied 2018 zijn opgenomen zijn in voorliggend plan opgenomen. 2. het voormalige (deel van het) bestemmingsvlak ter plaatse wordt verwijderd en de betreffende gronden worden voorzien van de bestemming 'Agrarisch - 1'; Aan deze voorwaarde is voldaan, zie daarvoor de verbeelding behorende bij dit bestemmingsplan. 3. de huidige ligging van het bestemmingsvlak belemmeringen oplevert voor de omgeving dan wel voor de bewoners zelf en er met een gewijzigde situering een verbetering kan worden bewerkstelligd; De toegestane bestemmingen zijn afgeleid van het voorziene gebruik van het erf in de vorm van wonen. Kortom: er is sprake van het functioneel bestemmen van het plangebied. Daar waar wonen of aan wonen gerelateerde functies zijn gewenst, is de bestemming ‘Wonen – voormalige boerderijpanden’ opgenomen.

Daar waar nog agrarische activiteiten gewenst zijn, is de bestemming ‘Agrarisch – 1’ van toepassing. 4. er geen sprake is van onevenredige schade voor de aangrenzende (agrarische) bedrijven, in die zin dat de bedrijven in hun ontwikkelingsmogelijkheden worden beperkt; De afstand van de woningen tot aangrenzende agrarische gronden is dusdanig groot, dat de bedrijven geen hinder van de woonfunctie ondervinden. 5. met een inpassingsplan aansluiting wordt gezocht bij het gestelde in het Beeldkwaliteitsplan Gemeente Westerveld (Bijlage 3), zodanig dat het bestemmingsvlak en de bebouwing op een goede wijze in het landschap en in relatie tot de bestaande bebouwing wordt ingepast; Hier wordt in de vorm van het bij het bestemmingsplan behorende inrichtingsplan aan voldaan. 6. geen onevenredige afbreuk wordt gedaan aan de natuurlijke waarden en de gebruiksmogelijkheden van de aangrenzende gronden; 14

Het plan voorziet in de transformatie van een bestaande boerderij naar twee woningen. Met het plan wordt geen milieubelastende functie mogelijk gemaakt. Functioneel is geen sprake van een aantasting van de gebruiksmogelijkheden van aangrenzende gronden. Omdat milieubelastende activiteiten op grote afstand plaatsvinden ondervinden de woningen zelf geen overlast van omgevingsfactoren. Zoals eerder aangegeven is sprake van een goede landschappelijke inpassing. Er is getuige het inrichtingsplan rekening gehouden met de natuurlijke waarden in en rond het plangebied. Daarbij wordt opgemerkt dat ecologisch onderzoek heeft uitgewezen dat het plan geen negatieve invloed heeft om beschermde soorten en gebieden. Hierover meer in hoofdstuk 5. Toets aan artikel 57.7 Burgemeester en Wethouders kunnen het plan wijzigen in die zin dat: a. een woonhuis, al dan niet in samenhang met inpandige bouwactiviteiten, wordt gebruikt voor meer dan één woning, mits: 1. de gronden worden voorzien van de aanduiding 'specifieke vorm van wonen - twee woningen' of 'specifieke vorm van wonen - drie woningen'; De aanduiding 'specifieke vorm van wonen - twee woningen’ is op de verbeelding opgenomen. 2. de bestaande bouwmassa niet wordt vergroot en er niet meer dan drie woningen worden gevestigd; Het plan voorziet in het inpandig realiseren van twee woningen. De bouwmassa wordt niet vergroot. 3.

bij splitsing naar twee woningen dient het woonhuis minimaal 200 m² en bij splitsing naar drie woningen minimaal 300 m² bedragen; Aan deze oppervlakte-eis wordt voldaan. Het gezamenlijk oppervlakte is ruim 400 m2. 4. de gezamenlijke oppervlakte voor aan- en uitbouwen, bijgebouwen en overkappingen wordt vergroot, waarbij tevens de vergunning van lid 57.3 onder d wordt verleend; Aan deze voorwaarde wordt niet volledig voldaan. Eén van de nieuwe woningen heeft een bijgebouw van minder dan 100 m2. De andere woning heeft een bijgebouw met een oppervlakte van ruim 160 m2. Hiermee wordt het maximum van 100 m2 aan bijgebouwen per woning overschreden. Er is echter sprake van het behoud van een bestaand bijgebouw. Het behoud van dit bijgebouw is wenselijk ten behoeve van het behoud van de karakteristieke opbouw van het erf. Omdat in de geest van de regeling van het vernietigde plan wordt gewerkt, wordt het behoud van het bijgebouw wenselijk geacht.

15

5. de wijzigingsbevoegdheid passend is in het geldende Woonplan; In hoofdstuk 4 wordt het plan getoetst aan het gemeentelijk woonbeleid. Hierbij wordt geconcludeerd dat voorliggend plan aansluit op dit beleid. 6. er geen sprake is van onevenredige schade voor de aangrenzende (agrarische) bedrijven, in dié zin dat de bedrijven in hun ontwikkelingsmogelijkheden worden beperkt; 7. geen onevenredige afbreuk wordt gedaan aan de gebruiksmogelijkheden van de aangrenzende gronden; Aan de voorwaarden uit lid 6 en 7 wordt voldaan. Het plan voorziet in de transformatie van een bestaande boerderij naar twee woningen. Met het plan wordt geen milieubelastende functie mogelijk gemaakt. Functioneel is geen sprake van een aantasting van de gebruiksmogelijkheden van aangrenzende gronden. Omdat milieubelastende activiteiten op grote afstand plaatsvinden ondervinden de woningen zelf geen overlast van omgevingsfactoren.

3.6 Conclusie Met voorliggend plan wordt in de geest van de wijzigingsbevoegdheid afgeweken van het bestemmingsplan. Van belang is dat het plan geen afbreuk doet aan bestaande cultuurhistorische en landschappelijke waarden. Daar is op basis van voorliggend plan geen sprake van. In het volgende hoofdstuk wordt het plan getoetst aan relevant (ruimtelijk) beleid. In hoofdstuk 5 wordt het plan getoetst aan ruimtelijke en milieukundige aspecten.

16

4. Beleidskader 4.1 Algemeen In het kader van een goede ruimtelijke ordening worden ruimtelijke ingrepen of initiatieven in meer of mindere mate getoetst aan rijks-, provinciaal en/of gemeentelijk beleid. In dit hoofdstuk vindt deze toetsing plaats.

4.2 Rijksbeleid 4.2.1 Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte De Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte (SVIR) is op 13 maart 2012 vastgesteld en geeft een totaalbeeld van het ruimtelijk- en mobiliteitsbeleid op rijksniveau. De SVIR vervangt de Nota Ruimte, de Structuurvisie Randstad 2040, de Nota Mobiliteit, de Mobiliteitsaanpak en de Structuurvisie voor de Snelwegomgeving. Tevens vervangt het een aantal ruimtelijke doelen en uitspraken in onder andere de Agenda Landschap en de Agenda Vitaal Platteland. Daarmee wordt de SVIR het kader voor thematische of gebiedsgerichte uitwerkingen van rijksbeleid met ruimtelijke consequenties.

4.2.2 Besluit Algemene Regels Ruimtelijke Ordening (Barro) De juridische borging van de nationale belangen uit de SVIR vindt plaats in het Besluit algemene regels ruimtelijke ordening (Barro). Het Besluit algemene regels ruimtelijke ordening (Barro) is op 22 augustus 2011 vastgesteld (en aangevuld op 28 augustus 2012) en heeft als doel om vanuit een concreet nationaal belang een goede ruimtelijke ordening te bevorderen. De algemene regels bewerkstelligen dat nationale ruimtelijke belangen doorwerken tot op lokaal niveau. Relatie met initiatief Voorliggend plan maakt geen onderdeel uit van de nationale ruimtelijke hoofdstructuur, waardoor de Barro niet van toepassing is.

4.2.3 Besluit ruimtelijke ordening (Bro) Het Besluit ruimtelijke ordening (Bro) geeft regels waar concrete ruimtelijke projecten aan moeten voldoen. Zo is in het Bro de ladder voor duurzame verstedelijking verankerd. De ladder voor duurzame verstedelijking is gericht op een zorgvuldige afweging en transparante besluitvorming bij alle ruimtelijke en infrastructurele besluiten waardoor de ruimte in stedelijke gebieden optimaal benut wordt. De ladder voor duurzame verstedelijking is o.g.v. artikel 3.1.6, lid 2 slechts van toepassing als het een stedelijke ontwikkeling betreft. Indien sprake is van een stedelijke ontwikkeling, dan is de vraag of het gaat om een bestaand stedelijk gebied gaat of dat de ontwikkeling daarbuiten plaatsvindt. Relatie met initiatief In het onderhavig geval gaat het niet om een stedelijke ontwikkeling waardoor de ladder voor duurzame verstedelijking niet van toepassing is.

4.2.4 Nationale Omgevingsvisie (NOVI) Inleiding Op 11 september 2020 is de Nationale Omgevingsvisie (hierna: NOVI) vastgesteld. De NOVI is de langetermijnvisie van het Rijk op de toekomstige inrichting en ontwikkeling van de leefomgeving in Nederland. De NOVI geeft richting en helpt om keuzes te maken; te kiezen voor slimme combinaties van functies; uit te gaan van de specifieke kenmerken en kwaliteiten van gebieden. En er nu mee aan de slag te gaan en beslissingen niet uit te stellen of door te schuiven. Het versterken van de 17

omgevingskwaliteit staat in de NOVI centraal. Dat wil zeggen dat alle plannen met oog voor de natuur, gezondheid, milieu en duurzaamheid gemaakt moeten worden. Bij de NOVI hoort een Uitvoeringsagenda. Hierin staat hoe uitvoering wordt gegeven aan de NOVI. Binnen de NOVI zijn acht voorlopige aandachtsgebieden geformuleerd als zogeheten NOVI-gebied. Regio Zwolle is aangewezen als voorlopig NOVI-gebied. Westerveld maakt hier onderdeel van uit. In een NOVI-gebied krijgt een aantal concrete vraagstukken extra prioriteit. Dit helpt om grote veranderingen en ruimtelijke opgaven in een regio beter te realiseren. Opgaven Er is in Nederland sprake van een aantal dringende maatschappelijke opgaven. Deze opgaven kunnen niet apart van elkaar worden opgelost. Ze moeten in samenhang bekeken worden. Ze grijpen in elkaar en vragen meer ruimte dan beschikbaar is in Nederland. Niet alles kan, niet alles kan overal. Op het niveau van nationale belangen wil het Rijk sturen en richting geven aan de omgeving in Nederland, verwoord in vier opgaven: -

Ruimte maken voor klimaatverandering en energietransitie De economie van Nederland verduurzamen en het groeipotentieel behouden Steden en regio’s sterker en leefbaarder maken Het landelijk gebied toekomstbestendig ontwikkelen

Realiseren opgaven In de NOVI is een tweetal instrumenten opgenomen om de opgaven te realiseren: 1. De Omgevingsagenda. Voor Oost-Nederland is een omgevingsagenda opgesteld. In de Omgevingsagenda agenderen het Rijk en regio de gezamenlijke vraagstukken en de gewenste aanpak daarvan. De Omgevingsagenda biedt een basis voor uitvoeringsafspraken en inzet van programma’s en projectbesluiten van Rijk en regio. 2. De NOVI-gebieden. Een NOVI-gebied is een instrument waarbij Rijk en regio meerdere jaren verbonden zijn aan de gezamenlijke uitwerking van de verschillende opgaven in het ruimtelijke domein. Vaak wordt voortgebouwd op bestaande samenwerkingstrajecten. Denk aan een Regio Deal en een verstedelijkingsstrategie. Relatie met initiatief Gelet op de te realiseren opgaven uit de NOVI kan de conclusie worden getrokken dat de voorgenomen ontwikkeling in overeenstemming is met de NOVI. Het plan draagt bij aan het toekomstbestendig ontwikkelen van het landelijk gebied.

4.3 Provinciaal beleid 4.3.1 Omgevingsvisie Drenthe Voor de provincie geldt de Omgevingsvisie Drenthe 2018, welke voor het laatst in 2022 is geactualiseerd. Hierin zijn de belangen, ambities, rollen, verantwoordelijkheden en sturing van de provincie in het ruimtelijk domein geformuleerd. De omgevingsvisie vormt het strategisch kader voor de ruimtelijk-economische ontwikkeling van Drenthe tot 2030. 18

De provinciale missie is geformuleerd als 'Het waarderen van de Drentse kernkwaliteiten en het ontwikkelen van een bruisend Drenthe, passend bij deze kernkwaliteiten'. De provincie heeft diverse ambities en daarmee ook belangen. De basis hiervoor zijn de wettelijke taken en verantwoordelijkheden. Deze zijn aangevuld met een selectie onderwerpen die volgens de provincie het meest effectief te beïnvloeden zijn op provinciaal niveau. In de Omgevingsvisie zijn de provinciale belangen benoemd, waarmee gemeenten rekening dienen te houden bij het opstellen van ruimtelijke plannen. De provinciale belangen zijn verdeeld in Drentse kwaliteiten en ontwikkelingen. De kernkwaliteiten zijn de kwaliteiten die bijdragen aan de identiteit en aantrekkelijkheid van Drenthe. Samen met vertegenwoordigers van overheden, belangengroepen, marktpartijen en inwoners zijn de volgende kernkwaliteiten van Drenthe benoemd: -

rust, ruimte, natuur en landschap; oorspronkelijkheid (authenticiteit, Drents eigen); noaberschap; kleinschaligheid (Drentse schaal); menselijke maat; veiligheid.

Het provinciaal belang ligt in het behouden en, waar mogelijk, ontwikkelen van de kernkwaliteiten. Naast de kernkwaliteiten is nog een aantal relevante doelstellingen benoemd. Zorgvuldig ruimtegebruik In Drenthe kunnen mensen nog ruimte beleven. Dat wil de provincie bewaken, ook wanneer er nieuwe ontwikkelingen zijn. Zorgvuldig ruimtegebruik is van provinciaal belang. Wonen De provincie streeft naar aantrekkelijke, gevarieerde en leefbare woonmilieus die voorzien in de woonvraag. Het maken van bovenlokale afspraken hierover is van provinciaal belang. Gemeenten werken hun aandeel in het woonaanbod en de woonmilieus uit in de gemeentelijke structuurvisies of woonplannen. Zij houden daarbij rekening met de huidige kernenstructuur in de gemeente en de behoefte aan verschillende woonmilieus. Landschap De verschillende Drentse landschapstypen en de diversiteit in landschapstypen zijn voor de provincie van provinciaal belang. De provincie richt zich op het in stand houden van het landschap als economisch, ecologisch en cultureel kapitaal. De provinciale ambitie is een Drents landschap, waarin de verscheidenheid in landschapstypen en -onderdelen zich blijvend manifesteert en ontwikkelt, met behoud van de Drentse identiteit. De verschillende landschapstypen en de diversiteit in landschapstypen zijn van provinciaal belang.

Landschapstypen met de bijbehorende landschapskenmerken willen we in samenhang behouden en versterken. Daarmee wordt gestreefd naar een Drents landschap, waarin het grondgebruik, het type natuur en het landschapsbeeld passen bij de ontwikkelingsgeschiedenis van het landschap. Vanuit dat perspectief wil de provincie keuzes voor nieuwe ontwikkelingen in het landschap blijvend mogelijk maken. Toets aan initiatief Voorliggend plan, waarbij een monumentale boerderij wordt gesplitst in twee woningen, draagt bij aan de hiervoor genoemde provinciale doelstellingen en kernkwaliteiten. Het plan is kleinschalig 19

(Drentse maat). Met dit plan blijft een karakteristiek pand behouden (authenticiteit, ‘Drenth’s), wat bijdraagt aan behoud van zowel ruimtelijke als landschappelijk kenmerken van het Drentse landschap. Daarnaast wordt het plan gerealiseerd op basis van een goede landschappelijke inpassing (zie bijlage 1) waarbij rekening is gehouden met de landschappelijke kernwaarden van het essenlandschap.

4.3.2 Provinciale Omgevingsverordening De Provinciale omgevingsverordening Drenthe (POV) bevat het provinciaal beleid voor de fysieke leefomgeving van de provincie. De verordening legt randvoorwaarden vast waaraan gemeenten bij ruimtelijke planontwikkeling zijn gehouden. Met de omgevingsverordening wordt de omgevingsvisie (deels) door vertaald naar een verordening voor zover het planologische relevante aspecten betreft. In de verordening is aangegeven dat als bij een ruimtelijk plan kernkwaliteiten betrokken zijn, er dan in het ruimtelijk plan wordt uiteengezet dat met het plan wordt bijgedragen aan behoud en ontwikkeling van de bij het plan betrokken kernkwaliteiten conform de provinciale ontwikkelingsvisie. Verder komt binnen de verordening aan gemeenten een belangrijke rol toe. Inhoudelijke bepalingen zijn veelal als verantwoordingsplicht ingericht en niet normstellend. Voor gemeenten is ruimte om inhoudelijk - tot op zekere hoogte - een eigen invulling te geven, mits deugdelijk onderbouwd. In voorliggend plan worden woningen toegevoegd aan het buitengebied. Artikel 2.17 uit de omgevingsverordening biedt hier de mogelijkheid toe. Artikel 2.17 Woningbouw

a. Een ruimtelijk plan kan voorzien in incidentele bouwmogelijkheden buiten het bestaand stedelijk gebied in de gevallen: 1. bedrijfswoningen, een tweede woning bij een agrarisch bedrijf, het splitsten van boerderijen in twee of meer woningen, en nieuwbouw die past binnen de kaders van de ruimte voor - ruimte regeling; 2. incidentele nieuwbouw van een enkele woning buiten bestaand stedelijk gebied is mogelijk, mits: b. de bebouwing is gelegen in een bebouwingslint of een cluster van bebouwing; c. er sprake is van een significante verbetering van de ruimtelijke kwaliteit; d. er sprake is van een landschappelijke inpassing passend bij de gebiedskenmerken die zijn vastgelegd in een landschappelijk inpassingsplan, en; e. het plan past binnen de gemeentelijke woonvisie. Vertaling naar onderliggend plan

Voorliggend plan sluit aan bij artikel 2.17 uit de omgevingsverordening. Er is sprake van het toevoegen van een woning buiten bestaand stedelijk gebied op basis van de splitsing van een bestaande boerderij. De boerderij maakt onderdeel uit van een bebouwingscluster. Zoals eerder aangegeven is middels het uitvoeren van het inrichtingsplan sprake van een verbetering van de ruimtelijke kwaliteit. En een goede landschappelijke inpassing. Het bij het plan behorende inrichtingsplan is afgestemd op de kernkwaliteiten van het esdorpenlandschap. Het plan is op basis van provinciaal beleid uitvoerbaar.

20

4.3.3 Conclusie Geconcludeerd kan worden dat voorliggend initiatief in overeenstemming is met het provinciale beleid.

4.4 Gemeentelijk beleid 4.4.1 Omgevingsvisie Westerveld 2021 Omgevingsvisie bevat het toekomstbeeld van en voor de gemeente Westerveld. De omgevingsvisie is de integrale langetermijnvisie op de ontwikkeling van de gemeente en gaat over de hele fysieke leefomgeving. De visie geeft richting aan wat de gemeente in 2040 bereikt wil hebben. In de Omgevingsvisie wordt gebruik gemaakt van gebiedskompassen. Daarbij wordt ingezoomd op gebieden. Het kan immers gebeuren dat bepaalde keuzes niet voor de hele gemeente gelden, maar enkel voor een bepaald (deel)gebied. Het plangebied valt onder het gebiedskompas ‘Dwingeloo’. In het gebiedskompas zijn het karakter van Dwingeloo, de waarden van Dwingeloo en de koers voor Dwingeloo aangegeven. Voor voorliggend plan is met name de visie op woningbouw en landschap van belang. De waarden groen en cultuurhistorie worden van belang geacht en komen in voorliggend plan ook terug. Het Rijksmonument blijft behouden en er is sprake van een goede landschappelijke inpassing. Op het gebied van woningbouw ziet de gemeente kansen in een beperkte uitbreiding van hoge kwaliteit op inbreidingslocaties. Woningbouw op uitbreidingslocaties worden niet op voorhand uitgesloten. In het buitengebied komen geregeld agrarische gebouwen en gronden vrij, en soms dreigt daar verpaupering of crimineel gebruik.

Om dit te voorkomen wil de gemeente op deze plekken ruimhartig omgaan met plannen voor wonen/werken en recreatie, ambachtelijke bedrijvigheid, winkels met streekproducten of creatieve beroepen. Op basis van voorgaande wordt geconcludeerd dat het plan aansluiting vindt bij de uitgangspunten van de Omgevingsvisie.

4.4.2 Woonvisie 2019 -2025 In gemeente Westerveld is het goed wonen. Om te zorgen dat het in de toekomst nog altijd goed wonen is in de gemeente vindt de gemeente het belangrijk om richting te geven aan een prettig woonklimaat. In de Woonvisie 2019 -2025 legt de gemeente daarom haar ambities om het woonklimaat te behouden en te versterken vast. In de woonvisie is specifiek aandacht voor het benutten van gebouwen in het buitengebied. De gemeente biedt ruimte aan transformatie-initiatieven om grote panden zoals vrijkomende agrarische bebouwing, oude schoolgebouwen en dergelijke om te bouwen naar bijvoorbeeld kleine wooneenheden voor senioren. De gemeente werkt mee aan initiatieven die aan de volgende voorwaarden voldoen: -

Het gebouw moet een gezichtsbepalend karakter hebben en behoud van het gebouw draagt bij aan de ruimtelijke kwaliteit van het gebied. Gebouwen liggen binnen het bestaand bebouwd gebied van de dorpskernen. Voor gebouwen in het buitengebied volgt de gemeente de provinciale ruimtelijke verordening.

In voorliggend plan is sprake van de transformatie van een bestaand agrarisch opstal en bijbehorende gronden. Onderdeel van het plan is het behoud van een beeldbepalend monument. Daarnaast is 21

sprake van een goede landschappelijke inpassing. In paragraaf 4.3 is reeds aangegeven dat het plan in lijn is met de provinciale verordening.

4.4.3 Landschap ontwikkelingsplan Westerveld De gemeente Westerveld beschikt over een Landschapontwikkelingsplan (2012). Het Landschapsontwikkelingsplan (LOP) geeft een heldere en concrete visie op het landschap. Dit plan geeft invulling aan hoe we in Westerveld de komende jaren de kernkwaliteiten van het landschap, waardevolle elementen en cultuurhistorische waarden van het landschap kunnen behouden, beschermen en herstellen. Ook geeft het aan hoe we met projecten kunnen aansluiten bij de kwaliteiten van het huidige landschap. Binnen het LOP is Westerveld ingedeeld in verschillende landschapstypen met bijbehorende kwaliteiten. Het plangebied ligt in het esdorpenlandschap. Het esdorpenlandschap bestaat uit een samenhangend geheel van esdorpen, essen, veldontginningen, veldgronden en beekdalen. De identiteit van het essenlandschap wordt bepaald door: -

Openheid op de es; het ontbreken van bebouwing en beplanting Begrenzing door houtwallen en bosrestanten aan de esranden Gebruik als bouwland Aanwezige reliëf en steilranden

Bij de inrichting van het plangebied is rekening gehouden met de kenmerken van het landschap. In het inrichtingsplan dat als bijlage 1 van deze toelichting is opgenomen, is onderbouwd op welke wijze het plan aansluiting vindt bij de kenmerken en waarden van het esdorpenlandschap en op welke wijze deze waarden worden versterkt.

4.5 Conclusie Voorliggend plan is getoetst aan relevant ruimtelijk beleid. Hieruit kan worden geconcludeerd dat het plan aansluiting vindt met dit beleid.

22

5. Toets aan ruimtelijke en milieukundige aspecten 5.1 Algemeen Artikel 3.1.6 van het Besluit ruimtelijke ordening bepaalt dat moet worden ingegaan op de uitvoerbaarheid van het plan. In dat kader dient te kunnen worden aangetoond dat de wijziging van het bestemmingsplan niet in strijd is met een goede ruimtelijke ordening. Daarbij wordt onder meer het toekomstige gebruik afgezet tegen ruimtelijke en milieukundige omstandigheden ter plaatse en in de omgeving. In het volgende hoofdstuk vindt deze toets plaats voor aspecten die voor onderliggend initiatief relevant zijn.

5.2 Archeologie 5.2.1 Archeologie Beleidskader In de Erfgoedwet stellen Rijk en provincie dat in het ruimtelijk beleid zorgvuldig met het archeologische erfgoed moet worden omgegaan. Voor gebieden waar archeologische waarden voorkomen of waar reële verwachtingen bestaan dat ter plaatse archeologische waarden aanwezig zijn, dient voorafgaand aan bodemingrepen archeologisch onderzoek te worden uitgevoerd. De uitkomsten van het archeologisch onderzoek dienen vervolgens volwaardig in de belangenafweging te worden betrokken. Analyse Ter plaatse van het plangebied geldt de bestemming ‘Waarde - Archeologie 3’. De voor 'Waarde Archeologie 3' aangewezen gronden zijn, behalve voor de andere daar voorkomende bestemming(en), mede bestemd voor het behoud van de archeologische waarden. Op of in deze gronden mogen geen bouwwerken worden gebouwd, waarbij de bodem dieper dan 0,30 m -Mv wordt geroerd, met uitzondering van: a) bouwwerken ter vervanging van bestaande bouwwerken waarbij de bestaande oppervlakte met ten hoogste 1000 m² wordt uitgebreid; b) bouwwerken met een oppervlakte kleiner dan 1000 m² ten behoeve van andere daar voorkomende bestemming(en). Met omgevingsvergunning kan worden afgeweken van voorgaande, mits op basis van archeologisch onderzoek door een daartoe bevoegde instantie is aangetoond dat geen archeologische waarden (meer) aanwezig zijn.

Voorliggend plan voorziet niet in bodemingrepen groter dan 1.000 m2 en dieper dan 30 centimeter onder maaiveld. In het kader van voorliggend bestemmingsplan heeft daarom geen archeologisch onderzoek plaatsgevonden. De archeologische bestemming blijft wel van toepassing op het plangebied.

5.2.2 Cultuurhistorie In de toelichting van ruimtelijke plannen moet naast een toets aan archeologie ook een beschrijving worden opgenomen van de wijze waarop met de in het gebied aanwezige cultuurhistorische waarden en/of monumenten rekening is gehouden. Analyse Een deel van het plangebied heeft de bestemming ‘Waarde – Rijksmonument. De voor 'Waarde Rijksmonumenten' aangewezen gronden zijn, behalve voor de andere daar voorkomende 23

bestemming(en), mede bestemd voor de bescherming van rijksmonumenten. Binnen het plangebied bevindt zich in de vorm van de voormalige boerderij een Rijksmonument. Voor het bouwen van bouwwerken is een vergunning van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed noodzakelijk. Voor het aanleggen van werken, geen bouwwerken zijnde, en werkzaamheden, is een vergunning van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed noodzakelijk. Daarom heeft in het kader van voorliggend plan een beoordeling plaatsgevonden door de Rijksdienst. Het advies is als bijlage 3 van deze toelichting opgenomen. Uit het advies blijkt dat het voorziene plan geen negatief effect heeft op de cultuurhistorische waarden van het plan. Conclusie De aspecten archeologie en cultuurhistorie vormen geen belemmering voor onderliggend plan.

5.3 Flora en fauna Beleidskader In ruimtelijke plannen moet worden aangetoond hoe de ontwikkelingen die hierin mogelijk worden gemaakt zich verhouden met de wet- en regelgeving op het gebied van gebieds- en soortenbescherming. Sinds 1 januari 2017 is de bescherming van gebieden, soorten en houtopstanden geregeld in de Wet natuurbescherming. Op het gebied van gebiedsbescherming regelt de wet de bescherming van zes verschillende soorten natuurgebieden: het natuurnetwerk Nederland, bijzondere provinciale natuurgebieden, bijzondere provinciale landschappen, nationale parken, bijzondere nationale natuurgebieden en Natura 2000-gebieden. Bij activiteiten of ontwikkelingen die kunnen leiden tot negatieve effecten op instandhoudingsdoelen voor een van deze gebieden moet een vergunning worden aangevraagd. Analyse Voorafgaand aan de wijziging van het bestemmingsplan dient te worden onderzocht of binnen en in de nabijheid van het plangebied beschermde plant- en diersoorten en/of natuurgebieden aanwezig zijn en of deze worden aangetast. Deze eerste stap om de aanwezigheid van beschermde soorten en/of gebieden te bepalen, is het uitvoeren van een quickscan flora en fauna. De quickscan is als bijlage 4 opgenomen.

De quickscan flora en fauna beschrijft in het kader van de Wet natuurbescherming (Wnb) en het Natuurnetwerk Nederland (NNN) de effecten van de ingreep op soortenbescherming en gebiedsbescherming (Natura 2000 en Natuurnetwerk Nederland) en op houtopstanden. Uit deze quickscan moet blijken of de plannen (mogelijk) leiden tot aantasting van beschermde soorten en/of gebieden en of vervolgstappen noodzakelijk zijn, zoals nader onderzoek, een ontheffing en/of een vergunning. De quickscan bestaat uit een onderzoek naar soortenbescherming en gebiedsbescherming. De resultaten van het onderzoek zijn als volgt. Soortenbescherming Flora Op basis van de gegevens van Quickscanhulp zijn binnen een straal van één kilometer geen beschermde plantensoorten waargenomen. Tijdens het veldbezoek zijn eveneens geen beschermde plantensoorten waargenomen in het plangebied. Deze worden op basis van de aanwezige biotoop ook 24

niet verwacht. Aangetroffen plantensoorten betreffen niet-beschermde soorten zoals rolklaver, rode klaver, ridderzuring en diverse grassoorten. Het nemen van vervolgstappen is voor flora niet aan de orde. Fauna In onderstaande tabel is overzichtelijk weergegeven welke beschermde natuurgebieden en soort(groep)en aanwezig dan wel te verwachten zijn in het plangebied en directe omgeving. Tevens is weergegeven of de voorgenomen ontwikkeling mogelijk negatieve gevolgen heeft op deze beschermde natuurwaarden en wat de te nemen vervolgstappen zijn. Voor niet genoemde beschermde soorten/gebieden zijn overtredingen ten aanzien van de Wet natuurbescherming niet aan de orde.

Op basis van de quickscan is geconcludeerd dat aanvullend onderzoek plaats moet vinden naar broedvogels, in dit geval de kerkuil. Dit aanvullende onderzoek in heeft (op basis van afstemming met de provincie) plaatsgevonden middels een visuele inspectie van de nestkast door een lid van de Uilenwerkgroep. De inspectie leverde de volgende bevinding op: Beste xxxxx, Vanmiddag heb ik de twee kerkuilkasten nagekeken op recente sporen van aanwezigheid van kerkuilen. De lager hangende kast had ik al eerder gecontroleerd. Hier heb ik geen recente aanwezigheid van kerkuilen aangetroffen. De hoge hangende kast heb ik nu ook gecontroleerd. Ook hier heb ik geen recente aanwezigheid van kerkuilen aangetroffen. Met dit bericht ga ik er vanuit u voldoende te hebben geïnformeerd. Met vriendelijke groet, xxxxx, Vogelwacht Uffelte e.o Op basis hiervan is de nestkast verwijderd. 25