213-03 Witteveen Groenprojecten en Advies, Memo evaluatie en vervolgadvies roekenbeheer, 17 september 2026
Tekst van het document
17-09-2026 Memo evaluatie en vervolgadvies roekenbeheer Gemeente Westerkwartier In 2022 is in Westerkwartier het roekenbeheer van start gegaan. Voorafgaand hieraan is een beheerplan geschreven waarin het doel van dit beheer is uitgeschreven. Doel: “De klachten en meldingen van overlast houden aan waardoor de gemeente besloten heeft het overlastprobleem aan te pakken, door roekenbeheer toe te passen. Hiermee hoopt de gemeente de overlast te verminderen en de roeken een duurzame broedlocatie te geven. “ Ook staat er: “…dit roekenbeheerplan vormt de basis voor het verjagen van de roeken in Westerkwartier naar een geschikte alternatieve broedlocatie met als doel, duurzaam roekenbeheer.” Feitelijke en aan | toonbare e | valuatie | van het r | oekenbeheer Het vierjarig plan is van start gegaan | in 2022 en afgelopen seizoen | (2025 -2026) heeft het laatste verjagingsseizoen plaatsgevonden. Onderstaand is te zien wat de waarde is geweest van het vierjarig plan en welke ontwikkelingen er plaatsgevonden hebben.
De drie sub doelen | die voortvlo eien uit bovens | taande hoo | fddoel zijn: - | Minder nesten op overlastlocaties | ; - | Een verplaatsing van de nesten naar de | aangewezen | beheerlocaties | ; - | Overlast verminderen voor bewoners Subdoel 1: minder nesten op overlastlocaties Leek en Tolbert Beginsituatie | Eind - | Eind- | Eind- | Eind - | Conclusie 2021 | Inventarisatie | Inventarisatie | Inventarisatie | Inventarisatie na 1 jaar | na 2 jaar | na 3 jaar | na 4 jaar | Daling | ten opzichte (2022 -2023) | (202 3-202 4) | (202 4-2025) | (202 5-2026) | van beginsituatie met 393 nesten | 325 nesten | 241 nesten | 207 nesten | 241 nesten | 152 nesten | . op overlast- | op overlast- | op overlast- | op overlast- | op overlast- locaties | locaties | locaties | locaties | locaties | Daling van circa | 39% Conclusie: subdoel1. Minder nesten op overlastlocaties | in Leek & Tolbert = geslaagd. Grijpskerk Beginsituatie | Eind- | Eind- | Eind- | Eind- | Conclusie 2021 | Inventarisatie | Inventarisatie | Inventarisatie | Inventarisatie na 1 jaar | na 2 jaar | na 3 jaar | na 4 jaar | Daling ten opzichte (2022-2023) | (2023-2024) | (2024-2025) | (2025-2026) | van beginsituatie met 131 nesten | 82 nesten op | 101 nesten | 261 nesten | 59 nesten op | 72 nesten.
op overlast- | overlast- | op overlast- | op overlast- | overlast- locaties | locaties | locaties | locaties | locaties* | Daling van circa 55% nesten Conclusie: subdoel1. Minder nesten op overlastlocaties in Grijpskerk = geslaagd. *De nesten vlak nabij het beheergebied worden niet meegenomen als overlastlocatie 1 2 Subdoel 2. Een verplaatsing van de nesten naar de aangewezen beheerlocaties in Leek & Tolbert: Conclusie: binnen vier jaar is er een ontwikkeling van 13 nesten naar de beheerlocaties toe verplaatst, waarbij er 17 nesten vlak nabij een beheerlocatie verplaatst zijn. In de beginsituatie zaten 0% van de nesten op een beheerlocatie. Na vier beheerjaren zit 11% van de nesten in of vlak nabij een beheerlocatie. Het doel is dus behaald. Verder is er een ontwikkeling te zien waarbij de nesten zich meer richting de aangewezen beheerlocaties verplaatst hebben. Verwachting: De verwachting met een extra verjagingsjaar is dat een aanzienlijk aantal van de nesten die in Eindinventarisatie Leek & Tolbert 2026 aan de zuidoost kant van de noordelijke beheerlocatie liggen, verjaagd kunnen worden naar de noordelijke beheerlocatie. Dit geldt ook voor de nesten die aan de zuidwest kant van de oostelijke beheerlocatie liggen.
3 Subdoel 2. Een verplaatsing van de nesten naar de aangewezen beheerlocaties in Grijpskerk Conclusie: binnen vier jaar is er een ontwikkeling van 215 nesten naar de beheerlocaties toe verplaatst, waarbij er 43 nesten nabij een beheerlocatie verplaatst zijn. In de beginsituatie zaten 62,5% van de nesten in het beheergebied. Na vier beheerjaren zit 81,4% van de nesten in of vlak nabij het beheergebied. Dit is een stijging van 19%. Het doel is dus behaald. Verwachting: Met een jaar extra verjaging is de verwachting dat een groot deel van de nesten die zich momenteel nog op de overlastlocaties bevinden naar de beheerlocaties verplaatst kunnen worden.
Subdoel 3. Minder overlastmeldingen van inwoners: Waar de mate van overlast niet direct aan inwoners is gevraagd, is er wel meer informatie over de algemene tevredenheid over het roekenbeheer bij vrijwilligers die geholpen hebben. De evaluatie is in de groepsapp met vrijwilligers gestuurd. Hier zitten 45 vrijwilligers in waarvan 17 hebben gereageerd. De reacties van vrijwilligers en bewoners bevestigen het wisselende beeld uit de inventarisatiegegevens. Op locaties waar meerdere jaren intensief is verjaagd, zijn duidelijke positieve ervaringen aanwezig. Zo geeft een bewoner van ’t Zuden aan: “Het is hier vrij rustig na 4 jaar verjagen. Dat resultaat is goed.” Ook aan de Groevelaan wordt aangegeven dat het beheer goed heeft gewerkt. Tegelijkertijd blijkt dat de resultaten niet overal stabiel zijn. Een respondent uit Tolbert beschrijft dat “de roeken even weggaan maar meteen weer terugkomen”. Een andere vrijwilliger geeft daarom aan: “Ik hoop dat de gemeente dit voortzet, want anders zijn ze de roeken er zo weer.” Van de 17 respondenten beoordeelt 53% het beheer overwegend negatief, 35% gemengd en 12% positief. Daarmee is de tevredenheid wisselend, waarbij een meerderheid nog duidelijke knelpunten ervaart.
De reacties ondersteunen daarmee het beeld dat het beheer lokaal daadwerkelijk tot minder ervaren overlast kan leiden, maar dat voortgezette inzet nodig kan zijn om behaalde resultaten te behouden. Conclusie Subdoel 1. Minder nesten op overlastlocaties is voor; - | Leek & Tolbert geslaagd met een daling van 152 nesten (dalingspercentage 39%) - | Grijpskerk geslaagd met een daling van 72 nesten (dalingspercentage 55%) Subdoel 2. Een verplaatsing van de nesten naar de aangewezen beheerlocaties is voor; - | Leek & Tolbert geslaagd met aantal van 30 nesten in of vlak nabij een beheergebied (verschil van 11%) - | Grijpskerk geslaagd met een aantal van 258 nesten in of vlak nabij een beheergebied (verschil van 19%) Subdoel 3. Minder overlast van inwoners: Van de 17 respondenten beoordeelt 53% het beheer overwegend negatief | , 35% gemengd en 12% positief. Daarmee is de tevredenheid wisselend, waarbij een meerderheid nog duidelijke knelpunten ervaart. Heeft de gehanteerde | methodiek geresulteerd in het behalen van de | gestelde doelen? Subdoel 1 – Ja Subdoel 2 - Ja Subdoel 3 - Onzeker Wanneer voor een extra beheerjaar wordt gekozen, wordt de huidige methodiek voortgezet. De ervaringen en praktijkkennis van de vrijwilligers (zie subdoel 3) kunnen daarbij worden benut om de uitvoering waar mogelijk verder te optimaliseren.
4 5 Onzekerheden Het is niet eenduidig vast te stellen waarom het beheer in Grijpskerk anders heeft uitgepakt dan in Leek en Tolbert. Dit komt niet door een gebrek aan dataverzameling, maar doordat het gedrag en de verplaatsing van roekenkolonies door meerdere, gelijktijdig werkende factoren worden beïnvloed. Denk hierbij aan verschillen tussen kolonies, lokale omstandigheden, de ligging van beheerlocaties, verstoring in de omgeving en de reactie van individuele vogels op verjaging. Welke factor uiteindelijk doorslaggevend is geweest, is daarom niet betrouwbaar aan één oorzaak toe te schrijven. Om dezelfde reden is vooraf niet exact te bepalen hoeveel nesten in een extra beheerjaar naar de beheerlocaties zullen verschuiven. De ontwikkeling van de afgelopen vier jaar laat zien dat verdere verplaatsing mogelijk is, maar de omvang daarvan blijft onzeker. Daarom ligt de nadruk bij een vervolg op maatregelen die wél beïnvloedbaar zijn. Deze maatregelen worden besproken in Vervolgadviezen. Daarnaast blijft ‘overlast’ een subjectief begrip, waardoor hier niet één vaste, objectieve maatstaf aan kan worden gekoppeld. Wel kan in een vervolgtraject gerichter worden vastgelegd hoe bewoners de overlast ervaren en hoe deze zich in de tijd ontwikkelt. Op die manier ontstaat een beter en beter en vergelijkbaar beeld van de ervaren overlast (zie vervolgadviezen).
Op die manier kan subdoel 3 meetbaar worden gemaakt. Vervolgadviezen Het advies is om een extra verjagingsjaar uit te voeren waarbij; - Dezelfde methodiek wordt toegepast waarbij aanvullen wordt ingespeeld op ervaringen van bewoners en vrijwilligers. Wanneer voor een extra beheerjaar wordt gekozen, wordt de huidige methodiek voortgezet aangezien aantoonbaar is gemaakt dat deze methodiek de doelen van subdoel 1 en subdoel 2 heeft doen bereiken. De ervaringen en praktijkkennis van de vrijwilligers (zie subdoel 3) kunnen daarbij worden benut om de uitvoering waar mogelijk verder te optimaliseren. - Ervaren overlast beter meetbaar wordt gemaakt. De ontwikkeling van het aantal nesten is goed vastgelegd, maar de ontwikkeling van de ervaren overlast minder. Door een vast bewonerspanel op te richten en die aan het begin van het seizoen, tijdens het seizoen en na afloop van het seizoen naar hun mate van overlast te vragen, kan beter worden vastgesteld of het beheer naast een afname van nesten ook daadwerkelijk tot minder ervaren hinder heeft geleid. Hiervoor kan een Likertschaal worden gebruikt. Daarnaast adviseren wij deel te nemen aan het Roekenbeheercollectief. Een collectieve aanpak biedt mogelijkheden om kennis, monitoring en ervaringen tussen gemeenten te bundelen.
Hierdoor kunnen onzekerheden rond effectieve verjaagmethoden en geschikte beheerlocaties beter worden onderzocht en kan op grotere schaal worden gezocht naar locaties waar roeken met zo min mogelijk overlast kunnen worden opgevangen. Doel van de vervolgadviezen Het einddoel blijft ongewijzigd: géén nesten meer op overlastlocaties, zoveel mogelijk nesten op de aangewezen beheerlocaties en een duidelijke vermindering van de ervaren overlast voor inwoners. Het is niet realistisch om te verwachten dat dit eindbeeld binnen één extra beheerjaar volledig wordt bereikt. De resultaten van de afgelopen beheerperiode laten echter zien dat de ingezette aanpak effect heeft en dat er sprake is van een ontwikkeling in de gewenste richting.