11-05-2023 Trends participatie en samenspel Westerveld Bijeenkomst Gemeenteraad 2 - Joop Hofman 11-05-2023

12-5-2023

Samenspel Joop Hofman

1

Participatielandschap Rol gemeente | raad

2

participatietrends bijeenkomst Raad Westerveld

1

12-5-2023

3

Participatie ‘Ophalen’ Kennis, mening, temperatuur, legitimatie, keuzes, …

Zeggenschap Adviseren of Beslissen en besluiten nemen

Samenwerken Relatie, co-maken, gedeeld eigenaarschap,…

Initiatiefkracht aanmoedigen Ruimte maken, samenleving voorop

Gemeenschapsregie, community building Bewoner-bewonerrelatie,

4

participatietrends bijeenkomst Raad Westerveld

2

12-5-2023

Iedereen kijkt naar de steden

5

Tine de Moor

6

participatietrends bijeenkomst Raad Westerveld

3

12-5-2023

Iov Ministerie BZK Afhakers Lokale Democratie- Miriam Winninghoff juli 2018

7

8

participatietrends bijeenkomst Raad Westerveld

4

12-5-2023

In tegenstelling tot het Collectieve klassieke vrijwilligerswerk of inzet de traditionele politieke partijen, burgerstrekken de burgerinitiatieven kennelijk wel meer en meer mensen aan. "80 procent van de initiatieven geeft aan dat ze groeien, op vlak van activiteiten die ze organiseren, op vlak van mensen die ze bereiken, op vlak van leden Elke Plovie – Hogeschool UC Leuven – nov 2018

9

Raad en Samenleving Veranderende rol overheid – samenleving vraagt om nieuwe verhouding tot elkaar

Als je de gemeenschap meer centraal zet met inwoners voorop en daar in wilt investeren vraagt dat herijking van de rol van de 1. Verticale besluitvorming koppelen aan horizontale overheid, de inrichting van de democratie, ontwikkelingen van burgerinvloed in de samenleving: het type bestuurders en politici. Een overheid die in verbinding staat met alle coöperatief bestuur groepen in de samenleving, die niet polariseert maar de gezamenlijkheid zoekt. 2. Rol van de raad wordt breder: verbinder, en verlevendiger

lokale democratie 3. Samenleving is meervoudig: netwerken, flexibel, gelaagd

10

participatietrends bijeenkomst Raad Westerveld

5

12-5-2023

11

12

participatietrends bijeenkomst Raad Westerveld

6

12-5-2023

Andere wegen zoeken • Politiek • Samenleving

Institutionele veranderopgave

‘Als de organisatie procedureel is ingericht, bestaat de neiging participatie ook zo in te vullen, via een stappenplan of ‘integratie in een proces’. Gemeenten met een meer waardengerichte, lerende cultuur zijn weer veel meer op het gezamenlijke gericht.’ Vinitha Siebers (VU)

• • • •

Optuigen Ingebouwd in het proces Afvinkhandeling geen samenwerkhouding Afstandelijker. Een overheidsopgave itt een gemeenschapsverbetering • Zelfgunstige motieven (draagvlak –”publieke ondersteuning”- sneller, bezwaar voorkomen, kennis oppikken) ipv wie is de stad, het dorp, de streek?

Niet klein kunnen maken • Beschouwingen, concepten, workshops

13

14

participatietrends bijeenkomst Raad Westerveld

7

12-5-2023

We gaan de vraag in de wijk/dorp ophalen

Antwoord ophalen Relatie ophalen

15

Netwerkdemocratie

Representatieve democratie

Maatschappelijke democratie

Gemeenschaps democratie

16

participatietrends bijeenkomst Raad Westerveld

8

12-5-2023

Het gebeurt tussen de linies

•

Kwaliteit van de relatie • Wederkerigheid • Goed ritme van loslaten en vasthouden • Veel pauzes Participatieproces en protocollen veranderen werkt niet, gaat om organiseren van een proces gericht op een samenwerkend resultaat

17

18

participatietrends bijeenkomst Raad Westerveld

9

12-5-2023

Burgers

Netwerken Overheid

Ondernemers

Verenigingen Instanties

Politiek

denken en handelen en organiseren 19

Hoge onzekerheidstolerantie Competentiegericht

Vanuit de lokale plek een lerende infrastructuur opbouwen

Synergie levert een waarde op die je belangrijk vindt

Serieus

Dynamisch

iedere bijdrage is winst

Resultaatgericht

Wie er niks aan heeft doet niet mee

Relaties maken tussen alle niveaus.

‘Doen’ is positie krijgen

het raakt de kern van wat er toe doet

Wie er zijn, zijn de goede

Spelen met en in netwerken. Het goede antwoord is er niet, alleen meerdere oplossingen

Eigenaarschap

Gelijkwaardig er is geen exclusieve regie

Kleine individuele bijdrage maakt samenwerking en de vorm groot

Openheid in nieuwe ervaringen opbouwen.

20

participatietrends bijeenkomst Raad Westerveld

10

12-5-2023

Beslisdemocratie • Gelijk willen krijgen • Macht • Posities • Kaders

Doe democratie • Partnerschap • Gelijkwaardig • Beste wegen zoeken • Ieder heeft wat toe te voegen • Van wie is het dorp/de buurt/de streek

21

start met verlangen naar samen ipv start de machtsverdeling

22

participatietrends bijeenkomst Raad Westerveld

11

12-5-2023

Zeggenschap

Het onderlinge gesprek

Burgerkracht

Democratie in het dorp Verantwoordelijkheid Ruimte om te kiezen Zichtbaarheid Beinvloedbaarheid Richting Gezamenlijk eigenaarschap

‘Iedereen’ aan tafel Meningsverscheidenheid Andere werkvormen

Burgerinitiatieven Organisatiekracht Culturele leven (Sociale) verbanden Inclusief Benutten energie en talent Vele vormen van betrokkenheid

23

Raalte Bewoners uit 7 dorpen: nieuwe verhoudingen, nieuwe verantwoordelijkheden, de gemeenschap als startplek Eigenaarschap: cocreatie met het dorp, niet met de overheid Keuzeprocessen in het dorp (geldstromen)

24

participatietrends bijeenkomst Raad Westerveld

12

12-5-2023

Zitten in de appgroep

Mee eten, plannen smeden

Contact met de stille helden Langskomen, aanschuiven

‘Mentale’ startsteun

Gewicht geven, door uitspraak raad

25

26

participatietrends bijeenkomst Raad Westerveld

13

12-5-2023

own 27

28

participatietrends bijeenkomst Raad Westerveld

14

12-5-2023

plus twee

Doe niet voor gemeenschappen, wat gemeenschappen zelf kunnen (Subsidiariteitsbeginsel)

Van de gemeenschap meer gemeenschap maken

4. Verbinder 5. Verlevendiger van de lokale democratie

29

4. Verlevendiger van de lokale democratie

In het lokale proces

Ontwerper Kwaliteitseisen Verbinder Deelnemer

Buiten Horizontaal Van mensen Diversiteit Ontwikkelingsgericht Samenleving beslissend

30

participatietrends bijeenkomst Raad Westerveld

15

12-5-2023

Regelende overheid Gemeente, Maatschap. partner: eigenaar

Overheidsregulatie Onderdaan Volgen Regisserende overheid

Gemeente, Maatsch. partner: eigenaar Gemeenschap doet mee

Burgerparticipatie Medespeler Deelnemen Aansluitende overheid

Overheidsparticipatie Gemeenschap: eigenaar Gemeente, maatschappelijke partner faciliteren

Initiator Ontwikkelen Volgende overheid

Gemeenschap: eigenaar

Burgerregie Eigenaar Maken

31

https://www.socialevraagstukken.nl/dorpsbewoners-kunnen-prima-zelf-hulp-organiserenmits-ze-de-ruimte-krijgen/

32

participatietrends bijeenkomst Raad Westerveld

16

12-5-2023

Ondernemersvereniging

ProvincieKerk Oranjefonds PolitieNatuurmonumenten Milieu-organisatie

Sportverenigingen

Gemeente Bewonersorganisatie Gemeente Bewonersorganisatie Jongeren Adviesgroep Seniorenbeleid Klimaatstraat-acties Woningbouwcorporatie Culturele commissie Faceboekgroep Twee, drie of meer woningbouwcorporatie

Zorgpartij

Veilig Verkeer NederlandActiviteitencommissie school

Welzijnswerk Zij-Actief Remia BBQ-acties Rabobank WMO-beraad Landschapsbeheer Recreatie-boeren Actiegroep ‘Nu ff Niet’

33

34

participatietrends bijeenkomst Raad Westerveld

17

12-5-2023

35

juichverhaal

1.

Hoge deelname, divers en meer een afspiegeling

2.

Meer projecten in uitvoering (gemiddeld 120 per jaar in Antwerpen), gevarieerder, ‘groter’, effectiever voor bewoners, lokale logica & eigenaarschap, commons, beleidsveranderend

3.

Vertrouwen lokale democratie : 6,0 →7,1

4.

Acceptatie besluiten door niet-deelnemers is hoog. 76%

Antwerpen 10% begroting inwoners 90% bestuur 12 plekken in Nederland 50.000 – 500.000

36

participatietrends bijeenkomst Raad Westerveld

18

12-5-2023

37

“ Vitalisering democratie” ‘Betere dienstverlening” “Hele hoge deelname”

38

participatietrends bijeenkomst Raad Westerveld

19

12-5-2023

•

•

•

•

Mensen waren zeer tevreden met avond 3 en 1. Avond 2 werd ook gewaardeerd, maar net iets minder dan de andere twee avonden. Dat zie je ook aan het verschil in rapportcijfer tussen avond 2 en 3: 7,5 versus 8,07. Maar overall waren de deelnemers zeer tevreden. De tevredenheid met de democratie in Duiven steeg. De gemiddelde cijfers waren: 6,0 (pre) 7,13 (post). Bij mensen die beide keren de vraag hebben ingevuld, zagen we een gelijkaardige stijging van +0,92. Het draagvlak voor de genomen beslissingen was erg hoog, ook al lag de stemming op de avond soms erg dicht bij elkaar: op dag 1 was maar één iemand ontevreden, op dag 2 ook en op avond 3 waren twee mensen ontevreden Uit onderzoek onder mensen die niet gekomen zijn blijkt dat 67% zich kan vinden

in de uitkomsten

39

40

participatietrends bijeenkomst Raad Westerveld

20

12-5-2023

EVALUATIE PILOT BURGERBEGROTING GEMEENTE Eigenaarschap

Kwaliteit oplossing

Relatie Burger-gemeente

Burgerbegroting als instrument

GROEN

WEGEN

beter gelijk minder beter gelijk minder beter gelijk minder beter gelijk minder

EVALUATIE PILOT BURGERBEGROTING DORPEN Eigenaarschap

Kwaliteit oplossing

Relatie Burger-gemeente

Burgerbegroting als instrument

beter gelijk minder beter gelijk minder beter gelijk minder beter gelijk minder

41

• Diversiteit / ‘representativiteit’ • Brede samenlevingsgeluiden Bij een Burgerberaad buigt een gelote groep inwoners zich • Oplossingsgericht over een complex maatschappelijk probleem. Dat gaat in drie • Samen uitkomen • Mandaat organiseren fases. In het begin wisselen de gelote inwoners perspectieven

uit en laten ze zich grondig informeren door experts en ervaringsdeskundigen. In de tweede fase gaan zij zich ‘beraden’, ook wel ‘delibereren’ genoemd.Op basis van hun ervaringen en perspectieven zoeken ze naar common ground en van daaruit naar oplossingen die het algemeen belang dienen. • • • •

Tot slot formuleren de deelnemers aanbevelingen voor nieuw

Bewerkelijk beleid. Vaak tellen aanbevelingen pas mee als 75% à 80% van Complexe onderwerpen de deelnemers zich kan vinden in het voorstel. Deelname 2% - 15% ‘Over de schutting’instrument • ‘Ondemocratisch’

42

participatietrends bijeenkomst Raad Westerveld

21

12-5-2023

43

Vlijmen - wijk Vliedberg

Zeist - Gemeentebegroting

44

participatietrends bijeenkomst Raad Westerveld

22

12-5-2023

45

Opzet Coöperatieve Wijkraad De hele wijk: 11.700 bewoners

Panel van 400 bewoners door loting

Wijkraad van 11 bewoners EN 6 gemeenteraadsleden

46

participatietrends bijeenkomst Raad Westerveld

23

12-5-2023

Wijkbewoners in de Wijkraad

47

Groningen

In de media 60%

Er vindt genoeg en goed overleg plaats (leden CWR en

Er worden goede besluiten genomen in de wijk (leden CWR en wijkpanel) 46% 24%

20%

21%

21% 11%

20%

)

52%

39%

40%

40% 30%

wijkpanel

60%

28% 16%

13%

18%

0%

0% eens

oneens

nulmeting

weet niet

eenmeting

eens oneens weet niet nulmeting eenmeting

48

participatietrends bijeenkomst Raad Westerveld

24

12-5-2023

49

Dokkum

-

Wijk Het Fûgellân

50

participatietrends bijeenkomst Raad Westerveld

25

12-5-2023

Proeftuin Oss, Ruwaard De héle wijk wordt bekostigd vanuit één budget zodat er zonder budgetschotten geld kan worden ingezet voor de inwoners van Ruwaard, en de regeldruk voor gemeente, zorgaanbieders en inwoners naar beneden gaat. Dus niet toekennen op persoon/client.

Meer sturing vanuit bewoners Afname regeldruk Lagere kosten Meer inzet op voorkant. Mn lichtere zorg Tevredenheidscore +4

De vraag van de bewoners van de wijk staat hierbij centraal zonder dat er eerst wordt gekeken naar wie er moet betalen of wat dat budget aan activiteiten toestaat.

51

https://www.youtube.com/watch?v=1D_g_HTn S50&t=60s

52

participatietrends bijeenkomst Raad Westerveld

26

12-5-2023

Van machtstoedelingsdiscussies naar organiseren van collectieve (gemeenschaps)inzet op publieke vragen Van meedoen naar zeggenschap en verantwoordelijkheid Van planstructuur naar grilligheid (zandbak) 53

"Tot men zich werkelijk inzet, is er aarzeling, de kans om zich terug te trekken, en altijd ondoelmatigheid bij alles wat men onderneemt of creëert. Zodra men iets onherroepelijk op zich neemt en zijn schouders er onder zet, komt de Voorzienigheid in beweging. Het besluit brengt een hele reeks gebeurtenissen voort. Wat u ook kunt doen,of denkt dat u kunt doen, begin er aan. In durf liggen genialiteit, kracht en magie besloten” Goethe

54

participatietrends bijeenkomst Raad Westerveld

27

12-5-2023

Twee groepen Hoe dan? 1. Burgerberaad als voorbeeld van samen met de Westerveldse gemeenschap werken aan oplossingen van gemeentebrede, complexe vragen. – Miriam Winkel 2. Dorpsdemocratie sterker vorm geven in Westerveld.

- Ilse Koekoek

Centrale Terugblik van de opbrengsten en … nu dan?

55

participatietrends bijeenkomst Raad Westerveld

28