Reactienota zienswijze zonnepark Oude Willem incl. bijlagen

Doordat in het aangeleverde plan vrijwel het hele gebied is voorzien van zonnepanelen is er vrijwel geen ruimte voor de ontwikkeling van nieuwe natuur. Op basis van onderstaande argumenten werd er daarom geconcludeerd dat het plan niet voldeed aan het combinatiemodel: 1. Er is geen sprake van noemenswaardige meerwaarde voor biodiversiteit, 2. Het plan draagt niet bij aan de realisatie van NNN in de omgeving, 3. Verder levert het plan geen positieve landschappelijke kwaliteit op De gemeente Westerveld werkt bovendien nog aan beleid voor de realisatie van zonneparken. Het park Oude Willem kon daarom tot dusver nog niet getoetst worden aan gemeentelijk beleid. De gemeente heeft in het verleden aangegeven nieuw beleid eerst gereed te willen hebben, alvorens zij medewerking verleend aan duurzame energie initiatieven. Op basis van bovenstaande argumenten konden de gemeente en de provincie niet meewerken aan de realisatie van een zonnepark op deze locatie. Daarbij was een voorgenomen stapeling van subsidies door de initiatiefnemer ook een punt van aandacht (Zowel SDE als SKNL). Ook de natuurbeheerder van de aangrenzende natuurgebieden (Staatsbosbeheer) was geen voorstander van het plan. Dit is ook expliciet zo richting GroenLeven gecommuniceerd.

In het verleden is de ontwikkelaar aangeboden om een verkenning te doen naar de haalbaarheid van een ontwerp en opzet van het park dat wel zou voldoen aan provinciaal beleid (door middel van een schetsschuit), daar is echter geen gebruik van gemaakt.

Actuele afweging De plannen voor zonnepark Oude Willem zijn getoetst aan actueel provinciaal en gemeentelijk beleid: Toetsing aan huidig provinciaal beleid: 1) Voorheen was het perceel een agrarische enclave in een natuurgebied en niet begrenst als NNN. Het perceel is sinds 2020 begrensd als nieuwe natuur (het huidige gebruik en functie is wel agrarisch).

Perceel Oude Willem (rode stip) met NNN laag. In het provinciaal beleid (verordening) is vastgelegd dat op een perceel begrenst als NNN geen ontwikkelingen mogen plaatsvinden die omzetting naar de natuurfunctie onomkeerbaar belemmeren en de wezenlijke kenmerken en waarden van Natuurnetwerk Nederland significant aantasten. Hier kan van worden afgeweken wanneer er sprake is van groot maatschappelijk belang, er geen andere alternatieven zijn, negatieve effecten vermeden en gecompenseerd worden. Of uit een gebiedsvisie / gemeentelijke visie moet duidelijk worden dat de activiteit tot doel heeft de kwaliteit / kwantiteit van het NNN per saldo te verbeteren. 2) De voorwaarde voor een combinatie van functies geldt nog steeds, er moet een duidelijke combinatie zijn in ruimtegebruik waarbij meerdere doelen gediend zijn. Gezien de ligging van dit perceel is een voor de hand liggende combinatie die met natuurontwikkeling. In de tot dusver ingediende plannen voor het zonnepark is er geen sprake van voldoende combinatie met natuurontwikkeling. Het ontwerp voor het zonnepark had een overwegend industrieel karakter met onvoldoende oppervlakte voor natuurwaarden. In dit ontwerp doet de industriële uitstraling van het park afbreuk aan investeringen in de natuur- en recreatieve waarden van het omliggende gebied.

3) In het kader van zuinig ruimtegebruik wordt bovendien nagestreefd dat bij de aanleg van een zonnepark er rekening wordt gehouden met de beschikbare netcapaciteit en de afstand tot beschikbare aansluitingspunten. Het park ligt in landelijk gebied met weinig grote energie verbruikers in de directe omgeving. Daarnaast ligt het in een gebied waar op dit moment geen netwerkcapaciteit is, het duurt tot minimaal 2027 tot hier verandering in komt. Daarnaast is de dichtstbijzijnde netwerk aansluiting (HS) op 11 km. Daarmee voldoet het op deze aspecten niet aan het uitgangspunt van zuinig ruimtegebruik. 4) Oude Willem is in het ontwerp-wijzigingsbesluit in 2019 ook als Vogelrichtlijn gebied opgenomen, ter compensatie van het schrappen van N2000 aanwijzing op de Bosberg. De Bosberg is habitat voor o.a. de Wespendief. In januari 2022 heeft de rechtbank Gelderland geoordeeld dat de provincie Gelderland in 2020 terecht een vergunning voor een zonnepark heeft geweigerd, omdat het leefgebied van (prooien voor) de Wespendief wordt aangetast. Dit aspect moet ook in deze casus verder onderzocht worden. Advies standpunt vanuit provincie: De locatie is qua ligging geen voor de hand liggende locatie voor de ontwikkeling van een zonnepark. Op deze locatie doet de industriële uitstraling van een zonnepark afbreuk aan recreatieve en natuurlijke waarden van het omliggende gebied.

Daar komt bij dat het ontwerp van het park onvoldoende het meervoudige ruimtegebruik herbergt en/of tegemoet komt aan andere provinciale doelen. Bovendien is nog onvoldoende aangetoond dat er geen alternatieve locaties mogelijk zijn binnen de gemeente Westerveld. Verder is er onvoldoende netcapaciteit in het gebied en is de netwerk aansluiting op 11 km afstand. Daarmee voldoen de locatie en het huidige ontwerp niet aan het provinciale beleid voor zonneparken en is het advies om geen medewerking te verlenen aan de plannen. Bij uitzondering zou er medewerking verleend kunnen worden aan een zonnepark op deze locatie , maar dat betekent wel dat het huidige plan aangepast moet worden, daarbij gaat het o.a. om het volgende: a) de inrichting van het perceel (inclusief waterpeil) een meer ecologische inrichting krijgt (in netto oppervlakte en in waarde), b) een minder industriële uitstraling naar de omgeving, landschappelijk goed ingepast wordt

c) en het perceel na 20 jaar de functie en inrichting natuur krijgt, Met deze wijzigingen is er sprake van een combinatie in ruimtegebruik passend bij het omliggende gebied en een bijdrage aan meerdere doelen (energie, recreatie en natuur) en zou medewerking overwogen kunnen worden. Naast een toetsing aan ruimtelijke voorwaarden zal het plan ook aan de participatie voorwaarden moeten voldoen. Dit aanbod is in het verleden al met de ontwikkelaar en de grondeigenaar uitgebreid verkend, maar dit heeft destijds niet tot de gewenste aanpassingen van het plan geleid.

Toetsing aan huidig gemeentelijk beleid: De gemeente Westerveld heeft wel een duurzame energie ambitie opgenomen in RES 1.0, maar nog geen energievisie opgesteld waaraan nieuwe initiatieven voor de opwek van duurzame energie kunnen worden getoetst. Het zonnepark van Oude Willem zou in de duurzame energie ambitie kunnen voorzien. Rapport Oversticht Ter voorbereiding op een energievisie is er een rapport van ‘t Oversticht opgesteld. Dit rapport geeft aan waar opwek van energie (zowel grootschalig als kleinschalig) past binnen het Westerveldse landschap. Het rapport van ‘t Oversticht wijst kansrijke locaties voor grootschalige opwek van duurzame energie aan. In dit rapport is meegenomen dat Natura 2000 gebieden zondermeer worden uitgesloten van grootschalige opwek van energie. Oude Willem zou daarmee uitgesloten worden als zoekgebied voor grootschalige opwek van energie. Dit rapport is door de gemeenteraad benoemd tot praatplaat in participatietrajecten, maar niet vastgesteld. Hieruit is dus geen kader op te maken. Wel is het de wens om deze vast te laten stellen in de opstart naar participatie rond RES 2.0. Ontwikkeling Energievisie Westerveld De gemeenteraad heeft aangegeven1 dat het college zich terughoudend moet opstellen richting ontwikkelaars van grootschalige energieprojecten zolang er nog geen energievisie vastgesteld is. In 2022 willen we hiermee aan de slag.

Hierbij is het de wens om via een participatietraject (onder meer op basis van het rapport van ‘t Oversticht) toetsingskaders op te stellen. Lokaal eigenaarschap Op 26 april 2021 is een motie aangenomen over lokaal eigenaarschap. De gemeenteraad vraagt daarin om: • samen met de inwoners en grondeigenaren van de zoekgebieden te onderzoeken of het mogelijk is om het gebied zelf te ontwikkelen, zodat een lokaal eigenaarschap tussen 75 en 100% ontstaat; • tevens een passende profijtregeling uit te werken; • de opgedane ervaringen en uitspraken uit deze motie te gebruiken bij het nog te ontwikkelen financiële en ruimtelijk beleidskader. Advies en standpunt vanuit gemeente Momenteel is er geen toetsingskader of energievisie die naast de plannen voor zonnepark Oude Willem gelegd kan worden. Advies en standpunten zijn daarom op basis van algemene inzichten. De locatie is qua ligging in landelijk gebied (zonder nabijgelegen stedelijk gebied, grote infrastructuur en / of bedrijventerrein), geen voor de hand liggende locatie voor grootschalige opwek van zonne-energie. Op deze locatie, met het huidige ontwerp, doet het industriële karakter van het zonnepark afbreuk aan de recreatieve en natuurwaarden van het omliggende N2000 gebied. De locatie is bovendien niet in lijn met de adviezen uit het rapport van ‘t Oversticht.

Op basis van bovenstaande argumenten is het advies om geen medewerking te verlenen aan het park.

1 Motie juli 2018 waardoor aanvragen voor zonneweides, biogasinstallaties, windmolens en

vergelijkbare initiatieven tijdelijk "on hold " gezet worden totdat de energievisie is vastgesteld.

Indien het ontwerp voor het zonnepark wordt gewijzigd zodat: a) de inrichting van het perceel (inclusief waterpeil) een meer ecologische inrichting krijgt (in netto oppervlakte en in waarde), b) een minder industriële uitstraling naar de omgeving, c) en het perceel na 20 jaar een natuurlijke inrichting blijft behouden (o.a. meer natuurlijk waterpeil en geen gebruik van gewasbeschermingsmiddelen), dan zou medewerking aan het plan overwogen kunnen worden. Daarnaast zal nog ingevuld moeten worden hoe het park lokale participatie in gaat vullen.

Conclusie Vanuit gemeente Westerveld en de provincie Drenthe adviseren we met de huidige opzet en ontwerp op deze locatie geen medewerking te verlenen aan zonnepark bij Oude Willem. Bij uitzondering zou medewerking aan het zonnepark overwogen kunnen worden, mits er in de inrichting en opzet van het park een substantiële bijdrage wordt geleverd wordt aan de ecologie (in oppervlakte en waarden), en het ontwerp minder industrieel is en beter aansluit bij het omliggende N2000 gebied en er geen negatieve effecten zijn op N2000 doelsoorten. De natuurlijke inrichting en beheer van het perceel dient ook na het gebruik van het zonnepark voor de lange termijn geborgd te worden, zodat de natuurdoelstellingen van het gebied niet belemmerd worden. Aangezien het niet alleen om een aanpassing van het ontwerp van het zonnepark gaat, maar ook om een structurele verandering in grondgebruik is het van belang dat zowel projectontwikkelaar als de grondeigenaar in kunnen stemmen met deze voorwaarden. De afstand tot aansluiting op het net blijft op deze locatie een zorgpunt wat aandacht vereist, daarnaast moet er nog een participatieplan opgesteld worden. Indien besloten wordt tot een aanpassing van het ontwerp van het zonnepark dan is ons advies om hier naast ontwikkelaar, grondeigenaar, gemeente en provincie ook Staatsbosbeheer en eventueel de Milieufederatie er bij te betrekken.

Bijvoorbeeld door middel van een schetsschuit sessie.

Van: Verzonden: Aan: CC: Onderwerp:

Marjolein Vulpes <m.vulpes@drenthe.nl> maandag 16 januari 2023 13:51 Lisa Martens-Schuitema Janine Hogeman-van Boven FW: memo Oude Willem versie 8 maart 2022.pdf

Goedemiddag Lisa, Hierbij mail ik jou de memo van vorig jaar naar aanleiding van dit initiatief. Oude Willem komt in de afweging als niet geschikt naar voren zowel vanuit provinciaal en gemeentelijk opzicht.

Met vriendelijke groet,

Marjolein Vulpes REW Adviseur Ruimtelijke Plannen

+31 592 365348

Westerbrink 1|Postbus 122, 9400 AC Assen +31 592 365555|post@drenthe.nl www.provincie.drenthe.nl Volg ons op

Dit bericht en de bijgevoegde bestanden zijn vertrouwelijk en alleen bestemd voor de geadresseerde(n). Indien u dit bericht niet in goede staat ontvangt, waarschuw dan de afzender.