Factsheet Omgevingsvisies en milieueffectrapportage

factsheet

Omgevingsvisie en milieueffectrapportage Eén van de kerninstrumenten van de Omgevingswet is de

Kenmerken van een omgevingsvisie

omgevingsvisie. De omgevingsvisie is een integrale visie voor de fysieke leefomgeving. Rijk, provincie en gemeenten stellen de omgevingsvisie op voor hun hele grondge-

Een omgevingsvisie bevat hoofdlijnen van:

bied. De visie vervangt de huidige structuurvisies voor

•

de kwaliteit van de fysieke leefomgeving

onder andere natuur, energie, verkeer en vervoer, water

•

de voorgenomen ontwikkelingen, gebruik,

en milieu. Het bevat de hoofdlijnen van beleid en geeft

beheer, bescherming en behoud van het

richting aan de verdere uitwerking in programma’s, re-

grondgebied, en

gelgeving (zoals omgevingsplannen en verordeningen),

•

vergunningen en projectbesluiten.

het integrale beleid van de fysieke leefomgeving

Uitgangspunten van een omgevingsvisie zijn:

Plan-m.e.r. verplicht Bij het opstellen van een omgevingsvisie is het

•

het voorzorgbeginsel

•

preventief handelen

•

vervuiling aanpakken bij de bron en

•

de vervuiler betaalt

Een omgevingsvisie wordt vastgesteld voor de

opstellen van een plan-MER verplicht. Deze

lange termijn. Het beleid is alleen bindend voor de

verplichting komt omdat de omgevingsvisie

overheid die de visie heeft opgesteld. Het bevat

kaderstellend is voor m.e.r.-(beoordelings)-

geen regels die bindend zijn voor burgers en

plichtige besluiten. Daarnaast zijn er mogelijk ook

bedrijven, zoals in het omgevingsplan.

negatieve effecten op Natura 2000-gebieden. Een Passende beoordeling moet dan worden opgesteld. Een plan-MER is dan ook verplicht.

1.

Aanbrengen van focus

De omgevingsvisie omvat het integrale beleid van de gehele fysieke leefomgeving. Dit vraagt een belangrijk in-

Meerwaarde van plan-MER

spanning van overheden. In de praktijk betekent dit dat

Het doorlopen van de m.e.r.-procedure kan een belang-

bestaand beleid wordt overgenomen en ingepast. De na-

rijke meerwaarde bieden bij het opstellen van de omge-

druk bij nieuwe beleid zal liggen op nieuwe ontwikkelin-

vingsvisie. Aan de hand van de volgende vijf onderwer-

gen zoals klimaatverandering, energietransitie, demo-

pen wordt dit toegelicht:

grafische groei/krimp. Deze onderwerpen vragen om

1.

focus in de uitwerking van de omgevingsvisie

nieuw beleid of aanpassing van het bestaande beleid.

2.

concreter maken van ambities en doelstellingen

Een voorbeeld van aanbrengen van focus is de Omge-

3.

onderzoek naar alternatieven en keuzen

vingsvisie Noord-Brabant. Deze provincie richt zich op

4.

integraal beoordelen van doelstellingen en effecten.

klimaat, energie, netwerksteden en duurzame economie.

5.

dynamisch systeem voor de leefomgeving

Factsheet Omgevingsvisie en milieueffectrapportage ∙ september 2018

factsheet 2.

Ambities en doelstellingen concreet maken

te leggen en periodiek te actualiseren. Een dynamisch

Het integrale beleid voor de fysieke leefomgeving wordt

systeem voor de leefomgeving voorziet hierin.

in de omgevingsvisie uitgewerkt in uiteenlopende ambi-

Dit systeem kan worden ontwikkeld aan de hand van de

ties van natuur, duurzaamheid en leefomgeving tot eco-

verschillende stappen die in het milieueffectrapport wor-

nomie. In het milieueffectrapport kunnen ambities en

den doorlopen. Startpunt is de beschrijving van de refe-

doelstellingen concreter worden gemaakt. Hierdoor ont-

rentiesituatie. Bij het opstellen van het beoordelingska-

staat inzicht in de haalbaarheid en de kansen en risico’s.

der moet worden nagedacht over de meet- en toetsbaar-

Een voorbeeld van het concreet maken van ambities is de

heid van ambities, doelen en effecten. Dit systeem kan

Omgevingsvisie Katwijk. Daarin is de haalbaarheid van de

worden ingezet bij de monitoring, evaluatie en maatre-

energieambitie getoetst. Conclusie is dat bijsturing ge-

gelen achter de hand.

wenst is om doelen te behalen in 2050.

Voorbeeld hiervan is Haven-Stad Amsterdam. De gemeente gaat een monitoringssysteem opstellen dat zal

3.

Alternatieven en keuzen

worden ingezet om de gebiedsontwikkeling te volgen, te

De kern van milieueffectrapportage blijft, ook onder de

ondersteunen en, indien nodig, bij te sturen.

Omgevingswet, het in beeld brengen van alternatieven en keuzes. Vraagstukken die in een omgevingsvisie spelen

Tot slot

zijn:

Om het milieueffectrapport een goede rol te kunnen la-

• •

•

Hoe stuurt de overheid? Centraal of decentraal? Zelf

ten spelen bij de totstandkoming van de omgevingsvisie

doen, samenwerken of marktwerking?

is het belangrijk zo vroeg mogelijk te starten met het mi-

Hoe worden middelen verdeeld? Verspreid of gecon-

lieueffectrapport. Stem de processen van de omgevings-

centreerd in kerngebieden? Kleinschalige of groot-

visie, participatie en het m.e.r. op elkaar af of integreer

schalige investeringen?

ze in één proces. Op deze manier kan de besluitvorming

Waar ligt de nadruk? Mens, natuur of economie?

optimaal profiteren van de informatie die het milieuef-

Deze verschillende vraagstukken kunnen worden uitge-

fectrapport aanreikt.

werkt en verkend in alternatieven. Daarbij kan gebruik worden gemaakt van methoden als de ‘hoeken van het

Deze factsheet is onderdeel van een serie factsheets Om-

speelveld’ en ‘scenario’s’.

gevingswet en m.e.r.. Hierin deelt de Commissie haar er-

Een voorbeeld van de uitwerking van globale alternatie-

varingen en hoopt zo bij te dragen aan een verbetering

ven is Haven-Stad Amsterdam. Voor mobiliteit is onder-

van de inzet van instrumenten uit de Omgevingswet en

zocht hoe parkeerbeleid en aanleg van een metrolijn bij-

een betere besluitvorming.

dragen aan de hoogstedelijke ontwikkeling. 4.

Meer weten?

Integrale beoordeling de toets op doelbereik

Meer weten over Omgevingsvisie en milieueffectrappor-

Ook het onderzoeken van milieueffecten blijft een be-

tage? Bel, mail of kom langs. We staan u graag te woord.

langrijk onderdeel van het milieueffectrapport. Naast ef-

•

Willemijn Smal – wsmal@eia.nl – 030 234 7624

fecten kunnen ook de ambities en doelen worden ge-

•

Pieter Jongejans – pjongejans@eia.nl – 030 234 7640

toetst, bijvoorbeeld met een integraal beoordelingskader. Voorbeeld van een integraal beoordelingskader is de Omgevingsvisie Noord-Brabant. Dit kader is gebaseerd op de principes van people, planet, profit. Het laat op een inzichtelijke wijze zien waar moet worden bijgestuurd om doelen te halen of om effecten op het milieu te beperken. 5.

Dynamisch systeem voor de leefomgeving

Inzicht in de toestand van de fysieke leefomgeving is onontbeerlijk bij het opstellen van het omgevingsbeleid. Het is daarom nodig om deze toestand systematisch vast

Factsheet en ∙milieueffectrapportage ∙ september 2018 Arthur van Schendelstraat 760 ∙ Omgevingsvisie 3511 MK Utrecht 030 2347666 ∙ www.commissiemer.nl