Integraal Huisvestingsplan Westerveld

Integraal Huisvestingsplan Westerveld Visie en lef!

Opdrachtgever Gemeente Westerveld

Datum 1 april 2025

Referentienummer 2220365/20250324MH01

Auteur(s) Erwin Veneklaas Slots Timon Bulten

3.2.2

Inhoudsopgave

3.3

Begrippenlijst

3

Voorwoord

5

1.

6

2.

3.

Inleiding 1.1

Aanleiding

6

1.2

Scope

6

1.3

Status

6

1.4

Leeswijzer

6

Algemene kaders

7

2.1

Wettelijke zorgplicht

7

2.2

Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs

7

Visie op onderwijshuisvesting 3.1

Kwalitatief onderwijsaanbod

8

5.

11

Betaalbare onderwijshuisvesting

14

3.3.1

Kaders en ontwikkelingen

14

3.3.2

De Westerveldse visie

14

3.4

4.

De Westerveldse visie

Kwaliteitskader

16

Facts & Figures

17

4.1

Dwingelo

19

4.2

Diever en Wapse

22

4.3

Vledder, Wilhelminaoord, Nijensleek en Wapserveen

27

4.4

Havelte en Uffelte

32

Meerjarenperspectief

36

5.1

Type maatregelen

36

5.2

Financiële uitgangspunten

37

5.3

Uitvoeringsagenda

39

5.4

Organisatie

40

8

5.4.1

Afweging in een businesscase

40

3.1.1

Kaders en ontwikkelingen

8

5.4.2

Continue afstemming in het OOGO

40

3.1.2

De Westerveldse visie

8

5.4.3

Samenwerkingsovereenkomst

40

Veilige en gezonde leeromgevingen

11

5.4.4

Effectief aanbesteden

40

3.2

3.2.1

Kaders en ontwikkelingen

De inhoud van deze uitgave is eigendom van ICS Adviseurs B.V. te Zwolle. Enkel de opdrachtgever waarmee ICS Adviseurs B.V. een overeenkomst is aangegaan, heeft een gebruiksrecht voor deze uitgave. De inhoud en omvang van dat gebruiksrecht zijn vastgelegd in de algemene voorwaarden van ICS Adviseurs B.V., gedeponeerd bij de Rechtbank Overijssel onder nummer 9/2021, dan wel in de overeenkomst zoals hiervoor bedoeld. Elk ander gebruik van deze uitgave, door opdrachtgever en of derden is uitgesloten, inhoudende dat niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, via internet, door fotokopieën, opnamen of enige andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van ICS Adviseurs B.V.

11

Bijlage 1: Factsheets IHP Westerveld

42

Begrippenlijst Wetsvoorstel doelmatige aanpak onderwijshuisvesting Het Ministerie van OCW werkt aan een wetswijziging op het gebied van onderwijshuisvesting. De wetswijziging bestaat uit vier onderdelen. Gemeenten worden verplicht een IHP vast te stellen, schoolbesturen worden verplicht een MJOP op te stellen (en te delen met de gemeente). Renovatie, zie verder, wordt een voorziening in de huisvesting waarvoor de gemeente verantwoordelijk is. Het investeringsverbod voor het primair onderwijs wordt opgeheven. Tevens hebben schoolbesturen zorgplicht voor een gezond binnenklimaat. Verwacht wordt dat de wet per 1 augustus 2025 in werking treedt.

Nieuwbouw Nieuw te realiseren gebouw, uitgaande van een technische levensduur van minstens 50 jaar.

Vernieuwbouw

Bij het uitvoeren van groot onderhoud worden gebouwdelen onderhouden of vervangen om de functionaliteit en technische staat van het gebouw in stand te houden. Bij groot onderhoud ligt enkel de focus op het in stand houden van het gebouw, bij renovatie worden aanpassingen gedaan om het gebouw te laten voldoen aan moderne kwaliteitsstandaarden.

Doorexploiteren Binnen de wetgeving voor onderwijshuisvesting zijn de schoolbesturen verantwoordelijk voor de exploitatie van schoolgebouwen. Dit betreft o.a. schoonmaak, beheer, energielasten, functionele aanpassingen en (groot) onderhoud. Wanneer er geen maatregel wordt toegepast, zoals nieuwbouw of renovatie, wordt er gesproken over doorexploiteren.

Afstoten Het afstoten van onderwijsgebouwen betreft het beëindigen van de onderwijsfunctie in het gebouw. Het gebouw valt, uitgaande van de gebruikelijke eigendomsverhoudingen, na het vervallen van de onderwijsfunctie terug aan de gemeente. Afstoten in dit IHP betreft expliciet niet het slopen of herontwikkelen van een gebouw.

Vernieuwbouw is een vorm tussen nieuwbouw en renovatie in. Deze maatregel heeft als doel het gebouw op nieuwbouwniveau te verduurzamen en de levensduur met ten minste 50 jaar te verlengen. Daarbij wordt uitgegaan van de huidige vorm van het gebouw en voor zover mogelijk het behoud van bestaande materialen en grondstoffen in het gebouw.

Integraal kindcentrum (IKC)

Renovatie

Buitenschoolse opvang (BSO)

Renovatie wordt vooruitlopend op het aanstaande wetsvoorstel in dit IHP aangemerkt als een voorziening in de huisvesting. Renovatie is een grootschalige en integrale aanpak van een bestaand schoolgebouw waarmee de levensduur wordt verlengd met ten minste 25 jaar en het gebouw (weer) voldoet aan de functionele eisen en kwaliteitseisen zoals geformuleerd in het IHP (en ten minste aan vigerende eisen van het Bouwbesluit). De gemeente neemt de verantwoordelijkheid voor de benodigde investering wanneer het schoolbestuur voldoet aan haar verantwoordelijkheid voor het onderhoud. Conform wetsvoorstel krijgt renovatie op termijn ook een formele status.

Een integraal kindcentrum (IKC) is een educatieve voorziening voor kinderen, waarbinnen in ieder geval voorschool en basisonderwijs worden aangeboden. Binnen een IKC wordt inhoudelijk en organisatorisch samengewerkt tussen opvang en onderwijs. Buitenschoolse opvang is een voorziening voor de opvang van schoolgaande kinderen buiten onderwijstijd.

Groot onderhoud 2220365 | www.icsadviseurs.nl

3/43

Voor- en Vroegschoolse Educatie (VVE)

Ruimtesaldo

Voor peuters tot 4 jaar oud die baat hebben bij extra ondersteuning in de ontwikkeling is er de Voor- en Vroegschoolse Educatie. Het kind gaat 16 uur per week naar een kinderopvang en volgt een speciaal programma gericht op taalontwikkeling, voorbereidend rekenen, motoriek en/of sociaal-emotionele vaardigheden. Gemeenten bepalen welke kinderen voor VVE in aanmerking komen, de consultatie geeft een VVE-indicatie aan het kind af. Gemeenten zijn verantwoordelijk voor goede locaties voor VVE. In gevallen wordt VVE gecombineerd met een speelleergroep (SLG), in de spreektaal ook wel de peuteropvang of peuterspeelzaal.

De gemeentelijke Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs (d.d. 18 mei 1999) schrijft een normatieve ruimtebehoefte voor, oftewel hoeveel ruimte een school nodig heeft. Het verschil tussen de beschikbare ruimte en de normatieve ruimtebehoefte is het ruimtesaldo.

Kinderdagverblijf (KDV) Een kinderdagverblijf is een voorziening voor de professionele opvang van kinderen die gezien hun leeftijd nog niet naar school gaan (0-4 jaar). Het is een brede verzamelterm voor opvang voor baby’s en peuters. De traditionele peuterspeelzaal betreft ook een vorm van een kinderdagverblijf.

Multifunctionele accommodatie (MFA) Een multifunctionele accommodatie is een gebouw waarin meerdere (maatschappelijke) functies samen zijn gehuisvest. Dit is vaak een combinatie van onderwijs, opvang, sport, welzijn en zorgfuncties.

Primair onderwijs Het primair onderwijs is een overkoepelende term voor het basisonderwijs, speciaal basisonderwijs en (voortgezet) speciaal onderwijs.

Voortgezet onderwijs Het voortgezet onderwijs bestaat uit het praktijkonderwijs, vmbo, havo en vwo. Dit onderwijs is opvolgend aan het basisonderwijs.

(Voortgezet) speciaal onderwijs Het (voortgezet) speciaal onderwijs biedt onderwijs aan leerlingen met noodzaak aan specialistische ondersteuning en is onderverdeeld in het speciaal onderwijs (SO) en voortgezet speciaal onderwijs (VSO).

2220365 | www.icsadviseurs.nl

4/43

Voorwoord Met trots presenteren we het Integraal Huisvestingsplan (IHP) voor onderwijs in de gemeente Westerveld. Een gemeente waarin we willen dat alle kinderen lopend of op de fiets naar een goede school kunnen. Want onderwijs is de bouwsteen van ieders toekomst. Dit IHP is tot stand gekomen na een intensief en voor onze gemeente nieuw proces. Onze dank gaat uit naar ICSadviseurs en natuurlijk de verschillende schoolbesturen, met wie we goed hebben samengewerkt om tot dit mooie resultaat te komen. Dit IHP biedt perspectief en zekerheid aan de verschillende onderwijsinstellingen in onze gemeente. De basis die we met dit plan leggen, moet zorgen voor goede schoolgebouwen voor de komende 50 jaar. Door deze integrale aanpak kunnen we bovendien kansen benutten om voorzieningen zo goed mogelijk op elkaar aan te sluiten. De koers die we in dit IHP uitzetten, zal dus van groot belang zijn voor de leefbaarheid van onze gemeente. Nu, maar vooral in de toekomst.

Jacob Boonstra Wethouder onderwijs

“

Onderwijs is de

bouwsteen van ieders toekomst

2220365 | www.icsadviseurs.nl

5/43

Wethouder Jacob Boonstra

1. Inleiding 1.1 Aanleiding De wereld van onderwijs- en kinderopvanghuisvesting kent de nodige dynamiek. Ontwikkelingen van lokaal tot mondiaal niveau vragen om een hernieuwde aanpak. Een gezamenlijke aanpak van gemeente en schoolbesturen. Een geïntegreerde aanpak leidt tot kansen, samenwerking in de uitvoering, heldere afspraken over het speelveld, regie en een efficiënte allocatie van middelen en tijd. De gemeente Westerveld en schoolbesturen Tref Onderwijs, Talent Westerveld en Stad & Esch (VOMEO) stellen samen een Integraal Huisvestingsplan (IHP) op. Het doel is een slagvaardig koersdocument voor de investeringen op onderwijshuisvesting op te stellen.

1.2 Scope Het IHP biedt een perspectief voor alle onderwijslocaties voor het primair en voortgezet onderwijs. Dit perspectief heeft een planhorizon van 16 jaar, maar biedt, in het kader van de Klimaatwet, een doorkijk naar 2050. Het IHP is voor de eerstvolgende 4 jaar concreet en globaal voor de daaropvolgende periode tot aan 2050. Het IHP is daarmee geen blauwdruk, maar een koersdocument voor besluiten rondom de investeringen in de huisvesting. De aanvraagprocedure voor het uitvoeren van projecten blijft gehanteerd, waarbij schoolbesturen jaarlijks een aanvraag indienen voor een voorziening in het kader van de onderwijshuisvesting.

1.4 Leeswijzer Voorliggend IHP kent een opbouw van grof naar fijn. In hoofdstuk 2 worden de algemene kaders en wettelijke verankering van de onderwijshuisvesting in de Wet op het primair onderwijs, de Wet op het voortgezet onderwijs, de Wet op de expertisecentra en de lokale Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs beschreven. Onderwijshuisvesting is een verantwoordelijkheid van gemeenten én schoolbesturen; de scheiding der taken wordt in dit hoofdstuk weergegeven. Hoofdstuk 3 bevat de visie. De visie is het fundament van het IHP en is opgebouwd uit a) een visie op (onderwijs)aanbod, b) een visie op de leeromgeving en c) een visie op financiën. Per thema worden eerst de relevante kaders en ontwikkelingen beschreven. Vervolgens wordt per thema geduid hoe de gemeente en schoolbesturen in Westerveld met het betreffende thema willen omgaan. Hoofdstuk 3 wordt samengevat met een kwaliteitskader op de drie thema’s. In hoofdstuk 4 wordt de stand van zaken van de onderwijshuisvesting beschreven, zowel kwantitatief als kwalitatief. Deze beschrijving is het resultaat van een integrale en gezamenlijke analyse op leerlingenaantallen, gebouwkwaliteit, inhoudelijk aanbod, locatie, exploitatie en duurzaamheid. Hoofdstuk 5 vormt de synthese van het IHP. Dit hoofdstuk geeft, op basis van de visie en de maatregelen, de uitvoeringsagenda en de daarvoor relevante uitgangspunten weer.

1.3 Status Dit IHP is met zorg opgesteld door ICSadviseurs in nauwe samenwerking met de gemeente Westerveld en schoolbesturen Tref Onderwijs, Talent Westerveld en Stad & Esch (VOMEO). Het IHP wordt ter vaststelling aangeboden aan de gemeenteraad nadat de rapportage door voornoemde partners definitief wordt gemaakt en tijdens het OOGO wordt bekrachtigd.

2220365 | www.icsadviseurs.nl

6/43

besteden en weegt daarvoor de investeringen in onderwijshuisvesting af tegen haar andere taken en verantwoordelijkheden.

2. Algemene kaders 2.1 Wettelijke zorgplicht De gemeente heeft de wettelijke zorgplicht om te voorzien in voldoende en kwalitatief goede huisvesting voor het onderwijs. Daarnaast heeft de gemeente een rol bij het in stand houden van het openbaar onderwijs. De zorgplicht is verankerd in de Wet op het primair onderwijs (WPO), de Wet op het voortgezet onderwijs (WVO) en de Wet op de expertisecentra (WEC). De gemeente heeft een zorgplicht voor (vervangende) nieuwbouw, uitbreiding, eerste inrichting en onderwijsleerpakketten, herstel van constructiefouten en herstel en vervanging bij schade door bijzondere omstandigheden. Gemeenten ontvangen via de algemene uitkering uit het Gemeentefonds van het Rijk financiële middelen om te kunnen voldoen aan deze zorgplicht. De gemeente is vrij om deze middelen naar eigen inzicht te

Gemeente

De schoolbesturen gaan over de inhoud van het onderwijs en zijn verantwoordelijk voor onderhoud, aanpassingen, exploitatie en beheer van de onderwijshuisvesting. Hiervoor ontvangen zij middelen van het Rijk, een zogenaamde lumpsum-vergoeding, bestaande uit een component per leerling en een component per school.

2.2 Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs De Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs gemeente Westerveld biedt het juridische kader voor voorzieningen in de onderwijshuisvesting. In het verlengde van de verordening biedt voorliggend IHP het strategische programma voor onderwijshuisvesting.

Schoolbestuur

Gemeentefonds Ministeries van BZK en Financiën

Lumpsum Ministerie van OCW

▪ ▪ ▪

Zorgplicht: voorzien in adequate onderwijshuisvesting (Vervangende) nieuwbouw en uitbreiding (Renovatie)

▪ ▪ ▪

Groot en klein onderhoud Exploitatie Inpandige aanpassingen

▪ ▪ ▪ ▪ ▪

Verplaatsen van een tijdelijk gebouw Economisch eigendom Eerste inrichting Constructiefouten (inclusief asbest) Vergoeding van schade als gevolg van bijzondere omstandigheden

▪ ▪ ▪

Juridisch eigendom Vervanging van leer- en hulpmiddelen Leegstand van leslokalen (exploitatiekosten en eventueel verhuur aan derden) Verzekering gericht op uit eigen middelen bekostigde zaken

▪ ▪ ▪

Onroerendezaakbelasting Afsluiten opstal- en inboedelverzekering Bijkomende kosten: tijdelijke huisvesting, sloop, terreininrichting, asbest, et cetera

▪ Voorzieningen bewegingsonderwijs ▪ PO: binnen- en buitenonderhoud gymzalen 2220365 | www.icsadviseurs.nl

▪

▪

▪

PO: binnenonderhoud gymzalen (in eigendom van schoolbestuur) VO: binnen- en buitenonderhoud gymzalen (in eigendom van schoolbestuur)

7/43

3. Visie op onderwijshuisvesting 3.1 Kwalitatief onderwijsaanbod 3.1.1

Kaders en ontwikkelingen

Instandhoudingsnorm Voor scholen in het primair onderwijs stelt de rijksoverheid een minimum schoolomvang (aantal leerlingen) per gemeente vast, ook wel de instandhoudings- of opheffingsnorm. Voor de gemeente Westerveld geldt een norm van 23 leerlingen. Wanneer scholen 3 jaar op rij minder leerlingen hebben dan de opheffingsnorm, verliest het schoolbestuur in principe de bekostiging vanuit de rijksoverheid. Schoolbesturen hebben op basis van de Wet op het primair onderwijs een aantal methoden om scholen onder de opheffingsnorm in stand te houden, waaronder de gemiddelde schoolgrootte. Deze uitzondering bepaalt dat een schoolbestuur scholen onder de opheffingsnorm in stand kan houden, mits de gemiddelde schoolgrootte van al haar scholen 10/6e maal het gewogen gemiddelde van de opheffingsnorm(en) bedraagt. De school moet echter ten minste 23 leerlingen tellen.

en het gesprek daarover en op een veilige leefomgeving die toegankelijk is en waar maatschappelijke voorzieningen nabij zijn. De ambities voor de participerende inwoner richten zich op het behoud van leefbaarheid in de omgeving, met ruimte voor ontmoeting en verbinding en een vitaal verenigingsleven. Onderwijs en andere vormen van educatie zijn toegankelijk. De ambities op de zelfredzame inwoner richten zich op de inclusieve samenleving waaraan iedereen kan meedoen en waarin iedereen telt. Inwoners hebben regie op hun eigen leven en kunnen hulp inschakelen. Inwoners hebben een stabiele basis voor bestaanszekerheid.

3.1.2

De Westerveldse visie

Thuisnabij onderwijs De gemeente Westerveld is ontstaan uit de voormalige gemeenten Havelte, Diever, Dwingeloo en Vledder, eveneens de grootste kernen uit de gemeente. Daarnaast telt de gemeente een aantal kleinere kernen. De scholen zijn verspreid over de kernen gesitueerd, zowel in de grotere als kleinere kernen. Voor het primair onderwijs is spreiding van de scholen een groot goed; thuisnabijheid is in een dunbevolkt en uitgestrekt gebied belangrijk om onderwijs toegankelijk te maken en te houden. Daarbij geldt dat een schoolomvang van circa 60 leerlingen door de schoolbesturen in het primair onderwijs als een passende omvang wordt ervaren.

Per 1 augustus 2013 hebben scholen de zorgplicht om een passende onderwijsplek voor ieder kind aan te bieden. Zodra een school niet tegemoet kan komen aan de zorgbehoefte van een kind, is zij verantwoordelijk om met ouders en schoolbesturen in de regio een passend onderwijsaanbod te realiseren, al dan niet met behulp van het Samenwerkingsverband.

Voor leerlingen in het voortgezet onderwijs geldt veelal een hogere actieradius; een school voor voortgezet onderwijs heeft een groter verzorgingsgebied. Voor het vestigingsklimaat in de gemeente Westerveld is het behoud van een school voor voortgezet onderwijs belangrijk; ouders kiezen bewust voor een omgeving waar ook deze voorzieningen beschikbaar zijn. Behoud van de VO-school in Diever vraagt om samenwerking, innovatie, gezamenlijke inspanning én investeringen door schoolbestuur en gemeente.

Maatschappelijke Visie Westerveld

(I)KC-vorming

Passend onderwijs

De gemeente Westerveld formuleert in haar Maatschappelijke Visie drie speerpunten, te weten: ▪ ▪ ▪

De gezonde inwoner; De participerende inwoner; De zelfredzame inwoner.

De vorming van (Integrale) Kindcentra ((I)KC’s) en het samenwerken van de verschillende disciplines rondom het kind dragen bij aan het voorkomen van ontwikkelingsachterstanden en kansenongelijkheid door het vroegtijdig signaleren van gedragsproblematiek, de ‘warme overdracht’ tussen opvang en onderwijs en het bieden van een doorlopende ontwikkellijn voor kinderen. Het (I)KC vervult daarmee een kernfunctie in de ontwikkeling van kinderen.

De ambities voor de gezonde inwoner richten zich op voldoende beweging, gezonde voeding en minimaal gebruik van middelen, op mentale gezondheid

2220365 | www.icsadviseurs.nl

8/43

In Westerveld noemen enkele scholen zich al ‘kindcentrum’, alhoewel nog niet in alle gevallen sprake is van een integrale samenwerking tussen onderwijs en opvang. De gemeente en de schoolbesturen stimuleren de ontwikkeling tot (I)KC gezamenlijk, waarbij de gecentraliseerde aansturing niet het doel op zich is, maar de warme overdracht en kindgericht werken wél.

Investeren in ruimte voor kinderopvang Om (I)KC-vorming te stimuleren, zijn afspraken gemaakt of nodig voor het gebruik van de ruimtes voor kindfuncties. In bestaande gevallen worden deze, indien mogelijk, onttrokken aan de onderwijsfunctie en aan een kinderopvangorganisatie verhuurd. In gevallen van nieuwbouw worden deze ruimtes veelal specifiek voor de kinderopvang gerealiseerd en hebben ze geen onderwijsbestemming. In beide gevallen wordt een overeenkomst opgesteld tussen de gemeente en de betreffende kinderopvangorganisatie, waarmee wordt aangeduid welke ruimtes voor kindfuncties zijn bedoeld. Een overeenkomst biedt zekerheid in de huisvesting van kinderopvangorganisaties en daarmee de bestendiging van (I)KC-vorming en voorkomt dat de kinderopvang bij groei van de school het gebouw moet verlaten. In tegenstelling tot onderwijshuisvesting is het huisvesten van kinderopvangorganisaties geen wettelijke taak van de gemeente. De overeenkomst voorziet in het volgende model: ▪ ▪

▪

Het schoolbestuur, in samenwerking met de kinderopvangorganisatie, is leidend in de (I)KC-vorming. De gemeente Westerveld verzorgt, indien nodig, een voorfinanciering in ruimtes voor kinderopvang. De gemeente sluit daarbij met de kinderopvangorganisatie een overeenkomst waarin samenwerking, ruimteverdeling, financiering en terugbetaling worden geregeld. De kinderopvangorganisatie sluit een kostprijsdekkende huurovereenkomst voor 15 jaar voor zowel nieuwbouw als bestaande bouw. De gemeente ontvangt de vergoeding van de kapitaallasten en het schoolbestuur de servicekosten.

vanwege een beperking of achterstand. Kinderen leren, spelen en werken samen en ieder kind kan zich optimaal ontwikkelen, met de ondersteuning en zorg die daarvoor nodig zijn. Dit vraagt om sectoroverstijgende samenwerkingen tussen kinderopvang, PO, VO, (V)SO en zorgaanbieders, op basis van de kaders, taken en inspanningsverplichtingen die op basis van de Wet passend onderwijs gelden. Ook gemeentegrensoverstijgend, waarbij scholen voor (V)SO niet in de gemeente Westerveld voorkomen.

Multifunctionele accommodaties In het geval van nieuwbouw van schoolgebouwen (of andere maatschappelijke voorzieningen) wordt in lokale context onderzoek uitgevoerd naar huisvestingsbehoeften van andere organisaties en partijen. Vooruitlopend op de visie op vastgoed van de gemeente Westerveld is het vanuit exploitatie, subsidiekansen en gebruik zinvol te zoeken naar multifunctioneel gebruik van voorzieningen. Gemeente en schoolbesturen zien meerwaarde in het efficiënt omgaan met vastgoed, uitwisselbaarheid van ruimtes, het verlagen van financiële risico’s en het realiseren van multifunctionele accommodaties om het voorzieningenpeil en daarmee leefbaarheid in de kernen in stand te houden. Schoolpleinen zijn reeds vrij toegankelijk buiten schooltijden. De schoolpleinen zijn daarmee (informeel) onderdeel van de openbare ruimte en kunnen door eenieder worden gebruikt voor ontmoeting, beweging, sport en spel. De schoolpleinen in de gemeente Westerveld moeten ruimte bieden aan spelen, bewegen, ontwikkelen en leren, zijn daartoe ruim bemeten en geven aanleiding tot bewegen. Tijdens én na schooltijd. Het onderhoud van de (openbare) schoolpleinen ligt bij de gemeente.

Bewegingsonderwijs Gemeenten zijn verantwoordelijk voor voldoende en adequate huisvesting van het bewegingsonderwijs. Het bewegingsonderwijs is een integraal onderdeel van het onderwijsaanbod. In de jonge jaren van een kind wordt de basis gelegd voor een gezonde leefstijl met voldoende beweging en ontwikkeling van motorische en sociale vaardigheden. De uitgangspunten: ▪

Inclusief onderwijs De gemeente en de schoolbesturen erkennen het belang van passend en inclusief onderwijs. Het streven is dat niemand wordt uitgesloten van onderwijs

2220365 | www.icsadviseurs.nl

▪

De gemeente zorgt nu en in de toekomst voor voldoende ruimte om te voldoen aan de wettelijke plicht om alle leerlingen minimaal 2 keer 45 minuten per week bewegingsonderwijs aan te bieden. Iedere school beschikt voor het bewegingsonderwijs van groep 1 en 2 over een speellokaal. 9/43

▪

▪

▪

De accommodaties voor het bewegingsonderwijs van groep 3 en hoger dienen binnen een afstand van 1 tot 7 kilometer van de scholen te liggen, afhankelijk van het aantal klokuren bewegingsonderwijs, conform de gemeentelijke verordening. Het streven is om de KVLO-norm te hanteren waarbij een accommodatie voor bewegingsonderwijs beschikbaar is binnen: ─ maximaal 750 meter voor basisonderwijs; ─ maximaal 2 kilometer voor voortgezet onderwijs. Voor de omvang van sportvloeren (en daarmee de binnensportaccommodaties) wordt zoveel mogelijk het Kwaliteitskader huisvesting bewegingsonderwijs (2024) gehanteerd. De gemeente kijkt samen met de schoolbesturen integraal naar bewegen. Daarbij worden de mogelijkheden verkend om het bewegingsonderwijs buiten aan te bieden in de nabijheid van de scholen en op een voor de gebruikmakende scholen zo goed mogelijk bereikbare plek in de wijk of buurt. Hierbij kan worden aangesloten op de wens van het onderwijs om bewegen breder in te zetten.

2220365 | www.icsadviseurs.nl

10/43

3.2 Veilige en gezonde leeromgevingen 3.2.1

Kaders en ontwikkelingen

Besluit bouwwerken leefomgeving

transitievisie stelt een routekaart tot 2030 voor waarin kansen beschreven staan om buurten, wijken en dorpen van het aardgas af te koppelen en op andere alternatieven aan te sluiten. Het reductiedoel voor 2030 is in de TVW 20% minder aardgas.

In het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) worden de eisen aan de energieprestatie van, onder andere, schoolgebouwen vastgelegd. Voor nieuwbouw is het uitgangspunt in het Bbl om bijna energieneutrale gebouwen (BENG) te realiseren. Daarnaast is de verwachting dat door nieuwe Europese wetgeving per 2027 energieneutraal bouwen (ENG) de standaard gaat worden voor publieke gebouwen.

Renovatiestandaard

Het Bbl stelt eveneens eisen voor het binnenklimaat van schoolgebouwen. De eisen zijn door de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) vertaald in een Programma van Eisen Frisse Scholen waarbij de klassen C (voldoende), B (goed) en A (uitmuntend) zijn onderscheiden. De basis voor nieuwbouw is Frisse Scholen klasse C, conformerend aan de eisen in het Bbl.

Netcongestie

Aardgasvrij bouwen

De renovatiestandaard is tot 2030 een vrijwillige richtlijn voor de eindnorm voor het energieverbruik van utiliteitsgebouwen. Vanaf 2030 is de eindnorm verplicht. Gebouwen die voor 2030 voldoen aan de renovatiestandaard – voor onderwijsgebouwen is dit een A+++-label – behoeven tot 2050 geen tussentijdse energierenovatie. Op veel plekken in Nederland is onvoldoende capaciteit op het stroomnet. Nieuwe aansluitingen op het stroomnet worden daarom niet, zeer beperkt of vertraagd afgegeven. Daarmee vormt netcongestie een risico voor de doorlooptijd van nieuwbouw- en renovatieprojecten en wordt de verduurzaming van de vastgoedportefeuille vertraagd.

Per 1 juli 2018 worden geen gasaansluitingen voor kleinverbruik gerealiseerd. Aardgasvrij bouwen is de norm voor nieuwbouw.

3.2.2

Klimaatwet

Het klimaat verandert merkbaar, zowel ver weg als dichtbij. Temperaturen stijgen, seizoenen vervagen en extreme weersverschijnselen zijn intenser en frequenter aanwezig. Natuurlijke grondstoffen raken uitgeput. De urgentie is hoog; bij ‘geen beleid’ zal de CO2-uitstoot aanzienlijk groeien (tot +150 Gt per jaar wereldwijd) en zal de gemiddelde temperatuur harder stijgen dan 1,5º Celsius (Climate Action Tracker, 2021).

In het Klimaatakkoord van Parijs is in 2015 afgesproken dat de opwarming van de aarde wordt beperkt tot minder dan 2º Celsius ten opzichte van het preindustriële tijdperk. Hiertoe zijn twee fasen afgesproken: ▪ ▪

In 2030 is de uitstoot van CO2 met 49% verminderd ten opzichte van 1990; In 2050 is de uitstoot van CO2 met 95% verminderd.

Bijdragen aan dit doel is een gezamenlijke verantwoordelijkheid van overheden, bedrijfsleven en maatschappelijke partners. Het Klimaatakkoord is vertaald in de Klimaatwet. In de Klimaatwet is vastgelegd om in 2050 klimaatneutraal te zijn en per 2030 tenminste 55% aan CO2-uitstoot te reduceren.

Transitievisie Warmte De Transitievisie Warmte (TVW) van de gemeente Westerveld stelt om in 2050 aardgasvrij te zijn, ‘omdat we onze gemeente goed willen achterlaten voor toekomstige generaties.’ Dat vraagt om andere energiebronnen. De

2220365 | www.icsadviseurs.nl

De Westerveldse visie

2050 energieneutraal en fossielvrij

De gebouwde omgeving is voor circa 40% verantwoordelijk voor de gehele Nederlandse CO2-uitstoot. Daarvan is 66% gerelateerd aan de exploitatie van een gebouw en 33% aan materialen en bouwprocessen. Een gezonde en prettige leef- en leeromgeving voor Westerveld is het streven. Nu en in de toekomst. Een gezonde toekomst voor de kinderen begint echter vandaag. Het IHP zet in op vernieuwing en verduurzaming van de vastgoedportefeuille voor onderwijs. Bij investeringen wordt direct geïnvesteerd in kwaliteit en duurzaamheid, om daarmee herhaaldelijke, kleinere investeringen in de toekomst te voorkomen. Daarom stelt het IHP: de onderwijshuisvesting is vóór 2050 energieneutraal, aardgasloos en fossielvrij.

11/43

▪

▪

Nieuwbouw wordt over 50 jaar afgeschreven, vér voorbij 2050. Voor nieuwbouw is het uitgangspunt energieneutraal (ENG), boven het wettelijke minimum. Voor renovatie van bestaande onderwijsgebouwen geldt ook energieneutraal (ENG) als uitgangspunt. In een businesscase, voortvloeiend uit dit IHP, dient echter te worden aangetoond dat dit middels een renovatie technisch, bouwkundig en financieel mogelijk is en daarmee een verlenging van de levensduur van het gebouw kan worden afgegeven.

Verduurzamen betekent ook overstappen op hernieuwbare warmtebronnen en loskomen van fossiele brandstoffen. Het IHP volgt de ambities die worden gesteld in de Warmtevisie. Voor nieuwbouw is aardgasloos reeds de norm. Voor bestaande schoolgebouwen wordt de koppeling in planning en technische mogelijkheden gelegd met de Warmtevisie.

▪

▪ ▪

Een fris en gezond binnenklimaat Het Programma van Eisen voor Frisse Scholen gaat uit van vijf pijlers: energie, lucht, temperatuur, licht en geluid. Voor deze pijlers worden drie klassen onderscheiden, waarbij normen en grenswaarden worden aangeduid. Klasse C is hiermee grotendeels gelijk aan het Bbl, klasse B wordt als ‘goed’ aangeduid en klasse A wordt als ‘uitmuntend’ aangeduid. Voor nieuwbouw wordt de ambitie op Frisse Scholen klasse A gesteld, met name om nieuwe gebouwen voor te bereiden op de toekomst. Bij bestaande gebouwen (renovatie of vernieuwbouw) wordt Frisse Scholen klasse B beoogd, indien technisch haalbaar. ▪

▪

Voor de pijler energie is voor het onderdeel energieprestatie Frisse Scholen klasse A van toepassing voor nieuwbouw én renovatie, in verband met de ambitie om energieneutrale gebouwen te exploiteren. Voor bestaande gebouwen wordt voor de overige onderdelen minimaal klasse B aangehouden. Voor de pijler lucht is voor het onderdeel luchtverversing klasse A (800 ppm) van toepassing, waarbij voor bestaande gebouwen geldt dat afgeweken kan worden wat betreft de vrije hoogte.

2220365 | www.icsadviseurs.nl

▪

Voor de pijler temperatuur wordt klasse B aangehouden, met het doel om de temperatuurbeheersing zoveel mogelijk passief (goede bouwfysische uitgangspunten, zoals goede oriëntatie en isolatie) te organiseren. De buitenruimte draagt bij aan natuurlijke verkoeling door toepassing van bomen ter beschaduwing van de gevel in de zomer. Groene buitenruimtes voorkomen hittestress rondom het gebouw. De behaaglijkheid moet goed zijn. Het toepassen van bomen beschermt tegen uv-straling bij buitenspeelactiviteiten. Bij de plein-inrichting wordt hiermee rekening gehouden. Voor de pijler licht geldt voor nieuwbouw klasse A en voor bestaande bouw, indien haalbaar, klasse B. Voor de pijler geluid wordt klasse B aangehouden. Voor het onderdeel installatiegeluid geldt klasse A. Per school kunnen de specifieke geluidseisen verschillen in verband met de wijze van lesgeven. Een goede geluidsisolatie vergt een groot deel van het budget. De eisen kunnen daarmee per onderwijsconcept minder strikt worden geïnterpreteerd dan is omschreven in het PvE Frisse Scholen. Voor de borging van de verlangde kwaliteit wordt klasse A aangehouden om toe te zien dat een nieuw of gerenoveerd gebouw na oplevering ook daadwerkelijk voldoet aan de gestelde eisen.

Voor nieuwbouw geldt dat het ambitieniveau voor binnenklimaat, zie voorgaande, zoveel mogelijk vanuit de bouwfysica wordt benaderd. Installaties worden alleen ter aanvulling ingezet.

Aanpasbare huisvesting Bij (vervangende) nieuwbouw is aanpasbaarheid een belangrijke voorwaarde. Onderwijsconcepten veranderen. Het is de wens dat gebouwen wisselende onderwijsconcepten blijvend kunnen faciliteren en mogelijk ook andere functies in de kernen kunnen huisvesten. Vier uitgangspunten voor nieuwbouw zijn van belang: ▪

Rekening houden met uitbreidingsmogelijkheden: in de planvorming wordt rekening gehouden met (toekomstige) uitbreiding, al dan niet modulair. Dit door planologisch en in het ontwerp voorbereidingen te treffen, voldoende ruimte op en rond het perceel te voorzien of te voorzien in zwaardere constructies voor het opbouwen van een extra bouwlaag. Dit zonder dat de uitbreiding afbreuk doet aan het onderwijskundige of pedagogische concept.

12/43

▪

▪

▪

Aanpasbare indelingen: in de planvorming wordt rekening gehouden met toekomstige aanpasbaarheid om onderwijsontwikkeling of multifunctioneel gebruik op te vangen. Het gebouw moet de gebruikers faciliteren en niet andersom. Dit door het bouwen van draagconstructies met zoveel mogelijk vrij indeelbare vloeren en een installatieconcept waarmee grote investeringen bij aanpassingen (en veranderingen in het binnenklimaat) zoveel mogelijk worden voorkomen. Remontabel bouwen: voor nieuwbouw wordt ingezet op remontabel of losmaakbaar bouwen. Daarmee wordt het verplaatsen, veranderen of opnieuw gebruiken van (delen van) het gebouw eenvoudiger. Tevens verhoogt dit de mogelijkheid om aan het eind van de levensduur de toegepaste materialen hoogwaardig te hergebruiken. De (circulaire rest)waarde wordt hiermee vergroot. Rekening houden met functiewijziging: wanneer een school het gebouw verlaat of (delen van) een schoolgebouw terugvalt aan de gemeente, zal de gemeente zoeken naar herbestemming. Voor nieuwbouw wordt ingezet op efficiënte indelingen en stramienmaten die in toekomstige gevallen andere functies of bestemmingen faciliteren.

Circulair bouwen Gemeente Westerveld is, onder andere na de Expeditie Circulair Westerveld, met het thema circulariteit verbonden. Voor onderwijshuisvesting vertaalt zich dit, waar mogelijk, naar hoogwaardig (en langdurig) hergebruiken van bestaande gebouwen en materialen, gebruikmaken van hernieuwbare (biobased) materialen en het ontwerpen voor een zo lang mogelijke levensduur of toekomstig hoogwaardig hergebruik. Gemeente Westerveld gaat, net als bij energie, voor een zo laag mogelijke CO2-uitstoot als gevolg van materiaalgebruik. Per project wordt in een businesscase de CO2-uitstoot over de gehele levensduur berekend, zowel over de bouwfase als gebruiksfase. Met deze ‘whole-life carbon’-aanpak wordt bepaald welke ontwerpkeuzes leiden tot een zo laag mogelijke milieu-impact en wordt zoveel mogelijk bij het Klimaatakkoord aangesloten. Gebruikte materialen worden vastgelegd in een materialenpaspoort, zodat bij sloop van het gebouw de restwaarde van materialen kan worden ingeschat.

de bebouwde omgeving. Aanpassingen in de samenleving zijn nodig om nu en in de toekomst de veiligheid en leefbaarheid te garanderen. Vanuit klimaatadaptatie wordt de versteende fysieke omgeving vergroend. Groene schoolpleinen nodigen uit tot beweging, hebben een educatief doel en dragen bij aan een klimaatbestendige fysieke omgeving (tegengaan hittestress, infiltratie regenwater). De toepassing van bomen beschermt tegen uv-straling en bomen nemen CO₂ op. Voor de onderwijshuisvesting vertaalt dit zich naar voldoende ruimte om regenwater te bufferen en voldoende groen rondom de school waardoor verkoeling ontstaat en minder energie nodig is voor koeling in het gebouw.

Veiligheid Schoollocaties en de omgeving van schoollocaties zijn veilig, zowel in fysiek als sociaal opzicht. Risico’s voor de veiligheid kunnen worden gevonden: ▪ ▪ ▪ ▪

in verkeer, zoals ligging aan doorgaande wegen of parkeerproblematieken; in ligging naast agrarische gronden, zoals blootstelling aan gewasbeschermingsmiddelen; in sociale opzichten, zoals overlast van bepaalde doelgroepen; in fysieke zin, zoals donkere hoeken of plekken waar geen (toe)zicht op is.

Bestaande locaties worden vanuit veiligheidsaspect geoptimaliseerd. In de zoektocht naar nieuwe locaties voor schoolgebouwen is veiligheid integraal onderdeel van de locatie-afweging.

Educatie Alle duurzame maatregelen, zichtbaar of onopgemerkt, worden voorzien van een begrijpelijke uitleg over de bijdrage aan het milieu. Daarmee krijgen de maatregelen en het gebouw een educatieve waarde voor alle gebruikers en bezoekers.

Klimaatadaptief Een veilige en leefbare leefomgeving is het doel. Door klimaatverandering is er steeds meer sprake van extreme buien, lange perioden van droogte en hitte in

2220365 | www.icsadviseurs.nl

13/43

Renovatie is tot op heden geen gemeentelijke verantwoordelijkheid. Het ministerie werkt momenteel aan een wetswijziging om levensduurverlengende renovatie (ten minste 25 jaar) van een onderwijsgebouw ook als voorziening te beschouwen. Naar verwachting treedt de wetgeving in per 1 augustus 2025.

Dat betekent onderwijscapaciteit realiseren waar nodig en leegstaande onderwijscapaciteit zoveel mogelijk voorkomen of zelfs reduceren. Voor piekperiodes wordt gezocht naar alternatieve oplossingen. De verordening biedt het College van B&W de mogelijkheid onderwijscapaciteit bij een andere school of instelling in te zetten voor een school waar ruimtetekort optreedt. Echter, een normatief ruimtetekort wordt in eerste instantie zoveel mogelijk opgelost door medegebruik van bestaande onderwijscapaciteit bij andere scholen in het voedingsgebied. Wanneer medegebruik bij andere scholen niet mogelijk is, biedt de inzet van tijdelijke huisvesting een alternatief.

Investeringsverbod

Afschrijven

3.3 Betaalbare onderwijshuisvesting 3.3.1

Kaders en ontwikkelingen

Renovatie

Schoolbesturen in het primair onderwijs kunnen vooralsnog niet investeren in gebouwen, tenzij met de investering de exploitatielasten kunnen worden verlicht. Te denken valt aan investeren in energiebesparende maatregelen. In het voorliggende wetsvoorstel doelmatige aanpak onderwijshuisvesting (zie ook de begrippenlijst in dit IHP) wordt het investeringsverbod voor schoolbesturen opgeheven, zodat ook schoolbesturen kunnen mee-investeren in renovatie of verduurzaming. Het opheffen van het investeringsverbod leidt echter niet tot het verstrekken van extra middelen door de rijksoverheid.

Normbedragen De VNG-normbedragen voor investeringen liggen beneden de feitelijk benodigde investeringsruimte voor BENG-niveau. Het IHP gaat daarom uit van actuele en marktconforme investeringsbedragen voor nieuwbouw en renovatie.

De financiële verordening van de gemeente Westerveld is leidend voor afschrijvingen op vastgoed. Voor nieuwbouw geldt dat over 60 jaar wordt afgeschreven. Voor (levensduurverlengende) renovatie geldt een afschrijvingstermijn van 30 jaar.

Cofinanciering De ambities voor de onderwijshuisvesting in Westerveld liggen hoger dan het wettelijk minimum. Dit is nodig om extra kwaliteit en duurzame, toekomstomarmende onderwijsgebouwen te realiseren. Duurzame huisvesting is een gezamenlijke verantwoordelijkheid en de bekostiging hiervan is een gezamenlijke zoektocht tussen gemeente en schoolbesturen.

De financiële verordening van de gemeente Westerveld (artikel 14) staat het toe om te rekenen met restwaarde indien wordt verwacht dat (een deel van) het gebouw zijn waarde behoudt. De restwaarde dient reëel en per object te worden ingeschat. Een hoge restwaarde leidt tot lagere afschrijvingslasten en biedt meer investeringsruimte voor duurzame onderwijshuisvesting.

Voor de ambities boven het wettelijk minimum wordt per project, voortvloeiend uit dit IHP, een gezamenlijke businesscase opgesteld. Hiervoor geldt de Total Costs of Ownership-benadering. In de businesscase worden, naast de technische, ruimtelijke en functionele haalbaarheid, ook de financiële haalbaarheid van projecten en ambities onderzocht. De voor gemeenten en schoolbesturen geldende wet- en regelgeving is daarin leidend. Daarbij zijn mogelijk andere geldstromen binnen de gemeente aan te koppelen en anderzijds kunnen schoolbesturen de vrijval van onderhoudsreserveringen inzetten.

3.3.2

Overmaat in gebouwen

Restwaarde

De Westerveldse visie

Ruimtevraag en -aanbod Gemeente en schoolbesturen streven naar een efficiënte inzet van de beschikbare onderwijshuisvesting en de financiële middelen hiervoor. Ruimtevraag en -aanbod worden zoveel mogelijk op elkaar afgestemd om normatieve overmaat of tekorten te voorkomen.

2220365 | www.icsadviseurs.nl

De normatieve overmaat (leegstand) in gebouwen leidt niet automatisch tot een ingreep in de huisvestingssituatie van een school. Een normatieve overmaat is niet per direct te vertalen in een functionele overmaat; in bestaande gebouwen kan sprake zijn van een inefficiënte indeling. Daar waar een normatieve overmaat zichtbaar is, vordert de gemeente niet automatisch

14/43

de ruimtes. Een overmaat kan ruimte geven aan het onderwijsconcept. Het schoolbestuur blijft verantwoordelijk voor de exploitatie en exploitatielasten. De reductie van de overmaat – bijvoorbeeld door ruimtes te verhuren of zelfs af te stoten – dragen bij aan reductie van de exploitatielasten. Voor het verhuren (enkel- dan wel dubbelgebruik) van onderwijscapaciteit aan derde partijen moet een schoolbestuur toestemming vragen aan de gemeente.

Rekenen met restwaarde In het IHP wordt gerekend met restwaarde waar dat, conform verordening, kan en mag. Dit past bij de ambitie om onderwijsgebouwen circulair te realiseren. Het is uitlegbaar dat gebouwen (of de gebruikte materialen) aan het eind van de levensduur hoogwaardig kunnen worden hergebruikt en daarmee een zekere (circulaire) restwaarde hebben. Om dit te bepalen wordt de losmaakbaarheid van producten en elementen onderzocht. Hoe beter materialen van elkaar kunnen worden gescheiden, hoe eenvoudiger materialen kunnen worden geoogst en hoe hoger de restwaarde is. Rekenen met restwaarde is geen opzichzelfstaand doel in het IHP. Een restwaarde kan worden gehanteerd indien het gebouw is ontworpen op de principes van losmaakbaar bouwen, waarbij ten minste 55% van het gebouw demontabel is zonder afbreuk te doen aan functionaliteit en bestaande waarde.

2220365 | www.icsadviseurs.nl

15/43

3.4 Kwaliteitskader Vanuit de thema’s voor de visie worden onderstaande uitgangspunten voor de huisvesting gedistilleerd. Deze uitgangspunten vormen het kwaliteitskader voor de onderwijshuisvesting in de gemeente Westerveld. ▪ ▪ ▪ ▪

▪

▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪

▪ ▪

▪

De huidige scholen voor primair en voortgezet onderwijs worden zoveel mogelijk in stand gehouden om thuisnabij onderwijs te bestendigen. Scholen voor het primair onderwijs ontwikkelen zich tot kindcentrum. Ruimtes voor kinderopvang worden zoveel mogelijk, door middel van een overeenkomst, als zodanig bestemd. Bij nieuwbouw wordt binnen de lokale context onderzoek uitgevoerd naar huisvestingsbehoeften om zoveel mogelijk tot multifunctionele accommodaties te komen. In de gemeente Westerveld zijn voldoende en adequate accommodaties voor bewegingsonderwijs beschikbaar binnen de daarvoor gestelde normafstanden. Het ambitieniveau voor nieuwbouw is ten minste ENG en Frisse Scholen klasse A. Het ambitieniveau voor renovatie is ten minste ENG en Frisse Scholen klasse B. Nieuwe schoolgebouwen worden flexibel, aanpasbaar, remontabel en circulair gebouwd. Voor nieuwe gebouwen wordt een materialenpaspoort opgesteld. De schoollocaties (pleinen en openbare ruimte) worden vergroend en klimaatadaptief ingericht. Bestaande en nieuwe locaties worden zo veilig mogelijk ingericht. Veiligheid is een integraal onderdeel van de zoektocht naar nieuwe locaties voor schoolgebouwen. De onderwijscapaciteit wordt zo efficiënt mogelijk ingezet. Vraag en aanbod worden op elkaar afgestemd.

De ambities van gemeente en schoolbesturen worden, binnen de geldende wet- en regelgeving en binnen de mogelijkheden die gemeente en schoolbesturen daartoe hebben, zoveel mogelijk gezamenlijk gefinancierd. Voor alle projecten voortvloeiend uit dit IHP geldt dat deze zo efficiënt mogelijk worden georganiseerd, waarbij wordt gestreefd naar programmatische aanpak van nieuwbouw, vernieuwbouw of renovatie.

2220365 | www.icsadviseurs.nl

16/43

4. Facts & Figures Midden in het Drentse natuurschoon ligt de gemeente Westerveld. De gemeente is rijk aan natuurlijke en man-made historie. Veenkoloniën, hunebedden, heide, bosgebieden, rationele verkavelingspatronen en hoofdvaart geven deze omgeving haar identiteit.

11

11

1

Schoollocaties

Scholen voor primair onderwijs

School voor voortgezet onderwijs

De gemeente Westerveld is in 1998 ontstaan uit voormalige gemeenten Diever, Dwingeloo, Havelte en Vledder. 26 kernen maken de gemeente, waar in negen van deze kernen scholen verspreid over het grondgebied staan. Tref Onderwijs, Talent Westerveld en VOMEO besturen de 12 scholen, waar in 2025 1.515 leerlingen onderwijs genieten.

3

1.515 Leerlingen in 2025

Schoolbesturen

Gebouwleeftijden

5

3 2 1

2220365 | www.icsadviseurs.nl

Jonger dan 20 jaar Tussen de 20 en 40 Tussen de 40 en 60 jaar jaar

Ouder dan 60 jaar 17/43

Leerlingenprognose De schoolgebouwen zijn gemiddeld 55 jaar oud. Kindcentrum De Twingel in Dwingeloo huisvest twee basisscholen en is met een bouwleeftijd van 9 jaar de jongste aanwinst in de portefeuille. Het oudste gebouw is de Ten Darperschoele in Wapse. Dit gebouw is in 1874 gebouwd en heeft een karakteristieke – geen monumentale – uitstraling.

1600

Van de 1.515 leerlingen in 2025 genieten 1.274 leerlingen een plek binnen het primair onderwijs, verspreid over de kernen. De overige 20% volgt onderwijs op Stad & Esch in Diever. In de periode van 2025 tot 2039 neemt het leerlingenaantal slechts beperkt af met circa 6%.

800

De schoolgebouwen bieden, in totaliteit, voldoende ruimte aan het onderwijs. Normatief bezien is er binnen het primair onderwijs een overmaat aan ruimte in de periode van 2025 tot 2039. De huidige onderwijscapaciteit binnen de gebouwen voor het primair onderwijs bedraagt 10.342 m² bvo, waar de totale normatieve ruimtebehoefte circa 8.500 m² bvo bedraagt. Over de kernen heen is een overmaat van gemiddeld 18% zichtbaar, iets meer dan de 10% overmaat die normaal wordt geacht binnen de exploitatie van een school. Het voortgezet onderwijs kent een overmaat van 6% tot 9%, ongeveer 150 m² bvo, binnen de 10% geaccepteerde overmaat.

200

1400 1200 1000

600 400

0 2023

2027

2031 BO

2035

2039

VO

Beoordeling van schoolgebouwen Op de volgende pagina’s wordt de huidige staat van de gebouwen weergegeven. Elk schoolgebouw wordt beoordeeld op de volgende parameters: Gebouwleeftijd na initieel bouwjaar en eventuele levensduurverlengende renovaties die in het verleden zijn uitgevoerd; ▪ Ruimtesaldo over 15 jaar, conform de lokale verordening, waarbij het ruimtesaldo het resultaat is van de onderwijscapaciteit minus de normatieve ruimtebehoefte; ▪ Exploitatie- en onderhoudslasten, afgezet tegen het aandeel van de Materiële Instandhoudingsvergoeding (MI-vergoeding) in de lumpsum-bekostiging voor schoolgebouwen; ▪ Duurzaamheidsindicatie op basis van de zevenpuntsschaal van de Werkelijke Energie Intensiteitsindicator (WEii, Dutch Green Building Council) en het energielabel (indien beschikbaar). De WEii gaat uit van een schaal van WENG, Paris Proof, Zeer zuinig, Zuinig, Gemiddeld, Onzuinig en Zeer onzuinig; www.icsadviseurs.nl ▪2220365 Een |kwaliteitsbeoordeling door het schoolbestuur.

Ruimtesaldo

2025

2030 BO

VO

2035 Capaciteit

1,723 m² bvo

8,322 m² bvo

1,741 m² bvo

8,457 m² bvo

1,776 m² bvo

8,733 m² bvo

8,609 m² bvo

1,950 m² bvo

▪

2039

Capaciteit 18/43

Dwingeloo 4.1 Dwingelo

2220365 | www.icsadviseurs.nl

18/43 19/43

Leerlingenprognose

Ruimtesaldo

60

500

50

400

40

300

30 200

20

100

10 0

0 2025

2030

2035

CBS De Fontein Tref Onderwijs • Dwingeloo CBS De Fontein is gevestigd in Dwingeloo, samen met de Storkschool en kinderopvang in één gebouw. Het gebouw is in 2016 gebouwd en daarmee relatief nieuw. Constructiefouten leiden echter bij neerslag tot stromende lekkage inpandig. Het ventilatiesysteem maakt in sommige ruimtes storend veel lawaai. De gemeente en beide schoolbesturen zijn in gesprek om samen tot een oplossing te komen. In het gebouw vindt weinig uitwisseling tussen de scholen plaats. Eén lokaal wordt als wissellokaal gedeeld. De problemen rondom lekkage en ventilatie worden opgelost. Voor dit gebouw dient na de eerste levenscyclus à 40 jaar de afweging voor een eventuele maatregel te worden gemaakt. Dit valt buiten de scope van dit IHP. Exploitatiegegevens zijn bij de W.A. Storkschool opgenomen.

2220365 | www.icsadviseurs.nl

2025

2039

2030

2035

2039

Factsheet Bouwjaar

2016

Renovatie Ruimtesaldo

7 m² bvo

Exploitatie Onderhoud WEii

Zuinig

Energielabel

A++

Technische staat

Goed

Functionaliteit

Uitstekend

Binnenklimaat

Redelijk

Veiligheid

Goed

20/43 19/43

Leerlingenprognose

Ruimtesaldo

250

1600 1400

200

1200 1000

150

800 100

600 400

50

200

0

0 2025

2030

2035

Burgemeester W.A. Storkschool

2030

2035

2039

Factsheet

Talent Westerveld • Dwingeloo

Bouwjaar

Samen met CBS De Fontein is de W.A. Storkschool onder één dak gevestigd in Dwingeloo. Het gebouw is in 2016 gebouwd en daarmee relatief nieuw. Ook in de ruimtes van de Storkschool leiden constructiefouten tot stromende lekkage bij neerslag en is ook hier ventilatie een probleem.

Renovatie

De problemen rondom lekkage en ventilatie worden opgelost. Voor dit gebouw dient na de eerste levenscyclus à 40 jaar de afweging voor een eventuele maatregel te worden gemaakt. Dit valt buiten de scope van dit IHP.

2220365 | www.icsadviseurs.nl

2025

2039

2016

Ruimtesaldo

156 m² bvo

Exploitatie

€ 10 / m² bvo

Onderhoud

€ 28 / m² bvo

WEii

Zuinig

Energielabel

A++

Technische staat

Redelijk

Functionaliteit

Goed

Binnenklimaat

Redelijk

Veiligheid

Redelijk

20/43 21/43

Diever en Wapse 4.2 Diever en Wapse

2220365 | www.icsadviseurs.nl

21/43 22/43

Leerlingenprognose

Ruimtesaldo

300

2500

250

2000

200

1500

150

1000

100

500

50 0

0 2025

2030

2035

Stad & Esch VOMEO • Diever Stad & Esch is de enige school voor voortgezet onderwijs in de gemeente Westerveld. De school trekt leerlingen uit de wijde omgeving. Het gebouw is in 1965 gebouwd, in 1970 en 2015 uitgebreid en heeft in 2015 een cosmetische upgrade ondergaan. In 2019 is het gebouw met een nieuwe sportzaal en het dorpshuis uitgebreid. Het gebouw vertoont gebreken, zoals lekkage en houtrot. De temperatuur en ventilatie zijn onvoldoende te beheersen. De historische vereniging en de bibliotheek maken gebruik van de onderwijscapaciteit. Exclusief dit medegebruik is een normatieve overmaat zichtbaar. Daarnaast biedt Stad & Esch onderwijs aan 50 alleenstaande minderjarige vreemdelingen (AMV), waarvoor een unit bij het schoolgebouw wordt geplaatst. De gemeente is voornemens in enkele noodunits op de locatie te voorzien. Om het VO in Diever in stand te houden is op korte termijn (ver)nieuwbouw nodig. Daartoe wordt eerst samenwerking tussen PO en VO in Diever onderzocht.

2220365 | www.icsadviseurs.nl

2025

2039

2030

2035

2039

Factsheet Bouwjaar

1965

Renovatie Ruimtesaldo

87 m² bvo

Exploitatie

€ 27 / m² bvo

Onderhoud

€ 57 / m² bvo

WEii

Zeer onzuinig

Energielabel

Onbekend

Technische staat

Matig

Functionaliteit

Redelijk

Binnenklimaat

Matig

Veiligheid

Redelijk

22/43 23/43

Leerlingenprognose

Ruimtesaldo

100

1200

80

1000 800

60

600 40

400

20

200

0

0 2025

2030

2035

CBS Roosjenschool

2030

2035

2039

Factsheet

Tref Onderwijs • Diever

Bouwjaar

De Roosjenschool is gevestigd in een gebouw uit 1981. Het gebouw heeft een karakteristieke uitstraling, maar is bouwkundig, technisch en energetisch niet meer in goede staat. Ook functioneel kent het gebouw beperkingen voor het onderwijs; het gebouw is langgerekt vormgegeven. Tijdens schooluren maken school en kinderopvang gebruik van het gebouw, buiten schooltijd wordt het gebouw gebruikt voor het verenigingsleven.

Renovatie

Voor de Roosjenschool wordt nieuwbouw voorzien om de bouwkundige, technische, energetische en functionele beperkingen op te heffen. Echter, de noodzaak bij zowel Stad & Esch als CBS Roosjenschool biedt aanleiding om de samenwerking tussen PO en VO in Diever te onderzoeken en mogelijk tot gezamenlijke (ver)nieuwbouw te komen.

2220365 | www.icsadviseurs.nl

2025

2039

Ruimtesaldo

1981

352 m² bvo

Exploitatie Onderhoud

€ 52 / m² bvo

WEii Energielabel

Onbekend

Technische staat

Matig

Functionaliteit

Goed

Binnenklimaat

Matig

Veiligheid

Redelijk

23/43 24/43

OBS De Singelier Talent Westerveld • Diever

Bouwjaar

De Singelier staat in een woonwijk, aan de voetbalvelden en landbouwvelden in Diever. Het gebouw is in 1996 gebouwd en recentelijk is een deel van het gebouw van nieuwe ventilatiekanalen en plafonds voorzien. De leerlingenprognose laat een lichte daling van circa 120 leerlingen in 2024 tot 105 leerlingen in 2039 zien. Daarmee ontstaat een normatieve overmaat van circa 300 m² bvo. Het gebouw wordt goed beoordeeld door het schoolbestuur.

Renovatie

De noodzaak bij zowel Stad & Esch als CBS Roosjenschool biedt aanleiding om de samenwerking tussen PO en VO in Diever te onderzoeken. Om en nabij het einde van de eerste levenscyclus van 40 jaar wordt voor De Singelier de afweging gemaakt tussen renovatie van het gebouw of deelname aan de mogelijke (gebouwlijke) samenwerking PO/VO.

2220365 | www.icsadviseurs.nl

Factsheet 1996

Ruimtesaldo

317 m² bvo

Exploitatie

€ 15 / m² bvo

Onderhoud

€ 35 / m² bvo

WEii

Zuinig

Energielabel

A+

Technische staat

Goed

Functionaliteit

Goed

Binnenklimaat

Redelijk

Veiligheid

Goed

25/43 24/43

OBS Ten Darperschoele Talent Westerveld • Wapse

Bouwjaar

De Ten Darperschoele is gehuisvest in een gebouw uit 1874. Het gebouw kent geen monumentale status en is in de loop der jaren voorzien van een uitbreiding en enkele aanpassingen aan de buitenzijde (zonneschermen, kozijnen). Met een nagenoeg stabiel leerlingenaantal van 45 leerlingen is er in de school normatief bezien geen ruimte voor groei, noch is er een tekort aan ruimte. De school is, met de uitbreiding, voorzien van een lesplein dat ook voor dorpsactiviteiten wordt ingezet. Het schoolbestuur beoordeelt het gebouw als redelijk.

Renovatie

De voorkeur van het schoolbestuur gaat uit naar behoud van het gebouw. Renovatie aan de binnenzijde en sloop/nieuwbouw van de uitbreiding moet het gebouw een nieuwe levensduur geven, met behoud van architectonische waarden. Een alternatief scenario is nieuwbouw nabij of met het dorpshuis. De maatregel dient nader te worden uitgewerkt met het schoolbestuur in de Visie Vastgoed.

2220365 | www.icsadviseurs.nl

Factsheet 1874

Ruimtesaldo

18 m² bvo

Exploitatie

€ 34 / m² bvo

Onderhoud

€ 61 / m² bvo

WEii

Onzuinig

Energielabel

G

Technische staat

Redelijk

Functionaliteit

Redelijk

Binnenklimaat

Redelijk

Veiligheid

Goed

25/43 26/43

Vledder, Wilhelminaoord, Nijensleek en Wapserveen 4.3 Vledder, Wilhelminaoord, Nijensleek en Wapserveen

2220365 | www.icsadviseurs.nl

26/43 27/43

Leerlingenprognose

Ruimtesaldo

120

1200

100

1000

80

800

60

600

40

400

20

200

0

0 2025

2030

2035

OBS De Hoekstee Talent Westerveld • Vledder OBS De Hoekstee staat in Vledder en is gehuisvest in een gebouw uit 1971. De kinderopvang maakt deels gebruik van het gebouw. De school staat op een ruime locatie met een plein rondom het gebouw. Ook het gebouw zelf bevat mooie ruimtes en een groot leerplein. De leerlingenprognose laat een lichte daling zien van circa 110 leerlingen in 2023 naar 90 leerlingen in 2039. Als gevolg is normatief bezien circa 300 m² bvo overmaat zichtbaar. Het schoolbestuur wenst behoud van het gebouw en de ruimtelijke kwaliteiten die het nu in zich heeft. (Ver)nieuwbouw moet de school een verlenging van de levensduur geven. De Hoekstee is onderdeel van een onderzoek naar voorzieningen in Vledder. Mogelijke koppelkansen worden onderzocht.

2220365 | www.icsadviseurs.nl

2025

2039

2030

2035

2039

Factsheet Bouwjaar

1971

Renovatie Ruimtesaldo

286 m² bvo

Exploitatie

€ 16 / m² bvo

Onderhoud

€ 35 / m² bvo

WEii

Zuinig

Energielabel

A+

Technische staat

Redelijk

Functionaliteit

Goed

Binnenklimaat

Redelijk

Veiligheid

Goed

27/43 28/43

Leerlingenprognose

Ruimtesaldo

90 80 70 60 50 40 30 20 10 0

800 700 600 500 400 300 200 100 0 2025

2030

2035

OBS De Kievitshoek

2030

2035

2039

Factsheet

Talent Westerveld • Wilhelminaoord

Bouwjaar

De Kievitshoek is gevestigd in Wilhelminaoord, in een gebouw uit 1972. De school is de enige gebruiker van het gebouw. Het aantal leerlingen stijgt tot circa 80 leerlingen in 2027 en neemt daarna lichtelijk af naar 70 leerlingen in 2039. Normatief bezien is een gemiddelde overmaat van 177 m² bvo zichtbaar. Energetisch kan het gebouw een upgrade gebruiken.

Renovatie

Het gebouw is de eerste levenscyclus à 40 jaar gepasseerd. Om het gebouw toekomstbestendig te maken dient de afweging tussen (ver)nieuwbouw en renovatie te worden gemaakt. De mogelijkheden voor aansluiting bij De Menning, Ons Dorpshuis of VV Old Forward moeten nader worden onderzocht.

2220365 | www.icsadviseurs.nl

2025

2039

1972

Ruimtesaldo

177 m² bvo

Exploitatie

€ 24 / m² bvo

Onderhoud

€ 48 / m² bvo

WEii

Gemiddeld

Energielabel

G

Technische staat

Redelijk

Functionaliteit

Redelijk

Binnenklimaat

Redelijk

Veiligheid

Goed

28/43 29/43

Leerlingenprognose

Ruimtesaldo

140

900 800 700 600 500 400 300 200 100 0

120 100 80 60 40 20 0 2025

2030

2035

CBS De Bron

2220365 | www.icsadviseurs.nl

2025

2039

2030

2035

2039

Factsheet

Tref Onderwijs • Nijensleek

Bouwjaar

CBS De Bron is gevestigd in Nijensleek in een gebouw uit 1923. De school en kinderopvang maken gebruik van dit gebouw. Er zijn meerdere uitbreidingen gedaan. Het schoolbestuur heeft op de zolder gespreksruimtes en groepsruimtes gerealiseerd. Normatief is er een structureel ruimtetekort zichtbaar, ondanks de tijdelijke huisvesting die in 2024 is geplaatst. De school behoefte aan permanente uitbreiding. Het onderwijs van de school trekt leerlingen uit de bredere omgeving.

Renovatie

Voor De Bron wordt in dit IHP in nieuwbouw voorzien, om daarmee het structurele ruimtetekort op te lossen en toekomstbestendige onderwijshuisvesting te realiseren. Alvorens tot uitvoering over te gaan wordt een businesscase gemaakt waarin Tref de maatregel nader uitwerkt.

1923

Ruimtesaldo

-129 m² bvo

Exploitatie

€ 13 / m² bvo

Onderhoud

€ 22 / m² bvo

WEii

Onzuinig

Energielabel

Onbekend

Technische staat

Goed

Functionaliteit

Goed

Binnenklimaat

Goed

Veiligheid

Redelijk

29/43 30/43

Leerlingenprognose

Ruimtesaldo

100

800 700

80

600 500

60

400 40

300 200

20

100

0

0 2025

2030

2035

KC De Vuursteen

2220365 | www.icsadviseurs.nl

2025

2039

2030

2035

2039

Factsheet

Talent Westerveld • Wapserveen

Bouwjaar

Kindcentrum De Vuursteen is gevestigd in Wapserveen, onder één dak met het dorpshuis en de gymzaal. De school maakt gebruik van haar eigen bouwdeel en een klein stukje hal van het dorpshuis. De afgelopen jaren is de school gegroeid, alhoewel de prognose een gestage daling van circa 20 leerlingen laat zien, tot ongeveer 80 leerlingen in 2037. Normatief bezien past de school de eerstkomende jaren precies in het gebouw. Echter, bij groei is uitbreiding of medegebruik van het dorpshuis noodzakelijk.

Renovatie

De school is functioneel ingedeeld en faciliteert het onderwijs, alhoewel het gebouw uit 1981 stamt en wel een klimatologische upgrade kan gebruiken. In het dorp worden woningen bijgebouwd. Om het gebouw toekomstbestendig te maken dient de afweging tussen (ver)nieuwbouw en renovatie te worden gemaakt, tezamen met het dorpshuis (Visie Vastgoed).

1981

Ruimtesaldo

40 m² bvo

Exploitatie

€ 13 / m² bvo

Onderhoud

€ 66 / m² bvo

WEii

Zuinig

Energielabel

B

Technische staat

Redelijk

Functionaliteit

Redelijk

Binnenklimaat

Redelijk

Veiligheid

Goed

30/43 31/43

Havelte en Uffelte 4.4 Havelte en Uffelte

2220365 | www.icsadviseurs.nl

31/43 32/43

Leerlingenprognose

Ruimtesaldo

310

2000

305

1500

300 295

1000

290 285

500

280 275

0 2025

2030

2035

OBS De Bosrank Talent Westerveld • Havelte OBS De Bosrank is gehuisvest in een gebouw uit 2008, samen met de BSO en een sportzaal. Als onderdeel van hetzelfde gebouw bevinden zich boven de school appartementen en naast de school een kinderdagverblijf. De leerlingenprognose laat een relatief stabiel verloop zien, rondom 300 leerlingen. Daarmee past de school precies in het gebouw, maar is groei niet mogelijk. Het ventilatiesysteem werkt hier niet naar behoren. Gezien het bouwjaar is een verlenging van de levensduur na het einde van de eerste levenscyclus à 40 jaar de maatregel voor De Bosrank.

2220365 | www.icsadviseurs.nl

2025

2039

2030

2035

2039

Factsheet Bouwjaar

2008

Renovatie Ruimtesaldo

-26 m² bvo

Exploitatie Onderhoud

€ 23 / m² bvo

WEii Energielabel

A

Technische staat

Goed

Functionaliteit

Goed

Binnenklimaat

Redelijk

Veiligheid

Goed

32/43 33/43

Leerlingenprognose

Ruimtesaldo

73 72 71 70 69 68 67 66 65 64

1200 1000 800 600 400 200 0 2025

2030

2035

OBS Oosterveldschool

2030

2035

2039

Factsheet

Talent Westerveld • Uffelte

Bouwjaar

De Oosterveldschool in Uffelte is gehuisvest in een gebouw uit 1978. De openbare ruimte en het schoolplein zijn heringedeeld, met als uitgangspunt spelen in het groen. De school richt zich sterk op expressie (muziek en drama) en techniekonderwijs. Met uitzondering van een kleine piek in 2027 blijft de leerlingenprognose stabiel rond 70 leerlingen. Daarmee is normatief bezien een sterke overmaat van ruim 400 m² bvo zichtbaar. Het gebouw is goed onderhouden.

Renovatie

Het gebouw is de eerste levenscyclus à 40 jaar gepasseerd. Om het gebouw toekomstbestendig te maken dient de afweging tussen (ver)nieuwbouw en renovatie te worden gemaakt. Hierbij wordt onderzocht of het dorpshuis bij de school kan inschuiven of vice versa in de accommodatie van dorpshuis en gymzaal.

2220365 | www.icsadviseurs.nl

2025

2039

1978

Ruimtesaldo

432 m² bvo

Exploitatie

€ 23 / m² bvo

Onderhoud

€ 12 / m² bvo

WEii

Paris Proof

Energielabel

C

Technische staat

Redelijk

Functionaliteit