Bestuursrapportage 2 2024 raad

Tweede bestuursrapportage 2024

2024 1

Inhoudsopgave Inleiding

3

1. Samenvatting

4

Financieel perspectief 2024 dat volgt uit de begroting en de 1e bestuursrapportage

4

Begrotingswijzigingen op programmaniveau

4

2. Overige ontwikkelingen

6

3. Budgettaire begrotingswijzigingen en beleidsmatige afwijkingen

7

Programma 0 – Bestuur en ondersteuning

8

Programma 1 – Veiligheid

9

Programma 2 – Verkeer, vervoer en waterstaat

10

Programma 3 – Economie

12

Programma 4 – Onderwijs

13

Programma 5 – Sport, cultuur en recreatie

15

Programma 6 – Sociaal domein

17

Programma 7 – Volksgezondheid en milieu

21

Programma 8 – Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing

23

A. Overzicht Overhead

25

B. Overzicht Algemene dekkingsmiddelen (incl C. Overzicht vennootschapsbelasting)

26

4. Investeringen

29

5. Themafondsen

31

Bijlage 1. Overzicht baten en lasten na wijzigingen

32

Bijlage 2. Overzicht begrotingswijzigingen

34

2

Inleiding Dit is de tweede bestuursrapportage over 2024. Conform de financiële verordening rapporteren we hierin over financiële en beleidsmatige afwijkingen ten opzichte van de vastgestelde begroting en doen we voorstellen tot wijziging van de begroting 2024. We lichten per programma de afwijkingen groter dan € 50.000 toe. Een samenhangend beeld Deze bestuursrapportage komt tegelijk met de programmabegroting 2025 in uw raad aan bod. Gezamenlijk vormen ze een totaalbeeld van waar de gemeente Westerkwartier financieel en inhoudelijk staat. In deze bestuursrapportage gebruiken we de inzichten uit ons actuele beeld om wijzigingen te doen in de begroting 2024. In de programmabegroting 2025 geven we onze plannen weer voor het komende jaar en de dekking daarvan. Budgetoverheveling en verwerking effecten septembercirculaire voor 2024volgen in december In uw decembervergadering komen we met een voorstel voor budgetoverheveling, conform de door uw raad vastgestelde uitgangspunten. Ook zullen we dan een voorstel doen voor de verwerking van de effecten van de septembercirculaire 2024. Actualisatie jaarbeeld Deze rapportage is gebaseerd op de inzichten en ontwikkelingen van het budget tot medio augustus. De ontwikkelingen die we bij de eerste bestuursrapportage alleen benoemd zijn nu waar mogelijk financieel verwerkt.

Afwijkingen die we in deze bestuursrapportage opnemen Deze bestuursrapportage gaat naast financieel-technische wijzigingen ook in op inhoudelijke ontwikkelingen met of zonder financiële gevolgen. We stellen een aantal wijzigingen van de programmabegroting 2024 voor. Het betreft onder meer bijstellingen van bestaande activiteiten zoals op basis van collegebesluiten en onvermijdelijke ontwikkelingen. Tot slot gaan we in op investeringen en themafondsen.

Namens het college, Ard van der Tuuk Burgemeester

Ruud Kleijnen Gemeentesecretaris

3

1 Samenvatting budgettaire bijstellingen In dit hoofdstuk geven we de samenvatting van de budgettaire bijstellingen. Allereerst wordt het bijgestelde financiële perspectief 2024 gepresenteerd. Vervolgens wordt een overzicht gepresenteerd van de budgettaire mutaties op programmaniveau waarbij we de belangrijkste toelichten.

Financieel perspectief 2024 dat volgt uit de 2e bestuursrapportage In onderstaande tabel is weergegeven wat het huidige saldo is van de begroting en wat het effect van deze bestuursrapportage betekent voor de totale ontwikkeling van de financiële ruimte. Saldi 2024 (bedragen x € 1.000,+ is voordeel)

Ontwikkeling financiële ruimte

Saldo begroting

Bijstelling 1e BR

Totaal na 1e BR

Bijstelling 2e BR

Totaal 2024

0

82

82

961

1.043

Uit bovenstaande tabel blijkt een voorgestelde budgettaire bijstelling van € 961.000 voordelig, waarmee het totaal begroot resultaat na deze bijstelling € 1.043.000 voordelig is.

Begrotingswijzigingen op programmaniveau In onderstaande tabel worden de begrotingswijzigingen op programmaniveau gepresenteerd die van invloed zijn op het begrotingssaldo. Programma's (Bedragen x € 1.000)

Bestuur en ondersteuning Veiligheid Verkeer, vervoer en waterstaat Economie Onderwijs Sport, cultuur en recreatie Sociaal Domein Volksgezondheid en milieu Volkshuisvesting, RO en sted vernieuw Totaal mutaties per programma's Algemene dekkingsmiddelen Overhead Vennootschapsbelasting Onvoorzien Totaal mutaties

Mutatie in baten & lasten

Mutatie in reserves

Totaal V/N mutatie

186 249 -1 -195 720 -1.932 -340

95 -

186 249 -1 -195 815 -1.932 -340

985 -328 2.094 -1.306 125 584

95 282 377

985 -233 2.094 -1.024 125 961

V V N N V N N V N V N V V

4

Toelichting op de grootste afwijkingen De totale mutatie in het saldo na mutaties reserves bedraagt € 961.000 voordelig. De grootste afwijkingen doen zich voor bij de algemene dekkingsmiddelen, overhead en het sociaal domein.  Algemene Dekkingsmiddelen (€ 2,1 miljoen voordeel). Het voordeel op Algemene Dekkingsmiddelen ontstaat door verwerking van de meicirculaire en door de inzet van stelpost indexatie ter compensatie van loon-prijs ontwikkelingen.  Programma 6 Sociaal Domein (€ 1,9 miljoen nadeel). Het nadeel op programma 6 ontstaat met name door actualisatie Jeugdhulp en indexatie van de budgetten. Hier staat tegenover een voordeel op BUIG.  Overhead (€ 1,0 miljoen nadeel). De lasten van overhead nemen toe door capaciteit vergunningverleners en voorziening verlofsparen. Daar staat tegenover een voordeel op kapitaallasten. De overige programma’s laten per saldo een voordeel van € 1,7 miljoen zien. In hoofdstuk 2 worden overige ontwikkeling genoemd en 3 lichten we conform de financiële verordening per programma de mutaties met een omvang van € 50.000 en groter nader toe. In bijlage 1 is een totaaloverzicht na wijzigingen opgenomen en in bijlage 2 is een overzicht van alle mutaties opgenomen.

5

2 Overige ontwikkelingen Naast de financiële afwijkingen die in deze rapportage zijn verwerkt, is sprake van een aantal ontwikkelingen waarbij we wel financiële impact verwachten maar waarvan nu nog geen indicatie qua bedrag af te geven is. We noemen hieronder een aantal onderwerpen welke mogelijk al effect hebben in 2024 en welke bij de volgende rapportages nader geactualiseerd wordt.  Effecten september en decembercirculaire Op 17 september 2024 is de septembercirculaire gemeentefonds verschenen, te laat om nog te kunnen verwerken in deze rapportage. In december verschijnt de laatste circulaire 2024.  Impact programma migratie Vanuit de taakstelling voor statushouders is de kans aanwezig dat de lasten voor Bijzondere Bijstand toenemen. Mogelijke effecten zijn nog niet in beeld gebracht.

6

3 Budgettaire begrotingswijzigingen en beleidsmatige afwijkingen In dit hoofdstuk wordt ingegaan op de budgettaire mutaties per programma, daarnaast wordt per programma een toelichting gegeven op de belangrijkste beleidsmatige afwijkingen. De budgettaire mutaties met een omvang van groter dan € 50.000 worden toegelicht. In Bijlage 1 is een totaaloverzicht na wijzigingen opgenomen en in bijlage 2 is een overzicht opgenomen van alle budgettaire mutaties.

7

Programma 0 – Bestuur en ondersteuning Het bestuur van de gemeente bestaat uit de gemeenteraad, de burgemeester en het college van burgemeester en wethouders. In dit programma staat hoe zij worden ondersteund. Zo wordt de gemeenteraad ondersteund door de griffie. Het college van burgemeester en wethouders wordt ondersteund door de gemeentesecretaris. Ook verkiezingen en burgerzaken vallen onder dit programma. Taakvelden

Portefeuillehouder(s)

0.1

Bestuur

Ard van der Tuuk

0.2

Burgerzaken

Bert Nederveen

Begrotingswijzigingen Bestuur en ondersteuning (Bedragen x € 1.000)

Baten programma 0 Lasten programma 0 Saldo van baten en lasten Onttrekkingen reserves Toevoegingen reserves Resultaat na mutatie reserves

Primaire begroting 972 5.832 4.860 4.860

Huidige Tweede V/N begroting Burap 2024

Nieuwe begroting

V N V V

1.372 6.348 4.977 4.977

972 6.134 5.163 5.163

400 -214 186 186

Gevolgen reisdocumentenpiek burgerzaken (baten € 400.000 voordeel, lasten € 160.000 nadeel, per saldo € 240.000 voordeel) In de jaren 2024 t/m 2028 is sprake van een reisdocumentenpiek. Hierdoor verwachten we hogere legesopbrengsten ad € 400.000. Een deel van de meeropbrengst van € 400.000 betreft rijksleges en moet worden afgedragen aan het Rijk. Dit gaat om een bedrag van € 160.000. Er ontstaat per saldo een positief resultaat van € 240.000. Inhuur tijdelijke medewerker (lasten € 54.000 nadeel, dekking gemeentebrede stelpost ziektevervanging op taakveld 0.4 Overhead, per saldo € 0) Wegens ziekte is een medewerker vervangen. Dekking hiervan vinden we in de organisatiebrede post voor ziektevervanging op taakveld 0.4 Overhead.

Beleidsmatige afwijkingen en actualisatie  De dienstverlening is vanaf 30 september 2024 centraal georganiseerd vanuit het gemeentehuis in Zuidhorn.

8

Programma 1 – Veiligheid De gemeente heeft een belangrijke rol als regisseur op het thema veiligheid. Iedereen moet zich veilig voelen in de eigen leefomgeving. Op het thema veiligheid wordt samengewerkt met een breed netwerk binnen onze eigen organisatie en met (overheids-)organisaties. Onze eigen buitengewoon opsporingsambtenaren (boa’s) en de politie vervullen hierin een belangrijke rol. De integrale advisering en uitvoering van hulpverlening bij branden, rampen en crisisbeheersing is ondergebracht bij de Veiligheidsregio Groningen. Taakvelden

Portefeuillehouder

1.1

Brandweer

Ard van der Tuuk

1.2

Openbare orde en veiligheid

Harry Stomphorst

Begrotingswijzigingen Veiligheid (Bedragen x € 1.000)

Primaire begroting

Baten programma 1 Lasten programma 1 Saldo van baten en lasten Onttrekkingen reserves Toevoegingen reserves Resultaat na mutatie reserves

38 6.601 6.563 238 6.325

Huidige Tweede V/N begroting Burap 2024

Nieuwe begroting

-

51 6.782 6.731 238 6.493

51 6.782 6.731 238 6.493

-

Geen toe te lichten budgettaire afwijkingen

Beleidsmatige afwijkingen Geen beleidsmatige afwijkingen

9

Programma 2 – Verkeer, vervoer en waterstaat Dit programma omvat het onderhoud en verbetering van de openbare ruimte. Het gaat verder over het uitvoeren van maatregelen voor een betere bereikbaarheid en verkeersmobiliteit, parkeren en de realisatie van nieuwe fysieke infrastructuur. De belangrijkste taken die vallen onder dit programma zijn het uitvoeren van beheertaken, het veiligheidsonderhoud, het dagelijks en regulier onderhoud, het groot onderhoud en de (her-) inrichtingen in de openbare ruimte. De gladheidsbestrijding in de wintermaanden hoort hier ook bij. Taakvelden

Portefeuillehouder(s)

2.1

Onderhoud wegen, Gladheidsbestrijding, Openbare verlichting

Harry Stomphorst

2.2

Parkeren

2.3

Havens

2.4

Waterwegen

2.5

Openbaar vervoer

Begrotingswijzigingen Verkeer, vervoer en waterstaat (Bedragen x € 1.000)

Baten programma 2 Lasten programma 2 Saldo van baten en lasten Onttrekkingen reserves Toevoegingen reserves Resultaat na mutatie reserves

Primaire begroting 106 11.368 11.262 51 11.212

Huidige Tweede V/N begroting Burap 2024

Nieuwe begroting

V V V V N V

193 11.837 11.644 732 331 11.243

106 11.998 11.893 783 382 11.492

87 162 249 51 -51 249

Kapitaallasten (lasten € 367.000 voordeel) De kapitaallasten (afschrijvingen en interne rente) zijn voor het jaar 2024 geactualiseerd. Dit betekent voor programma 2 een voordeel van € 367.000. Dit ontstaat doordat een aantal grote investeringen in 2023 nog niet (volledig) zijn gerealiseerd en de begrote kapitaallasten dus wegvallen. Denk hierbij aan het Fietspad Leek Groningen, infrastructuur uitbreiding Violier en wegenconstructies 2023. Toezicht op aanleg kabels en leidingen (lasten € 87.000 nadeel, baten € 87.000 voordeel, per saldo € 0) Er loopt een aantal grote projecten nu en de komende jaren waardoor het toezicht op de ondergrondse infrastructuur uitgebreid moet worden. Het gaat om o.a. de aanleg van glasvezel en projecten van Enexis in het kader van de energietransitie. Besloten is om het toezicht in eigen beheer te gaan doen en niet uit te besteden. De loonkosten voor 2024 bedragen € 87.000. De dekking vindt plaats uit de extra leges opbrengsten en de degeneratievergoedingen die worden ontvangen voor deze projecten. Onderhoud hekken Nienoord (lasten € 77.000 nadeel) De typerende witte hekken bij de weilanden bij het landgoed Nienoord moeten groot onderhoud hebben. Het gaat hierbij om totaal 37 hekwerken wat € 77.000 extra kosten met zich meebrengt.

10

Daarnaast is sprake van een aantal kleine budgettaire wijzigingen (lasten € 42.000 nadeel).

Toelichting mutatie reserves Reserve cofinanciering projecten/Reserve afschrijvingen diverse investeringen lasten € 51.000 voordeel, baten € 51.000 nadeel, per saldo € 0, verschuiving van € 51.000 van reserve cofinanciering naar reserve afschrijvingen) In de 1e Bestuursrapportage 2024 is een bedrag van € 382.000 opgevoerd voor dekking kapitaallasten diverse projecten verkeersvisie, waarvoor via de provincie NPG middelen worden ontvangen. De uitwerking van het onderdeel “Aanleg fietsvoorzieningen” gaf aan dat niet alles kan worden uitgevoerd i.v.m. prijsstijgingen. Besloten is om voorlopig eerst de fietssuggestiestroken op de Pieterzijlsterweg uit te gaan voeren. Dit is afgestemd met de provincie. Het in de 1e Bestuursrapportage 2024 opgevoerde bedrag van € 382.000 voor dekking kapitaallasten uit de reserve afschrijving diverse investeringen dient te worden verlaagd met € 51.000 omdat de totale kapitaallast lager wordt.

Beleidsmatige afwijkingen  Gelet op de capaciteit en lopende projecten starten we in 2025 met de uitvoering van het maatregelenpakket inrichting veilige schoolomgevingen.  Wat betreft het afwaarderen van het snelheidsregime in Ezinge zijn de voorbereidingen in gang gezet. De oplevering is in 2025.  Wat betreft het aanleggen van een parkeerplaats bij de begraafplaats te Niehove moeten we op zoek naar een andere locatie dan dat wij hadden beoogd. Hierover zijn we met dorpsbelangen in gesprek.

11

Programma 3 – Economie Wij zetten ons binnen het programma Economie samen met bedrijfsleven, (beroeps-)onderwijs en andere partners in voor een economisch vitale samenleving. De focus is erop gericht om het economisch klimaat in brede zin te versterken. Recreatie en toerisme, cultuur en evenementen zijn nauw verbonden met dit programma. Deze onderwerpen komen in programma 5 aan de orde. Taakvelden

Portefeuillehouder

3.1

Economische ontwikkeling

Richard Lamberst

3.2

Fysieke structuur

3.3

Bedrijvenloket Markten

3.4

Promotie

Begrotingswijzigingen Economie (Bedragen x € 1.000)

Primaire begroting

Baten programma 3 Lasten programma 3 Saldo van baten en lasten Onttrekkingen reserves Toevoegingen reserves Resultaat na mutatie reserves

43 948 905 905

Huidige Tweede V/N begroting Burap 2024

Nieuwe begroting

N N N

43 974 931 25 906

43 973 930 25 905

-1 -1 -1

Geen toe te lichten budgettaire afwijkingen

Beleidsmatige afwijkingen  We starten in 2024 met de visie economie Westerkwartier en een daarbij behorend ontwikkelplan. De oplevering zal in 2025 plaatsvinden.  Ons doel dat alle inwoners en bedrijven toegang kunnen krijgen tot snel internet per eind 2024 wordt voor het buitengebied niet in 2024 gehaald. We zijn hierbij afhankelijk van marktpartijen en de Provincie Groningen. Een en ander is vertraagd door het faillissement van Rodin.

12

Programma 4 – Onderwijs Dit programma omvat het beleid en de maatregelen gericht op gelijke kansen voor jeugdigen en jongeren om middels het volgen van onderwijs en voorschoolse voorzieningen een passende plek in de samenleving te krijgen. Onderdeel van dit beleid is het organiseren van voldoende openbaar primair onderwijs, adequate huisvesting van het primair en voortgezet onderwijs en bekostiging van het noodzakelijke leerlingenvervoer. Vanuit dit beleid worden ook aan andere gemeentelijke doelen gewerkt, zoals duurzaamheid, meer bewegen, openbare speelplekken en een verkeersveilige schoolomgeving.

Taakvelden

Portefeuillehouder(s)

4.1

Openbaar basisonderwijs

Bé Schollema

4.2

Onderwijshuisvesting

4.3

Onderwijsbeleid, leerlingzaken

Begrotingswijzigingen Onderwijs (Bedragen x € 1.000)

Baten programma 4 Lasten programma 4 Saldo van baten en lasten Onttrekkingen reserves Toevoegingen reserves Resultaat na mutatie reserves

Primaire begroting 866 7.411 6.545 69 6.476

Huidige Tweede V/N begroting Burap 2024

Nieuwe begroting

V N N N

1.102 7.987 6.885 69 6.816

866 7.556 6.690 69 6.621

237 -432 -195 -195

Verhoging budget leerlingenvervoer (lasten € 165.000 nadeel) Er is sprake van stijging van het aantal B(S)O leerlingen dat gebruik maakt van leerlingenvervoer. Bij V(S)O leerlingen is sprake van een daling, maar deze is minder groot. Deze uitzetting is in de perspectiefnota van 2025-2028 ook reeds opgenomen. Zonder het strengere beleid wat wordt toegepast was de verwachte uitzetting hoger geweest. Onderwijs nieuwkomers (lasten € 105.000 nadeel, baten € 105.000 voordeel, per saldo € 0) De gemeente heeft van het Rijk € 105.000 ontvangen voor het onderwijs aan nieuwkomers. Van dit bedrag wordt € 60.000 als subsidie beschikbaar gesteld aan Quadraten voor de organisatie van taalklassen. De overige middelen worden besteed aan de meerkosten van het plaatsen van units als ISK-locatie bij rsg de Borgen en voor eventuele knelpunten leerlingenvervoer naar de taalklassen. Onderwijsachterstandenbeleid (lasten € 54.000 nadeel, baten € 54.000 voordeel, per saldo €0) De voorlopige beschikking Onderwijsachterstandenbeleid van het Ministerie geeft voor 2024 een uitkering aan van € 520.000 Geraamd was € 466.000 Er wordt een bedrag van € 54.000 bijgeraamd zowel aan de lasten- als aan de batenkant. Schade berging OBS De Nijenoert (baten € 78.000, lasten € 78.000, per saldo € 0)

13

In juli 2023 is door brand schade ontstaan in de berging van de OBS De Nijenoert. De verzekeraar heeft in juli 2024 een bedrag van € 78.000 uitgekeerd. Deze vergoeding wordt doorbetaald aan het schoolbestuur. Daarnaast is sprake van een aantal kleine budgettaire wijzigingen (lasten € 30.000 nadeel).

Beleidsmatige afwijkingen.  Wat betreft nieuwbouw Lauwers College in Grijpskerk melden we het volgende: Er is een technisch ontwerp waarmee de aanbesteding in 2024 gereed wordt gemaakt. De raad heeft het krediet voor nieuwbouw beschikbaar gesteld. De voorbereidingen voor de nieuwbouw worden in 2024 gedaan waarna in 2025 gestart kan worden met de bouw.  Wat betreft huisvesting onderwijs melden we het volgende: Het capaciteitsprobleem in de Noordster is vanaf schooljaar 2024-2025 tijdelijk opgelost door een vrijgevallen ruimte in verband met beëindiging van huur door Stichting de Zijlen. De Windroos heeft geen capaciteitsprobleem, want zij laten een maximumaantal leerlingen toe.  Voorbereidingskrediet voor (ver)nieuwbouw van Christal volgt in 2025 of 2026.

14

Programma 5 – Sport, cultuur en recreatie Dit programma omvat beleid en maatregelen gericht op de leefgebieden/thema’s Gezond en Meedoen in het sociaal domein: sport, cultuur, recreatie en bibliotheekwerk. Onder het programma vallen ook het eigendom, exploitatie en beheer van sportaccommodaties en het openbaar groen. Tot slot vallen ook beleid en maatregelen ten aanzien van monumenten, musea en cultureel erfgoed onder dit programma. Taakvelden

Portefeuillehouder(s)

5.1

Sportbeleid

Harry Stomphorst

5.2

Sportaccommodaties

Bé Schollema

5.3

Cultuur

Richard Lamberst

5.4

Musea

Bert Nederveen

5.5

Cultureel erfgoed

Hans Haze

5.6

Bibliotheken en omroep

5.7

Openbaar groen en recreatie

Begrotingswijzigingen Sport, cultuur en recreatie (Bedragen x € 1.000)

Baten programma 5 Lasten programma 5 Saldo van baten en lasten Onttrekkingen reserves Toevoegingen reserves Resultaat na mutatie reserves

Primaire begroting 2.196 18.505 16.308 115 16.193

Huidige Tweede V/N begroting Burap 2024

Nieuwe begroting

V V V V V

2.999 20.704 17.705 1.866 270 16.108

2.420 20.845 18.425 1.771 270 16.923

579 141 720 95 815

Kapitaallasten (lasten € 447.000 voordeel) De kapitaallasten zijn voor het jaar 2024 geactualiseerd. Dit betekent voor programma 5 een voordeel van € 447.000. Betreft circa € 2,7 miljoen aan investeringen deelname Kunstkwartier en Biblionet in campus RSG de Borgen die in 2024 nog niet zijn gerealiseerd. Te denken valt verder aan investering zwemkasteel Nienoord Gasloos 2023 (€ 1,9 miljoen) en diverse kleinere investeringen, welke per 1 januari 2024 deels zijn uitgevoerd. Bijstelling SPUK Sport 2024 (baten € 279.000 voordeel) De SPUK-uitkering wordt later aangevraagd en toegekend dan de begroting is vastgesteld. De voorlopige uitkering 2024 valt € 279.000 hoger uit dan in de primitieve begroting geraamd. Kwaliteitsvisie (lasten € 248.000 voordeel waarbij nadeel van € 248.000 op taakveld 0.4 overhead, per saldo € 0) De formatie van de buitendienst is uitgebreid met 4 fte. Dit is een uitbreiding die losstaat van de organisatieontwikkeling en die past binnen de door de raad vastgestelde kwaliteitsvisie openbare ruimte. De last van deze uitbreiding bedraagt € 248.000 en, de dekking komt uit programma 5 onderhoud groen, uitvoering van de kwaliteitsvisie.

15

NPG (Nationaal Programma Groningen) Gebiedsplan Aduarderdiep (lasten € 300.000, baten € 300.000, per saldo € 0) Het Rijk heeft onze gemeente € 300.000 toegekend uit het NPG Lokaal Programma MiddagHumsterland ten behoeve van de uitvoering van het Gebiedsplan Aduarderdiep, waaronder het versterken van de ruimtelijke kwaliteit rond de Aduarderzijlen. Sanering grond museum Wierdenland (lasten € 95.000 nadeel) Er zijn diverse onderzoeken gedaan naar de kwaliteit van de bodem en het grondwater ter plaatse van het Museum Wierdenland in Ezinge waaruit blijkt dat de grond vervuild is. Het Museum Wierdenland heeft plannen om de achtertuin opnieuw in te richten om het aantrekkelijker te maken en een onderdeel te vormen van het museum. Onderdelen van de planvorming zijn een nieuwe parkeerplaats, terras, speelplekken, nieuwe beplanting en zichtlijnen naar het landschap. Het is daarom van belang dat de bodem schoon is. De nog te maken saneringskosten € 95.000 worden onttrokken aan de reserve museum Wierdenland. Areaaluitbreiding Groen (€ 200.000 nadeel) Door oplevering van diverse projecten is het structureel te onderhouden areaal groter geworden. Het gaat hierbij om o.a. onderhoud gazons, bomen, beplanting, speeltoestellen en groenverwerking. Deze areaaluitbreiding vraagt om € 200.000 structureel extra budget. Dit bedrag wordt in de 1e Burap 2025 en Perspectiefnota 2026 eveneens opgevoerd.

Toelichting mutatie reserves Reserve Museum Wierdenland (baten € 95.000 voordeel) Er zijn diverse onderzoeken gedaan naar de kwaliteit van de bodem en het grondwater ter plaatse van het Museum Wierdenland in Ezinge. Daaruit blijkt dat de grond vervuild is. Het Museum Wierdenland heeft plannen om de achtertuin opnieuw in te richten om het aantrekkelijker te maken en een onderdeel te vormen van het museum. Onderdelen van de planvorming zijn een nieuwe parkeerplaats, terras, speelplekken, nieuwe beplanting en zichtlijnen naar het landschap. Het is daarom van belang dat de bodem schoon is. De nog te maken saneringskosten € 95.000 worden onttrokken aan de reserve museum Wierdenland. Daarnaast is sprake van een aantal kleine budgettaire wijzigingen (lasten € 41.000 voordeel).

Beleidsmatige afwijkingen. Geen beleidsmatige afwijkingen

16

Programma 6 – Sociaal domein Dit programma omvat het beleid en de maatregelen gericht op versterking van de samenlevingskracht, zodat inwoners zoveel mogelijk op eigen kracht, en met ondersteuning van het sociaal netwerk kunnen participeren. Onder dit programma valt ook preventief beleid en de maatregelen die gericht zijn op het versterken van de brede welvaart van inwoners en een gezonde, kansrijke ontwikkeling van jeugdigen. Onder dit programma vallen ook beleid en maatregelen die bijdragen aan die nodig zijn om inwoners ondersteuning en zorg te bieden als het niet op eigen kracht lukt.

Taakvelden

Portefeuillehouder(s)

6.1

Bert Nederveen

Samenkracht (maatschappelijk werk, jeugden jongerenwerk, kinderopvang, ouderenwerk, leefbaarheid)

6.2

Wijkteams

6.3

Inkomensregelingen

6.4

Begeleide participatie

6.5

Arbeidsparticipatie

6.6

Maatwerk (Wmo)

6.7

Maatwerk

6.8

Geëscaleerde zorg

Bé Schollema Richard Lamberst Harry Stomphorst

Begrotingswijzigingen Sociaal Domein (Bedragen x € 1.000)

Baten programma 6 Lasten programma 6 Saldo van baten en lasten Onttrekkingen reserves Toevoegingen reserves Resultaat na mutatie reserves

Primaire begroting 25.626 92.959 67.334 67.334

Huidige Tweede V/N begroting Burap 2024

Nieuwe begroting

V N N N

41.593 113.267 71.674 1.779 2.729 72.624

36.500 106.242 69.742 1.779 2.729 70.692

5.093 -7.025 -1.932 -1.932

BUIG1 (lasten € 390.000 voordeel, baten € 1.610.000 voordeel, per saldo € 2,0 miljoen voordeel) De lasten met betrekking tot BUIG vallen € 390.000 lager uit dan begroot. Dit ontstaat met name op het onderdeel BBZ (€ 650.000 voordeel) en IOAW (€ 250.000 voordeel). Daar staan hogere lasten voor de loonkostensubsidie (€ 500.000 nadeel) tegenover.

1

BUIG is de benaming voor een gebundelde uitkering van het Rijk aan gemeenten voor het bekostigen van de uitkeringen in het kader van de Participatiewet, IOAW, IOAZ en Bbz 2004 (levensonderhoud startende ondernemers) en voor de inzet van loonkostensubsidie.

17

De baten zijn € 1.610.000 hoger dan begroot als gevolg van de hogere voorlopige Rijksbijdrage 2024. Deze positieve bijstelling wordt met name veroorzaakt door de loonprijsbijstelling 2023 in verband met verhoging van het wettelijk minimumloon wat nu doorwerkt. Daarnaast is de vergoeding voor de loonkostensubsidie toegenomen. Eind september wordt het definitieve budget over 2024 bekend gemaakt met daarin nog een vergoeding voor de loonprijsontwikkeling 2024. Jeugdhulp (lasten € 2,0 miljoen nadeel) Voor het jaar 2024 wordt een uitzetting verwacht van circa € 2,0 miljoen op het totale Jeugdhulpbudget van € 23 miljoen. In 2023 was het tekort € 1,5 miljoen. Deze hogere verwachte uitzetting is gebaseerd op de declaraties van de eerste helft van 2024 en de afgegeven zorgtoewijzing tot en met derde kwartaal. Daarbij is de aanname gedaan dat € 0,9 miljoen aan kosten nog door andere partijen worden betaald (met name vanuit de regio, onderdeel solidaire kosten). We zien een toename in de indicatiewaarde per cliënt op bijna alle producten. De inzet van nietgecontracteerde zorg loopt op. Daarnaast stijgen de kosten voor dagbesteding, intensief ambulant, specifieke doelgroepen en logeren, terwijl het aantal jeugdigen gelijk blijft of zelfs terugloopt.

Met een mogelijke extra Rijksvergoeding voor gestegen jeugdhulpkosten 2024 is vanuit voorzichtigheidsprincipe geen rekening gehouden in de prognose. Het is namelijk nog onzeker of er een vergoeding komt over 2024 en ook de hoogte ervan is nog onduidelijk. Werkdrukverlaging en loonprijsontwikkeling via Meicirculaire (lasten € 669.000 nadeel, baten € 669.000, per saldo € 0) We zetten € 105.000 in voor werkdrukverlaging jeugdbescherming. Op landelijk niveau is hierover een bestuurlijk akkoord gesloten waaraan regionaal invulling wordt gegeven. Daarnaast zetten we € 564.000 in voor loonprijsontwikkeling Novatec. Voor beide uitzettingen hebben we middelen ontvangen in de meicirculaire 2024. Actualisatie prijseffect Jeugdhulp 2023 en 2024 (lasten € 450.000 nadeel, dekking stelpost indexatie algemene dekkingsmiddelen) Op basis van de gerealiseerde jeugdhulp in het jaar 2023 is het prijseffect voor 2024 geactualiseerd. In totaal stijgen de verwachte lasten als gevolg van het prijseffect met € 450.000. Hiervan heeft € 200.000 betrekking het prijseffect jaar 2023 en € 250.000 op het prijseffect jaar 2024. Deze hogere lasten kunnen worden gedekt vanuit de gemeente brede stelpost indexatie (overzicht algemene dekkingsmiddelen).

Indexatie 2024 Wmo Begeleiding en Dagbesteding 75- (lasten € 303.000 nadeel, dekking stelpost indexatie algemene dekkingsmiddelen) Op basis van de afgesloten contracten met betrekking tot Wmo Begeleiding en Dagbesteding voor de doelgroep 75- wordt er jaarlijks indexering toegepast. De indexering voor het jaar 2024 wordt nu begrotingstechnisch doorgevoerd. Ter dekking wordt hiervoor de gemeente brede stelpost indexatie aangewend. Actualisatie Wmo Huishoudelijke Hulp (lasten € 198.000 nadeel, baten € 42.000 voordeel, per saldo € 156.000 nadeel) Het totale begrote budget Wmo Huishoudelijke Hulp van afgerond € 6 miljoen is geactualiseerd. De lasten zijn naar verwachting € 0,2 miljoen hoger dan begroot. Dit ontstaat door hogere verwachte lasten met betrekking tot ZIN/PGB (€ 156.000). Reden hiervoor is de demografische ontwikkeling. Daarnaast is er sprake van een nagekomen last van € 42.000 over het jaar 2023. De baten vallen naar verwachting € 42.000 hoger uit als gevolg van een hogere totaalopbrengst eigen bijdrage.

18

Bijzondere Bijstand (lasten € 100.000 nadeel) De lasten met betrekking tot de bijzondere bijstand vallen € 100.000 hoger uit dan begroot. Dit ontstaat door hogere kosten met betrekking tot inrichtingskosten woningen, overbruggingsuitkeringen en kinderopvang om sociaal/medische redenen Studietoelage (lasten € 80.000 nadeel) De lasten met betrekking tot de studietoelage vallen €80.000 hoger uit dan het begrote budget van € 60.000. Per 1 april 2022 is de gewijzigde studietoeslag in werking getreden. Dit betreft een wettelijke taak. Hierbij is de vermogenstoets losgelaten. Het is een uniform instrument geworden, niet langer verschillend per gemeente. Instanties en opleidingsinstituten hebben inmiddels ook kennis van dit instrument. Sinds de wijziging van de studietoeslag per april 2022 zijn de aantallen studenten toegenomen van 8 per april 2022 naar 18 per april 2023 naar 25 op 1 augustus 2024. Dit verklaart de toename in uitgaven. Indexatie 2023 en 2024 hulpmiddelen Wmo Vervoer (lasten € 57.000 nadeel, dekking gemeente brede stelpost indexatie) Op basis van de afgesloten contracten met betrekking tot hulpmiddelen Wmo Vervoer wordt er jaarlijks indexering toegepast. De indexering voor het jaar 2023 en 2024 wordt nu begrotingstechnisch doorgevoerd. Ter dekking wordt hiervoor de gemeente brede stelpost indexatie aangewend.

Actualisatie budgetten Novatec (lasten € 82.000 nadeel, baten € 29.000 voordeel, per saldo € 53.000 nadeel) De actualisatie van de begroting van Novatec betekent dat de lasten met € 82.000 toenemen. Deze toename wordt voornamelijk veroorzaakt door hogere energie- en inkoopkosten. Daar staan hogere baten van € 29.000 tegenover. Deze toename wordt voornamelijk veroorzaakt door lagere doorberekende loonkosten aan de gemeente Noordenveld en lagere individuele detacheringsopbrengsten en hogere opbrengsten beschut en hogere ontvangsten loonkostensubsidie. Het per saldo effect is € 53.000 nadelig. Crisisopvang COA (lasten € 1.688.000 nadeel, baten €1.688.000 voordeel, per saldo € 0) In verband met de vluchtelingencrisis hebben wij van 11 maart t/m 31 mei 2024 crisisopvang verzorgd. Hiervoor hebben we € 1.688.000 aan kosten gemaakt welke volledig in rekening zijn gebracht bij Ministerie Asiel en Migratie. SPUK Transitiekosten 2024 (lasten € 711.000 nadeel, baten € 711.000 voordeel, per saldo € 0) Ten behoeve van de opvang van Oekraïners in Midwolde worden er transitiekosten gemaakt welke volledig in rekening worden gebracht bij het COA. De opvang in Midwolde vervangt de locatie in Grootegast. Specifieke Uitkering Wet Inburgering (lasten € 400.000 nadeel, baten € 400.000 voordeel, per saldo € 0) Met ingang van 2022 is de nieuwe Wet Inburgering van kracht.

Over het jaar 2024 is een specifieke uitkering door het Rijk toegekend van € 1,3 miljoen. De verwachting is dat in 2024 € 400.000 hiervan wordt besteed. Het geld dat in 2024 niet is besteed, kan worden ingezet in 2025. Domein Overstijgend Samenwerken (lasten € 273.000 nadeel, baten €273.000 voordeel, saldo € 0) Samen met de gemeenten Eemsdelta, Groningen en Midden-Groningen, zorgaanbieders, Groninger Dorpen en Menzis zorgverzekeraar, neemt de gemeente Westerkwartier net zoals in 2023 ook in 2024 deel aan een landelijk experiment Domein Overstijgend Samenwerken (DOS). Zorg wordt in DOS georganiseerd vanuit het perspectief van de inwoner en wat hij/ zij nodig heeft om zo lang mogelijk mee te kunnen doen in de samenleving en thuis te kunnen blijven wonen. Het betreft een

19

specifieke uitkering (SPUK) van € 681.000 waarvoor wij als penvoerder optreden. Naar verwachting zijn er in 2024 100 deelnemers en bedragen de lasten € 273.000. Het niet bestede deel van de uitkering moet terug naar het Rijk. COA Tijdelijke opvang statushouders (lasten € 111.000 nadeel, baten € 111.000 voordeel, per saldo € 0) Statushouders kunnen via de Hotel- en accommodatie regeling (HAR) alvast tijdelijk in hun toekomstige gemeente gaan wonen. Zo kunnen zij alvast starten met hun inburgeringstraject en tellen zij alvast mee voor de taakstelling. Zodra zij definitieve huisvesting hebben verhuizen zij daarheen. Vanuit het COA ontvangen wij een vast bedrag per persoon waarvan wij de huur en andere onkosten betalen. Proeftuin Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming (lasten € 79.000 nadeel, baten € 79.000 voordeel, per saldo € 0) Gemeente Westerkwartier neemt deel aan de Proeftuin Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming. Vanuit de regio wordt naar verwachting over 2024 een vergoeding van € 79.000 ontvangen. Daar staan tegenover de aan dit project doorbelaste salariskosten. Regionaal Arrangement Kickstart (lasten € 65.000 nadeel, baten € 65.000 voordeel, saldo € 0) Aan onze gemeente is in 2021 door de provincie Groningen een subsidie toegezegd van € 1 miljoen voor het project Regionaal Arrangement Kickstart Westerkwartier.

Deze middelen worden ingezet in de jaren 2022 tot en met 2026. Over de ontwikkeling van dit project is de raad geïnformeerd d.m.v. de raadsbrief van 11 juni 2024. Wij hebben het 2e voorschot (€ 400.000) ontvangen op de toegezegde subsidie. De begrotingsbudgetten 2024 passen we hier gedeeltelijk op aan conform de opgestelde begroting voor het project voor 2024. Dit gaat om een bedrag van € 65.000. De rest van het ontvangen voorschot wordt toegevoegd aan de balans voor dekking lasten 2025 en 2026. SPUK Verbouwing woning statushouders (lasten €50.000 nadeel, baten € 50.000 voordeel, per saldo € 0) Voor grote gezinnen is er een specifieke uitkering voor de verbouw van de woning. We hebben dit in 2024 voor één huis aangevraagd en toegekend gekregen en verwachten dit budget volledig uit te geven. Daarnaast is sprake van een aantal kleine budgettaire wijzigingen (lasten € 99.000 nadeel, baten € 35.000 voordeel, per saldo € 64.000 nadeel).

Beleidsmatige afwijkingen en toelichting  In de begroting hebben we opgenomen dat we in 2024 uitvoering geven aan Visie Armoede. Uiteindelijk is in de 2e helft van 2024 het voorstel over een plan van aanpak op de armoedevisie gemaakt.  In de begroting hebben we aangegeven dat we voor het versterken van antidiscriminatievoorzieningen een Specifieke uitkering (SPUK) ontvangen. Gebleken is dat gemeenten hiervoor geen specifieke uitkering ontvangen.

20

Programma 7 – Volksgezondheid en milieu Dit programma omvat het beleid en de maatregelen gericht op versterking van de samenlevingskracht, zodat inwoners zoveel mogelijk op eigen kracht, en met ondersteuning van het sociaal netwerk kunnen participeren. Onder dit programma valt ook preventief beleid en de maatregelen die gericht zijn op het versterken van de brede welvaart van inwoners en een gezonde, kansrijke ontwikkeling van jeugdigen. Onder dit programma vallen ook beleid en maatregelen die bijdragen aan die nodig zijn om inwoners ondersteuning en zorg te bieden als het niet op eigen kracht lukt.

Taakvelden

Portefeuillehouder(s)

7.1

Volksgezondheid

Bert Nederveen

7.2

Riolering

Bé Schollema

7.3

Afvalinzameling

Richard Lamberst

7.4

Milieu en klimaat

Harry Stomphorst

7.5

Begraafplaatsen

Begrotingswijzigingen Volksgezondheid en milieu (Bedragen x € 1.000)

Baten programma 7 Lasten programma 7 Saldo van baten en lasten Onttrekkingen reserves Toevoegingen reserves Resultaat na mutatie reserves

Primaire begroting 20.064 23.467 3.403 7 3.396

Huidige Tweede V/N begroting Burap 2024

Nieuwe begroting

V N N N

21.754 26.295 4.541 800 321 4.062

20.089 24.290 4.201 800 321 3.722

1.666 -2.005 -340 -340

Afval (lasten € 718.000 nadeel, baten € 139.000 voordeel, per saldo € 579.000 nadeel) Het nadeel vanuit de jaarrekening 2023 op afval en de ontwikkelingen in 2024 werken door in de begroting 2024. Nadelen ten opzichte van de begroting komen ten laste van het resultaat in 2024. Deze spelen met name op het beleidsterrein afval. Naast structurele effecten lopen er ook nog een aantal disputen met Hummel en Hoeksema. Deze worden deels nog in 2024 afgewikkeld. De tweede bestuursrapportage 2024 komt te vroeg om deze afwikkeling te verwerken. Als hier nadelen uit volgen dan nemen we deze op in de laatste financiële rapportage 2024 of we lichten deze toe in de jaarrekening 2024. Meeropbrengsten begraafrechten 2024 (baten € 200.000 voordeel) In 2024 ontstaat een meeropbrengst begraafrechten van € 200.000. Deze meeropbrengst wordt voor een groot deel veroorzaakt doordat er in 2023 een achterstand was in het verzenden van facturen begraafrechten. De achterstanden zijn weggewerkt en de facturen zijn in 2024 verzonden.

21

Personele inzet GALA (lasten € 67.000 voordeel) In de begroting 2024 is een budget van € 100.000 aanwezig om vervolg te kunnen geven aan het Lokaal Plan Gala. Dit budget verdelen we nu over 3 jaar (2024 t/m026) zodat er in de hele periode budget is voor de benodigde beleidscapaciteit. SPUK Energiearmoede (lasten € 550.000 nadeel, baten € 550.000 nadeel, per saldo € 0) De specifieke uitkering energiearmoede bedraagt in totaal ruim € 2 miljoen. Hiervan is in 2022 en 2023 in totaal € 482.000 ingezet. Er is voorbereidingstijd nodig geweest om een effectieve aanpak op te stellen in samenwerking met de partners op het gebied van armoedebestrijding. De uitvoering van de plannen wordt voortgezet in 2024 en 2025. De restantmiddelen bedragen ruim € 1,5 miljoen, waarvan we denken in 2024 € 550.000 in te zetten. Voor wat betreft de verdere inzet van middelen en regelingen zoeken we nauwe afstemming met Maatregel 29 van Nij Begun. SPUK Proeftuin aardgasvrije wijken (lasten € 500.000 nadeel, baten € 500.000 nadeel, per saldo € 0) Dit project is één van de 64 proeftuinen aardgasvrije wijken binnen het Rijksprogramma NPLW. De gemeente heeft een subsidie van € 4,6 miljoen ontvangen om de woningen in de dorpen Midwolde, Oostwold en Lettelbert (afgekort MOL-dorpen) versneld aardgasvrij te maken.

Hiervan is € 0,8 miljoen ingezet in 2022 en 2023, waarna nog een budget per 1-1-2024 resteerde van € 3,8 miljoen. In 2024 verwachten we € 0,5 milljoen in te zetten. Qua jaarlijkse bestedingen liggen we op koers, gelet op de geplande doorlooptijd van het project tot en met 2030. SPUK IZA 2024 (lasten € 200.00 nadeel, baten € 200.000 voordeel, per saldo € 0) We hebben te maken met een landelijke opgave, voortkomend uit het Integraal Zorgakkoord (IZA). Hiervoor is een regeling Specifieke uitkering IZA-doelen 2023-2026 opgesteld voor gemeenten. Deze SPUK loopt voor de Groningse gemeenten via de mandaatgemeente Groningen. Verwacht wordt dat we in het Westerkwartier lokaal € 200.000 uitgeven in het kader van IZA, wat wordt gedeclareerd bij gemeente Groningen. Daarnaast is sprake van een aantal kleine budgettaire wijzigingen (lasten € 104.000 nadeel, baten € 77.000 voordeel, per saldo € 8.000 nadeel)

Beleidsmatige afwijkingen  Onze ambitie om 20-30 grote daken van zonne-energie te voorzien lijkt niet haalbaar vanwege de huidige transportschaarste op het elektriciteitsnet. Daarom zetten we (o.a. met onze energiecoöperaties) in op projecten met een kleinere omvang die wel aangesloten kunnen worden.  Wat betreft verduurzamen gemeentelijk vastgoed melden we het volgende: De werven Noordhorn en Grootegast zijn grotendeels gereed in 2024. De bouw van de werf Leeksterveld start najaar 2024. De overige werven kunnen dan worden verkocht of getransformeerd tot stallingslocaties. Het verduurzamen van het gemeentehuis in Zuidhorn staat on hold in afwachting van hernieuwd onderzoek naar de beste variant voor centrale huisvesting. Besluitvorming hierover wordt eind 2024 verwacht, waarna verdere uitwerking volgt

22

Programma 8 – Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing Het programma omvat de zorg en verantwoordelijkheid voor een goede ruimtelijke ontwikkeling en inrichting van de gemeente, zowel van de kernen als van het platteland. We zetten in op verdere ontwikkeling van onze ontwikkellocaties in de kernen. Dit gebeurt onder andere door voorbereiding en uitvoering. Daartoe behoren het opstellen van planologische kaders (nu nog een bestemmingsplan of een omgevingsvergunning, en onder de Omgevingswet een omgevingsplan of een omgevingsvergunning). Met een goede ruimtelijke onderbouwing voor initiatieven uit de samenleving.

Taakvelden

Portefeuillehouder(s)

8.1

Ruimtelijke ordening

Hans Haze

8.2

Grondexploitatie

Bert Nederveen

8.3

Wonen en bouwen

Begrotingswijzigingen Volkshuisvesting, RO en sted vernieuw (Bedragen x € 1.000)

Baten programma 8 Lasten programma 8 Saldo van baten en lasten Onttrekkingen reserves Toevoegingen reserves Resultaat na mutatie reserves

Primaire begroting 1.485 6.966 5.481 5.481

Huidige

Tweede V/N

begroting Burap 2024 1.797 8.826 7.029 1.546 649 6.132

1.140 -155 985 985

Nieuwe begroting

V N V V

2.937 8.981 6.045 1.546 649 5.148

Benodigde inzet vergunningverlening bouw (lasten €200.000 voordeel, baten € 1.000.000 voordeel, per saldo € 1,2 miljoen voordeel, ter dekking uitzetting taakveld 0.4 overhead) Vanwege het grote aantal omvangrijke vergunningen en het bij lange na nog niet optimaal werkende Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO). Het werken onder de nieuwe wetgeving betekent dat we soms wel twee keer langer doen over vergunningaanvragen, zowel bij eenvoudige als ingewikkelde aanvragen. Dit vanwege de wetswijziging, het nieuwe Omgevingsloket en de gewijzigde procedures. Daarnaast vragen ook onze inwoners en andere initiatiefnemers meer van ons dan voorheen omdat ook zij zoekende zijn naar de nieuw te bewandelen wegen. Er is nog geen zicht op verbeteringen die door het rijk moeten worden doorgevoerd in het DSO. We zullen daarom gedurende langere tijd meer inzet per aanvraag moeten leveren om onze inwoners goed van dienst te kunnen zijn. Ook verwachten we in 2025 nog steeds een forse hoeveelheid vergunningaanvragen. We hebben daarom voorlopig meer capaciteit nodig boven op de structurele formatie. Voor 2024 zetten we een extra budget in van € 1,2 miljoen voor inhuur tijdelijk personeel. Dit kan worden gedekt uit formatieruimte vergunningverleners (€ 0,2 miljoen) en de meeropbrengsten omgevingsvergunningen (€ 1 miljoen).

23

Meicirculaire 2024 (lasten € 381.000 nadeel) We zetten € 381.000 in voor Uitvoeringskosten Omgevingswet. Voor deze inzet hebben we middelen ontvangen in de meicirculaire 2024. In een raadsbrief van juni 2024 is de stand van zaken weergegeven van de beschikbare budgetten en de te verwachten bestedingen voor de implementatie van de omgevingswet. In deze brief is aangegeven, dat met name vanwege onzekerheden over de kosten voor het opstellen van een gebiedsdekkend omgevingsplan en omgevingsvisie aanvullende rijksmiddelen (die nu beschikbaar worden gesteld) nodig zijn voor de implementatie. Kapitaallasten (lasten € 66.000 voordeel) De kapitaallasten (interne rente en afschrijvingen) zijn voor het jaar 2024 geactualiseerd. Dit betekent voor programma 8 een voordeel van € 66.000. Betreft circa € 1,3 miljoen aan investering herstructurering en uitbreiding woonwagenpark Opende die in 2024 nog niet (geheel) is gerealiseerd. Spuk Masterplan Regiocentra Leek-Tolbert 2024 (lasten € 140.000 nadeel, baten € 140.000 voordeel, per saldo € 0) Voor het inkopen van externe expertise voor het opstellen van een visiedocument voor de regiokern Leek/Tolbert heeft de provincie Groningen een bijdrage van € 140.000 beschikbaar gesteld.

Deze visie gaat over beide kernen en hun onderlinge verbinding, maar besteedt extra aandacht aan vier prioritaire gebieden: locatie RSG De Borgen en Rodenburg, locatie Industriepark Leek, het centrum van Leek en de aansluiting van Leek-Tolbert op de A7. Dekking personele mutaties (lasten € 50.000 voordeel) Extra inhuur bij Overhead (zie Overhead) van € 50.000 komt uit budget Omgevingswet en wordt hier verantwoord. Daarnaast is sprake van een aantal kleine budgettaire wijzigingen (lasten € 49.500 voordeel)

Beleidsmatige afwijkingen  We voeren een haalbaarheidsonderzoek uit naar de mogelijkheden voor ontwikkeling van woningbouw in het gebied Tolbertervaart-Noord. Dit wordt eind 2024 door het college vastgesteld. Het Masterplan zal in 2025 ter vaststelling aan de raad worden aangeboden.  Wat betreft herstructureringsplan voor bedrijventerreinen het volgende. Eerst stellen we het Masterplan Leek- Tolbert op en bieden deze vervolgens aan ter vaststelling in 2025. Daarin wordt ook ingegaan op de haalbaarheid en vervolgstappen om eventueel tot transformatie van bedrijventerreinen in dit gebied te kunnen overgaan.

24

A. Overzicht Overhead Overhead (Bedragen x € 1.000)

Primaire begroting

Huidige

Tweede V/N

begroting Burap 2024

Nieuwe begroting

Baten overhead

444

526

390

V

916

Lasten overhead

24.969

26.212

-1.696

N

27.908

Saldo van baten en lasten

24.525

25.686

-1.306

N

26.992

Onttrekkingen reserves

261

520

282

V

802

Toevoegingen reserves

102

202

-

-

202

24.366

25.368

-1.024

N

26.392

Resultaat na mutatie reserves

Benodigde inzet vergunningverlening bouw (lasten € 1.200.000 nadeel, bij programma 8 € 1.200.000 voordeel, per saldo € 0) Vanwege het grote aantal omvangrijke vergunningen en het bij lange na nog niet optimaal werkende Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) hebben we meer inzet nodig. Het werken onder de nieuwe wetgeving betekent dat we soms wel twee keer langer doen over vergunningaanvragen, zowel bij eenvoudige als ingewikkelde aanvragen. Dit vanwege de wetswijziging, het nieuwe Omgevingsloket en de gewijzigde procedures. Daarnaast vragen ook onze inwoners en andere initiatiefnemers meer van ons dan voorheen omdat ook zij zoekende zijn naar de nieuw te bewandelen wegen. Er is nog geen zicht op verbeteringen die door het rijk moeten worden doorgevoerd in het DSO. We zullen daarom gedurende langere tijd meer inzet per aanvraag moeten leveren om onze inwoners goed van dienst te kunnen zijn. Ook verwachten we in 2025 nog steeds een forse hoeveelheid vergunningaanvragen. We hebben daarom voorlopig meer capaciteit nodig bovenop de structurele formatie. Voor 2024 betekent dit een extra budget van € 1,2 miljoen voor inhuur tijdelijk personeel. Dit kan worden gedekt uit formatieruimte vergunningverleners (€ 0,2 miljoen) en de meeropbrengsten omgevingsvergunningen (€ 1 miljoen), zie programma 8.

Kapitaallasten (lasten € 1.096.000 voordeel) De kapitaallasten (interne rente en afschrijvingen) zijn voor het jaar 2024 geactualiseerd. Dit betekent voor Overzicht Overhead een voordeel van € 1.096.000. Dit betreft circa € 16,3 miljoen aan investeringen nieuwbouw huisvesting Novatec en buitendienst, € 2,8 miljoen uitbouw/verduurzaming gemeentewerf Grootegast, en diverse investeringen in automatisering die in 2024 niet of slechts deels zijn gerealiseerd. Voorziening verlofsparen (lasten € 500.000 nadeel) Op basis van de dotatie in 2022 en 2023 stellen we voor om voorlopig € 500.000 in de voorziening te storten. Na afloop van het kalenderjaar zijn alle mutaties bekend en kan de definitieve mutatie worden bepaald. Voorziening RVU (lasten € 51.000 nadeel, per saldo € 51.000) Sinds 1 januari 2024 is in de CAO gemeenten een recht op RVU (regeling vervroegde uittreding) opgenomen. Een beleidsmedewerker Economie en bedrijven maakt er gebruik van. Op basis van zijn aanvraag storten we € 51.000 storten in voorziening. Programma Huisvesting (lasten € 282.000 nadeel, dekking uit baten via reserve huisvesting) De lasten ten aanzien van het programma huisvesting zijn voor het jaar 2024 geactualiseerd en hieraan gerelateerd worden de volgende lasten in 2024 gemaakt:

25

 Advieskosten SWECO ivm onderzoek huisvesting €65.000, dit onderzoek is op verzoek van de raad uitgevoerd.  Programmateam huisvesting, waaronder programmanager, trainee en communicatieadviseur, actualisatie vraagt om een verhoging van €187.000, eerder is de programmamanager betaald uit het frictiebudget en is een dekking uit het investeringsbudget besproken. Voorgesteld wordt om dit rechtstreeks ten laste van de reserve te brengen in het betreffende boekjaar.  Gerelateerd aan de verkoop van het gemeentehuis in Leek is er sprake van €30.000 aan kosten voor geluidsonderzoek en bodemonderzoek. Wij stellen voor om lasten te dekken vanuit de reserve voor programma huisvesting. De verwachting is dat de reserve toereikend is met inachtneming van de begrote meevallers in onderhoudsbudget en taxatiewaardes panden. Afhandeling claim sportcentrum Leek (lasten € 125.000 nadeel) De gemeente is aansprakelijk gesteld voor het onrechtmatig handelen in het kader van de wet Markt en Overheid. Na diverse pogingen om tot een minnelijke schikking te komen is het uiteindelijk toch gekomen tot een gerechtelijke uitspraak. De claim was opgelopen tot € 1,8 miljoen. In de risicoparagraaf van de begroting is de aansprakelijkheid op € 0,4 miljoen ingeschat. Met de gerechtelijke uitspraak kunnen we de claim nu afwikkelen met een bedrag van € 125.000.

Rechtskundige adviezen (lasten € 133.000 nadeel) We zien de kosten als gevolg van een aantal langlopende dossiers al enige tijd oplopen. Deze dossiers, die dikwijls een oorsprong van voor de herindeling kennen, krijgen nu een juridisch vervolgtraject. Er wordt externe deskundigheid ingeschakeld of er worden proceskosten, zoals griffierechten, gemaakt. Wet open overheid (lasten € 114.000 voordeel) Om te voldoen aan Wet open overheid stellen we een Woo-contactpersoon aan voor 0,5 fte. We combineren deze functie met record- en procesadviseur van 0,5 fte. Dekking hiervan kan uit het budget voor de wet open overheid (Woo). Het restantbudget Woo voor 2024 van € 114.000 kan vrijvallen. Later wordt bepaald of we middelen 2025 en verder inzetten of vrij laten vallen. Kwaliteitsvisie (lasten € 248.000 nadeel, waarbij voordeel van €248.000 op programma 5, per saldo € 0) De formatie van de buitendienst is uitgebreid met 4 fte. Dit past binnen de door de raad vastgestelde kwaliteitsvisie openbare ruimte. De last van deze uitbreiding bedraagt € 248.000. De dekking komt uit programma 5 onderhoud groen, uitvoering van de kwaliteitsvisie. Salarissen en inhuur (lasten € 350.000 nadeel, baten € 350.000 voordeel, per saldo € 0) We ontvangen gelden van het UWV bij zwangerschap van een medewerker. Deze middelen zetten we in ter dekking van vervangende inhuur.

Zowel de lasten als de baten bedragen € 350.000. Toelichting mutatie reserves Reserve (baten € 282.000 onttrekking vanuit reserve) Ten gevolge van de geactualiseerde lasten van programma huisvesting wordt voorgesteld € 282.000 in 2024 te onttrekken uit de reserve. En hiermee de baten in de exploitatie op te hogen. De verwachting is dat de reserve toereikend is in achtneming van de begrote meevallers in onderhoudsbudget en taxatiewaardes panden. Daarnaast is sprake van een aantal kleine budgettaire wijzigingen (lasten € 17.000 nadeel, baten € 40.000 voordeel, per saldo € 23.000 nadeel).

26

B. Overzicht Algemene dekkingsmiddelen (incl Overzicht vennootschapsbelasting en Onvoorzien) In dit onderdeel wordt een toelichting gegeven op lasten en baten die niet rechtstreeks aan een programma zijn toe te rekenen.

Taakvelden

Portefeuillehouder(s)

0.3

Beheer gebouwen/ gronden

Ard van der Tuuk

0.5

Treasury

Bert Nederveen

0.6

Belastingen (OZB)

0.7

Algemene uitkering

0.8

Overige baten en lasten

0.9

VPB

Begrotingswijzigingen Algemene dekkingsmiddelen en Onvoorzien

Primaire

Huidige

Tweede V/N

(Bedragen x € 1.000)

begroting

begroting Burap 2024

Baten algemene dekkingsmiddelen Lasten algemene dekkingsmiddelen Saldo van baten en lasten Onttrekkingen reserves Toevoegingen reserves Resultaat na mutatie reserves

150.584 5.035 -145.549 1.000 -146.549

152.966 5.271 -147.695 12.974 7.074 -153.594

2.276 -57 2.219 2.219

Nieuwe begroting

V N V V

155.241 5.328 -149.913 12.974 7.074 -155.813

Meicirculaire (baten € 1.835.000 voordeel) Op maandag 27 mei 2024 is de meicirculaire 2024 door het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijkrelaties digitaal beschikbaar gesteld. De circulaire biedt nieuwe inzichten in de ontwikkelingen van het Gemeentefonds. De circulaire betekent extra baten (€ 1.835.000), die we deels weer inzetten. Er is sprake van meer lasten bij programma 6 (€ 669.000), programma 8 (€ 381.000) en Algemene dekkingsmiddelen (€ 334.000). In de raadsbrief hierover is een verdere toelichting te vinden. De uitkomsten voor begrotingsjaar 2024 verwerken we nu in tweede bestuursrapportage 2024. Infrastructuur ontwikkelbedrijf (lasten € 334.000 nadeel) We reserveren € 334.000 voor de transformatie van ons sociaal ontwikkelbedrijf als stelpost. De dekking van deze middelen hebben we bij de meicirculaire ontvangen. Kapitaallasten (lasten € 669.000 nadeel) De kapitaallasten (interne rente en afschrijvingen) zijn voor het jaar 2024 geactualiseerd. Dit betekent voor dit overzicht een nadeel van € 669.000. Op basis van de actualisatie van de leningportefeuille worden naar verwachting de rentelasten over langlopende leningen € 249.000

27

hoger. Daarnaast ligt het totaal van de toegerekende rente aan de diverse programma’s op een lager niveau dan begroot. Voor taakveld 0.5 treasury resulteert dit in een nadeel van € 420.000. Inzet stelpost indexatie (lasten € 810.0000 voordeel, ter dekking nadeel op programma 6) De gemeentebrede stelpost indexatie is ingezet voor Jeugdhulp (€ 450.000), Wmo Begeleiding en Dagbesteding 75- (€ 303.000 voordeel) en Wmo Vervoer (€ 57.000 voordeel). Zie ook programma 6 Afrekening belasting oude gemeenten (baten € 390.000 voordeel) We hebben met de belastingdienst overeenstemming bereikt over afrekening btw over de jaren 2012-2018 voormalige gemeente Leek. We ontvangen € 390.000. Vrijval post onvoorzien (lasten € 125.000 voordeel) In 2024 hebben we € 125.000 begroot voor onvoorzien. Dit is een verplichte post in de begroting op basis van het BBV (Besluit Begroting en Verantwoording). In deze rapportage laten we dit bedrag vrijvallen. Diverse mutaties team Vastgoed (lasten € 10.000 voordeel, baten € 84.000 voordeel, per saldo € 94.000 voordeel) De begroting voor overige gebouwen en gronden betreft veelal eenmalige baten en lasten. Richting einde jaar 2024 kunnen we nu een betere inschatting maken van de realisatie 2024 en passen de begroting hierop aan. Dividend (baten € 81.000 nadeel) We ontvangen minder dividend in 2024 dan begroot.

In de begroting zijn we uitgegaan van € 231.000 aan baten van de BNG, Enexis en Omrin. We ontvangen € 150.000, met name de dividenduitkering van Enexis is lager dan afgelopen jaren. Overname en aanpak voormalig schoolgebouw Oldeborg te Leek (lasten € 59.000 nadeel) Het gebouw Oldeborg, Waezenburglaan 51 te Leek, is onderdeel van het complex voor voortgezet onderwijs rsg De Borgen in Leek. Het pand staat nu sinds deze zomer leeg en heeft geen onderwijsfunctie meer. Dat betekent dat het pand met buitenterrein aan de onderwijsfunctie is onttrokken en dan eigendom en een verantwoordelijkheid wordt van de gemeente. We ramen de kosten voor het tijdelijke beheer van het gebouw. Vooralsnog € 59.000 in 2024. Daarnaast is sprake van een aantal kleine budgettaire wijzigingen (lasten € 90.000 voordeel, baten € 49.000 voordeel, per saldo € 139.000 voordeel).

28

4 Investeringen In dit hoofdstuk wordt ingegaan op de bijstelling van investeringskredieten in 2024. Investeringskrediet

Oorspronkelij k

Bijstelling

Bijdragen derden

Nieuw netto krediet

Aankoop Hooiweg 1 Zuidhorn (voormalig politiebureau)

0

1.250

0

1.250

Ondergrondse afvalcontainers

0

100

0

100

1.090

100

0

1.190

97

-63

11

45

(bedragen x € 1.000, plus is een voordeel)

Nieuwe werkplek devices Aanleg fietsvoorzieningen 2024 Tractiemiddelen 2024

625

91

0

716

Zwemkasteel Nienoord Totaal

1.550

148

-148

1.550

3.362

1.626

-137

4.851

Aankoop Hooiweg 1 Zuidhorn (voormalig politiebureau) Het college heeft besloten om de strategische aankoop van het politiebureau in Zuidhorn voor te bereiden. Aankoop is alleen mogelijk indien de raad daarmee instemt en bereid is de daarvoor benodigde financiële middelen beschikbaar te stellen. Daarom wordt de raad voorgesteld het voor aankoop benodigde investeringskrediet (€ 1.250.000) beschikbaar te stellen. Ondergrondse afvalcontainers Om een toekomstbestendige en dienstverlenende inzameling van huishoudelijk afval bij hoogbouw te kunnen garanderen worden in de periode 2024-2028 45 nieuwe afvalweegcontainers voor huishoudelijk afval aangeschaft. Hiermee kunnen we onze inwoners blijven faciliteren met goed werkende verzamelcontainers voor het aanbieden van het huishoudelijk afval en alle verouderde VConsyst-containers worden vervangen waardoor de belasting van het KCC, het gemeentelijk storingsteam en de kosten voor reparaties door de leverancier grotendeels weg wordt gehaald. Ook worden alle locaties met een niet wegende container voorzien van een afvalweegcontainer. De nieuwbouwlocaties worden bij de oplevering direct voorzien van een afvalweegcontainer. Ophogen krediet nieuwe werkplek devices We hebben een krediet van € 1.090.000 voor laptops, tablets en mobieltjes. Uit dit krediet moeten we nieuwe hardware betalen in de periode 2021 tot en met 2025.

Halverwege 2024 is het gehele krediet ingezet en is er al een overschrijding met € 23.000. Stijging van het aantal medewerkers en van inhuur zorgt voor een grotere vraag. Naast de standaard werkplek die we aanbieden komen er steeds meer verzoeken voor extra/duurdere apparatuur. Om komende anderhalf jaar te kunnen voorzien in nieuwe en te vervangen laptops en telefoons verhogen we het krediet met € 100.000. Hierdoor stijgen de kapitaallasten vanaf 2025. Uitvoering verkeersvisie onderdeel “Aanleg fietsvoorzieningen 2024” In de 1e Burap 2024 is een nettobedrag van € 382.000 opgevoerd aan investeringen diverse projecten verkeersvisie waarvoor via de provincie NPG middelen worden ontvangen. De uitwerking van het onderdeel “Aanleg fietsvoorzieningen” gaf aan dat niet alles kan worden uitgevoerd i.v.m. prijsstijgingen. Besloten is om voorlopig eerst de fietssuggestiestroken op de Pieterzijlsterweg uit te

29

gaan voeren. Dit is afgestemd met de provincie. Aanlegkosten € 92.000 waarop 50% subsidie van de provincie wordt ontvangen is € 46.000. Het in de 1e Burap 2024 opgevoerde investeringsbedrag voor de fietsvoorzieningen ad € 155.000 dient te worden verlaagd met € 63.000. De raming voor te ontvangen bijdrage provincie moet worden verlaagd met € 12.000. Tractiemiddelen 2024 In de Perspectiefnota 2024-2027 zijn de financiële gevolgen opgenomen van het Tractieplan. Jaarlijks is er daardoor gemiddeld een bedrag van € 625.000 beschikbaar voor de nodige vervangingen. De feitelijke jaarschijven zijn lager of hoger dan dit gemiddelde. De jaarschijf 2024 is € 716.000. Het investeringsbedrag 2024 moet daardoor worden verhoogd met € 91.000. Zwemkasteel Nienoord Het investeringsproject zwemkasteel Nienoord gasloos wordt dit jaar afgerond. We constateren dat de DUMAVA verduurzamingssubsidie voor het project € 43.000 hoger is dan geraamd. Daarnaast wordt een bijdrage van € 105.000 van Stichting Landgoed Nienoord ontvangen. Dit bedrag willen we inzetten ter dekking van meerwerk met eenzelfde bedrag.

30

5 Themafondsen Themafonds algemeen Om snel te kunnen inspelen op ontwikkelingen en initiatieven binnen de thema’s van ons collegeprogramma die nog geen plek hebben gekregen in de Perspectiefnota en het Collegeuitvoeringsprogramma zijn themafondsen ingesteld. In de begroting is hiervoor in 2024 een structureel bedrag van € 250.000 als stelpost opgenomen. Bij de eerste bestuursrapportage 2024 is hiervan € 147.000 ingezet ter dekking van graven Molukse KNIL-militairen en Kwaliteitsimpuls Biblionet. Vorig jaar hebben we besloten tot inzet € 25.000 voor stichting Leergeld. Bij deze rapportage zetten we € 19.500 in voor een brede welvaartsscan. We laten deze scan met geografische verdieping uitvoeren. Hierdoor krijgen we inzichten waar we als gemeente staan. Na verwerking resteert voor themafondsen in 2024 een bedrag van € 58.500. Themafonds Corona Het beschikbare bedrag in het themafonds is net zoals bij de eerste bestuursrapportage 2024 € 831.000. Er is een voorstel voor de benutting van dit fonds in ontwikkeling welke dit najaar opnieuw wordt voorgelegd aan het college. De raad zal hierover separaat worden geïnformeerd.