RV-RB RES 1.0 versie 15-04-21.pdf

Raadsvoorstel

Onderwerp : Zaaknummer : Verantwoordelijk portefeuillehouder: Bijlagen :

RES 1.0 Groningen 19696400 H. Westra 1. RES Groningen 1.0 2. Achtergronddocumenten (op www.resgroningen.nl)

 Voorgesteld besluit - De Regionale Energie Strategie Groningen (RES 1.0) vast te stellen.  Samenvatting voorstel Voor u ligt de Regionale Energiestrategie Groningen 1.0 (RES 1.0). De RES 1.0 is opgesteld in vervolg op de concept-RES Groningen (juni 2020). Samen met tal van belanghebbenden is afgelopen maanden hard gewerkt aan de ontwikkeling van de RES Groningen 1.0. Wij stellen uw raad voor om de RES 1.0 vast te stellen en over te gaan tot uitvoering van de strategie. Alle gemeenteraden, Provinciale Staten en de Algemene Besturen van de waterschappen in Groningen besluiten over deze RES 1.0. Het stuk dient vóór 1 juli 2021 te worden ingediend bij het Nationaal Programma RES. Tweejaarlijks wordt de RES Groningen geëvalueerd, met als eerstvolgende mijlpaal in 2023 de RES 2.0.  Inhoudelijke toelichting / proces beschrijving Op 28 juni 2019 publiceerde het kabinet het Nationaal Klimaatakkoord: de Nederlandse uitwerking van de internationale klimaatafspraken van Parijs (2015). We gaan met elkaar de CO2-uitstoot sterk verminderen: in 2030 met de helft ten opzichte van 1990. Eén van de afspraken is dat 30 energieregio’s in Nederland onderzoeken waar en hoe het best duurzame elektriciteit op land (wind en zon) opgewekt kan worden. Maar ook welke warmtebronnen te gebruiken zijn om wijken en gebouwen tot 2050 gefaseerd van het aardgas af laten gaan.

Waar is ruimte en hoeveel? Zijn de plekken maatschappelijk gezien acceptabel en financieel haalbaar? In een Regionale Energiestrategie 1. 0 (RES 1.0) beschrijft de regio Groningen haar eigen route naar een duurzame energievoorziening in 2030. Korte weergave RES 1.0 De RES 1.0 is van alle overheden in de regio Groningen en is tot stand gekomen met medewerking van verschillende stakeholders. Qua structuur en opzet is de structuur aangehouden van de handreikingen van het Nationaal Programma RES. Het stuk gaat in op de Groningse aanpak, het regionaal bod elektriciteit, de regionale structuur warmte en samenwerking/vervolg richting RES 2.0. Regionaal bod elektriciteit Met een voorgesteld bod van 5,7 TWh per jaar nemen we als RES regio onze verantwoordelijkheid, passend bij Groningen als energieprovincie. Het bod is gebaseerd op reeds gerealiseerde projecten (4,1 TWh), projecten die in ontwikkeling zijn (1,2 TWh) en de gemeentelijke ambities die door de gemeenteraden van de verschillende Groninger gemeenten zijn vastgesteld (1,1 TWh). Opgeteld leidt dit tot een totaal van 6,4 TWh rekening houdend met een onzekerheidsmarge van 0,7 TWh – en brengt het voorgesteld e bod op 5,7 TWh. Het bod voor het jaar 2030 kan hiermee binnen de huidige ruimtelijke,

gemeentelijke kaders worden gerealiseerd. In het kader van de RES 1.0 is door de netbeheerders ook een netwerkanalyse uitgevoerd. Daaruit blijkt dat het doel van 5,7 TWh per jaar in 2030 ook technisch haalbaar, financierbaar en realiseerbaar is. Bij behandeling van de concept-RES heeft uw raad de VZ-motie ‘Burgers en hun RES’ aangenomen. In de raadsbrief van 27 oktober 2020 hebben we u geïnformeerd over de invulling van deze motie en een aantal geplande/voorgestelde acties. De uiteindelijke resultaten staan vermeld in de paragraaf ‘communicatie & participatie’ (zie onder). De resultaten en uitkomsten van gesprekken zijn verwerkt in RES 1.0 (zie met name hoofdstuk 5 ‘samenwerken in het vervolg’). Regionale structuur warmte Gemeenten moeten in 2021 een transitievisie warmte opstellen. In deze visie geeft de gemeente aan welke alternatieve warmtebronnen per wijk of dorp beschikbaar zijn en staat een planning op hoofdlijnen wanneer een wijk of dorp van het aardgas gaat. De RES 1.0 geeft een aanzet voor onderwerpen ten aanzien van de warmtetransitie die we de komende periode regionaal willen bespreken met elkaar. Samenwerking, uitvoering en vervolg RES 2.0 Het laatste hoofdstuk vormt een samenwerkingsagenda voor de komende jaren.

Waar nu nog in de RES 1.0 de focus ligt op het opwekken van duurzame elektriciteitsopwekking op land, zal in de RES 2.0 de warmtetransitie en een gezamenlijke doorkijk voor de langere termijn (en een ruimtelijke visie hierop) centraal staan. Met andere woorden, in de RES 2.0 gaan we dus nadenken als regio over benodigde energiebronnen voor onze regio na 2030. Elke twee jaar wordt de RES vervolgens herijkt. Het voorsorteren op energienetwerken van de toekomst moet in gezamenlijkheid blijven gebeuren. De afspraken die in een RES zijn vastgelegd, moeten worden geborgd in de ruimtelijke plannen van gemeenten, provincie (omgevingsvisies) en waterschappen. Wij blijven de samenwerking in de energietransitie belangrijk vinden; niet alleen met medeoverheden, juist ook met inwoners en relevante stakeholders. We doen in de RES 1.0 een dringend beroep op het Rijk ten aanzien van haar verantwoordelijkheid om de energietransitie betaalbaar te maken voor iedereen en hiervoor voldoende middelen beschikbaar te stellen.  Processtappen RES Intentieverklaring Groninger RES Op 24 januari 2019 hebben de twaalf Groninger gemeenten (nu 10), de twee waterschappen en de provincie Groningen de intentie uitgesproken om de provincie Groningen geografisch te beschouwen als één RES-regio en hiervoor een startdocument op te stellen.

Startdocument RES Groningen Met het vaststellen van het startdocument RES Groningen hebben de Groninger gemeenteraden, Provinciale Staten en de algemeen besturen van de waterschappen in Groningen opdracht gegeven aan hun colleges en dagelijks besturen om gezamenlijk een RES Groningen te maken. Daarbij is een aantal inhoudelijke uitgangspunten geformuleerd:  Wij redeneren vanuit het regionale perspectief en helpen elkaar, met als resultaat een strategie die in de hele regio op zoveel mogelijk draagvlak kan rekenen.  Wij gaan voldoen aan de opgave door een realistisch bod, met draagvlak en kwaliteit; oftewel, met projecten die passen bij het Groninger landschap en bevolking, inclusief een goede ruimtelijke ordening van deze projecten.  Wij zetten in op bijkomende kansen voor werkgelegenheid.

 De Groningen RES wordt gedragen door de direct betrokkenen en zet in op lokaal eigenaarschap, draagvlak en een eerlijke verdeling van lusten en lasten. Uw raad heeft het Startdocument vastgesteld op 11 september (kenmerk 19696400). Consultatiedocument RES Groningen Tijdens de behandeling van het startdocument heeft u aangegeven tussentijds betrokken te willen worden bij de totstandkoming van de RES. Om die reden is een raads- en Statenconferentie georganiseerd op 23 januari jl. Ook heeft u van ons een consultatiedocument ontvangen (kenmerk 19696400) dat u tijdens het raadsoverleg van februari 2020 besproken heeft. U heeft tijdens de behandeling uw wensen en bedenkingen kunnen meegeven aan de portefeuillehouder. Concept-RES Groningen Op 1 oktober 2020 is de concept RES Groningen ingediend bij NP RES. In de concept-RES is het voorstel opgenomen voor de Groninger bijdrage aan de nationale doelstelling (het bod). De nationale doelstelling is de productie van 35 TWh hernieuwbare elektriciteit uit grootschalige zon en wind op land in 2030. RES Groningen stelt in de concept RES voor om 5,7 TWh voor haar rekening te nemen op basis van bestaande projecten, geplande projecten en door raden vastgestelde ambities. De concept RES is beoordeeld door het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL).

In Groningen was er voor gekozen de concept RES te behandelen in de gemeenteraden, Provinciale Staten en de Dagelijkse Besturen van de waterschappen. De provincie, de waterschappen en 6 gemeenten hebben de concept RES vastgesteld, 3 gemeenten hebben kennisgenomen van de concept RES en drie gemeenten hebben de concept RES niet vastgesteld. Moties op de concept RES zijn verwerkt in de RES1.0. RES 1.0 De RES 1.0 is op 1 april 2021 opgeleverd aan de stuurgroep RES Groningen, waarbij de terugkoppeling omtrent de waardering van de concept-RES door het PBL ter harte is genomen. Wij leggen de RES 1.0 ter vaststelling aan uw voor. Vervolgens wordt de RES Groningen 1.0 opnieuw kwantitatief en kwalitatief gewaardeerd door PBL. De RES 1.0 wordt na vaststelling vertaald in de ruimtelijke plannen van de provincie en de gemeenten. De RES wordt vervolgens periodiek (tweejaarlijks) herijkt. RES 2.0 en verder In maart 2023 dient RES 2.0 gereed te zijn. De RES 1.0 bevat voor deze periode een samenwerkingsagenda. In de periode tussen de RES 1.0 en de RES 2.0 is het van belang dat de ‘warmte-stakeholders’ vanuit diverse sectoren elkaar regelmatig treffen op RES-niveau om nieuwe ontwikkelingen en nadere inzichten met elkaar te delen.

In RES 2.0 kunnen de visies op gemeentelijk niveau goed worden afgestemd op regionaal niveau zodat de opties die geboden worden in de Transitievisies ook goed passen in de regionale energieinfrastructuur en vice versa. Tot slot, richt de RES 2.0 zich op een langere doorkijk: de beschikbare energiebronnen te realiseren tot 2050. Daarbij gaat het dus om de technische, landschappelijke, maatschappelijke en ruimtelijke (on)mogelijkheden voor wind en zon voor de periode na 2030.  Communicatie & participatie De basis voor de RES 1.0 is gemeentelijk vastgesteld beleid voor zon en wind van alle deelnemende gemeenten. Voor de gemeente Westerkwartier is dit de Visie Hernieuwbare Elektriciteit. Voor deze visie is afgelopen jaar een uitgebreid participatieproces met

inwoners en andere stakeholders. Bij behandeling van de concept RES is afgesproken dat vanuit de RES organisatie actief wordt gecommuniceerd richting inwoners. Afgelopen maanden is hieraan gewerkt. Alle documenten en achtergrondinformatie zijn geüploaded en beschikbaar gesteld op www.resgroningen.nl. Ondanks de huidige coronamaatregelen, hebben zijn de volgende acties uitgevoerd:  Er is twee keer huis-aan-huis in het Westerkwartier een informatiekatern RES Groningen verspreid aan alle inwoners van de gemeente Westerkwartier.  Het projectbureau RES Groningen heeft diverse externe belanghebbenden gesproken die hun betrokkenheid bij de RES Groningen nog meer kunnen vergroten. Een concreet voorbeeld is de wijze waarop jongeren worden betrokken. Wij denken dat dit beter kan bijvoorbeeld met een ‘Jong RES Groningen’. Jongeren en ‘young professionals’ hebben de toekomst en zullen straks aan het werk gaan met de energietransitie in onze regio richting 2030 en 2050.  Er zijn twee regionale achterbanbijeenkomsten georganiseerd door partners NMF en GREK.  Er is op 25 maart 2021 een webinar gehouden voor het informeren van inwoners in onze regio. Aan deze webinar hebben ruim 300 mensen deelgenomen.  Informerende artikelen zijn beschikbaar gesteld en ingezet door ons communicatieteam in lokale media en onlineomgeving.

 Er zijn vlogs opgenomen met mensen betrokken bij de RES Groningen. Deze vlogs zijn via de sociale media verspreid. De concept-RES is opgesteld door de 15 betrokken overheden, na advisering van en in overleg met betrokken stakeholders (VNO-NCW, LTO Noord, Natuur- en Milieufederatie, NationaalProgramma Groningen, New Energy Coalition, Groninger Energiekoepel, Enexis, Waterbedrijf Groningen, Tennet, GasTerra, Gasunie en jongRES Groningen). De komende periode wordt met deze stakeholders besproken welke rol zij willen gaan vervullen binnen de uitvoering van de RES 1.0 en de ontwikkeling van de RES 2.0. Er ligt de komende jaren voor de gemeenten de blijvende taak om inwoners actief te betrekken bij de energietransitie. Voor zon en wind projecten is een speciaal methodeboek ‘lokaal eigendom en participatie RES Groningen’. Dit boekwerk biedt een basis om participatie van de omgeving een lokaal zonnepark te organiseren en projecten in onze regio te evalueren.  Extra toelichting meegezonden stukken Er is gekozen om de RES 1.0 aan te bieden in de vorm van een beknopt document op hoofdlijnen. Er zijn veel achtergrondrapporten die ten grondslag liggen aan de RES Groningen. Denk aan rapportages over de economische impact van de RES, een handboek lokaal eigendom en participatie. Deze documenten zijn allemaal raadpleegbaar via de website www.resgroningen.nl.

Bij behandeling van de concept-RES zijn diverse moties en amendementen ingediend. Deze zijn allemaal behandeld door de stuurgroep RES in aanloop naar RES 1.0 en verwerkt in het voorliggend stuk.  Monitoring en evaluatie De afspraken in de RES 1.0 worden gemonitord en geëvalueerd en verwerkt in de RES 2.0. Daarbij gaat het niet om alleen kwantitatieve aspecten (opwek duurzame bronnen, ontwikkeling energievraag, economische baten) maar ook om kwalitatieve aspecten (ecologie en biodiversiteit, participatie en lokaal eigendom).

 Relatie met Duurzaamheidsbeleid 2020-2025 (eigen gemeentelijk beleid) De RES 1.0 maakt regionale afspraken over specifieke onderdelen in het Klimaatakkoord. Deze afspraken en andere, eigen duurzame speerpunten zijn onderdeel van ons lokale beleidsprogramma: het Duurzaamheidsbeleid 2020-2025 en de visie hernieuwbare elektriciteit. Het gestelde in de Visie Hernieuwbare Elektriciteit is één-op-één overgenomen in de RES 1.0. Kortom, door op gemeentelijke niveau uitvoering te geven aan eigen beleid (Visie Hernieuwbare Elektriciteit), geven we uitvoering aan de RES 1.0.Voor het onderdeel Transitievisie warmte vragen wij de komende maanden uw aandacht.

het college van burgemeester en wethouders

A. van der Tuuk, burgemeester

A. Schulting, secretaris

Raadsbesluit De raad van de gemeente Westerkwartier, Gelezen het voorstel RES 1.0 Groningen van 15 april 2021, Gelet op: - het Klimaatakkoord waarin afgesproken is ons in te spannen om de afspraken uit te voeren en daarmee de afgesproken doelstellingen en maatregelen binnen de in het klimaatakkoord opgenomen uitvoeringskaders te realiseren. - het Interbestuurlijk programma (IBP) waarin de regionale overheden hebben afgesproken gezamenlijk te gaan werken aan Regionale Energiestrategieën (RES); - de intentieverklaring van 24 januari 2019 om de provincie Groningen geografisch te zien als één RES regio en hiervoor, samen met de twaalf gemeenten, de provincie en de twee waterschappen een startdocument op te stellen; - Het startdocument dat uw raad op 9 oktober 2019 heeft vastgesteld met daarin inhoudelijke uitgangspunten voor de op te stellen regionale energie strategie; - De aandachtspunten die Provinciale Staten hebben meegegeven tijdens de behandeling van het tussentijdse consultatiedocument; - De aandachtspunten moties en amendementen die alle raden en provinciale Staten hebben meegegeven tijdens de behandeling, dan wel bij de vaststelling van de concept-RES Groningen. Besluit: -

vaststellen van de Regionale Energiestrategie Groningen 1.0 (RES Groningen 1.0).

Aldus besloten in de openbare vergadering van de raad van de gemeente Westerkwartier, d.d. 26 mei 2021.

A. van der Tuuk Voorzitter

J.L. de Jong Griffier