Raadsvoorstel jaarstukken 2021, begrotingswijziging 2022 en ontwerpbegroting 2023 VRD

Gemeenteraad

28 juni 2022

Voorstel

Jaarstukken 2021, Begrotingswijziging 2022 en Ontwerpbegroting 2023 Veiligheidsregio Drenthe - Besluitvorming College/besluitvorming Raad Auteur Beknopte samenvatting De veiligheidsregio Drenthe heeft een begrotingswijziging 2022 en de ontwerpbegroting 2023 toegezonden aan de gemeenteraad voor het geven van een zienswijze. Tevens hebben zij het jaarverslag en -rekening 2021 aan de raad toegezonden.

Besluit Besluitpunt 1 Kennis te nemen van het jaarverslag en -rekening 2021, alsmede van de begrotingswijziging 2022 en de ontwerpbegroting 2023 van de Veiligheidsregio Drenthe. Besluitpunt 2 Geen nadere zienswijze in te dienen op de begrotingswijziging 2022 en ontwerpbegroting 2023 e.v., volgens bijgevoegde concept-brief. Besluitpunt 3 De bijstelling van de gemeentelijke bijdrage over 2022 verwerken in de Voorjaarsrapportage 2022 en de gemeentelijke bijdrage voor 2023 en volgende jaren verwerken in de meerjarenbegroting.

Motivering Aanleiding en context In de vergadering van 23 maart 2022 heeft het algemeen bestuur van de Veiligheidsregio Drenthe (VRD) het jaarverslag en- rekening 2021 vastgesteld en ingestemd met de begrotingswijziging 2022. Op 4 april heeft het dagelijks bestuur van de VRD de ontwerpbegroting 2023 vastgesteld. Conform de in de gemeenschappelijke regeling aangegeven procedure, wordt de ontwerpbegroting 2023 van de VRD aan de gemeenteraad voorgelegd om een zienswijze te kunnen indienen. Beoogd resultaat Met het jaarverslag en -rekening 2021 legt de VRD verantwoording af aan de deelnemende gemeenten over de uitgevoerde activiteiten en werkzaamheden. De ontwerpbegroting geeft inzicht in de plannen, ontwikkelingen met de daarbij behorende financiële onderbouwing. Daarnaast voldoet de VRD hiermee aan de in de gemeenschappelijke regeling aangegeven procedure. Argumentatie Belangrijkste ontwikkelingen Jaarverslag en -rekening 2021 VRD De gevolgen van de COVID-19 pandemie op de paraatheid van de 36 brandweerposten is minimaal geweest. Het hele jaar waren er voldoende gezonde brandweermensen beschikbaar om de brandweerzorg te garanderen. De brandweer rukte 3100 keer uit in 2021, inclusief buiten regionaal. De

1/6

gemiddelde opkomsttijd binnen 15 minuten bij een PRIO 1 melding bedroeg 93%. Dit brengt de gemiddelde opkomsttijd op 10:12. En er waren in totaal 5 GRIP incidenten in 2021. COVID-19 De crisisorganisatie, inclusief alle stafsecties hebben tot juni gewerkt in de omstandigheden van de lockdown. Vanaf het begin van de zomer was er meer mogelijk en ontstond er daarmee ook meer druk op bijvoorbeeld evenementenaanvragen. Er is veel tijd gestoken in het gezamenlijk optrekken om vanuit de gemeenten dezelfde lijnen te hanteren. Uiteindelijk verliep COVID-19 toch weer anders en was met de opkomst van de omikronvariant in het najaar er weer een volgende golf van besmettingen. De crisisorganisatie was daardoor weer volledig in de benen. De meerkosten die de VRD heeft gemaakt door COVID-19 zijn eind 2021 gedeclareerd bij het ministerie van VWS conform de geldende afspraken. Deze zijn terug te vinden onder de COVID-19 paragraaf. Vernieuwde crisisorganisatie en ontwikkeling crisisplan Meerdere recente crises hebben laten zien dat we met de standaard crisisorganisatie niet altijd uit de voeten kunnen. Het crisisplan en handboek crisisbeheersing zijn onder handen genomen om een crisisorganisatie neer te zetten die ook klaar is voor crises met maatschappelijke impact zonder direct fysieke aanleiding.

De uitgangspunten van de vernieuwde crisisorganisatie zijn gedurende het jaar met alle crisisteams besproken en het concept crisisplan wordt in 2022 ter vaststelling voorgelegd aan het bestuur. Aandacht voor digitale ontwrichting en cyber In 2021 is het structureel overleg vanuit de landelijke werkgroep Digitale ontwrichting en cyber opnieuw opgepakt, na een onderbreking in 2020. Ook heeft de samenwerking met de twee andere Noordelijks veiligheidsregio's nader vorm gekregen. Daarnaast is op de bestuurlijke tweedaagse gesproken met de Drentse burgemeesters over landelijke ontwikkelingen en is de opdracht opgehaald om nader te verkennen wat de rol van de VRD zou kunnen zijn bij cyberincidenten. Programma brandweerzorg In 2021 is de basis gelegd voor het programma brandweerzorg dat in 2022 met brandweerposten wordt ontwikkeld en uitgevoerd. Het programma heeft tot doel om Drentse brandweerzorg toekomstbestendig en rondom vrijwilligheid te organiseren. Dit vraagt een omslag in het denken: in plaats van procedures als basis te nemen en daar de brandweerorganisatie naar te vormen, nemen we mogelijkheden van vrijwilligers en de samenleving als uitgangspunt en vormen daar de organisatie naar. In 2021 zijn vier lijnen geformuleerd waarmee die organisatorische omslag wordt gemaakt: • de behapbare basis; • vitale brandweerposten; • ondersteuning op afstand; • de samenleving betrekken.

Uitruk op maat Ter ondersteuning van de paraatheid biedt Brandweer Drenthe sinds enige jaren de mogelijkheid om met vier personen op een tankautospuit uit te rukken in plaats van zes. Om deze werkwijze te hanteren is een Drents opleidingsprogramma beschikbaar dat posten moeten volgen voor ze op deze manier mogen uitrukken. Op dit moment zijn 15 Drentse posten opgeleid en staan 10 posten gepland om te worden opgeleid. Naar verwachting is dit eind 2022 afgerond. Overige onderwerpen die aanbod komen: • Advisering brandveiligheid • Continuïteit bedrijfsvoering • Veiligheid informatievoorziening & privacy • Programma DOOR (DoorOntwikkeling Organisatie) • Hybride werken als standaard Financiële informatie: Jaarverslag en -rekening 2021 VRD In 2021 sluit de VRD met een positief rekeningresultaat van € 118.585. 2/6

Toelichting op het resultaat: Het resultaat kan uiteen gezet worden in afwijkingen op incidentele en structurele kosten. Het resultaat wordt veroorzaakt door incidentele voordelen, zoals minder uitrukken, lagere afschrijvingslasten, lagere opleidingskosten, overige personeelskosten en een lagere inzet van het ontwikkelbudget. Incidentele nadelen zijn onder andere huisvestingskosten, hogere personeelslasten, extra dotatie aan voorziening FLO en hogere ICT kosten. Per saldo bedraagt het voordeel incidenteel circa € 286.000. Structureel is er een nadeel van circa € 167.000 door hogere lasten voor invoering omgevingswet, hogere personeelslasten en ICT. Per saldo resulteert dit in een rekeningresultaat van € 118.585. Daarnaast vallen er twee bestemmingsreserves vrij, namelijk een reserve voor “GHOR opleiden en oefenen” van € 80.000,- en een reserve “Beleidsimpuls” van € 315.000,-. In het licht van het voorstel voor uitzetting van de begroting van 2023, heeft het algemeen bestuur besloten om van de vrijvallende reserves en het positief jaarresultaat een bestemmingsreserve te maken met als oormerk “Versterking VRD – begroting 2023”. Begrotingswijziging 2022 VRD (Verbeterplan informatieveiligheid & privacy) De Veiligheidsregio Drenthe en de GGD Drenthe kiezen voor een gezamenlijke invulling van de informatievoorziening binnen de beide organisaties.

VRD en GGD delen expertise, infrastructuur en andere middelen om een goede informatievoorziening mogelijk te maken. Informatievoorziening heeft uiteraard betrekking op de eigen bedrijfsvoering van de beide organisaties, maar beide organisaties hebben ook een belangrijke plaats voor informatievoorziening in hun strategische agenda ingeruimd. Kennisintensief, data-gestuurd en met een lerende organisatie geven beide organisaties invulling aan hun maatschappelijke taken. Net als alle andere organisaties heeft de VRD/GGD uiteraard al lange tijd maatregelen getroffen voor het beveiligen van onze informatiesystemen en informatie. Gebruikersidentificatie, autorisatie, virusscanning, netwerkmonitoring, toegangsbeveiliging zijn allemaal maatregelen die in de afgelopen jaren gemeengoed zijn geworden en zijn ook gedurende de afgelopen periode effectief geweest. Het is echter duidelijk merkbaar dat de situaties van misbruik of oneigenlijk gebruik van onze informatie en informatiesystemen, of de poging daartoe, toenemen. Daarbij gaat het om het aantal situaties, maar ook over het raffinement van het misbruik of oneigenlijk gebruik.

Diefstal van data uit onze informatiesystemen door medewerkers, geautomatiseerde pogingen om toegang te krijgen tot onze netwerken en systemen, nepmails of nepsites bedoeld om de digitale identiteit van medewerker te verkrijgen, en het plaatsen van software om schade om systemen te kunnen ‘gijzelen’ zijn zeer realistische dreigingen geworden. Digitale criminaliteit is onderdeel geworden van onze maatschappij en leidt tot bijzonder grote risico's op het gebied van continuïteit en hoge kosten om de gevolgen van verstoring op te kunnen heffen. De VRD en GGD realiseren zich goed dat de informatiesystemen en informatie van waarde kunnen zijn voor criminaliteit. Dagelijks zijn zij succesvol in het pareren van pogingen tot misbruik, ze delen in de ervaringen die collega-veiligheidsregio’s en GGD-en, hebben opgedaan met misbruik en hebben de situaties van datadiefstallen uit de landelijke informatiesystemen die gebruikt worden voor de werkzaamheden ten behoeve van Covid de organisatie op scherp gezet. Financiële informatie: Begrotingswijziging 2022 VRD (Verbeterplan informatieveiligheid & privacy) De structurele kosten gelden vanaf 2022 en zijn al verwerkt in de ontwerpbegroting 2023 VRD. Voor de structurele kosten geldt een verdeling van 40% VRD en 60% GGD. De incidentele kosten worden 50-50 gedeeld.

Dit komt neer op eenmalig een bijdrage van € 75.000,- en een structurele bijdrage van € 160.000,- vanuit de VRD. Voor Westerveld betekent dit een eenmalige bijdrage van € 3.318 en een structurele een verhoging in de bijdrage van € 7.078.

3/6

(Noot: In de begrotingswijziging 2022 dient uitgegaan te worden van de op pagina 5 aangegeven bedragen. Op pagina 14 (bijlage 3) is een fout geslopen door niet correcte bijdragen in de tabel op te nemen) Belangrijkste ontwikkelingen in de ontwerpbegroting 2023 VRD: Ontwikkelingen in de samenleving volgen elkaar steeds sneller op en hebben ook steeds vaker een effect op de taakuitvoering van de VRD. Kenmerkend is dat deze thema’s daarnaast vaak ook impact hebben op de eigen bedrijfsvoering. Deze autonome ontwikkelingen in de samenleving raken de VRD dus intern en extern en kunnen dan ook niet los van elkaar gezien worden. Voor deze organisatiebrede thema’s is gekozen ze in deze begroting apart op te nemen, zodat de onderlinge samenhang zichtbaar blijft. Dit geldt voor de volgende thema’s: - Klimaatadaptatie, duurzaamheid en energietransitie; - Vitale processen: technologische kansen en -bedreigingen; - Invoering van de Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging; - Veranderend vakmanschap en arbeidsmarktontwikkelingen. Daarnaast bevat de begroting toelichting aan de hand van de gebruikelijke thema’s: - Crisisbeheersing; - Geneeskundige Hulpverleningsorganisatie in de Regio (GHOR); - Brandweer Drenthe; - Bedrijfsvoering. De missielijnen van de VRD: 1. Wij treden op bij calamiteiten en crises. 2. Wij vergroten de bewustwording over fysieke veiligheid. 3.

Wij zijn onderdeel van de samenleving. 4. Wij zijn een flexibele en wendbare netwerkorganisatie. Vitale processen: technologische kansen en -bedreigingen De VRD staat open om te leren van opkomende technologieën en verbindingen tussen de digitale en fysieke wereld. Het is van invloed op veel werkprocessen en de interactie tussen de organisatie en haar omgeving. De snelheid van ontwikkelingen vraagt ook dat de organisatie beter is voorbereid op de kansen en risico's die hiermee gepaard gaan. Hiervoor is samenwerking nodig met ketenpartners en marktpartijen. Kennis is schaars, om deze wel voldoende aan te trekken, werken ze onder andere samen met de GGD. Informatiegestuurd werken binnen alle processen De VRD ontwikkelt zich naar een meer proactieve kennispartner waarbij het gebruik van data en informatie een cruciale rol speelt. Om het proces van datagedreven en informatiegestuurd werken te ondersteunen is, samen met de GGD, een ‘data- en innovatiehub’ gestart. In 2023 ontwikkelt de dataen innovatiehub zich niet alleen tot de beoogde ‘ingang voor informatie vragen’, maar neemt de hub ook regie, coördineert, faciliteert én stimuleert het gebruik van bestaande en nieuwe data. Tenslotte ziet de hub toe op het efficiënt en ethisch gebruik van data en informatie door de verschillende organisatieonderdelen.

Externe effecten van een cyberaanval of grootschalige uitval beperken De crisisorganisatie heeft een rol in het beperken van de maatschappelijk effecten van een cyberaanval of grootschalige uitval van digitale systemen. De thema’s ‘cyberwaakzaamheid’ en ‘cybergevolgbestrijding’ spelen hier een belangrijke rol. De crisisorganisatie wordt getraind op het omgaan met cybergevolgbestrijding en kennis en kunde op dit thema wordt voortdurend vergroot. Daarnaast wordt actief gewerkt aan het vergroten en onderhouden van het netwerk om zo de onderlinge samenwerking met gemeentes en andere veiligheidsregio’s (3Noord) te versterken.

4/6

Crisisbeheersing Crisisbeheersing (team crisisbeheersing en de crisisorganisatie) spant zich in om rampen en crisis te voorkomen, zo klein mogelijk te houden of zo snel mogelijk te beheersen. De crisisorganisatie is in staat om zowel gekende als ongekende crises aan te kunnen. Dat gebeurt met medewerkers van de VRD en van de 12 gemeenten en andere crisispartners. In de Beleidsvisie VRD 2020 – 2023 is het fundament gelegd voor een hernieuwde crisisorganisatie waarin opschaling op maat en het faciliteren van een ongekende crisis onderdeel van de werkwijze zijn. De hernieuwde crisisorganisatie is in staat om vroegtijdig crises te kunnen signaleren en op een passende wijze te beheersen. Dit vergt soms vaste structuren zoals GRIP, maar soms ook flexibiliteit van inzet van functionarissen, afhankelijk van het type crisis en de impact op de maatschappij. Door deze flexibele inzet zijn we ook in staat crises die wij momenteel nog niet kennen te beheersen. Eind 2023 zijn alle crisisfunctionarissen op de hoogte van de hernieuwde crisisorganisatie en wijze van crisisbeheersing. De VRD faciliteert crisisfunctionarissen met opleiding, training en oefening, zodat crisisfunctionarissen kunnen voldoen aan de basiskwalificaties die nodig zijn voor functies in de hernieuwde crisisorganisatie.

Brandweer Drenthe Om in de toekomst goede brandweerzorg te blijven leveren, waarbij voldoende oog is voor een acceptabele belasting van brandweermensen én de kosten daarvan te beheersen is het noodzakelijk goed in te spelen op de ontwikkelingen in de samenleving. Dit aanpassingsproces ‘Van gelijke naar gelijkwaardige brandweerzorg in Drenthe’ is in 2019 ingezet en leidt de komende vijf tot tien jaar geleidelijk tot een toekomstbestendig model van brandweerzorg. De inspanningen hiervoor richten zich op het in stand houden van de huidige brandweerzorg en tegelijkertijd veranderen om de brandweerorganisatie van de toekomst te realiseren. Het Programma Brandweerzorg geeft uitvoering aan de bestuurlijke visie uit 2019. Het heeft tot doel dat Drentse brandweerzorg met vrijwilligers, goed, veilig effectief en betaalbaar blijft. Het Programma herstelt aansluiting door (1) balans te brengen in de vakbekwaamheidsinspanningen en het takenpakket van vrijwilligers en (2) zich beter te verbinden met vrijwillige energie in de samenleving. De strategie van het programma is gericht op het benutten van lokale mogelijkheden in de samenleving en die van vrijwilligers. Hiervoor worden diverse experimenten uitgevoerd, waarvan de samenhang, doelmatigheid en doelgerichtheid wordt geborgd door sturing op vier programmalijnen: 1: Behapbare basis. 2: De samenleving betrekken.

3: Ondersteuning op afstand. 4: Vitale brandweerposten. Financiële informatie: Ontwerpbegroting 2023 VRD De gemeentelijke bijdrage 2023 voor Westerveld bedraagt € 1.258.706 (in 2022 bedroeg dit € 1.219.233). Dit is een uitzetting van € 39.473. Dit betekent een uitzetting van het reeds geraamde budget in 2023 (€ 1.221.446) en wordt verwerkt in de gemeentelijke begroting 2023 en de meerjarenbegroting 2024 tot en met 2026. Algemene reserve naar 2,5% terugbrengen Conform de VDG-notitie “Samen werken voor Drenthe” is besloten de algemene reserve van de VRD terug te brengen naar 2,5%, dit was maximaal 5 %. Een algemene reserve is toegestaan om ontwikkelingen in het loon- en prijspeil af te dekken, met een maximale omvang van 2,5% van de lasten van het betreffende jaar. Het ongedekte deel van de risico's van de VRD, welke uitkomt op € 2.025.000 zal door de gemeenten in hun eigen weerstandscapaciteit moeten worden verwerkt. Naar rato per deelnemer is dit berekend en dit betekent voor Westerveld € 89.819. Hier kan Westerveld aan voldoen. Het bedrag boven het door de VDG vastgestelde maximum van de algemene reserve, vloeit naar rato van de deelnemersbijdrage terug naar de deelnemers. Duurzaamheid en maatschappelijk verantwoord werken -

5/6

Aanpak/uitvoering en communicatie • Kennis te nemen van het jaarverslag en -rekening 2021, begrotingswijziging 2022 en van de ontwerpbegroting 2023 VRD; • Geen zienswijze in te dienen op de begrotingswijziging 2022 en ontwerpbegroting 2023; • De VRD zo snel mogelijk in kennis stellen van het genomen besluiten. Integrale advisering N.v.t. Duiding integrale advisering Financiën, CISO, ambtelijk vooroverleg gemeentelijke beleidsadviseurs.

Bijlagen 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8.

A 00 U220665 (Brief bij Jaarstukken 2021 Veiligheidsregio Drenthe).pdf A 01 Jaarstukken 2021 Veiligheidsregio Drenthe.pdf B 00 U220666 (Brief begrotingswijziging 2022 Veiligheidsregio Drenthe).pdf C 00 U220664 (Brief bij Ontwerpbegroting 2023 Veiligheidsregio Drenthe).pdf C 01 Ontwerpbegroting 2023 Veiligheidsregio Drenthe.pdf C 02 Drentse oplegger Begroting GRen VRD 2023 Westerveld 1.docx Brief raadsbesluit n.a.v. begrotingswijziging 2022 en ontwerpbegroting 2023.docx Concept zienswijze VRD Ontwerpbegroting 2023.pdf

6/6