212-03 Zienswijze gemeente Westerkwartier (tabel)
Tekst van het document
1 Zienswijze ontwerp Omgevingsverordening provincie Groningen – wijziging 4 Gemeente Westerkwartier Artikel: Onderwerp: Opmerking: 4.2 Aanpassingstermijn omgevingsplan De termijn van 18 maanden om het omgevingsplan in overeenstemming te brengen met wijzigingen in de Omgevingsverordening is te kort. Gezien de transitiefase naar een volledig omgevingsplan onder de Omgevingswet, nieuwe beleidswijzigingen waarbij de gemeenten niet altijd tijdig zijn betrokken en die veel voorbereiding en uitvoering vragen (zoals artikel 4.3), verzoeken wij de provincie deze termijn te verlengen naar minimaal 24 maanden. 4.3 Beeldbepalende en karakteristieke gebouwen Artikel 4.3 wordt zodanig gewijzigd dat gemeenten nu ook karakteristieke en beeldbepalende panden in de woonkernen moeten aanwijzen. Inhoudelijk onderschrijven wij deze beschermingsplicht van ons gebouwd erfgoed. De uitvoering hiervan vraagt echter wel een aanzienlijke investering van gemeenten. Het proces van inventarisatie en verwerking ervan vraagt veel tijd, capaciteit en middelen die wij op dit moment niet hebben. Dit punt is ambtelijk al meerdere malen aangestipt en ook in onze zienswijze op de Omgevingsvisie hebben wij hiervoor aandacht gevraagd en een beroep op de provincie gedaan om ons hierbij te ondersteunen, bij voorkeur in de vorm van subsidies.
De reactie van de provincie was dat de visie op strategisch niveau is, en niet over subsidies gaat. Tijdens de consultatierondes van de concept-POV hebben we dit punt daarom opnieuw ingebracht. Daarop was de reactie dat de POV een juridisch instrument is en subsidieregelingen daar geen onderdeel van zijn. Feitelijk is deze reactie juist, maar het gaat voorbij aan de kern van onze oproep. Iedere aanvullende beleidsopgave die vanuit de provincie bij gemeenten wordt neergelegd, legt druk op de beschikbare capaciteit, expertise en financiële middelen toe. Wij missen in de reacties het besef dat provinciale beleidskeuzes directe gevolgen hebben voor de gemeentelijke uitvoeringspraktijk. Juist daarom willen wij graag dat de provincie niet alleen de ambitie formuleert, maar ook actief meedenkt over de wijze waarop gemeenten deze opgave kunnen realiseren, voordat het als 2 verplichting in de POV wordt opgenomen. Een gezamenlijke verantwoordelijkheid vraagt immers ook om een gezamenlijke inzet om de uitvoerbaarheid van het beleid te waarborgen. Dit punt laat ook duidelijk zien waarom de termijn van 18 maanden op basis van artikel 4.2 te kort is en verlengd moet worden.
4.7 Stedelijke ontwikkelingen in het buitengebied In de Omgevingsvisie wordt aangegeven dat de provincie meer ruimte wil bieden voor woningbouw op plekken waar de randen van dorpen en steden duidelijk beter kunnen en/of waar woningbouw het meest passend en logisch is. Wij constateren echter dat de regeling voor uitbreidingen aansluitend op stedelijk gebied niet is verruimd in deze wijziging van de omgevingsverordening. De motivering ziet nog enkel toe op het aantonen waarom inbreiding niet kan (nee tenzij), en bevat geen mogelijkheid waarbij gemotiveerd kan worden waarom uitbreiding wel passend is (ja mits). Gezien de urgente woningbouwopgave vinden wij het een gemiste kans dat in deze wijzigingsronde niet de extra ruimte wordt geboden voor woningbouw- ontwikkelingen aan de randen van de kernen. Wij verzoeken de provincie om hier alsnog een passende regeling voor op te nemen. Artikel 4.7 is inmiddels voorzien van een uitgebreidere toelichting, waarin wordt erkend dat inbreiding niet in alle gevallen mogelijk of wenselijk is. Tegelijkertijd worden voor uitbreidingen aansluitend aan stedelijk gebied al relatief strakke voorbeeldscenario's geschetst. Wij hopen dat dit artikel in de praktijk op een constructieve en voldoende flexibele wijze wordt toegepast.
In dat kader verzoeken wij de provincie om bij de beoordeling van woningbouwinitiatieven de begrenzing stedelijk gebied minder strak te hanteren, en te verkennen op welke wijze kleinschalige uitbreidingen kunnen worden gefaciliteerd. Overigens bevat artikel 4.7 nu een uitgebreide toelichting, waarin erkend wordt dat inbreiding niet altijd mogelijk is maar waar tegelijk ook al strakke voorbeeldscenario's voor uitbreidingen aansluiten op stedelijk gebied worden geschetst. 3 Wij hopen dat dit artikel in de toekomst constructief en ruimhartiger wordt toegepast dan wij tot op heden ervaren. Wij verzoeken de provincie daarom om bij de beoordeling van woningbouwplannen een minder strikte scheiding tussen stedelijk gebied en buitengebied te hanteren en te onderzoeken welke mogelijkheden er zijn om kleinschalige uitbreidingen beter te faciliteren. 4.8 Proefproject bijzondere woonvormen in het buitengebied In de eerste helft van 2026 heeft de provincie vier werksessies georganiseerd in het kader van het opstellen van een kwaliteitskader voor wonen in het buitengebied. Hier is door alle betrokken partijen – ook de provincie - veel tijd en inzet geïnvesteerd, om te komen tot gezamenlijk gedragen uitgangspunten voor (bijzondere) woningbouwontwikkelingen in het buitengebied. De uitkomst is in een concept- document vertaald dat ook met de gemeenten is gedeeld.
Deze kwaliteitsdialoog zou nog verder aangescherpt worden. Wij zien nu dat de toelichting op artikel 4.8 is gewijzigd en dat daarin gerefereerd wordt aan de kwaliteitsdialoog. Het blijft daarbij echter bij een summiere beschrijving van de relevante kwaliteitsaspecten en een verwijzing naar de maatwerkmethode onder begeleiding van de provincie (zie ook onze zienswijze op de maatwerkmethode op p. 14 van deze tabel). Daarmee is de kwaliteitsdialoog in onze ogen niet volledig verwerkt in deze wijziging en blijft de status ervan onduidelijk. Dat werkt een constructief proces niet in de hand, terwijl de kwaliteitsdialoog daar juist in zou moeten helpen. Wij verzoeken u daarom om duidelijkheid te geven over de toepassing van de kwaliteitsdialoog, en om de kaders en werkwijze van de dialoog de verduidelijken en aan te scherpen. 4.15, lid 3 Uitbreiding niet-agrarische bedrijven, maatschappelijke voorzieningen en aantal woonwagenstandplaatsen in het buitengebied met meer dan 20% Wij constateren dat uit de huidige formulering volgt dat betrokkenheid van een provinciaal deskundige alleen verplicht is wanneer een bouwperceel door de wijziging de grens van 0,5 hectare overschrijdt. Als echter wordt beoogd dat ook voor alle bouwpercelen die voor wijziging al groter zijn dan 0,5 hectare provinciale begeleiding nodig is, verzoeken wij dit expliciet in de regeling te verduidelijken.
4 Daarnaast vragen wij aandacht voor de uitvoerbaarheid van deze bepaling. Een dergelijke verplichting kan leiden tot een aanzienlijk aantal maatwerkprocedures waarbij provinciale inzet noodzakelijk is. Wanneer hiervoor onvoldoende capaciteit beschikbaar is, bestaat het risico op vertraging van ruimtelijke ontwikkelingen. In dat geval achten wij het wenselijk de regeling zodanig aan te passen dat het aantal gevallen waarvoor provinciale begeleiding vereist is, beter aansluit bij de beschikbare capaciteit en de regeling in de praktijk werkbaar blijft. 4.16 Hervestiging agrarische hulpbedrijven In onze zienswijze op de Omgevingsvisie hebben wij aangegeven dat wij graag meer ruimte willen voor de cumela-sector in het buitengebied. Wij zijn daarom blij om te zien dat provincie Groningen hiermee ook erkent dat agrarische hulpbedrijven in hun eigen werkgebied - het buitengebied- beter tot hun recht komen dan op bedrijventerreinen. De regeling ziet echter alleen toe op aantoonbare knelpunt- of overlastsituaties op basis van de bestaande bedrijfsvoering. Wij verzoeken u om ook oog te hebben voor het toekomstperspectief van de bestaande bedrijven, en daarom ook de mogelijkheid op te nemen voor een hervestiging wanneer een bedrijf wil verplaatsen omdat de bestaande plek de (redelijkerwijs te verwachten) groei van het bedrijf niet aankan of problemen in/met de omgeving wil voorkomen.
Daarmee kunnen zowel het toekomstperspectief van bedrijven in de cumela-sector als de omgevingskwaliteit van bestaande locaties verzekerd blijven. Het is natuurlijk vaak zo dat een bedrijf wil verplaatsen 4.18 Aanwijzing woningbouwregio De provincie wijst met dit artikel de provincie Groningen aan als één woningbouwregio Wij kunnen instemmen met het aanwijzen van alle Groningse gemeenten als één woningbouwregio. Dit sluit aan bij de bestaande provinciale samenwerking op het gebied van wonen en woningbouw en biedt een logische schaal voor het maken van regionale programmeringsafspraken. Tegelijkertijd zijn de gevolgen van deze keuze voor de gemeentelijke woningbouwprogrammering op dit moment nog niet volledig te overzien. In het bijzonder is nog onvoldoende duidelijk welke effecten een provinciale woningbouwregio heeft op de verdeling van de woningbouwopgave en de invulling van opgaven op het gebied van betaalbaarheid, waaronder de normen voor betaalbare woningen en sociale huur. Wij vinden het daarom belangrijk dat de uitwerking en 5 gevolgen van de provinciale woningbouwregio onderdeel blijven van het gesprek in het provinciaal bestuurlijk overleg Wonen, waar ook afspraken over de regionale woningbouwprogrammering worden voorbereid en gemaakt. 4.19 Woningbouw Wij onderschrijven het belang van regionale afstemming van woningbouwontwikkelingen.
Artikel 4.19 biedt echter uitsluitend ruimte voor woningbouw die past binnen regionale afspraken of een afgestemde woonvisie. Voor gemeenten die nog werken met een oudere woonvisie en momenteel bezig zijn met de actualisatie van hun woonbeleid, kan dit in de praktijk een knelpunt vormen. Wij verzoeken daarom artikel 4.19 uit te breiden met een aanvullende grondslag die ruimte biedt voor lokaal gemotiveerde woningbouwontwikkelingen. De gemeenteraad moet de mogelijkheid behouden om, vooruitlopend op de actualisatie van de omgevingsvisie, woningbouw mogelijk te maken die aantoonbaar bijdraagt aan de gemeentelijke volkshuisvestelijke opgave. Noodzakelijke woningbouwontwikkelingen mogen niet onnodig worden belemmerd doordat beleidsdocumenten nog in ontwikkeling of actualisatie zijn. 4.21 Watergebonden bedrijfskavels In Westerkwartier is het gehele bedrijventerrein van Aduard aangewezen voor watergebonden bedrijvigheid. Daarmee worden hier in de toekomst uitsluitend watergebonden bedrijven toegestaan, terwijl deze kavels daar nu niet voor in gebruik zijn, geen loswal hebben en daarom ook niet geschikt zijn voor watergebonden bedrijven. Dit is zeer ongewenst en wat ons betreft niet acceptabel. Tegen deze aanwijzing hebben wij dan ook stevige bezwaren; 1. De aanwijzing beperkt de planologische mogelijkheden en de rechten van de zittende ondernemers en eigenaren.
Dit leidt tot forse waardedaling, ook voor de kavel die wel via de loswal op het water ontsloten is. Er heeft naar ons weten geen overleg met de eigenaren en ondernemers plaatsgevonden. Tijdens de consultatierondes is door de provincie aangegeven dat er geen sprake is van nadeelcompensatie, maar dit klopt niet. Een provinciale Omgevingsverordening heeft weliswaar geen directe werking die tot 6 nadeelcompensatie kan leiden, maar daar kan de provincie zich niet achter verschuilen. Ondernemers en eigenaren ondervinden wel degelijk nadeel. Met de verplichting om deze ingrijpende instructieregel in de gemeentelijk Omgevingsplannen op te nemen is nadeelcompensatie zeker aan de orde en wordt dit onterecht op het bord van de gemeenten neergelegd. 2. De meeste bedrijfskavels in Aduard hebben geen (ver)binding met het vaarwater en de bestaande loswal. Een fysieke verbinding realiseren is gezien afstand en kosten, maar ook vanwege aard en omvang van de bedrijven zeer onrealistisch. De verplichting om na beëindiging of vertrek van bestaande bedrijvigheid alleen watergebonden bedrijvigheid toe te staan leidt tot het ongewenste effect dat er geen geschikte vestigingsruimte overblijft voor lokale en/of kleine ondernemers die geen binding met het vaarwater hebben. Dit schaadt onze lokale economie. 3.
De aanwijzing druist in tegen de ambtelijk afspraken die al ruim voor de 1e consultatieronde van de POV-wijziging zijn gemaakt, en waar tussentijds ook meerdere keren op gewezen is. Met als reactie vanuit de provincie dat het aangepast wordt in de ontwerp-wijziging. Dat is nu dus niet gebeurd. 4. De behoefteraming naar watergebonden bedrijvigheid in de provincie loopt nog en moet nog cijfermatig worden onderbouwd. Gemeenten zijn hier niet bij betrokken. Ook daarom is de aanwijzing onzorgvuldig voorbereid en te voorbarig in de POV opgenomen. Wij verzoeken de provincie daarom om in deze POV-wijziging geen watergebonden bedrijfskavels aan te wijzen, en zeker niet op locaties die niet in gebruik zijn door watergebonden bedrijven en daar ook niet geschikt voor zijn. Als uit de behoefteraming naar watergebonden bedrijvigheid blijkt dat er nieuwe ruimte ontwikkeld moet worden voor watergebonden bedrijven, dan zijn wij bereid met de Provincie in gesprek te gaan om hiervoor de beste locaties te zoeken. 7 Mocht u toch besluiten om over te gaan tot aanwijzing van watergebonden bedrijfskavels, dan verzoeken wij u om de nadeelcompensatie voor de eigenaren van deze locaties op u te nemen. 4.23 en 4.28 Horecavoorzieningen en dagrecreatieve voorzieningen Deze nieuwe artikelen in de POV bieden meer ruimte voor herinvulling van vrijkomende (agrarische) bebouwing in het buitengebied.
Wij zien dit als een welkome toevoeging die hopelijk tot mooie plannen leidt en het recreatieve aanbod van onze gemeente én de provincie kunnen versterken. Daarnaast merken wij nog een fout in artikel 4.23 op; In artikel 4.23 lid 1 staan de woorden ‘gebouwd erfgoed’ die daar volgens ons niet thuishoren: “Een omgevingsplan dat betrekking heeft op locaties binnen het buitengebied kan de nieuwvestiging- van een horecavoorziening Gebouwd erfgoed mogelijk maken, als:” 4.41 lid b Houtsingelgebied Zuidelijk Westerkwartier; Huidige regeling zet (maatschappelijke) ontwikkelingen onnodig op slot Wij weten als geen ander hoe waardevol ons houtsingellandschap is en dat er regels nodig zijn om dit karakteristieke landschap te beschermen. Het zuidelijk Westerkwartier staat echter niet stil. Zoals is aangegeven in de strategische brief die bij onze zienswijze hoort, doen wij de oproep aan de provincie Groningen om meer oog te hebben voor de balans tussen bescherming en ontwikkeling. Dit artikel vormt één van de punten waarin wij dit onvoldoende terug zien. Mede dankzij de A7 is het zuidelijk Westerkwartier een gebied met veel voorzieningen en groeikracht, en de daarbij behorende uitdagingen. Leek-Tolbert is één van de regiocentra in de provincie Groningen. Er liggen grote opgaven op gebied van wonen, economie, mobiliteit en energie.
Opgaven die niet alleen van belang zijn voor onze gemeente, maar ook bijdragen aan de provinciale belangen. Het vervullen van deze opgaven wordt belemmerd door de stringente manier waarop de bescherming van het houtsingelgebied nu in de ontwerp-wijziging van de POV is opgenomen. Artikel 4.41 lid b laat namelijk laat slechts ruimte voor normaal onderhoud aan houtsingels en houtwallen. Daarmee zet de POV elke ontwikkeling in dit gebied in 8 feite op slot. Maar ruimte bieden voor ontwikkeling sluit het behoud en versterken van het houtsingelgebied niet uit. Wij pleiten er daarom voor om – net als in artikel 4.125 lid 2 ten aanzien van het Natuurnetwerk Nederland - een uitzonderingsmogelijkheid op te nemen. Zodat ontwikkelingen van maatschappelijk en openbaar belang sneller tot ontwikkeling kunnen komen en niet onnodig procedureel belemmerd of vertraagd worden. Vanzelfsprekend houden we daarbij altijd rekening met de waardevolle karakteristiek van ons houtsingellandschap, en stemmen we plannen in dit gebied vroegtijdig met de provincie af. 4.63 Uitbreiding van agrarische bouwpercelen tot 4 hectare In de ontwerpinstructieregel is de voorwaarde dat de bedrijfsvoering moet voldoen aan het Groninger Verdienmodel (GVM) niet langer opgenomen in de juridisch bindende regeling, maar uitsluitend in de toelichting.
Aan de ontwikkeling en toepassing van het GVM ligt een bestuurlijk afgestemde werkwijze ten grondslag. In het GVM 2024 is vastgelegd dat de gemeente beoordeelt of een uitbreiding van een agrarisch bouwperceel past binnen de gemeentelijke beleidskaders. Bij een positieve gemeentelijke beoordeling wordt de provincie betrokken bij het verdere proces. Deze rolverdeling sluit aan bij het in de Omgevingsvisie 2026-2050 opgenomen principe: ‘decentraal wat kan, centraal wat moet’ en de sturingsfilosofie ‘waar kan lokaal, waar nodig provinciaal, maar altijd samen’. Voor uitbreiding van agrarische bouwpercelen tot 4 hectare is een omgevingsvergunning van Gedeputeerde Staten vereist. In de ontwerpregeling is nu niet langer juridisch geborgd dat aan deze provinciale vergunningverlening een gemeentelijke beoordeling voorafgaat. Onduidelijk is of de bestaande rol van gemeenten in het voortraject behouden blijft, dan wel of initiatiefnemers zich rechtstreeks tot Gedeputeerde Staten kunnen wenden. Indien dat laatste wordt beoogd, betekent dit een wezenlijke wijziging van de huidige werkwijze die aan het GVM ten grondslag ligt.
9 Wij verzoeken daarom het volgende te verduidelijken: Gemeentelijke rol en bevoegdheidsverdeling Blijft de gemeente voorafgaand aan een aanvraag bij Gedeputeerde Staten een zelfstandige rol vervullen bij de beoordeling of een uitbreiding van een agrarisch bouwperceel boven 2 hectare ruimtelijk en beleidsmatig wenselijk is? Indien wordt beoogd initiatiefnemers rechtstreeks toegang te geven tot de provinciale vergunningprocedure, verzoeken wij te motiveren hoe deze keuze zich verhoudt tot het GVM, de bestaande bestuurlijke werkwijze en de in de Omgevingsvisie opgenomen sturingsfilosofie. Borging van gemeentelijke betrokkenheid Nu het GVM uitsluitend in de toelichting wordt beschreven, verzoeken wij te verduidelijken op welke wijze de betrokkenheid van gemeenten bij toekomstige wijzigingen van het GVM en de beoordelingssystematiek bestuurlijk en procedureel wordt geborgd. Samenvattend verzoeken wij de zelfstandige rol van gemeenten bij de beoordeling van uitbreidingen van agrarische bouwpercelen boven 2 hectare, evenals hun betrokkenheid bij toekomstige wijzigingen van het GVM en de beoordelingssystematiek, expliciet te borgen.
4.65 derde lid onder c sub II Gebruiken van op 50 meter afstand of minder van elkaar gelegen agrarische bouwpercelen voor het oprichten of vergroten van agrarische bedrijfsbebouwing Hier staat een uitzondering voor sloop voor monumentale en karakteristieke gebouwen maar dat zou in lijn met de andere artikelen in de Omgevingsverordening ‘gebouwd erfgoed’ moeten zijn. Een andere optie om dit recht te zetten is door beeldbepalend niet langer als categorie te hanteren (dat heeft onze voorkeur, zie ook onze opmerkingen bij de begripsbepaling Beeldbepalende gebouwen). Vierde lid onder d sub ii is hetzelfde verhaal. Wij verzoeken u dit aan te passen. 4.117 Energietoets Wij onderschrijven het belang van vroegtijdige aandacht voor netcongestie, maar zijn van mening dat een dergelijke procesmatige verplichting niet thuishoort in een juridisch bindende provinciale instructieregel. De energietoets introduceert een extra 10 motiverings- en onderzoekslast voor gemeenten en initiatiefnemers die in onze ogen onnodig is. Wij verzoeken u daarom deze energietoets te schrappen om overbodige regeldruk te verminderen. 4.123 Overstromingsgevoelige en laaggelegen gebieden Wij ervaren deze motiveringsplicht, net als de energietoets, als een onnodige extra belasting. Het tweede lid verplicht ons om de opvattingen van het waterschap bij de planbeoordeling te betrekken.
Dit is reeds een verplichting, maar bovenal een vanzelfsprekendheid vanuit de zorgvuldige belangenafweging die gemeenten altijd al moeten uitvoeren. Wij begrijpen daarom niet waarom de provincie Groningen op dit punt ook een bevoegdheid naar zich toe trekt. Daarnaast geldt deze motiveringsplicht voor élke nieuwe stedelijke ontwikkeling. Wij hebben bij diverse plannen ervaren dat de interpretatie over wanneer iets een nieuwe stedelijke ontwikkeling is sterk kan verschillen. Als zelfs kleine wijzigingen of toevoegingen al als een nieuwe stedelijke ontwikkeling worden aangemerkt, waarbij het principe water en bodem sturend niet eens relevant is, dan leidt dit nog sterker tot een verzwaring in de onderbouwingslast voor alle actoren, niet alleen de initiatiefnemer en gemeente maar ook de provincie zelf. Wij verzoeken u daarom deze extra motivatieplicht te schrappen om de overbodige regeldruk te verminderen. 4.118 Vergistingsinstallaties De instructieregel maakt monomestvergisting op agrarische bouwpercelen mogelijk, zowel individueel als binnen een lokaal kleinschalig samenwerkingsverband. Daarbij geldt als uitgangspunt dat mestvergisting een ondergeschikte activiteit blijft van de agrarische hoofdactiviteit. De ontwerpinstructieregel maakt echter onvoldoende duidelijk hoe dit uitgangspunt zich verhoudt tot de verwerking van mest afkomstig van samenwerkende agrarische bedrijven.
Bedrijfseigen mest is mest afkomstig van het agrarische bedrijf op het perceel waarop de mestvergister is gevestigd. Mest afkomstig van andere agrarische bedrijven betreft 11 mest van derden. De enkele omstandigheid dat deze bedrijven deelnemen aan een samenwerkingsverband maakt deze mest niet tot bedrijfseigen mest, noch maakt dit zonder meer dat de vergistingsactiviteit als ondergeschikt aan de agrarische hoofdactiviteit op het vestigingsperceel kan worden aangemerkt. Naarmate het aandeel mest van derden toeneemt, verschuift de activiteit van een ondergeschikte activiteit naar een zelfstandige bedrijfsfunctie. De instructieregel bevat echter geen objectieve en toetsbare criteria aan de hand waarvan kan worden vastgesteld wanneer deze grens wordt overschreden. De maximale verwerkingscapaciteit van 25.000 m³ per jaar en de afstandsgrens van 20 kilometer bieden hiervoor geen bruikbare maatstaf. Wij verzoeken in de instructieregel en/of de toelichting objectieve en toetsbare criteria op te nemen die waarborgen dat monomestvergisting functioneel ondergeschikt blijft aan de agrarische hoofdactiviteit. 4.129 Leefgebieden weidevogels Meerdere dorpskernen in onze gemeente vallen geheel of gedeeltelijk binnen het werkingsgebied leefgebieden weidevogels. Dit geldt onder andere voor Visvliet, Lutjegast, Enumatil en Den Horn.
Voor initiatieven binnen (bestaand) stedelijk gebied, bijvoorbeeld inbreiding of herontwikkeling, vormt dit artikel dan een beperking en een extra regellast die niet relevant is voor het leefgebied van weidevogels. Wij verzoeken u daarom de begrenzing van het leefgebied weidevogels zodanig aan te passen dat het stedelijk gebied eruit geknipt wordt. 4.132 en 4.131 Asverstrooiing en natuurbegraven Asverstrooiing is in de ontwerp-POV uitgesloten binnen ‘Natuurnetwerk Nederland (NNN) - natuurgebieden’, ‘Natuurnetwerk Nederland (NNN) - beheergebieden’ en ‘bos- en natuurgebieden buiten het Natuurnetwerk Nederland’. Uit de toelichting volgt echter dat urnenbegraving moet worden beoordeeld aan de hand van de regels voor natuurbegraven. De regeling lijkt urnenbegraving niet op voorhand uit te sluiten in NNN-natuurgebieden. Tegelijkertijd bevatten de instructieregels voor natuurbegraafplaatsen voorwaarden die 12 binnen bestaande NNN-gebieden moeilijk realiseerbaar lijken. Niet zonder meer aannemelijk is dat binnen gebieden met reeds hoge natuurwaarden kan worden voldaan aan de eis van een aantoonbare netto verbetering van de natuurlijke en landschappelijke waarden. Hierdoor ontstaat onduidelijkheid over de daadwerkelijke toepasbaarheid van de regeling en verwachtingen die in de praktijk moeilijk realiseerbaar blijken.
Wij verzoeken nader te motiveren waarom urnenbegraving (en natuurbegraven) binnen NNN-gebieden mogelijk worden geacht, hoe daarbij concreet kan worden voldaan aan de eis van een aantoonbare netto verbetering van de natuurlijke en landschappelijke waarden en hoe dit zich verhoudt tot de beschermingsdoelstellingen van het NNN. Indien een dergelijke netto verbetering binnen bestaande hoogwaardige NNN- gebieden ecologisch en ruimtelijk niet objectief aannemelijk kan worden gemaakt, verzoeken wij de verordening aan te scherpen door deze gebieden uit te sluiten van de vestiging van natuurbegraafplaatsen en urnenbegraving, analoog aan de uitsluiting die reeds geldt voor asverstrooiing. Bijlage 1 Begrips- bepalingen: Beeldbepalende gebouwen Wij constateren dat de huidige regeling rondom beeldbepalende gebouwen de mogelijkheden beperkt om erfgoedwaarden op een effectieve en werkbare wijze te beschermen. Voor een overzichtelijke, begrijpelijke en goed uitvoerbare erfgoedregeling achten wij het wenselijk dat gemeenten de mogelijkheid krijgen om de categorieën karakteristiek en beeldbepalend samen te voegen tot één geïntegreerde erfgoedcategorie.
Wij verzoeken de provincie daarom te verduidelijken dat gemeenten hiervoor kunnen kiezen, mits zowel cultuurhistorische als landschappelijke en beeldbepalende waarden worden betrokken bij de selectie en het door de provincie beoogde beschermingsniveau wordt geborgd. Daarbij merken wij op dat in de POV zelf steeds vaker wordt gesproken over het bredere begrip ‘gebouwd erfgoed’, zonder onderscheid te maken tussen de verschillende erfgoedcategorieën. Dit roept de vraag op waarom gemeenten in de uitwerking wel 13 gehouden worden aan een strikte scheiding tussen karakteristieke en beeldbepalende gebouwen. Een meer integrale benadering sluit beter aan bij de provinciale beleidslijn en draagt bij aan een eenvoudiger en beter uitlegbaar stelsel. Daarnaast constateren wij dat voor beeldbepalende gebouwen geen subsidiemogelijkheden beschikbaar zijn vanuit de SOK-regeling. Dit maakt het voor eigenaren aanzienlijk minder aantrekkelijk om deze status op hun pand te behouden of te verkrijgen, terwijl ook deze gebouwen een belangrijke bijdrage leveren aan de ruimtelijke kwaliteit en identiteit van onze dorpen en landschappen. Wij vragen de provincie daarom om te bezien hoe de bescherming en instandhouding van beeldbepalende gebouwen beter kan worden ondersteund, zodat de beoogde erfgoeddoelen ook in de praktijk haalbaar en draagvlak behouden blijven.
Bijlage 1 Begrips- bepalingen: Stedelijke ontwikkeling Wij vragen aandacht voor het begrip ‘wijziging van gebruiksmogelijkheden van substantiële aard en omvang’. Dit begrip is onvoldoende duidelijk en biedt veel ruimte voor interpretatie. Wij verzoeken de provincie daarom als bevoegd gezag om dit nader te objectiveren of te verduidelijken op basis van objectieve criteria. In de praktijk ervaren wij dat ontwikkelingen al snel als stedelijke ontwikkeling worden aangemerkt. Meer duidelijkheid draagt bij aan een voorspelbare en consistente toepassing van de regeling. Bijlage 1 Begrips- bepalingen: Maatwerkmethode De verplichting om nieuwe ontwikkelingen of uitbreidingen van bestaande situaties via de maatwerkmethode te laten verlopen komt vaak voor in de POV. In de begrippenlijst is de maatwerkmethode als volgt gedefinieerd; methode van overleg via keukentafelgesprekken met als doel overeenstemming te bereiken over de omvang, situering en inrichting van een project in de fysieke leefomgeving. Artikel 4.6 bevat vervolgens een uitgebreide beschrijving van de aspecten die bij de maatwerkmethode in ieder geval aan de orde moeten komen, waarbij het zwaartepunt op ruimtelijke kwaliteit ligt. In bepaalde gevallen is begeleiding door een provinciale deskundige vereist.
In de basis is dit een hele goede manier om samen met de initiatiefnemer tot een zorgvuldige inpassing en afbakening van het initiatief te komen. In de praktijk zien we 14 echter dat de maatwerkmethode wisselend wordt toegepast, en niet aansluit op de methode zoals in de POV is beschreven. Onduidelijk is welke concrete processtappen, toetsingscriteria en beoordelingskaders gelden. Hierdoor is voor gemeenten en initiatiefnemers onvoldoende kenbaar wanneer aan deze verplichting is voldaan. De initiatiefnemer is vaker niet dan wel onderdeel van het gesprek. Als er al een gesprek is, want veelal lijkt de maatwerkmethode ook neer te komen op een eenzijdige beoordeling van de provincie op een landschappelijk inpassingsplan. De manier waarop de methode nu in de praktijk toegepast wordt lijkt meer op ‘trial and error’ en gaat voorbij aan het doel ervan; een goed en open gesprek over de wensen en (on)mogelijkheden, de kenmerken en omstandigheden én de reikwijdte van de gevraagde ontwikkeling. Wij zijn ervan overtuigd dat een betere inrichting van dit maatwerkproces tot betere resultaten en meer begrip leidt. Wij verzoeken de provincie daarom om de maatwerkmethode nader uit te werken in een transparant en duidelijk toepasbaar protocol.
En als dat niet haalbaar is, om de instructieregel dan te beperken tot de eisen aan de ruimtelijke kwaliteit van de uiteindelijke ontwikkeling en het te volgen proces daarbij los te laten. Artikelsgewijze toelichting In deze wijzigingsronde van de POV wordt elk artikel voorzien van een (vaak uitgebreide) toelichting. Dit is een welkome verbetering omdat het helpt om de aanleiding van het artikel beter te kunnen duiden, waardoor het artikel beter geïnterpreteerd en toegepast kan worden bij een concrete ontwikkeling. Bij de interpretatie en toepassing ervan ligt echter ook een rol voor de provincie als bevoegd gezag. Daar waar een artikel ruimte voor interpretatie laat is vroegtijdige afstemming noodzakelijk, zodat de kaders en reikwijdte duidelijk gesteld worden. Als elke partij weet waar hij aan toe is, komt dat de haalbaarheid en snelheid van ontwikkelingen ten goede. Wij vertrouwen erop dat provincie en gemeenten hierover gezamenlijk werkafspraken kunnen maken, zodat ruimtelijke ontwikkelingen op een voorspelbare en efficiënte wijze kunnen worden gerealiseerd.