Position Paper Burgerberaad Gemeenteraad Westerveld

Position Paper Burgerberaden Gemeenteraad Westerveld

Mark Verhijde Nanneke van der Heijden Deventer, 13 september 2024

Position Paper Burgerberaad Gemeenteraad Westerveld

pagina 1 van 11

POSITION PAPER BURGERBERADEN – GEMEENTERAAD WESTERVELD

Aanleiding De gemeenteraad Westerveld, vertegenwoordigd door de Raadswerkgroep Inwonersparticipatie heeft behoefte aan duidelijkheid over het participatie instrument Burgerberaad. Dit position paper burgerberaden dient als leidraad voor een verdere discussie tussen de raadsleden, om zo te kunnen bepalen welke mogelijkheden er zijn om het participatie instrument Burgerberaad toe te passen in Westerveld en welke (toegevoegde) waarde dat dan kan hebben. Daarnaast helpt het position paper Burgerberaad de gemeenteraad om de eigen rol en positie te bepalen bij het opzetten en toepassen van burgerberaden in Westerveld.

A. Burgerberaad in context Burgerberaden komen niet uit de lucht vallen, maar zijn onderdeel van een lange traditie van participatiebeleid in Nederland (zie figuur 1).

De 4 generaties van participatie beleid laten een duidelijke verschuiving zien als het gaat om zeggenschap en betrokkenheid van de samenleving. Van reageren op een gemeentelijk besluit (inspraak, zienswijzen) naar samenwerken om tot een besluit of ontwerp/plan te komen (interactief beleid, comakers), naar de mogelijkheid om met eigen bewonersvoorstellen te komen en uit te voeren (burgerinitiatieven, uitdaagrecht), tot grootschalige dialogen over toekomstvisie en te besteden middelen (G1000, burgerbegroting).

Position Paper Burgerberaad Gemeenteraad Westerveld

pagina 2 van 11

Participatieverordening en Omgevingsdialoog De 4 generaties van bewonersparticipatie bestaan gewoon naast elkaar en zijn aangevuld met twee recente wetten, namelijk de Omgevingswet met de Omgevingsdialoog, en de Wet Versterking Participatie op Decentraal Niveau met de Participatieverordening voor provincies, waterschappen en gemeenten. De Omgevingsdialoog heeft veel kenmerken van de 1e en 2e participatiegeneraties, waarbij het gaat om volledigheid en zorgvuldigheid van het proces van op te halen reacties, voorstellen en ideeën van de samenleving op aangeleverde (gemeentelijke) plannen. De Wet Versterking Participatie op Decentraal Niveau met de Participatieverordening en de optie van het Uitdaagrecht (Right-to-Challenge) sluit veel meer aan bij de 3e en 4e participatiegeneraties. Het biedt de samenleving de mogelijkheid tot zeggenschap en invloed op alle fasen van beleidsvorming en beleidsuitvoering. Dat betekent dat men niet zozeer reageert op aangeleverde plannen, maar zelf met dergelijke plannen of projecten kan komen.

Kenmerken burgerberaad Het burgerberaad (en ook de G1000 en burgerforum) is een participatie instrument van de 4e generatie. Kenmerkend voor deze groep participatie instrumenten is dat het gaat om grote groepen deelnemers, die vaak in meerdere sessies onder professionele begeleiding werken aan oplossingen en voorstellen voor een specifiek thema of probleem. Feitelijk worden de burgers uitgenodigd om op de stoel van de gemeente te gaan zitten, met het idee dat er heel veel kennis en deskundigheid in de samenleving zit. Het resultaat is een aantal adviezen die wordt aangeboden aan de gemeente (vaak gemeenteraad). Specifiek aan het instrument Burgerberaad is de voorwaarde om vooraf gewenste speelruimte (mandaat) voor beleidsaanpassingen te bedingen bij de gemeenteraad, Het mandaat kan verschillende uitwerkingen hebben. Bijvoorbeeld de optie om binnen een duidelijke (financieel) kader met voorstellen te mogen komen, die direct overgenomen worden de raad.

Inventarisatie burgerberaden (met G1000’s en burgerfora) in Nederland In tabel 1 geven we een overzicht van participatie instrumenten burgerberaden, G1000’s en burgerfora die gehouden zijn in 2024 en eerder, danwel in 2024 worden uitgevoerd. Niet opgenomen zijn de burgerberaden die nog in voorbereiding zijn en pas in 2025 of later uitgevoerd worden. [NB. Het aantal gemeenten dat een G1000 of soortgelijk participatie vorm heeft gehouden heeft is waarschijnlijk groter. De inventarisatie is vooral gericht op het aantal Burgerberaden geweest),

Position Paper Burgerberaad Gemeenteraad Westerveld

pagina 3 van 11

Tabel 1

Overheid

Jaar

Burgerberaad

1

Provincie Drenthe

2024

Wonen

2

Gemeente Amsterdam

2024

Schone gemeente

3

Gemeente Zwolle

2024

Energieneutraal

4

Gemeente Texel

2024

Energieneutraal

5

Gemeente Arnhem

2024

Afvalbeleid

6

Gemeente Schagen

2024

Leefbare gemeente

7

Gemeente Zoetermeer

2024

Afvalbeleid

8

Gemeente Utrecht

2024

Jaarwisseling

9

Gemeente Deventer

2024

Klimaat

10

Gemeente Haarlem

2024

Parkeren

11

Gemeente Borsele

2024

Kernenergie

12

Gemeente Maastricht

2023

Omgevingsvisie

13

Gemeente Heemstede

2023

Afvalbeleid

14

Gemeente Zeist

2023

Jaarwisseling

15

Gemeente Zeist

2023

Samen in Balans

16

Gemeente Haarlem

2023

Klimaatbeleid Zorg in Zeeland

G1000

Burgerforum

17

Provincie Zeeland en gemeenten

2023

18

Gemeente Steenwijkerland

2017

Energieneutraal

19

Gemeente Sluis

2023

Duurzaamheid

20

Gemeente Rheden

2022

CO2 neutraal

21

Gemeente Schiedam

2020

Schiedam West

22

Gemeente Amersfoort

2014

Kruiskamp

23

Gemeente Heusden

2022

Vliedberg

24

Provincie Gelderland

2022

Position Paper Burgerberaad Gemeenteraad Westerveld

Klimaatbeleid

pagina 4 van 11

B. Discussie vragen 1.

Wat leren we van andere burgerberaden in Nederland, als het gaat om het soort gemeente (schaal, grootte gemeentelijk apparaat, stedelijk of landelijk gelegen)?

Uit het overzicht in tabel 1 blijkt dat burgerberaden voornamelijk in middelgrote en grote steden gehouden zijn. Deze observatie valt samen met de omvang van hun gemeentelijk apparaat. De uitzonderingen zijn de gemeenten Texel, Schagen, Heemstede en Borssele, allen kleinere gemeenten in het landelijk gebied. Geografisch valt op dat de uitgevoerde burgerberaden (tot en met 2024) niet in de twee noordelijke provincies hebben plaatsgevonden en ook niet in Noord-Brabant en Limburg (met als uitzondering Maastricht). Provincies Drenthe, Zeeland en Gelderland hebben zelf een burgerberaad en burgerforum opgezet. De opgenomen G1000’s zijn georganiseerd in kleine steden of kernen als Vliedberg en zelfs wijken als Schiedam West en Kruiskamp. De grootte van het gemeentelijk apparaat is belangrijk bij het burgerberaad, omdat er een groot beroep wordt gedaan op de inzet van eigen medewerkers, zo blijkt uit de diverse uitvoeringsplannen en evaluaties. Voor de gemeente Westerveld betekent het dat het vooraf duidelijk moet zijn of er voldoende capaciteit beschikbaar is in de eigen gemeentelijke organisatie om aan het burgerberaad te werken, zowel bij het opzetten als in de uitvoering. Daarnaast vragen de diverse vervolgacties die uit de adviezen komen ook gemeentelijke inzet.

2. Wat zijn de ervaringen van andere burgerberaden als het gaat om de thema’s of onderwerpen die onderwerp van de dialoog zijn? Wat is het belang van de urgentie en/of herkenbaarheid van de opgave? Wat was de reden om over bepaalde thema’s of onderwerpen een burgerberaad te organiseren? De burgerberaden (met G1000’s en burgerfora) uit het overzicht in figuur 1 blijken gelijksoortige thema’s en vraagstukken te behandelen. Dat zijn onderwerpen rond (a) duurzaamheid, energie neutraal, CO2 reductie en klimaat, (b) afvalbeleid en schone stad, (c) jaarwisseling), en (d) leefbaarheid en veiligheid (parkeren in Haarlem, overlast in Schiedam West, samenleven in Kruiskamp). Specifieke thema’s voor de provincies zijn Wonen (Drenthe), Zorg (Zeeland) en Klimaat (Gelderland). Borssele agendeert grootschalige energie-initiatieven, zoals kernenergie. De thema’s en onderwerpen zijn urgent maar kenmerkend genoeg zijn het geen items met expliciete voor- en tegenstanders. Denk bijvoorbeeld aan het huisvesten van en omgaan met arbeidsmigranten en vluchtelingen. Of de toekomst van die wijken en hun bewoners, die deel uitmaken van het Nationaal Programma Achterstand Wijken. Het thema Jaarwisseling roept een rustiger beeld op dan Overlast van Vuurwerk. De gemeente Utrecht heeft een startdocument opgesteld met voorwaarden en een beschrijving van de definitie bij het uitkiezen van thema of onderwerp.

[xx] Dat gebeurt altijd in de vorm van een vraag aan de deelnemers van het burgerberaad. Dus het verkorte onderwerp Jaarwisseling is eigenlijk: Hoe vieren we in Utrecht het Oud en Nieuw? Met de volgende 5 stappen maakt gemeente Utrecht duidelijk wat een geschikt thema of onderwerp voor een burgerberaad kan zijn. Position Paper Burgerberaad Gemeenteraad Westerveld

pagina 5 van 11

 







Maatschappelijk relevant o De samenleving moet er mee te maken hebben of krijgen Politiek relevant o Gemeentebestuur (B&W en Gemeenteraad) markeert het als een lastig probleem of opgave Levert zichtbaar resultaat op o Besluitvorming die leidt tot concrete besluitvorming en publieke aandacht na proces van burgerberaad Passend instrument o Het burgerberaad is een geschikte vorm bij het thema of onderwerp o Niet te makkelijk, niet te moeilijk, niet te buurt- of wijkgericht of regionaal Concreet, ambitieus en ‘behapbaar’, niet te technisch o Er moeten voldoende dilemma’s in het vraagstuk zitten en er moet voldoende ruimte zijn in het beleid om opvolging te geven aan de adviezen. o De vraag mag niet te klein zijn, maar ook niet te groot. Dat kan leiden tot een lange lijst aan aanbevelingen en het risico dat de politiek daar uit gaat selecteren.

De gemeente Westerveld heeft diverse onderwerpen en thema’s die geschikt zijn om met het participatie instrument Burgerberaden te behandelen. Denk bijvoorbeeld aan de energietransitie of aan de leefbaarheid van de 25 dorpen en kernen. Of aan meer specifieke vragen als “Wat doen we met maatschappelijke voorzieningen?” of “Hoe verhoudt het toeristisch cultuurlandschap zich met de leefwereld van de inwoners?” Echter, het vraagt goed uitzoeken welke vraagstelling nu past, bijvoorbeeld met de 5 stappen van de gemeente Utrecht, voor de gemeente Westerveld.

3. Wat laten andere burgerberaden zien als het gaat om het samenstellen van de deelnemersgroep? Wat is een geschikte groepsgrootte, welke inspanningen zijn nodig voor de werving en selectie, met welke achtergrond kenmerken moet rekening worden gehouden en op welke wijze wordt de gewogen loting ingezet? De groep mensen die deelneemt aan de burgerberaden wordt door middel van een gewogen loting samengesteld. Uit de basisregistratie wordt een groep burgers geselecteerd en uitgenodigd om mee te doen. Na reacties wordt vervolgens een tweede selectie gemaakt, bijvoorbeeld op afspiegeling van de samenleving, op inclusiviteit of juist met prioriteit voor groepen mensen die moeilijk bereikbaar lijken. Ook komt het voor dat een groep deelnemers al bekend is, bijvoorbeeld omdat zij actief zijn als vrijwilligers. In tabel 2 staan voor 4 burgerberaden de aantallen op een rij. Tabel 2 Zeist Samen in Balans (2023) Zeist Jaarwisseling (2023) Zorg Zeeland (2024) Haarlem klimaatbeleid (2024)

Aantal uitnodigingen 6.500 (vanaf 18 jaar) 6.800 (vanaf 18 jaar) 10.000 16.000 (vanaf 16 jaar)

Position Paper Burgerberaad Gemeenteraad Westerveld

Respons 935 598 763 600

Groepsgrootte 150 100 221 100

pagina 6 van 11

Een goed voorbeeld om duidelijk te maken wat er komt kijken bij het selecteren tot de juiste (gewenste) groepsgrootte en samenstelling staat in de evaluatie van het Haarlemse burgerberaad over klimaatbeleid [p. 59]: Oversampling Het is bekend dat niet alle groepen evenredig reageren op een uitnodiging voor een burgerberaad of andere onderzoeks- en participatietrajecten. Daarom werd gebruik gemaakt van ‘oversampling’ voor groepen waarvan de verwachting is dat deze minder geneigd zijn mee te doen aan een burgerberaad (bijvoorbeeld jongeren). Oversampling is een steekproefstrategie waarbij bepaalde groepen doelbewust vaker worden geselecteerd dan anderen, om een steekproef te verkrijgen die groot genoeg is voor een effectieve analyse waaruit betrouwbare onderzoeksresultaten gehaald en beschreven kunnen worden. Het is bij gemeente Haarlem bekend dat (a) mannen en (b) mensen boven de vijftig zich vaker opgeven voor participatietrajecten. Jongeren zijn over het algemeen moeilijker te bereiken. Daarnaast is bij gemeente Haarlem bekend in welke stadsdelen de respons op eerdere onderzoeken lager lag dan gemiddeld (Noord, Oost en Schalkwijk). Dit betekent dat vrouwen, jongeren en inwoners van deze stadsdelen meer kans hadden om een uitnodiging te ontvangen tijdens de eerste lotingsronde. Tijdens de eerste loting stuurden we 16.000 uitnodigen, waarvan:   

55% werd verstuurd naar vrouwen (51% vrouwen populatie 16 jaar en ouder) 20% werd verstuurd naar jongeren (16-24 jaar) (12% leeftijd populatie) 80% werd verstuurd naar inwoners uit stadsdelen Oost, Noord en Schalkwijk (69% som stadsdelen populatie)

Deze percentages waren nodig om na de eerste loting te eindigen met een groep aanmeldingen (600-uitgaande van 4% responspercentage) met voldoende variatie in geslacht, leeftijd en stadsdelen.

Samenvattend: communiceren (campagne maken voor het thema en het burgerberaad), aanschrijven, selecteren, erbij houden van gekozen deelnemers, blijkt voor veel gemeenten een grote inzet en tijdsbesteding te vragen. Daarnaast blijkt het belangrijk om vooraf een goede analyse te maken van de wijk, buurt, dorp of kern, om erachter te komen op basis van welke achtergrondkenmerken de representatieve groep samengesteld wordt (en zodat je weet waar je aan oversampling moet doen). Deze stappen zijn ook van toepassing voor de gemeente Westerveld, indien er gekozen wordt om een burgerberaad te organiseren.

Position Paper Burgerberaad Gemeenteraad Westerveld

pagina 7 van 11

4. Wat zijn de ervaringen van de deelnemers van andere burgerberaden als het gaat om de tijdinvestering, de kennisverwerving over het bevraagde onderwerp en de samenwerking in de groep(en)? Wat vraagt het van hun commitment? Uit de diverse evaluaties en onderzoeken over burgerberaden blijkt dat de deelnemers het bijzonder positief vinden dat zij gevraagd worden om mee te denken over een belangrijk onderwerp of thema. Tegelijkertijd is hun tijdsinvestering ook aanzienlijk. Figuur 2 laat als voorbeeld zien welke bijeenkomsten er in Haarlem geweest zijn. Figuur 2

Het burgerberaad van Haarlem vindt plaats in ongeveer drie maanden. Van de deelnemersgroep van 100 mensen kwamen er 94 op de 1e bijeenkomst. Op de 5e bijeenkomst waren 78 mensen aanwezig. Eenzelfde ontwikkeling is te zien bij veel andere burgerberaden en burgerfora. Redenen zijn onmogelijkheden om ook daadwerkelijk alle keren aanwezig te zijn, interesseverlies, eigen drukke agenda. Soms worden de bijeenkomsten als te lang of te uitgebreid ervaren. Daartegenover blijkt dat het formuleren en goed opschrijven van de diverse adviezen juist meer tijd te vragen, zodat de bijeenkomsten eigenlijk te kort zijn. Uit de evaluatie van het burgerberaad van Amsterdam komen duidelijke aanwijzingen wat betreft het begeleiden van de bijeenkomsten: Op basis van het verloop van het burgerberaad komen de aandachtspunten gespreksbegeleiding en expertkennis naar voren. Behalve een onafhankelijke en bekwame voorzitter spelen tafelleiders een belangrijke rol in een succesvol burgerberaad. Wanneer tafelleiders worden geworven onder de deelnemers vraagt dit extra inspanning - in de vorm van training en voorbereiding - van de organisatie en deelnemers. Expertkennis: ontsluiten van informatie en inbreng van onafhankelijke experts is belangrijk als het om een complex onderwerp gaat. Een deelnemer aan het recente burgerberaad van Zwolle heeft aangegeven [pc] dat het voor haar een grote tijdsbesteding was.

En dat is de moeite waard, als de gemeente Zwolle ook met de adviezen aan de slag gaat. Daarom heeft zij ook zitting genomen in de Controlegroep, die de gemeente bij de les moet houden in de vervolgstappen. Niet alleen voor de deelnemers aan de burgerberaden, ook als zij meedoen met burgerfora en G1000’s en eigenlijk met iedere vorm van bewonersparticipatie, hier ligt een knelpunt. Kort omschreven vanuit het bewonersperspectief: de samenleving wil best en graag betrokken worden en bijdragen aan problemen en opgaven van de gemeente, mits hun bijdragen ook erkend en gewaardeerd worden, en mits er ook “iets mee gedaan wordt”. Deze opvatting geldt waarschijnlijk ook voor de gemeente Westerveld. Position Paper Burgerberaad Gemeenteraad Westerveld

pagina 8 van 11

5. Welke rol en positie nemen gemeenteraden in bij de andere burgerberaden in Nederland? Hoe zit het met hun (langdurig) commitment met het proces? Welke ervaringen zijn er met het mandaat van de gemeenteraden? Diverse uitgevoerde burgerberaden en die nog in voorbereiding worden ondersteund, aangejaagd of gevolgd door een aparte werkgroep vanuit de gemeenteraad. Deze raadswerkgroepen houden zich bezig met de randvoorwaarden van het burgerberaad en willen goed de vinger aan de pols houden bij de uitvoering ervan. In een aantal gevallen wordt er gewerkt met een helder mandaat voor het burgerberaad. Uit diverse evaluaties van burgerberaden blijkt echter dat mandaat en de rol van de gemeenteraad als hoogste democratische orgaan niet voor alle betrokkenen even duidelijk is. Ook de rol van de Controlegroep vanuit het burgerberaad, die in de gaten houdt of er tussen beleid en uitvoering geen adviezen verloren gaan, vraagt extra aandacht van de gemeenteraad, danwel van de raadswerkgroep burgerberaad. Gemeenteraad Westerveld heeft een aparte raadswerkgroep benoemd die zich bezig houdt met het versterken van de bewonersparticipatie binnen de gemeente. Het participatie instrument burgerberaad heeft speciale aandacht.

6. Wat leren we van de inzet van het gemeentelijke apparaat bij andere burgerberaden, zowel in de communicatie, voorbereiding en organisatie, uitvoering en verslaglegging als in het afronden en evalueren? Een eerste indicatie van de inzet van het gemeentelijk apparaat bij burgerberaden valt op te maken uit de opbouw van de kosten ervan. 

   

Voor het burgerberaad van de gemeente Zeist Samen in Balans (2023) zijn de kosten Euro 92.000, die met ongeveer 4 ton verhoogd worden, als de inzet van het gemeentelijk apparaat wordt meegeteld. De kosten van het burgerberaad Schone Stad van de gemeente Amsterdam zijn Euro 495.000, waarvan Euro 185.000 aan ambtelijke inzet. Gemeente Texel heeft voor het burgerberaad dat in 2024 plaatsvindt Euro 270.000 begroot, waarvan Euro 120.000 aan ambtelijke ondersteuning. Voor het burgerberaad over de jaarwisseling van gemeente Utrecht zijn de kosten Euro 400.000 met aan ambtelijke ondersteuning Euro 185.000. Gemeente Schagen organiseert het burgerberaad voor Euro 258.000 met ambtelijke ondersteuning van Euro 32.500

Diverse burgerberaden werken met een vergoeding voor de deelnemers per bijeenkomst. Niet alleen de administratie hiervan vraagt capaciteit, ook de totale vergoeding zelf is een kostenpost. De hoogte ervan varieert van Euro 100.000 (gemeente Amsterdam) tot Euro 40.500 (gemeente Schagen), in de voorbeelden hierboven. Gemeente Utrecht biedt een uitgebreide vorm van ondersteuning aan de deelnemers. Naast de vergoeding wordt er – indien nodig – gezorgd voor:     

Ondersteuning voor mensen met een lichamelijke beperking Ondersteuning voor mensen met een (licht) verstandelijke beperking Een tolk voor mensen die geen Nederlands spreken/schrijven/lezen Een doventolk voor mensen die doof zijn Een oplossing voor mensen die blind zijn

Position Paper Burgerberaad Gemeenteraad Westerveld

pagina 9 van 11

  

Toegankelijke ruimtes voor de bijeenkomsten Eten dat rekening houdt met voedselallergieën of andere (culturele) dieetwensen Kinderopvang als men zelf geen oppas kan vinden

Deze vormen van ondersteuning worden uitgevoerd door het eigen apparaat, danwel aangestuurd en uitgevoerd door externen. Samenvattend: de inzet vanuit het eigen gemeentelijk apparaat bij het organiseren en uitvoeren van een burgerberaad is aanzienlijk. Het gaat er hier niet om of de kosten van de eigen organisatie doorgerekend moeten worden op de begroting van het burgerberaad. Waar het om gaat is dat achter deze kosten medewerkers staan die tijd en inzet (uren) werken om het burgerberaad tot een succes te maken. Met andere woorden, het houden van een burgerberaad vraagt ook van de eigen organisatie een behoorlijke bijdrage. Voor de gemeente Westerveld ligt hier een belangrijk vraag: is er voldoende capaciteit binnen de gemeentelijke organisatie aanwezig om deze bijdrage aan het burgerberaad te doen?

C. Aanbevelingen De volgende aanbevelingen en overwegingen volgen uit de behandeling van de discussieonderdelen in deel B. 1. 2.

3.

4.

5.

Er zijn voldoende onderwerpen en thema’s beschikbaar om een burgerberaad te organiseren in Westerveld. De omvang van het gemeentelijk apparaat bij de voorbeelden van burgerberaden is een indicatie. Datzelfde geldt voor de bedragen van de ambtelijke inzet in de kostenoverzichten en begrotingen van burgerberaden. Beide indicaties wijzen erop dat het opzetten en uitvoeren van een burgerberaad ook een behoorlijke inzet vanuit de gemeentelijk organisatie vraagt. Deze inzet vanuit de gemeente is ook nodig bij het proces van selectie, loting en analyse van de kenmerken die van belang zijn voor de groepssamenstelling bij het burgerberaad. Wat betreft de verwachtingen vanuit de samenleving bij deelname aan het burgerberaad is het belangrijk ook aandacht te geven aan het vervolgtraject, ofwel van lijst met adviezen naar gemeentelijke besluitvorming en uitvoering. Ook hier dient gemeente Westerveld transparant over te zijn, ofwel de vraag te beantwoorden welke ruimte er is om de geleverde adviezen ook echt tot uitvoer te brengen. Hier is de rol van de raadswerkgroep belangrijk. Tot slot dient de gemeente Westerveld rekening te houden met de kosten van het houden van het burgerberaad, en – voor de volledigheid – van de uitvoering van de diverse acties die opgesteld worden.

Mark Verhijde, Nanneke van der Heijden Deventer 13 september 2024

Position Paper Burgerberaad Gemeenteraad Westerveld

pagina 10 van 11

Literatuur (pdf’s)                    

Gemeente Amersfoort – Beeldverslag WijkG1000 Kruiskamp Gemeente Amsterdam – Beleidskader burgerberaden Gemeente Amsterdam – Handboek Uitvoeren Beleidskader Burgerberaden Gemeente Amsterdam – Onderzoeksrapport Hogeschool van Amsterdam over het Mini-burgerberaad van gemeente Amsterdam Gemeente Arnhem – Burgerberaad Adviezen Afvalbeleid 22 juni 2024 Gemeente Deventer – Adviezen Klimaatraad 29 juni 2024 Gemeente Groningen – Bijlage Groningen burgerberaad afval Gemeente Haarlem – Evaluatie Burgerberaad Klimaatbeleid Gemeente Heemstede – Bijlage 1 Voorstel voor een Heemsteeds burgerberaad Gemeente Heemstede – Bijlage 3 TNO rapport Burgerberaden Gemeente Het Hogeland – Plan van aanpak Burgerberaad Het Hogeland Gemeente Heusden – Evaluatie burgerberaad G1000 Vliedberg Gemeente Maastricht – Rapportage burgerberaad 30 januari 2024 Gemeente Rheden – G1000 Burgerakkoord CO2 Neutraal Gemeente Sluis – G1000 Sluis burgerakkoord Gemeente Utrecht – Startdocument Utrechts burgerberaad 2023 Gemeente Zeist – Bijlage 4 Toelichting evaluatie burgerberaad Jaarwisseling Gemeente Zoetermeer – Adviesrapport burgerberaad afvalbeleid 2024 Gemeente Zwolle – Adviesrapport burgerberaad incl. procesbeschrijving Provincie Drenthe – Adviesrapport Drenthe burgerberaad Wonen

Position Paper Burgerberaad Gemeenteraad Westerveld

pagina 11 van 11