213-02 Witteveen Groenprojecten en Advies, Evaluatie roekenbeheer Westerkwartier, 26 juli 2026
Tekst van het document
Evaluatie R oekenbeheer Westerkwartier Evaluatie roekenbeheer | Westerkwartier In opdracht van: | gemeente Westerkwartier Auteur | Datum | Versie | Documentnummer A. De Jong | 26-7- 2026 | Concept | 25161.c3 Geaccordeerd M. Klein Adres | Internet | Telefoon | E-mail Nieuwe Ebbingestraat 13 | witteveenadvies.nl | 085 | -0471920 | info@witteveenadvies.nl 9712 NC Groningen Copyright en d | isclaimer Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar worden gemaakt door middel van druk, fotokopie of | enig andere wijze | , zonder voorafgaande toestemming van de opdrachtgever. Deze uitgave is met grote zorgvuldigheid samengesteld. De samenstellers | zijn niet aansprakelijk voor eventuele schade als gevolg van onjuistheden en/of onvolkomenheden ten gevolge van het gebruik van deze uitgave. | Dit rapport is opgesteld op verzoek van de | opdrachtgever en | is haar eigendom. | © Witteveen groenprojecten en advies is lid van het Netwerk Groene Bureaus (NGB). Dit betekent dat wij werken volgens de richtlijnen en protocollen van het NGB, en dat wij actief deelnemen aan het kennisnetwerk. | Daarnaast zijn wij ISO 9001:2015 gecertificeerd. Hiermee borgen wij de kwaliteit en veiligheid van onze werkwijzen en diensten. Inhoudsopgave Inzet 2026 ................................ ................................ ................................ ................................
................................ .............. 3 Inventarisatiegegevens 2026 ............................................................................................................ 3 Verwijderrondes 2026 ...................................................................................................................... 4 Resultaten van 2020 - 2026 ................................ ................................ ................................ ................................ ............. 5 Leek en Tolbert ................................................................................................................................ 5 Grijpskerk ........................................................................................................................................ 7 Reflectie op het overlastbeeld ................................ ................................ ................................ ................................ .... 8 Evaluatie van de methodiek ................................ ................................ ................................ ................................ ...... 10 Verwijderen en verplaatsen van nesten ...........................................................................................
10 Verjaagacties ................................................................................................................................. 10 Survey123 en chatbot .................................................................................................................... 10 Snoeien ......................................................................................................................................... 11 Samenwerking en communicatie .................................................................................................... 11 Advies en aanbevelingen ................................ ................................ ................................ ................................ ............. 12 Het roekenbeheercollectief ............................................................................................................ 12 Onderzoek .................................................................................................................................... 12 Automatisering .............................................................................................................................. 13 Methode .......................................................................................................................................
13 Samenwerking en communicatie .................................................................................................... 13 Samenvattend ............................................................................................................................... 14 Bijlagen ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ................... I Bijlage I: Overzicht van alle inventarisatie- en verwijderrondes ............................................................ II Bijlage II: Samenvattende tabel van inventarisatie- en verwijderrondes ............................................ VIII Bijlage III: Eindinventarisatie Grijpskerk 2023 ................................................................................... XII Bijlage IV: Eindinventarisatie Grijpskerk 2024 .................................................................................. XIII Bijlage V: Eindinventarisatie Grijpskerk 2025 ................................................................................... XIV Bijlage VI: Eindinventarisatie Grijpskerk 2026 ...................................................................................XV Bijlage VII: Verwijderde nesten Grijpskerk 2026 ...............................................................................
XVI Bijlage VIII: Eindinventarisatie Leek en Tolbert 2023 ........................................................................ XVII Bijlage IX: Eindinventarisatie Leek en Tolbert 2024......................................................................... XVIII Bijlage X: Eindinventarisatie Leek en Tolbert 2025 ........................................................................... XIX Bijlage XI: Eindinventarisatie Leek en Tolbert 2026............................................................................ XX Bijlage XII: Verwijderde nesten Leek en Tolbert 2026 ........................................................................ XXI Inzet 2026 Inventarisatiegegevens 2026 In het beheerjaar | 2026 zijn er 10 inventarisatierondes uitgevoerd.
| De | uitgevoerde inventarisatie zijn: • | 11-11- 2025 | → Begininventarisatie | → 126 nesten in Leek/Tolbert en | 68 nesten in Grijpskerk op overlastgebieden • | 23-01- 2026 | → Inventarisatieronde 1 | → 25 nesten in Leek/Tolbert en | 2 nesten in Grijpskerk op overlastgebieden • | 02-02 | -2026 | → Inventarisatieronde 2 | → 32 nesten in Leek/Tolbert en | 2 nesten in Grijpskerk op overlastgebieden • | 10-02 - 2026 | → Inventarisatieronde 3 | → 23 nesten in Leek/Tolbert en | 0 nesten in Grijpskerk op overlastgebieden • | 17- 02-2026 | → Inventarisatieronde | 4 → 17 nesten in Leek/Tolbert en | 0 nesten in Grijpskerk op overlastgebieden • | 24-02 - 2026 | → Inventarisatieronde | 5 → 19 nesten in Leek/Tolbert en | 1 nesten in Grijpskerk op overlastgebieden • | 03-03 | -2026 | → Inventarisatieronde | 6 → 45 nesten in Leek/Tolbert en | 30 nesten in Grijpskerk op overlastgebieden • | 10-03 - 2026 | → Inventarisatieronde | 7 → 60 | nesten in Leek/Tolbert en | 14 nesten in Grijpskerk op overlastgebieden • | 18- 03-2026 | → Inventarisatieronde | 8 → 146 nesten in Leek/Tolbert en | 103 nesten in Grijpskerk op overlastgebieden • | 09 -04 -2026 | → Eindinventarisatie | → 241 nesten in Leek/Tolbert en | 116 nesten in Grijpskerk op overlastgebieden In bijlage I | en II is een overzicht | stabel te vinden waarin weergegeven is waar de geïnventariseerde | nesten | zich bevinden.
| Bij de begininventarisatie | zijn 0 nesten waargenomen in de beheergebieden in Leek/Tolbert. In Grijpskerk hingen in het begin van het seizoen 64 nesten binnen de belijning van het beheergebied. Aan het einde van het seizoen hangen er | 10 nesten in het beheergebied bij Nienoord in Leek, 3 nesten in het beheergebied | op het Schilligepad ten noorden van Tolbert en 17 nesten vlak buiten dit beheergebied op het Schilligepad. | In bijlage VIII – bijlage XI zijn deze waarnemingen op kaarten weergegeven. In Grijpskerk | zijn bij de eindinventarisatie 154 nesten in het beheergebied waargenomen. In bijlage | III - bijlage | XI zijn kaarten te vinden waarin de eindinventarisatie van | het dorp is | weergegeven. 3 Verwijderrondes 2026 Sinds | het beheerjaar | van 2026 is een ander registratieprogramma gebruikt om de verwijderrondes bij te houden | . Er is gebruik gemaakt van | Survey123 | , een GIS - applicatie | . Hierin hebben de aannemers elke keer een punt toegevoegd op de kaart met het aantal verwijderde nesten erbij en een foto van de locatie. Afgelopen jaar zijn er op | 11 dagen nesten verwijderd | . In totaal zijn er volgens de Survey123 | export | 604 | roekennesten verwijderd in d | e 11 verwijderrondes.
| De uitgevoerde | verwijderrondes zijn: • | 12-01-2026 | → Verwijderronde 1 | → 57 nesten verwijderd in Leek/Tolbert en 0 nesten verwijderd in Grijpskerk • | 14-01- 2026 | → Verwijderronde 2 | → 27 nesten verwijderd in Leek/Tolbert en 0 nesten verwijderd in Grijpskerk • | 15-01- 2026 | → Verwijderronde 3 | → 9 nesten verwijderd in Leek/Tolbert en 39 nesten verwijderd in Grijpskerk • | 16-01-2026 | → Verwijderronde 4 | → 82 nesten verwijderd in Leek/Tolbert en 41 nesten verwijderd in Grijpskerk • | 03-02 | -2026 | → Verwijderronde 5 | → 12 nesten verwijderd in Leek/Tolbert en 2 nesten verwijderd in Grijpskerk • | 05-02-2026 | → Verwijderronde | 6 → 21 nesten verwijderd in Leek/Tolbert en 0 nesten verwijderd in Grijpskerk • | 09 -03 -2026 | → Verwijderronde 7 | → 81 nesten verwijderd in Leek/Tolbert en 0 nesten verwijderd in Grijpskerk • | 10-03 - 2026 → Verwijderronde | 8 → 0 nesten verwijderd in Leek/Tolbert en 60 nesten verwijderd in Grijpskerk • | 11-03-2026 | → Verwijderronde | 9 → 37 nesten verwijderd in Leek/Tolbert en 0 nesten verwijderd in Grijpskerk • | 19- 03-2026 | → Verwijderronde | 10 → 89 nesten verwijderd in Leek/Tolbert en 0 nesten verwijderd in Grijpskerk • | 21- 03- 2026 | → Verwijderronde | 11 → 38 nesten verwijderd in Leek/Tolbert en 9 nesten verwijderd in Grijpskerk In bijlage I is een overzichtstabel te vinden waarin weergegeven is waar de
geïnventariseerde | - en verwijderde nesten | zich bevinden. | In bijlage II is een compactere, | samenvattende tabel te vinden | waarin | alle inventarisatierondes en verwijderrondes | zichtbaar zijn | . In bijlage VI I en bijlage X | II zijn kaarten te vinden waarin de | verwijder | de nesten zijn weergegeven. Aangezien d | e methode met | Survey123 | sinds | het beheerjaar | 2026 is geïntroduceerd, | zijn er in het begin een aantal | dubbelen | , foutieve invoeren in de data | en storingen geweest | . Na een aantal aanpassingen in het systeem hebben wij dit later weten te voorkomen | . 4 Resultaten | van 202 | 0 - 2026 Het afgelopen | beheer | seizoen (2026) was het laatste jaar van de vier jaar durende opdracht. Daarom is | er een analyse uitgevoerd waarin is gekeken naar de ontwikkeling van nestlocaties op overlas | t- en beheerlocaties over de afgelopen vier beheerjaren | . In onderstaande analyse | is gekeken naar het aantal nesten op overlastlocaties | tijdens de eindinventarisatie, die elk jaar | na het verwijderseizoen is uitgevoerd | . Leek en Tolbert In 2021 en 2021 zijn inventarisaties uitgevoerd | voorafgaand het roekenbeheer | , in 2020 | zijn Leek en Tolbert niet | mee | genomen in de telling | . In 2021 zijn in totaal | 393 nesten verspreid over 6 locaties waargenomen. In | 2022 zijn | er 630 nesten verspreid over 12 locaties waargenomen.
| Het is niet bekend wanneer | en op welk mom | ent in het seizoen | deze inventarisaties hebben plaatsgevonden. | In de eindinventarisatie in | het eerste | beheer | jaar, 2023, zijn er 325 nesten geteld op 13 verschillende locaties. Vanuit dit beginpunt | is er een dalende | trend | in gang gezet richting 2024 en 2025. In figuur 1 is deze trend visueel weergegeven. | In bijlage | VIII – bijlage | XI zijn alle gegevens ook op | kaarten | weergegeven. | In 2024 zijn er 241 nesten op 10 locaties waargenomen. In 2025 zijn er 207 nesten waargenomen op 6 verschillende locaties. In 2025 waren | 118 nesten minder waargenomen en | waren er ook 7 minder overlastlocaties | ten opzichte van het beginjaar 2023 | . De trend die wij hebben waargenomen tot aan 2025, was naar verwachting. | Richting 2026 is | het aantal nesten weer toegenomen en | is daardoor | een | lichte stijgende trend waar | te nemen, | welke tegen | de verwachting is. LEEK & TOLBERT EINDINVENTARISATIES 2021 | - 2026 14 | 630 | 700 12 | 600 10 | 393 | 500 8 | 325 | 400 6 | 241 | 207 | 241 | 300 4 | 200 2 | 100 6 | 12 | 13 | 10 | 6 | 13 0 | 0 2021 | 2022 | 2023 | 2024 | 2025 | 2026 Aantal locaties | Aantal nesten Figuur 1: Eindinventarisaties in Leek en Tolbert (2023-2026) 5 In 2026 zijn er 241 nesten waargenomen op 13 verschillende locaties. | Dit zijn | 34 meer nesten op 7 meer plekken dan in 2025.
Deze | stijging kan verschillende oorzaken hebben. | Eén van de | mogelijke oorzaken is | de kolonie in | het tijdelijke beheergebied | in Leek | . In het | roekenbeheerplan | , welke ten grondslag ligt aan de gehele opdracht, is het tijdelijke beheergebied nader toegelicht. In figuur 2 is in het paars aangegeven waar het tijdelijke beheergebied ligt. | In 2023 en 2024 zijn er geen nesten verplaats van het tijdelijke beheergebied naar het definitieve beheergebied. Voorafgaand aan het beheerjaar van | 2025 zijn er voor het eerst nesten van het tijdelijke beheergebied verplaats naar het | definitieve | beheergebied. | Na de verjaagperiode | van 2025 | zijn in het tijdelijke beheergebied | 60 nieuwe nesten waargenomen | maar | afgelopen jaar zijn er geen nesten | meer waargenomen in het tijdelijke beheergebied gedurende de eindinventarisatie. | Dit betekent | dat sinds dit jaar, de roekenkolonie in het tijdelijke beheergebied daadwerkelijk is verplaatst. Het kan zijn dat | hierdoor deze roeken zich opnieuw zijn gaan verspreiden over | de overlast | locaties | , wat de stijgende trend verklaard. Het is een interessante waarneming dat in één keer sinds dit jaar geen enkel nest meer | is waargenomen in het tijdelijke beheergebied. | Een van de verklaringen | kan de sterke verstoring | zijn in dit gebied door de werkzaamheden aan het naastgelegen | fietspad.
Figuur 2: Overlastlocaties in 2023, tijdelijke beheerlocatie en definitieve beheerlocatie. Zoals opgenomen in 2023 in het roekenbeheerplan Een andere verklaring kan de landelijke ontwikkeling in de roekenpopulatie zijn. De laatste landelijke | inventarisatiegegeven van de roekenpopulatie stamt uit 2 | 023. Er is dus geen vergelijking met landelijke trends mogelijk. 6 Een andere ontwikkeling die is waargenomen is de groeiende | populatie | in het noordelijke deel van Tolbert, op de | Oldebertweg | en nabij | Hoofdstraat | 81 en 66. De roeken lijken zich hier nu echt te | willen | vestigen. | Dit is een niet wenselijke ontwikkeling | gezien | dit een overlastlocatie betreft. | Verder valt op dat juist minder nesten zijn waargenomen | op de Watermuldersweg in Leek. | In 2025 | zijn hier | 32 nesten geïnventariseerd, | met veel overlast als gevolg | . In 2026 | is dit nog maar | 1 nest. Dit kan verklaard worden doordat | er actief vrijwilligers zijn geworven in deze omgeving afgelopen jaar. Door deze werving zijn er | 9 nieuwe vrijwilligers bijgekomen welke vooral in de omgeving van de Watermuldersweg actief zijn geweest. Een | andere | wenselijke ontwikkeling | is dat de roeken zich in | of zeer | nabij | de beheergebied | en zijn gaan | vestigen. | Er zijn in het noorden van Tolbert in het beheergebied op het Schilligepad 3 nesten waargenomen.
Vlak buiten het beheergebied zijn nog eens 17 nesten | geïnventariseerd. | In het definitieve beheergebied | bij Nienoord zijn 10 nesten waargenomen tijdens de eindinventarisatie. | Dit betreft de 10 teruggehangen nesten. Grijpskerk In 2020, | 2021 en 2021 zijn inventarisaties uitgevoerd voorafgaand het roekenbeheer | . In 202 0 zijn in totaal | 102 | nesten verspreid over | 4 locaties waargenomen. | In 2021 zijn | er 131 nesten | op 5 locaties waargenomen. In 2022 zijn er 9 nesten verspreid over 2 locaties waargenomen. | Het is niet bekend wanneer en op welk mom | ent | in het seizoen | deze inventarisaties hebben plaatsgevonden. In de eindinventarisatie in | het eerste jaar, 2023, zijn | 82 nesten geteld op 8 overlastlocaties. Richting 2024 en 2025 is een stijgende trend waargenomen, zowel in het aantal nesten als in het aantal overlastlocaties. | In 2024 zijn 101 nesten geteld op 9 verschillende locaties. | In 2025 | piekt de overlast in Grijpskerk | met 261 nesten op 10 overlastlocaties | . Vanaf 2025 is vervolgens een dalende trend te zien. 7 In 2026 zijn 116 | nesten waargenomen op | 7 locaties. De ontwikkeling is visueel weergegeven in figuur 3 | en bijlage | III – bijlage VI .
G R I J P S K E R K | E I N D I N V E N T A R I S A T I E S 2020-2026 12 | 261 | 300 10 | 250 8 | 200 6 | 131 | 116 | 150 102 | 82 | 101 4 | 100 2 | 9 | 50 4 | 5 | 2 | 8 | 9 | 10 | 7 0 | 0 2020 | 2021 | 2022 | 2023 | 2024 | 2025 | 2026 Aantal locaties | Aantal nesten Figuur 2: Eindinventarisaties in Grijpskerk (2023-2026) Er zijn aan het einde van | het | roekenbeheer | (in 2026) meer nesten geteld dan in het begin | van het plan | (in 2023). Op de kaarten | in bijlage III | – bijlage VI | is overigens te zien dat | de grootste overlastlocatie nabij het beheergebied is, rondom de Roder. Ook hangen er veel nesten, vlak buiten de belijning van het beheergebied waardoor deze zijn meegenomen als overlastlocatie. Als d eze grensgevallen | achterwege | worden | gelaten, zijn er in de bebouwde kom twee opvallende | overlastlocaties. Op Clantlaan | 1 hangen | namelijk | 11 nesten en nabij Molenstraat 45 hangen 5 nesten. Reflectie op het overlastbeeld Het overlastbeeld is wisselend. Er blijven veel bewoners overlast ervaren van de roekenkolonies | . Vooral op de Oldebertweg | en nabij Hoofdstaart 81 | in Tolbert wordt sterke overlast ervaren. Deze overlast heeft | veel | invloed op het dagelijkse leven van bewoners en | wordt als impactvol | beschouwd | . In Grijpskerk wordt | de meeste | overlast ervaren | van uit het beheergebied.
Ver | re weg de meeste overlastmeldingen komen uit Leek en Tolbert. Daarentegen | geven ook sommige bewoners aan | tevreden te | zijn dat zij geen overlast meer | ervaren. | Dit is bijvoorbeeld | bij ’t Zuden | en nabij Groevelaan 9 | in Leek . Vorig jaar gaven mensen op de Auwemalaan | in Tolbert ook aan blij te zijn met het resultaat. Dit jaar klinken de mensen op de Auwemalaan weer iets bezorgder omdat de roeken her en der | zich opnieuw lijken te vestigen in de straat. Terugkomende zaken die uit de ingevulde evaluatie van bewoners | blijkt zijn dat: 8 9 • Bewoners vinden dat er niet snel genoeg nesten worden verwijderd • Het effect van verjagen wordt vaak als tijdelijk ervaren • Bewoners vinden de capaciteit onvoldoende tijdens het piekmoment • Er zijn wisselende geluiden over de communicatie. Sommige mensen vinden de chatbot fijn en het contact goed. Anderen misten terugkoppeling en vonden de chatbot niet prettig. • Er is behoefte aan aanvullende of andere verjaag methoden • Als er overlast wordt ervaren, wordt dit als ernstig bestempeld . In het aparte bijgevoegde Excel - bestand zijn alle reacties terug te vinden van de evaluatie die bewoners hebben ingevuld over het beheer van 2026 . 10 Evaluatie van de methodiek Verwijderen en verplaatsen van nesten In 2026 zijn er veel nesten verwijderd uit de bomen op overlastlocaties .
Erg opvallend is dat er geen nesten teruggebouwd zijn bij het tijdelijke beheergebied in Leek. Op deze locatie is al langere tijd een grote roekenkolonie gevestigd. De roeken hebben dit jaar, na de eerste verwijderronde, hier niet geprobeerd een nest opnieuw te bouwen. Naar waarschijnlijkheid heeft dit te maken met de werkzaamheden gedurende het seizoen die hier plaats hebben gevonden . Dit levert veel verstoring op . Tegen de verwachting in hebben de roeken van uit het tijdelijke beheergebied zich waarschijnlijk opnieuw proberende te vestigen op overlastlocaties bijvoorbeeld op de Auwemalaan in plaats van in het beheergebied bij Nienoord. Het verplaatsen van de nesten van overlastlocatie naar het beheergebied is soms moeilijk gebleken. De oud ere , grotere nesten kunnen in zijn geheel uit de boom worden gehaald om vervolgens weer opgehangen te worden . N ieuwere nesten kunnen niet goed intact worden gehouden. Ophangen is hierdoor erg lastig gebleken . Ook waaien verplaatste nesten soms uit de bomen . Dit gebeurt niet zo snel met de oude, groter nesten. Verjaagacties De vrijwilligers die verjagen met een lamp of met de megafoon houden geen logboek bij. Het wordt dus niet gemonitord wanneer, waar en met hoeveel mensen is verjaagd . Sterke conclusies kunnen dus niet worden getrokken.
Wel valt het op dat er veel nieuwe vrijwilligers geworven zijn rondom de Watermuldersweg in Leek, met als gevolg veel minder nieuwgebouwde nesten . Het sturen van brieven door de gemeente is een effectieve manier gebleken om vrijwilligers te werven. Survey123 en chatbot Er zijn twee nieuwe systemen geïntroduceerd in 2026 om het proces werkbaarder en efficiënter te maken. Het eerste systeem is Survey123 . Dit is een app waarin de aannemer aan kan geven waar en hoeveel nesten zij hebben verwijderd . Het andere systeem is een chatbot voor vrijwilligers zodat zij direct antwoord kunnen krijgen op vragen over bijvoorbeeld recente inzet door een AI. De Survey123 had in het begin een paar opstartproblemen maar werkt na een tijdje goed. Bij het invoeren van de data, zijn in het begin soms een aantal punten dubbel of fout ingevoerd. Ook was er een storing en was het even niet mogelijk om meerdere foto’s toe te voegen in de app. Dit kon snel opgelost worden waardoor er later in het seizoen geen foute invoer meer is geweest. De aannemer geeft verder aan dat het even wennen was voor het personeel om met de app te 11 werken en dat het soms even een tijdje duur de om dit goed te doen, maar dat dit nu goed gaat. Het andere systeem is de AI chatbot . Deze chatbot heeft twee functies, namelijk : 1.
Terugkoppeling geven aan bewoners over de stand van zaken en informatie verlenen aan de bewoners 2. Bewoners kunnen een melding maken van overlast in de app . Deze melding wordt overzichtelijk geregistreerd zodat dit voor sturing kan zorgen voor de inventarisatieronde Het eerste aspect van de app, de terugkoppeling geven en de informatie verlenen, is nog niet optimaal ontwikkeld. Voornemen was om de chatbot te koppelen aan Survey123 zodat bewoners realtime konden volgen wanneer, waar en hoeveel nesten zijn verwijderd. Deze koppeling blijkt nog niet automatisch te kunnen en moet dus handmatig worden doorgezet. Ook klopt het antwoord dat de chat bot geeft niet altijd. Dit moet dus verder ontwikkeld worden. Het tweede aspect, het registreren van overlastmeldingen, werkt e erg goed. Door de chatbot is het niet meer nodig om handmatig alle meldingen in een Excel te zetten voorafgaand aan de inventarisatieronde. De chatbot maakt automatisch een overzichtelijke tabel. Meldingen die op een andere manier dan via de chatbot worden doorgegeven , w e rden overigens nog niet meegenomen . Dit kan nog van toegevoegde waarde zijn om tijd te besparen. Snoeien Het afgelopen seizoen is één van de drie takvorken uit de bo men verwijderd tijdens het verwijderen van de nesten. Dit is goed verlopen . Wel gaf de aannemer aan dat het niet in alle gevallen mogelijk was om de takken te verwijderen .
De nesten worden soms op erg dunne takken hoog in de boom kroon gebouwd , waardoor deze onbereikbaar zijn met de hoogwerker Hiervoor wordt een lange zaagstok gebruikt maar wanneer de takken te dun zijn , is het niet mogelijk om een tak weg te snoeien. Verder kan er ook niet worden geklommen tot aan die hoogte omdat de takken daar ook te dun voor zijn. De aannemer adviseert daarom om op sommige plekken gerichte snoei toe te passen. Samenwerking en communicatie De samenwerking met de gemeente was over het algemeen goed verlopen . Af en toe was er een misverstand. Veelal vloei de dit voort uit het niet concreet genoeg afspraken maken. Dit kan opgelost worden door afspraken concreet op papier te zetten. 12 Advies en aanbevelingen Gea dviseerd wordt om nog éé n beheerjaar het roekenbeheerplan door te zetten op dezelfde manier zoals deze nu wordt uitgevoerd gezien de sterke overlast op locaties zoals de Oldebertweg in Leek . Ook wordt geadviseerd om parallel hieraan deel te nemen aan Het Roekenbeheercollectief om uiteindelijk middels deze weg de overlast aan te kunnen pakken. Ook is het verstandig om kennishiaten te onderzoeken, in te zetten op automatisering en om alternatieve beheer methoden te onderzoeken. Het roekenbeheerc ollectief Geadviseerd wordt om deel te nemen aan Het Roekenbeheercollectief.
Hierin wordt een collectieve aanpak met meerdere gemeentes en de provincie aangehouden . Door het collectief wordt er niet verjaagt van de ene gemeente naar de andere, en weer terug . Ook wordt op deze manier op grote schaal de roekenpopulatie in beeld gebracht om te monitoren. Daarnaast is ruimte voor kennisdeling over methodieken. Een ander voordeel is dat beheergebieden op provinciale schaal aangemerkt kunnen worden. Er kan dan gebruik gemaakt worden van, de vaak uiterst geschikte, provinciale bosschages. Onderzoek Geadviseerd wordt o m onderzoek te doen naar verschillende onderwerpen . Het doen van onderzoek kan gebeuren vanuit het collectief. Er zijn een aantal kennishiaten wat betreft roekenbeheer. Door een collectieve aanpak te hanteren is er meer geld beschikbaar voor onderzoek. Zo kan er zenderonderzoek gedaan worden naar de vliegroutes van de roek. Op die manier kunnen de meest kansrijke beheerlocaties in kaart worden gebracht. Verder is het opvallend dat afgelopen jaar de roeke n populatie in het tijdelijke beheergebied in één keer is weggegaan van deze locatie. Terwijl hier jarenlang vele roeken hebben gezeten. Er kan onderzoek gedaan worden naar de geluidsfrequentie van de machines die gebruikt zijn.
Is er bijvoorbeeld een frequentie die erg storend is voor de roek maar niet voor mensen? Dit kan onderzocht worden aangezien er dan een soort “kattenpiepje” op overlastlocaties kan worden geplaats. Er kan ook onderzoek gedaan worden naar juist lokkende geluiden op beheerlocaties in combinatie met verjagende geluiden op overlastlocaties. Een ander mogelijk onderzoek is de relatie tussen de tijd van verja gen en het effect hiervan op de roeken en de overlast . De vrijwilligers kunnen een logboek bij houden. Deze kan naast de inventarisatiegegevens worden gelegd om te zoeken naar een verband. Het is hierbij ook verstandig om de definitie van “overlast” concreet vast te leggen zodat dit meetbaar kan worden gemaakt. Uiteraard is het 13 ook erg nuttig om verschillende pilots te doen met allerlei verschillende verjaagmethoden. Automatisering Een andere pijler waarin aanbevolen wordt om in te investeren is automatisering op sommige vlakken . Zo kan de AI chatbot verder ontwikkeld worden. Uiteindelijk doel hierbij is dat bewoners, vrijwilligers en andere geïnteresseerden op elk moment op de hoogte kunnen worden gesteld van de actuele stand van zaken. Zo is het wenselijk dat de inventarisatiegegevens en verwijdergegevens automatisch geïntegreerd kunnen worden in de chatbot .
Ook kan algemene informatie zo als het BIJ12 document van de roek, het roekenbeheerplan of theorie over methoden worden toegevoegd. Mensen kunnen op deze manier alle informatie die ze willen opvragen. Een andere manier om AI te integreren is door het de inventarisatiegegevens te laten analyseren om verbanden te leggen en deze statistisch te onderbouwen. Dit kan ook gedaan worden door geavanceerde GIS - analyses te laten uitvoeren. Methode Geadviseerd wordt om in essentie de bestaande methode te blijven gebruiken en andere methoden te onderzoeken. Wel is het verstandig om de samenwerking in het collectief te zoeken zodat er bijvoorbeeld andere beheergebieden kunnen worden toegewezen op provinciaal gebied. Ook wordt geadviseerd om brieven door de gemeente langs te laten sturen naar overlastlocaties voor het werven van nog meer vrijwilligers. Een voorbeeld van een a lternatieve methode die onderzocht kan worden is effect van het ophangen van een “dode” nep roek. Bij het verjagen van roeken in de agrarische sector gebeurt dit regelmatig . Verder zou er preventief aan het begin van het seizoen gericht gesnoeid kunnen worden . Ook kan onderzocht worden of het effectiever is om de roeken te verstoren wanneer ze in complete rust zijn. Dus midden in de nacht. Hoe dit verder ingevuld zou kunnen worden, moet onderzocht worden.
Samenwerking en communicatie Tot slot wordt er geadviseerd om concrete afspraken te maken en deze vast te leggen. Op deze manier is er minder ruimte voor miscommunicaties en verwarring over verantwoordelijkheid. 14 Samenvattend • 1 jaar beheer uit laten voeren op de bestaande manier: o 10 roekennesten van aangewezen overlastlocaties verplaatsen naar het beheergebied in de periode november - januari (10 nesten per beheergebied) o Vanaf het moment dat roeken actief worden, tot aan het moment dat het limiet bereikt is, roekennesten verwijderen op overlastlocaties o Vrijwilligers roeken laten verjagen door middel van lampen o Eén van de drie dragende takken van een roekennest snoeien waar mogelijk • Parralel aan het beheerjaar, bij Het Roekenbeheer collectief aansluiten en op den duur middels deze weg beheer laten uitvoeren • Zenderonderzoek naar vliegroutes en ruimtegebruik van roeken, zodat inzicht ontstaat in de meest kansrijke beheer - en opvanglocaties. • Onderzoek naar verstorende geluidsfrequenties voor de roek . De plotselinge verdwijning van de roeken uit het tijdelijke beheergebied roept de vraag op of specifieke frequenties verstorend zijn voor roeken, zonder hinderlijk te zijn voor mensen. Deze kennis kan leiden tot de ontwikkeling van effectieve en diervrie ndelijke verjaagmiddelen.
• Onderzoek naar lok - en verjagingsgeluiden, waarbij lokgeluiden worden toegepast op beheerlocaties en verjagingsgeluiden op overlastlocaties om de verplaatsing van roeken gerichter te sturen. • Onderzoek naar de relatie tussen het tijdstip van verjagen en het beheerresultaat. Door werkzaamheden systematisch vast te leggen in een logboek en deze te koppelen aan inventarisatiegegevens kan worden bepaald welke inzet het meest effectief is. • Praktijkpilots met verschillende verjaagmethoden om de effectiviteit van uiteenlopende beheerstrategieën objectief te vergelijken en het beheer verder te optimaliseren. • “overlast” definiëren zodat dit beter meetbaar wordt . • Doorontwikkeling van de AI - chatbot, zodat bewoners, vrijwilligers en andere belanghebbenden altijd toegang hebben tot actuele informatie. • Automatische koppeling van inventarisatie - en beheergegevens aan de chatbot, zodat de meest recente resultaten direct beschikbaar zijn. • Integratie van relevante documentatie, zoals het BIJ12 - soortdocument, het roekenbeheerplan en achtergrondinformatie over beheermaatregelen. • Inzet van AI voor data - analyse, om verbanden in inventarisatie - en beheergegevens te herkennen en statistisch te onderbouwen. • Uitvoeren van geavanceerde GIS - analyses ter ondersteuning van ruimtelijke besluitvorming en optimalisatie van beheer.
• Vergroten van de inzet van vrijwilligers, onder andere door gemeenten bewoners op overlastlocaties actief te laten benaderen. • O nderzoeken van aanvullende verjaagmethoden, zoals het gebruik van een nep pe dode roek • Onderzoeken van het optimale moment van verstoring, bijvoorbeeld tijdens de nachtelijke rust, om de effectiviteit van het beheer verder te vergroten. I Bijlagen Bijlage I: | Overzicht van alle | inventarisatie | - en verwijderronde | s Datum | Dorp | Adres | Neste n Begininventarisatie Hoofdstraat 48 (kerk) | 5 Leek/Tolbe | Oldebertweg | 48 rt | Oldenoert (zuidkant sportvelden) | 15 Watermuldersweg | 15 Schillhoek (tijdelijke beheerlocatie) | 43 Friesestraatweg 2 | 8 11-11- | Clantlaan 1 | 4 2025 | Grutto | 3 De Roder | 22 Grijpskerk | Stationsstraat | 6 Middenin beheergebied, vlak buiten de begrenzing van beheergebied | 22 Oostkant beheergebied, vlak buiten de begrenzing van het beheergebied | 3 Beheergebied | 64 Verwijderronde 1 12-1-2026 | Leek/Tolbe rt | Schillhoek (tijdelijke beheerlocatie) | 51 Verwijderronde 2 Schillhoek (tijdelijke beheerlocatie) | 20 Leek/Tolbe | Watermuldersweg | 18 13-1-2026 | rt | Rotonde bij de Lijnbaan | 6 Oldebertweg | 11 Hoofdstraat 48 (kerk) | 2 Verwijderronde 3 Leek/Tolbe | Oldebertweg | 17 14-1-2026 | rt | Auwemalaan 27 | 8 rond kantine bij de sportvelden | 2 Verwijderronde 4 Leek/Tolbe | Oldenoert (zuidkant sportvelden) | 6
rt | Hoofdstraat 48 (kerk) | 3 Middenin beheergebied, vlak buiten de begrenzing van 15-1-2026 | beheergebied | 21 Grijpskerk | Oostkant beheergebied, vlak buiten de begrenzing van het beheergebied | 12 de Baander | 6 Verwijderronde 5 16-1-2026 | Leek/Tolbe | Schillhoek (tijdelijke beheerlocatie) | 63 rt | Oldebertweg | 19 II III Grijpskerk De Roder 21 Grutto 3 de Scholekster 4 Clantlaan 1 4 Friesestraatweg 2 9 Inventarisatieronde 1 23-1-2026 Leek/Tolbe rt Hoofdstraat 66 6 Dokter Heukelmanstraat 3 Oldebertweg 3 Ifftemalaan, westkant sportvelden 2 Auwemalaan 115 1 Driemolenhof 1 9 Euroweg 106 1 Grijpskerk De Roder 2 Beheergebied 43 Inventarisatieronde 2 2-2-2026 Leek/Tolbe rt Hoofdstraat 66 6 Dokter Heukelmanstraat 3 Oldebertweg 2 Auwemalaan 51 3 Auwemalaan 169 1 Auwemalaan 115 1 Auwemalaan 141 2 Tolbertervaart 4 Driemolenhof 1 9 Euroweg 106 1 Grijpskerk De Roder 2 Beheergebied 42 Verwijderronde 6 3-2-2026 Leek/Tolbe rt Tolbertervaart 3 Hoofdstraat 66 6 Dokter Heukelmanstraat 2 Schilligepad, vlak buiten beheergebied 1 Grijpskerk De Roder 2 Verwijderronde 7 5-2-2026 Leek/Tolbe rt Euroweg 106 1 Hessel J.
Smitstraat 50 1 Driemolenhof 1 8 Auwemalaan 135 1 Auwemalaan 115 1 Auwemalaan 99 1 Auwemalaan 51 | 3 Auwemalaan 53 | 1 Auwemalaan 52 | 1 Oldebertweg | 3 Inventarisatieronde 3 Auwemalaan 31 | 1 Auwemalaan 169 | 1 Leek/Tolbe | Auwemalaan 149 | 1 10-2-2026 | rt | Tolbertervaart | 1 Schilligepad, vlak buiten beheergebied | 19 Beheergebied, Nienoord | 4 Grijpskerk | Beheergebied | 43 Inventarisatieronde 4 Leek/Tolbe | Schilligepad, vlak buiten beheergebied | 17 17-2-2026 | rt | Beheergebied, Nienoord | 4 Grijpskerk | Beheergebied | 38 Inventarisatieronde 5 Leek/Tolbe | Auwemalaan 73 | 2 rt | Schilligepad, vlak buiten beheergebied | 17 24-2-2026 | Beheergebied, Nienoord | 4 Grijpskerk | Clantlaan 3 | 1 Beheergebied | 23 Inventarisatieronde 6 Hoofdstraat 66 en 81 | 6 Hoofdstraat 48 (kerk) | 2 Oldebertweg | 10 Leek/Tolbe | Oldenoert (zuidkant sportvelden) | 4 rt | de Baander 25 | 3 Watermuldersweg | 1 Driemolenhof 1 | 2 Schilligepad, vlak buiten beheergebied | 17 3-3-2026 | Beheergebied, Nienoord | 4 Molenstraat 45 | 3 Clantlaan 1 | 1 Clantlaan 3 | 1 Grijpskerk | De Roder | 10 Middenin beheergebied, vlak buiten de begrenzing van beheergebied | 7 Oostkant beheergebied, vlak buiten de begrenzing van het beheergebied | 8 Beheergebied | 28 Verwijderronde 8 9-3-2026 | Watermuldersweg | 6 IV Driemolenhof 1 | 9 de Baander | 4 Leek/Tolbe | Oldenoert (zuidkant sportvelden) | 19 rt | rond
kantine bij de sportvelden | 1 Oldebertweg | 18 Hoofdstraat 48 (kerk) | 12 Hoofdstraat 66 en 81 | 12 Verwijderronde 9 Friesestraatweg 2 | 4 Clantlaan 1 | 3 Burmanniastraat 4 | 2 10-3-2026 | Grijpskerk | De Roder | 8 Middenin beheergebied, vlak buiten de begrenzing van beheergebied | 14 Oostkant beheergebied, vlak buiten de begrenzing van het beheergebied | 29 Inventarisatieronde 7 Hoofdstraat 81 | 8 Oldebertweg | 16 Auwemalaan 23 | 2 Auwemalaan 2126 | 6 Oldenoert (zuidkant sportvelden) | 4 Leek/Tolbe | de Baander 25 | 2 rt | t Zuden 149 | 1 Watermuldersweg | 1 10-3-2026 | Driemolenhof 1 | 3 Schilligepad, vlak buiten beheergebied | 17 Schilligepad in beheergebied | 1 Beheergebied, Nienoord | 12 De Roder | 3 Middenin beheergebied, vlak buiten de begrenzing van Grijpskerk | beheergebied | 6 Oostkant beheergebied, vlak buiten de begrenzing van het beheergebied | 5 Beheergebied | 48 Verwijderronde 10 Schilligepad, vlak buiten beheergebied | 9 Hoofdstraat 48 (kerk) | 4 rond kantine bij de sportvelden | 1 Leek/Tolbe | Auwemalaan 33 | 1 11-3-2026 | rt | Oldenoert (zuidkant sportvelden) | 5 de Baander 25 | 1 Lindensteinlaan 51 | 1 Auwemalaan ten zuiden van rotonde nabij De borgen/Lindenborg | 3 Auwemalaan 109 | 5 V Watermuldersweg | 2 Driemolenhof 1 | 5 Inventarisatieronde 8 Hoofdstaat 66 en 81 | 30 Hoofdstraat 48 (kerk) | 9 Oldebertweg | 43 Enemastraat 25 | 3 Swarte Ruiters 29 | 2
Oldenoert (zuidkant sportvelden) | 14 Leek/Tolbe | Industriepark 31 | 2 rt | Industriepark 17 | 16 de Baander 25 | 2 Auwemalaan 115 | 6 Pastoor Hopperlaan 14 | 2 18-3-2026 | Schilligepad, vlak buiten beheergebied | 17 Schilligepad in beheergebied | 1 Beheergebied, Nienoord | 11 Molenstraat 45 | 5 Clantlaan 6 | 6 Grutto | 1 De Roder | 33 Grijpskerk | Middenin beheergebied, vlak buiten de begrenzing van beheergebied | 29 Oostkant beheergebied, vlak buiten de begrenzing van het beheergebied | 29 Beheergebied | 98 Verwijderronde 11 Watermuldersweg | 3 Driemolenhof 1 | 13 Industriepark 17 | 24 19-3-2026 | Leek/Tolbe | Oldenoert (zuidkant sportvelden) | 22 rt | rond kantine bij de sportvelden | 3 Ifftemalaan, westkant sportvelden | 2 Oldebertweg | 15 Ifftemalaan, westkant sportvelden | 2 Verwijderronde 12 20-3-2026 | Leek/Tolbe | Oldenoert (zuidkant sportvelden) | 5 rt Verwijderronde 13 Hoofdstraat 48 (kerk) | 1 Leek/Tolbe | rond kantine bij de sportvelden | 6 21-3-2026 | rt | Swarte Ruiters 29 | 1 Oldenoert (zuidkant sportvelden) | 6 Industriepark 17 | 6 VI VII Auwemalaan 109 6 Driemolenhof 1 12 Grijpskerk Middenin beheergebied, vlak buiten de begrenzing van beheergebied 8 Oostkant beheergebied, vlak buiten de begrenzing van het beheergebied 1 Eindinventarisatie 9-4-2026 Leek/Tolbe rt Hoofdstraat 66 en 81 65 Hoofdstraat 48 (kerk) 10 Oldebertweg 79 Enemastraat 25 6 Oldenoert
(zuidkant sportvelden) 10 Industriepark 29 4 Industriepark 17 7 Auwemalaan 34 5 Auwemalaan 109 3 Auwemalaan 121 4 de Baander 25 9 Pastoor Hopperlaan 14 2 Watermuldersweg 1 Driemolenhof 1 12 Kerkweg 57 7 Schilligepad, vlak buiten beheergebied 17 Schilligepad in beheergebied 3 Beheergebied, Nienoord 10 Grijpskerk Molenstraat 45 5 Clantlaan 1 11 De Roder 43 Middenin beheergebied, vlak buiten de begrenzing van beheergebied 23 Oostkant beheergebied, vlak buiten de begrenzing van het beheergebied 34 Beheergebied 154 Bijlage II: | Samenvattende tabel van inventarisatie | - en verwijderrondes Datum | Dorp | Gebied | Nesten | Opmerking Begininventarisatie Leek/Tolbert | Overlastlocaties | 126 Beheergebied | 0 11-11-2025 | Overlastlocaties | 68 | 25 nesten vlak buiten het Grijpskerk | beheergebied Beheergebied | 64 Verwijderronde 1 Leek/Tolbert | Verwijderde nesten | 51 12-1-2026 | Teruggehangen nesten | 0 Grijpskerk | Verwijderde nesten | 0 Teruggehangen nesten | 0 Verwijderronde 2 Verwijderde nesten | 57 | Deze invoer hoort bij 12-01-2026 maar Leek/Tolbert | is de dag erna ingevoerd. Er zijn dus op 13-1-2026 | Teruggehangen | nesten | 0 | 12-01-2026 57 nesten verwijderd, en op 13-01-2026 geen.
Grijpskerk | Verwijderde nesten | 0 Teruggehangen | nesten | 0 Verwijderronde 3 Leek/Tolbert | Verwijderde nesten | 27 14-1-2026 | Teruggehangen nesten | 0 Grijpskerk | Verwijderde nesten | 0 Teruggehangen nesten | 0 Verwijderronde 4 Leek/Tolbert | Verwijderde nesten | 9 Teruggehangen nesten | 0 15-1-2026 | Verwijderde nesten | 39 | 12 verkeerd ingevoerd en dus niet Grijpskerk | meegerekend Teruggehangen nesten | 0 Verwijderronde 5 Leek/Tolbert | Verwijderde nesten | 82 16-1-2026 | Teruggehangen nesten | 4 Grijpskerk | Verwijderde nesten | 41 Teruggehangen nesten | 0 Inventarisatieronde 1 Leek/Tolbert | Overlastlocaties | 25 23-1-2026 | Beheergebied | 0 Grijpskerk | Overlastlocaties | 2 Beheergebied | 43 Inventarisatieronde 2 VIII Leek/Tolbert | Overlastlocaties | 32 2-2-2026 | Beheergebied | 0 Grijpskerk | Overlastlocaties | 2 Beheergebied | 42 Verwijderronde 6 Leek/Tolbert | Verwijderde nesten | 12 3-2-2026 | Teruggehangen nesten | 0 Grijpskerk | Verwijderde nesten | 2 Teruggehangen nesten | 0 Verwijderronde 7 Verwijderde nesten | 21 | 11 nesten teruggehangen vlak buiten Leek/Tolbert | het beheergebied aan de noordkant 5-2-2026 | Teruggehangen nesten | 11 | van Tolbert.
Deze zijn later weer binnen het beheergebied gehangen Grijpskerk | Verwijderde nesten | 0 Teruggehangen nesten | 0 Inventarisatieronde 3 Overlastlocaties | 23 | 19 nesten vlak buiten het Leek/Tolbert | Beheergebied | 4 | beheergebied maar meegerekend bij 10-2-2026 | "overlastgebied" Grijpskerk | Overlastlocaties | 0 Beheergebied | 43 Inventarisatieronde 4 Overlastlocaties | 17 | alleen nesten vlak buiten het Leek/Tolbert | beheergebied maar meegerekend bij 17-2-2026 | Beheergebied | 0 | "overlastgebied", verder hele dorp "schoon" Grijpskerk | Overlastlocaties | 0 Beheergebied | 38 Inventarisatieronde 5 Overlastlocaties | 19 | 2 nesten op Auwemalaan, 17 vlak Leek/Tolbert | buiten het beheergebied maar 24-2-2026 | Beheergebied | 4 | meegerekend bij "overlastgebied", verder hele dorp "schoon" Grijpskerk | Overlastlocaties | 1 Beheergebied | 23 Inventarisatieronde 6 Overlastlocaties | 45 | 17 nesten vlak buiten het Leek/Tolbert | Beheergebied | 4 | beheergebied maar meegerekend bij 3-3-2026 | "overlastgebied" Overlastlocaties | 30 | 15 nesten vlak buiten het Grijpskerk | Beheergebied | 28 | beheergebied maar meegerekend bij "overlastgebied" Verwijderronde 8 9-3-2026 | Leek/Tolbert | Verwijderde nesten | 81 IX Teruggehangen nesten | 7 Grijpskerk | Verwijderde nesten | 0 Teruggehangen nesten | 0 Verwijderronde 9 Leek/Tolbert | Verwijderde nesten | 0 10-3-2026 | Teruggehangen nesten
| 0 Grijpskerk | Verwijderde nesten | 60 Teruggehangen nesten | 0 Inventarisatieronde 7 Overlastlocaties | 60 | 17 nesten vlak buiten het Leek/Tolbert | Beheergebied | 12 | beheergebied maar meegerekend bij 10-3-2026 | "overlastgebied" Overlastlocaties | 14 | 11 nesten vlak buiten het Grijpskerk | Beheergebied | 48 | beheergebied maar meegerekend bij "overlastgebied" Verwijderronde 10 Leek/Tolbert | Verwijderde nesten | 37 11-3-2026 | Teruggehangen nesten | 1 Grijpskerk | Verwijderde nesten | 0 Teruggehangen nesten | 0 Inventarisatieronde 8 Overlastlocaties | 146 | 17 nesten vlak buiten het Leek/Tolbert | Beheergebied | 11 | beheergebied maar meegerekend bij 18-3-2026 | "overlastgebied" Overlastlocaties | 103 | 58 nesten vlak buiten het Grijpskerk | Beheergebied | 98 | beheergebied maar meegerekend bij "overlastgebied" Verwijderronde 11 Leek/Tolbert | Verwijderde nesten | 84 19-3-2026 | Teruggehangen nesten | 9 Grijpskerk | Verwijderde nesten | 0 Teruggehangen nesten | 0 Verwijderronde 12 Verwijderde nesten | 5 | Deze invoer hoor nog bij de Leek/Tolbert | verwijderronde van 19-03-2026 maar 20-3-2026 | Teruggehangen | nesten | 0 | is pas op 20-03-2026 ingevoerd.
Grijpskerk | Verwijderde nesten | 0 Teruggehangen | nesten | 0 Verwijderronde 13 Leek/Tolbert | Verwijderde nesten | 38 21-3-2026 | Teruggehangen nesten | 0 Grijpskerk | Verwijderde nesten | 9 Teruggehangen nesten | 0 Eindinventarisatie X Overlastlocaties | 241 | 17 nesten vlak buiten het Leek/Tolbert | Beheergebied | 13 | beheergebied maar meegerekend bij 9-4-2026 | "overlastgebied" Overlastlocaties | 116 | 57 nesten vlak buiten het Grijpskerk | Beheergebied | 154 | beheergebied maar meegerekend bij "overlastgebied" TOTAAL VERWIJDERDE NESTEN De invoer van 51 nesten op 12-01- Verwijderde nesten | 453 | 2026 en de invoer van 5 nesten op 20- Leek/Tolbert | 03-2026 zijn niet meegenomen in het Teruggehangen nesten | 32 | totaal aangezien dit een verkeerde 21-3-2026 | invoer was. Grijpskerk | Verwijderde nesten | 151 | Beheergebied in Grijpskerk hangt al Teruggehangen nesten | 0 | vol TOTAAL | Verwijderde nesten | 604 Teruggehangen nesten | 32 XI XII Bijlage I I I : Eindinventarisatie Grijpskerk 2023
XIII Bijlage I V : Eindinventarisatie Grijpskerk 2024
XIV Bijlage V : Eindinventarisatie Grijpskerk 2025
XV Bijlage V I : Eindinventarisatie Grijpskerk 2026
XVI Bijlage V II : Verwijderde nesten Grijpskerk 2026
XVII Bijlage V I II : Eindinventarisatie Leek en Tolbert 202 3
XVIII Bijlage IX : Eindinventarisatie Leek en Tolbert 202 4
XIX Bijlage X : Eindinventarisatie Leek en Tolbert 202 5
XX Bijlage X I : Eindinventarisatie Leek en Tolbert 202 6
XXI Bijlage X II : Verwijderde nesten Leek en Tolbert 2026