CConstaterende datWesterveld
Koppel je AI →
Document · PDF

3. Nota van zienswijzen

Politieke avond Westerveld 6 oktober 2026, gemeente WesterveldBij agendapunt: Raadsvoorstel en -besluit sierteelt convenant-omgevingsplan (informatieronde)12.073 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 2

De gemeente heeft zich met onderhavige regeling met name met het oog op de volksgezondheid gericht op het beperken van de impact van gewasbeschermingsmiddelen bij sierteelt. Het breder trekken van de regeling wordt in dit kader niet passend geacht. • Koppeling Natura 2000-bufferzones Gesteld wordt dat het Rijk voornemens is om bufferzones van 1 kilometer of 500 meter aan te wijzen rondom kwetsbare Natura-2000 gebieden. Planologisch wordt het inconsistent gezien om voor natuur en stikstof grotere zones te hanteren dan voor gezondheid. Reactie Het kabinet heeft uitgesproken om te willen gaan werken met zones rondom kwetsbare natuurgebieden. In die zones moet de landbouw, ten aanzien van stikstof, extra rekening houden met de natuur. Aangekondigd wordt dat daar bijvoorbeeld strengere regels kunnen gaan gelden voor het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen. Vooralsnog wordt dit nader uitgewerkt, en is nog niet exact bekend wat dit betekent voor telers in relatie tot het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen. Deze mogelijke regeling is gericht op het beschermen van kwetsbare natuurgebieden, hetgeen de verantwoordelijkheid is van het Rijk dan wel de provincie. Aansluiten op mogelijke toekomstige regelgeving van het Rijk – die een andere grondslag kent en aldus nog niet van kracht is - wordt als voorbarig beschouwd.

Nog los ervan dat dit voorbarig zou zijn, blijft ook relevant dat afstanden in het kader van stikstof zouden zien op een andere stof en op een ander belang (namelijk natuur en niet zozeer volksgezondheid). De gemeente ziet dan ook geen reden waarom daarop zou moeten worden aangesloten in het kader van gewasbeschermingsmiddelen. Op grond van het voorzorgsbeginsel en de vaste rechtspraak van de Afdeling Bestuursrechtspraak acht de gemeenteraad het verantwoord om te werken met een zonering van 50 meter. De gemeente is zich ervan bewust dat wetenschappelijke inzichten of landelijke wet- en regelgeving op enig moment aanleiding kunnen geven om de regeling aan te passen. • Rechtsongelijkheid Aangevoerd wordt dat discriminatie tussen teelten zorgt voor rechtsongelijkheid. Daarom wordt aangegeven dat de regeling voor alle chemisch-instensieve teelten moet gelden. Reactie 1 8 In het kader van een evenwichtige toedeling van functies aan locaties heeft de gemeenteraad ruimte om prioriteiten te stellen. In dit geval vindt de gemeenteraad dat aan het potentiële gezondheidsrisico van gewasbeschermingsmiddelen bij sierteelt extra gewicht toekomt, nu sierteelt – anders dan de teelt van voedsel – niet bijdraagt aan doelstellingen op het gebied van voedselzekerheid.

De raad ziet dan ook onvoldoende rechtvaardiging voor het toestaan van een structureel hóger gebruik van gewasbeschermingsmiddelen in de sierteelt dan in de akkerbouw. Daarom richt de gemeenteraad zich op sierteelt, en dan ook alleen die sierteelt waarbij sprake is van een hoog gebruik van gewasbeschermingsmiddelen. Een regeling die uitsluitend toeziet op sierteelt met een hoog gebruik aan gewasbeschermingsmiddelen (waarvan uitgezonderd de gewasbeschermingsmiddelen die worden gebruikt bij biologische teelt als bedoeld in Uitvoeringsverordening (EU) 2021/1165) wordt hiermee verdedigbaar geacht. Dit hoge gebruik van gewasbeschermingsmiddelen komt bovendien (zij het na een tussenstap) overeen met het maximale gebruiksniveau van reguliere akkerbouwgewassen. Hiermee zou het in het algemeen ook geen meerwaarde hebben om de verbodsbepalingen ook voor andere teelten te laten gelden. Zienswijzen vanuit de sierteeltsector 1. Forse investeringen, toekomstbestendigheid en verzoek ruimte voor maatwerk Gevraagd wordt om oog te hebben voor de (economische) gevolgen voor familiebedrijven. Vanuit de sector wordt daarbij opgemerkt dat er in het kader van een toekomstbestendige bedrijfsvoering de afgelopen jaren fors is geïnvesteerd in verduurzaming, innovatie en precisielandbouw. De nodige investeringen zijn fors, waarbij een stabiel en betrouwbaar toekomstperspectief van groot belang is.

Ook wordt door velen aangegeven actief deel te nemen aan de Drentse Lelie. Dit maakt dat het moeilijk te begrijpen is waarom er geen onderscheid wordt gemaakt tussen bedrijven die investeren in emissiereductie, en bedrijven (bijvoorbeeld bij andere type teelten) die dit niet doen. Hierdoor mist de prikkel om te innoveren. Het verzoek is om bij de besluitvorming rekening te houden met bedrijven die aantoonbaar investeren in innovatie, emissiereductie en verduurzaming. Dit door ruimte over te houden voor maatwerk. Reactie Wij zien dat er de afgelopen jaren veel is geïnvesteerd in verduurzaming en innovatie. Als gemeente juichen wij dit sterk toe. Het is in onze optiek echter niet nodig om verder onderscheid te maken tussen bedrijven die aantoonbaar investeren in emissiereductie, en bedrijven die dit niet doen. Indirect wordt dit onderscheid al gemaakt door de regeling. Immers, telers die de afgelopen jaren al sterk hebben geïnvesteerd in innovatie zullen naar verwachting eenvoudiger voldoen aan de regeling. Indien zij sterk hebben ingezet op emissiereductie dan zal voor deze telers wellicht geen sprake meer zijn van een hoog gebruik van gewasbeschermingsmiddelen. Wanneer een teler geen investeringen heeft gedaan zal eerder sprake zijn van knelpunten. De regeling kan juist gezien worden als stimulans om te innoveren.

Wanneer telers innoveren en verduurzamen zullen zij immers aan de regeling kunnen voldoen. Om telers bovendien ruimte te bieden hoeft de norm van 20 kilogram gewasbestrijdingsmiddelen per hectare per jaar niet van de ene op de andere dag te worden bereikt, maar kan deze met een tussenstap worden gehaald. De raad heeft hierbij aansluiting gezocht bij de ambities van De Drentse Lelie. Dit is een ambitieus programma van Drentse lelietelers, dat onder andere erop is gericht om eind 2027 niet méér dan 20 kilogram gewasbeschermingsmiddelen per hectare per jaar te gebruiken in de lelieteelt. In de ogen van de raad is dit doel aan te merken als een best practice in de lelieteelt. De belangen van de lelietelers zijn in voldoende mate meegenomen, door hen de mogelijkheid te bieden bij deze best practices aan te sluiten. Ook zijn middelen die gebruikt mogen worden bij biologische sierteelt alsnog toegestaan. Voorts wordt opgemerkt dat het verbod uit het omgevingsplan slechts ziet op een strook van 50 meter. Dit geeft telers voldoende mogelijkheden. De continuïteit van het bedrijf hoeft zo niet in het geding te komen. Er is bewust voor gekozen om een generieke regeling op te stellen, in plaats van maatwerk per situatie. Een generieke regeling zorgt juist voor duidelijkheid en gelijkheid.

Voor telers en omwonenden is duidelijk welke regels gelden, en ook voor de gemeente is een generieke regeling werkbaar en 1 9 handhaafbaar. Wel is het zo dat de regeling enkel geldt voor sierteelt met een hoog gebruik van gewasbeschermingsmiddelen. In het kader van een evenwichtige toedeling van functies aan locaties heeft de gemeenteraad ruimte om prioriteiten te stellen. In dit geval vindt de gemeenteraad dat aan het potentiële gezondheidsrisico van gewasbeschermingsmiddelen bij sierteelt extra gewicht toekomt, nu sierteelt – anders dan de teelt van voedsel – niet bijdraagt aan doelstellingen op het gebied van voedselzekerheid. Bovendien zal voor overige teelten, blijkens CBS-cijfers, over het algemeen geen sprake zijn van een hoger gebruik aan gewasbeschermingsmiddelen dan 20 kg per hectare per jaar. 2. Teeltrotatie wordt moeilijker Gesteld wordt dat teeltrotatie steeds lastiger wordt. Juist een ruime vruchtwisseling is essentieel voor een gezonde bodem, een lage ziektedruk en het kunnen telen van kwalitatief hoogwaardige producten met zo min mogelijk inzet van gewasbeschermingsmiddelen. Deze rotatie komt onder druk te staan, wat een negatief effect heeft op een duurzame bedrijfsvoering. Reactie Uiteraard is teeltrotatie eenvoudiger als er in zijn geheel geen sprake is van beperkingen voor het gebruik.

Voor telers resteert ook met deze omgevingsplanwijziging echter nog voldoende van dit commerciële belang, om verschillende redenen. Daarbij staat voorop dat er geen algeheel verbod op sierteelt zal gelden, maar slechts een verbod op sierteelt met een hoog gebruik van gewasbeschermingsmiddelen binnen een afstand van 50 meter van sierteeltgevoelige functies. Ten tweede kunnen telers hun bedrijfsactiviteiten met betrekking tot sierteelt voortzetten indien zij overgaan op het gebruik van minder gewasbeschermingsmiddelen of van andere gewasbeschermingsmiddelen, namelijk de middelen die ook zijn toegestaan bij biologische sierteelt. Daarnaast kunnen telers het perceel blijven gebruiken voor andere, minder belastende teelt(en), voor zover zij dat niet al deden. De wijziging van het omgevingsplan voorziet bovendien, om tegemoet te komen aan de commerciële belangen van de telers, in een afbouwpad. De norm van 20 kilogram gewasbestrijdingsmiddelen per hectare per jaar hoeft niet van de ene op de andere dag te worden bereikt, maar kan met een tussenstap worden gehaald. De raad heeft hierbij aansluiting gezocht bij de ambities van De Drentse Lelie. Dit is een ambitieus programma van Drentse lelietelers, dat onder andere erop is gericht om eind 2027 niet méér dan 20 kilogram gewasbeschermingsmiddelen per hectare per jaar te gebruiken in de lelieteelt.

In de ogen van de raad is dit doel aan te merken als een best practice in de lelieteelt. De belangen van de lelietelers zijn in voldoende mate meegenomen, door hen de mogelijkheid te bieden bij deze best practices aan te sluiten. Uit oogpunt van voorzorg wordt deze hoeveelheid ook als maximum gehanteerd voor andere soorten teelt die onder de sierteeltactiviteit vallen. 3. Opleggen extra bovenwettelijke regels en vertrouwen in voorspelbare overheid Gesteld wordt dat het opleggen van extra bovenwettelijke regels een gevoel van onrecht en discriminatie oproept. Er wordt op gewezen dat er aan geldende wet- en regelgeving wordt voldaan, en dat ondernemers erop moeten kunnen vertrouwen dat de overheid voorspelbaar handelt. Als tijdens de looptijd van investeringen nieuwe beperkingen worden opgelegd heeft dat grote gevolgen voor de bedrijfsvoering. Reactie Het voorzorgsbeginsel kan niet worden gezien als bovenwettelijk, het voorzorgsbeginsel komt immers voort uit wet- en regelgeving (onder andere EU-recht). De gemeente acht het noodzakelijk om op basis van het voorzorgsbeginsel te handelen aangezien de mogelijke gevolgen van gewasbeschermingsmiddelen voor de gezondheid vooralsnog niet duidelijk zijn, terwijl er wel een serieuze vrees is voor schadelijke gezondheidseffecten.

Het voorzorgsbeginsel biedt niet alleen een bevoegdheid om te handelen, maar kan juist ook handelen van een overheid vereisen. Juist door de regeling in het omgevingsplan wordt duidelijkheid geboden aan zowel telers als de omgeving. Uiteraard kan niet uitgesloten worden dat in de toekomst sprake is van externe ontwikkelingen, bijvoorbeeld door gewijzigde wetenschappelijke inzichten of nieuwe landelijke regelgeving. Indien nodig zal de gemeente 2 0 hier haar regelgeving ook op aanpassen. Voor zover dit effecten heeft op de bedrijfsvoering, geldt dat dit enerzijds op z’n minst gedeeltelijk behoort tot het ondernemingsrisico, en anderzijds voor zover het niet behoort tot het ondernemingsrisico, mogelijk te zijner tijd in aanmerking komt voor nadeelcompensatie. Discriminatie is niet aan de orde, aangezien de regeling voor eenieder hetzelfde is. De regeling richt zich daarbij op het beperken van het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen, zodat wordt aangesloten op hetgeen gangbaar is bij reguliere akkerbouwgewassen. Daarom ziet de regeling enkel op sierteelt met een hoog gebruik van gewasbeschermingsmiddelen. Bij een lager gebruik dan 20 kg per hectare per jaar wordt namelijk verondersteld dat sprake is van een gebruik vergelijkbaar als bij reguliere akkerbouwgewassen. Voor overige gewassen wordt derhalve geen noodzaak gezien om een regeling toe te passen.

Tot slot wijzen wij erop dat ook in ándere gemeenten met grootschalige sierteelt, normen worden aangescherpt (tot aan volledig spuitvrije zones toe). Westerveld neemt dus geen uitzonderingspositie in. 4. Gewasbeschermingsmiddelen wijzigen naar chemische gewasbeschermingsmiddelen Gevraagd wordt om het woord ‘gewasbeschermingsmiddelen’ in de nieuwe regels in het omgevingsplan te wijzigen naar ‘chemische gewasbeschermingsmiddelen’. Door dit op deze manier te wijzigingen wordt meer ruimte gegeven aan het gebruik van biologische middelen in verhouding tot het chemische deel. Reactie In de regeling wordt reeds een uitzondering opgenomen voor het gebruik van middelen die toegepast mogen worden bij biologische teelten. Er wordt dan ook geen aanleiding gezien om dit woord aan te passen in de regeling. 5. Meldingsplicht zorgt voor rechtsongelijkheid en schijnveiligheid rond niet-sierteeltgewassen Door de meldingsplicht is sprake van rechtsongelijkheid, en geeft dit een mate van schijnveiligheid rond niet-sierteeltgewassen. Er wordt met name actie ondernomen in het kader van de beeldvorming rondom sierteelt in plaats van op de eventuele risico’s van het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen.

Reactie De meldingsplicht is voor iedere sierteler van toepassing, en sluit aan op het doel van de regeling, te weten het beperken van de impact van gewasbeschermingsmiddelen bij sierteelt op de gezondheid. In het kader van een evenwichtige toedeling van functies aan locaties heeft de gemeenteraad ruimte om prioriteiten te stellen. In dit geval vindt de gemeenteraad dat aan het potentiële gezondheidsrisico van hoog gebruik van gewasbeschermingsmiddelen bij sierteelt extra gewicht toekomt, nu sierteelt – anders dan de teelt van voedsel – niet bijdraagt aan doelstellingen op het gebied van voedselzekerheid. De raad ziet dan ook onvoldoende rechtvaardiging voor het toestaan van een structureel hóger gebruik van gewasbeschermingsmiddelen in de sierteelt dan in de akkerbouw. Daarom richt de gemeenteraad zich op sierteelt waarbij sprake is van een hoog gebruik van gewasbeschermingsmiddelen. Voor reguliere akkerbouwgewassen wordt voorts op basis van objectieve gegevens (CBS-cijfers) ervan uitgegaan dat daarbij over het algemeen geen hoger gebruik aan gewasbeschermingsmiddelen is dan bij sierteelt, hetgeen de keuze voor de meldplicht enkel voor sierteelt eveneens rechtvaardigt. Bovendien is de regeling naar aanleiding van de discussie rondom het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen specifiek in de sierteelt opgesteld.

Voor het overige doet de gemeenteraad met deze omgevingsplanwijziging geen enkele uitspraak over de gezondheidsrisico’s bij niet-sierteeltgewassen. 6. Bestaand legaal gebruik – bijzondere bescherming Gesteld wordt dat door provincie Drenthe voor een groot aantal percelen expliciet is vastgesteld dat sprake is van bestaand gebruik. Gevraagd wordt om expliciet te motiveren waarom dit bestaande gebruik beperkt wordt. Reactie 2 1 De regeling voorziet in overgangsrecht, wat betekent dat het verbod niet van toepassing is op een sierteeltactiviteit die reeds was aangevangen op 1 januari 2026. Onder een reeds aangevangen sierteeltactiviteit wordt verstaan sierteelt die feitelijk is aangevangen door het zaaien, planten of anderszins in de grond brengen van het gewas, of waarvoor reeds voorbereidingshandelingen zijn verricht die maken dat een agrarisch perceel het eerstvolgende plantseizoen na 1 januari 2026 niet anders kan worden gebruikt. Hiermee wordt het bestaand gebruik gerespecteerd. De raad ziet evenwel geen rechtvaardiging voor de gedachte dat het bestaand gebruikt tot in lengte der dagen ongemoeid te laten. Naar het oordeel van de raad is het voldoende evenredig om bestaand gebruik nog één plantseizoen te beschermen en daarna te laten meebewegen in het afbouwpad. 7. Kwijtraken pacht- en huurgronden.

Aangegeven is dat niet ieder bedrijf uit eigen gronden bestaat, maar dat ook deels sprake is van huur-, pacht- of ruilgronden. Gesteld wordt dat grondeigenaren hun grond eerder beschikbaar stellen aan ondernemers waarvoor geen beperkingen gelden ten aanzien van het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen. Hierdoor worden niet uitsluitend de gebruiksmogelijkheden op eigen percelen beperkt, maar bestaat ook het risico dat een aanzienlijk deel van de huur- en pachtgronden kwijt worden geraakt. Reactie De beperkingen leiden niet tot een situatie waardoor de gronden onbruikbaar zijn voor telers. Er resteren voldoende mogelijkheden om alsnog huur-, pacht- of ruilgronden agrarisch toe te passen. Bovendien geldt dat telers nog kunnen overschakelen naar een ander gewas, of hun sierteeltactiviteiten dusdanig kunnen vormgeven zodat zij binnen de uitzonderingsmogelijkheden van het verbod vallen. Ook zijn middelen die gebruikt mogen worden bij biologische sierteelt alsnog toegestaan. Voorts wordt opgemerkt dat het verbod uit het omgevingsplan slechts toeziet op een strook van 50 meter. Het zou voor de eigenaar van gronden derhalve geen consequenties hoeven te hebben of voor de teler voor een zone met een omvang van 50 meter beperkingen gelden.

Voor het overige is de raad er niet van overtuigd dat grondeigenaars niet bereid zouden zijn om hun gronden te verhuren of verpachten aan specifiek siertelers – en dat specifiek vanwege de omgevingsplanwijziging. Hoe dan ook is het steeds aan de grondeigenaar om te kiezen of, aan wie en met welk gebruiksdoel hij zijn grond wil verhuren of verpachten. Daar kan en mag de gemeente in het omgevingsplan geen regels over stellen. 8. Kilogrammen geen goede maat In één van de zienswijzen wordt eveneens naar voren gebracht dat de grens van 20 kilogram gewasbeschermingsmiddelen per hectare per jaar geen goede benadering is, omdat kilogrammen niets zeggen over de daadwerkelijke risico’s. Landelijk wordt gewerkt aan een systeem gebaseerd op milieubelastingspunten. Dit wordt gezien als een geschiktere benadering. Verzocht wordt om te motiveren waarom niet wordt aangesloten op een dergelijk systeem. Reactie Vooralsnog is de systematiek van milieubelastingspunten gericht op het milieu, en dan specifiek de indicatoren het waterleven, bodemleven en grondwater. Een dergelijk systeem is niet voorhanden met het oog op specifiek volksgezondheid, terwijl dat wel is waar deze regeling en de bevoegdheid van de gemeente op ziet. Op het moment dat nieuwe inzichten tot een beter systeem leiden, wat gezondheid op een volwaardigere manier kan meenemen, zal de gemeente mogelijk haar regels hierop herzien.

Tot op heden is het werken met de totale hoeveelheid gebruikte gewasbeschermingsmiddelen een imperfecte, maar desalniettemin geschikte manier om het doel van bescherming van volksgezondheid te bereiken. 9. Evenredigheid Verzocht wordt om te beoordelen of de regeling voor bestaande bedrijven wel evenredig is. Hierbij wordt verzocht om specifiek aandacht te besteden aan bestaand gebruik, reeds gedane investeringen, moderne emissiebeperkende technieken, afhankelijkheid van huur-, pacht- en ruilgronden, economische gevolgen en de gevolgen voor de continuïteit van bestaande familiebedrijven. 2 2 Reactie Door de gemeente is gezocht naar een goede balans tussen de belangen van de bedrijven en de belangen voor de volksgezondheid. Van geen maatregelen tot een geheel verbod op sierteelt worden de regels uit het omgevingsplan redelijk geacht. Bestaand gebruik mag hierbij voortgezet worden, aangezien het beëindigen van bestaande activiteiten in het kader van het voorzorgsbeginsel als te radicaal en daarmee als onevenwichtig wordt beschouwd. Bovendien geldt dat telers nog kunnen overschakelen naar een ander gewas, of hun sierteeltactiviteiten dusdanig kunnen vormgeven zodat zij binnen de uitzonderingsmogelijkheden van het verbod vallen. De investeringen die gedaan zijn kunnen aldus alsnog toegepast worden, juist om aan de regels van het omgevingsplan te kunnen voldoen.

Sierteelt waarbij het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen lager is dan 20 kg per hectare per jaar is immers alsnog toegestaan. Ook zijn middelen die gebruikt mogen worden bij biologische sierteelt alsnog toegestaan. Voorts wordt opgemerkt dat het verbod uit het omgevingsplan slechts toeziet op een strook van 50 meter. Dit geeft telers – ongeacht de eigendomssituatie van de toe te passen percelen - voldoende mogelijkheden waarmee de continuïteit van het bedrijf niet in het geding hoeft te komen. Op veel plekken (namelijk: waar teelt niet in de nabijheid van sierteeltgevoelige locaties plaatsvindt) heeft de afstandsnorm bovendien überhaupt geen impact op bestaande bedrijfsvoering. En ook waar de afstandsnorm wel tot beperkingen leidt, zijn vaak tussen agrarische percelen en sierteeltgevoelige locaties wegen of andere niet-sierteeltgevoelige locaties aanwezig. In die gevallen “verliest” de teler ook niet de volle 50 meter aan bruikbare ruimte. Voor de opmerking in deze zienswijze over huur-, pacht en ruilgronden verwijzen wij naar onze reactie op zienswijze nr. 7. Voor de commerciële belangen van telers is zoveel mogelijk oog gehad in het kader van de belangenafweging, zo blijkt uit bovenstaande en ook uit het afbouwpad waarmee tegemoetgekomen wordt aan het doenvermogen van telers.

Verder is het niet uitgesloten dat er ook telers zijn voor wie dit, of mogelijke externe ontwikkelingen (bijvoorbeeld wetenschappelijke inzichten die leiden tot nieuwe regelgeving of toekomstige landelijke wetgeving) toch tot een financiële tegenvaller leidt. Voor zover dit effecten heeft op de bedrijfsvoering, geldt dat dit enerzijds op z’n minst gedeeltelijk behoort tot het ondernemingsrisico, en anderzijds voor zover het niet behoort tot het ondernemingsrisico, mogelijk te zijner tijd in aanmerking komt voor nadeelcompensatie.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://westerveld.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/43cc345a-53bb-446d-adab-0a21b1bd0ec2?agendaItemId=367b966e-cde7-43e4-8d84-b15000f49f72