212-02 Zienswijze gemeente Westerkwartier (brief)
Tekst van het document
Pagina 1 van 5 Bezoekadres Hooiweg 9 9801 AJ Zuidhorn Postadres Postbus 100 9350 AC Leek Informatie 14 0594 info@westerkwartier.nl westerkwartier.nl Provincie Groningen T.a.v. Team Ruimtelijke Ontwikkeling Postbus 610 9700 AP Groningen Onderwerp Zienswijze ontwerp Omgevingsverordening - wijziging 4 Kenmerk 1969264838 Datum 3 november 2026 Contactpersoon Team Ruimtelijke Ordening Geacht college van Gedeputeerde Staten, Met belangstelling hebben wij kennisgenomen van de nieuwe provinciale Omgevingsvisie en de ontwerpwijziging van de Provinciale Omgevingsverordening die momenteel ter inzage ligt. De Omgevingsverordening bepaalt in belangrijke mate hoe provinciale ambities doorwerken in de gemeentelijke praktijk, en de ruimte die gemeenten hebben om invulling te geven aan hun eigen opgaven en ontwikkelambities. Met deze brief geven wij daarom niet alleen onze inhoudelijke zienswijze op de ontwerp-wijziging, maar beschrijven wij ook vanuit welke ambities en uitgangspunten wij naar de voorgestelde wijzigingen kijken. Zo geven we aan waar we elkaar kunnen versterken en waar we mogelijke spanningsvelden signaleren. Wij onderschrijven de uitgangspunten uit de Omgevingsvisie: “decentraal wat kan, centraal wat moet” en de provinciale sturingsfilosofie ‘waar kan lokaal, waar nodig provinciaal, maar altijd samen’.
Voor Westerkwartier betekent dit een gelijkwaardige samenwerking, waarin gemeenten niet alleen betrokken worden bij de uitvoering van beleid, maar ook bij de ontwikkeling ervan. Gezamenlijke ambities vragen om vertrouwen in gemeenten, uitvoerbare regelgeving en ruimte voor lokaal maatwerk. Wij herkennen ons in veel van de provinciale ambities voor een leefbaar, economisch sterk en toekomstbestendig Groningen en zien tegelijkertijd kansen om deze vanuit de kracht van Westerkwartier verder te helpen realiseren. Wij willen Westerkwartier verder ontwikkelen tot dé toonaangevende plattelandsgemeente van Noord-Nederland, met krachtige regiokernen, vitale dorpen en een aantrekkelijk landelijk gebied. Een gemeente waar groei, leefbaarheid, ondernemerschap, landschap en bereikbaarheid elkaar versterken en waar inwoners in iedere levensfase prettig kunnen wonen, werken en leven. Wij zien in Westerkwartier als het ware twee snelheden: die van het platteland en die van de meer stedelijke gebieden. Daarbij maken wij geen onderscheid in prioriteit, maar erkennen wij dat verschillende gebieden vragen om verschillende oplossingen en ontwikkelperspectieven. Pagina 2 van 5 Onze zienswijze bevat onze reactie op de voorgestelde wijzigingen van de Provinciale Omgevingsverordening.
De opmerkingen lopen uiteen van woningbouw en landbouw tot erfgoed, (vrijetijds)economie, natuur en uitvoeringsaspecten. Onder deze onderwerpen ligt echter steeds dezelfde bestuurlijke boodschap: provinciale en gemeentelijke ambities zijn sterk met elkaar verbonden en kunnen alleen succesvol worden gerealiseerd wanneer ruimte wordt geboden voor lokaal maatwerk, uitvoerbaarheid en een gelijkwaardige samenwerking tussen overheden. Tegen die achtergrond geven wij in de zienswijze aan waar wij kansen zien, waar wij belemmeringen ervaren en waar wij het gesprek met de provincie graag voortzetten. 1. Leefbare dorpen en sterke kernen Westerkwartier bestaat uit 41 dorpen met ieder een eigen identiteit, geschiedenis en functie. Onze kracht zit in het netwerk van dorpen en kernen dat samen een aantrekkelijk woon- en leefgebied vormt. Wij zetten in op vitale dorpen, sterke voorzieningenkernen en een goede balans tussen grotere en kleinere kernen. Om iedereen een passende en prettige woonplek te bieden, kiezen we voor het toekomstbestendig ontwikkelen van onze dorpen en het actief versterken van hun leefbaarheid. Dat betekent dat iedere kern perspectief moet houden op wonen, ontmoeting en nieuwe initiatieven. Voor grotere voorzieningen, zoals voortgezet onderwijs, ligt de focus op de regiokernen.
Elke kern moet ruimte hebben om zich te ontwikkelen op een wijze die past bij haar functie, schaal en identiteit. Wij zien veel raakvlakken met de provinciale ambitie om de woon- en leefkwaliteit van steden en dorpen te versterken. Om die ambitie waar te kunnen maken moeten provinciale regels ruimte laten voor maatwerk. Juist de diversiteit van Westerkwartier laat zien dat een uniforme benadering met strikte regels onvoldoende recht doet aan de verschillen tussen gebieden en hun ontwikkelopgaven. Provinciale kaders zijn nodig, maar moeten niet te rigide zijn en ruimte laten voor gebiedsgerichte keuzes die aansluiten bij onze lokale omstandigheden en kansen. (Zie inhoudelijke zienswijze: o.a. bij art. 4.7, 4.18, 4.19, 4.41) 2. Wonen voor iedereen Westerkwartier kiest bewust voor groei en neemt daarmee verantwoordelijkheid voor een substantieel deel van de Groningse woningbouwopgave. Wij zien dit niet uitsluitend als antwoord op de woningvraag, maar ook als motor voor leefbaarheid, economische ontwikkeling, behoud en uitbreiding van voorzieningen en een evenwichtige bevolkingsopbouw. Voor Leek-Tolbert en Zuidhorn zetten wij in op een ontwikkeling naar volwaardige regionale centra die een grotere rol kunnen vervullen in wonen, voorzieningen, werkgelegenheid en bereikbaarheid. Dit beperkt zich niet tot onze gemeentegrens en de verbinding met de stad Groningen.
We zijn ook een ‘wiel’ tussen Groningen, Drenthe en Friesland, de uitdagingen én oplossingen houden niet op bij de provinciegrenzen. In de Omgevingsvisie lezen wij de ambitie om meer mogelijkheden te bieden voor wonen in het buitengebied. Die ambitie onderschrijven wij. Maar behalve de vernieuwde ruimte-voor-ruimte benadering zien wij in de vertaling naar de POV onvoldoende van deze ambitie terug. De kwaliteitsdialoog die in de eerste helft van 2026 samen met gemeenten is opgesteld, is niet verwerkt en ook de begrenzing van het stedelijk gebied en de strikte regelgeving daaromtrent is niet verruimd. Dat zijn gemiste kansen die een versnelling van de woningbouwopgave onnodig belemmeren. De POV bevat terecht regels om de maat en schaal van (woningbouw)ontwikkelingen in te kaderen en het landschap te beschermen, maar het moet geen strak keurslijf vormen. Wij vragen de provincie om meer ruimte voor gebiedsgerichte afwegingen rondom woningbouw aan de randen van dorpen. Duidelijke en werkbare kaders en voorspelbare procedures zijn noodzakelijk Pagina 3 van 5 om de gezamenlijke woningbouwambities van provincie en gemeente tijdig te realiseren.
Zeker in een gemeente als Westerkwartier kunnen dergelijke instrumenten bijdragen aan de (provinciale) woningbouwopgave en tegelijkertijd aan leefbare dorpen en een vitaal landelijk gebied, het behoud van karakteristieke erven en het versterken van ruimtelijke kwaliteit. (Zie inhoudelijke zienswijze: o.a. bij art. 4.7, 4.8, 4.18, 4.19 en 4.41) 3. Een sterk en toekomstbestendig landelijk gebied Het veelzijdige landelijk gebied vormt het hart van Westerkwartier. Ons landschap, onze natuurgebieden en onze agrarische sector bepalen in belangrijke mate de identiteit, economische kracht, aantrekkelijkheid en leefbaarheid van onze gemeente. De gemeentelijke visie op de ontwikkeling van het landelijk gebied is mede gebaseerd op gebiedsprocessen die de afgelopen jaren zijn doorlopen met agrariërs, inwoners, natuur- en landschapsorganisaties, het waterschap, de gemeente en de provincie. De provincie was hierbij actief betrokken, veelal in leidende hoedanigheid, en heeft de uitkomsten van dit proces onderschreven. We lopen voorop in de ontwikkeling van een toekomstbestendig landelijk gebied waarin landbouw, natuur, water, energie en recreatie elkaar versterken. We zien Westerkwartier nadrukkelijk als proeftuin voor nieuwe vormen van ondernemerschap, gebiedsontwikkeling en circulaire energieproductie.
Daarbij moet ontwikkeling wel passen bij de schaal, het landschap en het karakter van Westerkwartier. Agrarische hulpbedrijven vormen een onmisbare schakel in de toekomst van de landbouw. Westerkwartier vindt het belangrijk dat deze bedrijven voldoende ontwikkelruimte houden om innovatie, schaalvergroting, verduurzaming en nieuwe dienstverlening mogelijk te maken. Op de bestaande plek, dan wel op een nieuwe locatie. Wij waarderen het dat de nieuwe verordening hier meer ruimte voor biedt. Als één van de belangrijkste landbouwgemeenten van Groningen willen wij actief betrokken zijn bij keuzes die bepalend zijn voor de toekomst van de landbouwsector. Tegen die achtergrond vinden wij het belangrijk dat verantwoordelijkheden zoveel mogelijk worden belegd waar de kennis van gebied en praktijk aanwezig is, in lijn met het uitgangspunt 'decentraal wat kan, centraal wat moet'. Op onderdelen van de ontwerp-POV zien wij echter een beweging naar meer provinciale sturing. Daarover gaan wij graag met u in gesprek. (Zie inhoudelijke zienswijze: o.a. bij art. 4.16, 4.63, 4.65 en 4.118) 4. Bereikbaarheid en verbindingen Goede bereikbaarheid is een belangrijke randvoorwaarde voor wonen, werken, ondernemen en het gebruik van voorzieningen. Westerkwartier wil zijn strategische ligging tussen Groningen, Friesland en Drenthe sterker benutten.
Wij zijn een aantrekkelijk woon-, werk- en verblijfsgebied dat optimaal verbonden is met omliggende economische kerngebieden. Verdere verbetering van de fysieke infrastructuur en het openbaar vervoer is onmisbaar. Dat begint bij de twee belangrijke hoofdverbindingen (N355 en A7), maar geldt zeker ook voor goede verbindingen tussen onze dorpen, bereikbaarheid van voorzieningen en versterking van de noord-zuidverbindingen. Verder is een goede digitale infrastructuur essentieel, bijvoorbeeld voor innovatie in de agrarische sector en voor economische groei. Wij zien op dit onderwerp veel overeenkomsten tussen de provinciale en gemeentelijke ambities. Investeringen in fysieke en digitale bereikbaarheid dragen bij aan wonen, economie, leefbaarheid en brede welvaart en vormen daarmee een gezamenlijk belang van provincie en gemeente. We onderschrijven de provinciale doelen op het gebied van verkeersveiligheid en omgevingskwaliteit. Pagina 4 van 5 Wel vragen wij om meer duidelijkheid over de toepassing van de regels en beschermingszones, zodat noodzakelijke verkeersveiligheidsmaatregelen, beheerwerkzaamheden en infrastructurele verbeteringen uitvoerbaar blijven zonder onnodige procedurele lasten. (Zie inhoudelijke zienswijze: o.a. bij art. 4.41) 5.
Economische ontwikkeling met behoud van kwaliteit Westerkwartier wil uitgroeien tot de economisch meest krachtige en toekomstbestendige plattelandsgemeente van Noord-Nederland. Een sterke economie is een belangrijke voorwaarde voor leefbaarheid, voorzieningen en brede welvaart. Daarbij benutten wij onze strategische ligging, het sterke ondernemersklimaat, de A7-corridor en de kwaliteit van onze leefomgeving als onderscheidende vestigingsfactoren. We willen onderscheidend zijn in duurzame en biobased energie en circulariteit. Wij herkennen ons in de provinciale ambitie om economische ontwikkeling te combineren met ruimtelijke kwaliteit en zien daarin veel raakvlakken met onze eigen koers. Landschap, erfgoed en ruimtelijke kwaliteit zijn voor ons daarbij geen belemmering, maar kwaliteiten waarop wij verder willen bouwen. Bescherming en ontwikkeling hoeven elkaar niet uit te sluiten. De grote maatschappelijke opgaven van deze tijd vragen om een benadering waarin beide belangen zorgvuldig met elkaar worden verbonden. Wij vragen ruimte om economische functies te ontwikkelen die passen bij de schaal en identiteit van Westerkwartier, waaronder vrijetijdseconomie, innovatieve bedrijvigheid, watergebonden activiteiten en nieuwe economische dragers in het landelijk gebied.
Daarmee kan Westerkwartier een belangrijke schakel vormen tussen de economische dynamiek van de stad Groningen en de kansen van het omliggende landelijke gebied. Provinciale kaders moeten daarbij richting geven en kwaliteit van de leefomgeving borgen, maar tegelijkertijd voldoende ruimte laten voor lokale initiatieven en gebiedsgerichte afwegingen. (Zie inhoudelijke zienswijze: o.a. bij art. 4.16, 4.21, 4.23, 4.28) 6. Uitvoerbaar beleid vraagt om samenwerking De uitvoering van provinciaal beleid vindt voor een belangrijk deel plaats bij gemeenten. Voor ons vormen de doorwerking en toepassing van de provinciale regels naar de gemeentelijke praktijk daarom een belangrijk aandachtspunt bij de nu voorliggende ontwerp-wijziging van de Omgevingsverordening. Deze wijziging brengt nieuwe verplichtingen, onderzoekslasten, motiveringsvereisten en beschermingsregimes met zich mee die directe gevolgen hebben voor capaciteit, financiële middelen, doorlooptijden en de realisatie van ruimtelijke initiatieven. De Omgevingsverordening heeft voor ons dus veel impact en het reageren op de ontwerpwijziging vinden wij van groot belang. In dit kader willen wij opmerken dat het proces van participatie en afstemming rond deze ontwerpwijziging ons niet altijd die ruimte gaf, door o.a.
late beschikbaarheid van stukken, consultatierondes tijdens vakantieperioden, het ontbreken van een overzichtelijke weergave van de aangebrachte wijzigingen en korte reactietermijnen. Wij constateren dat het effect van nieuwe regels op de gemeentelijke uitvoeringspraktijk niet altijd voldoende wordt meegewogen. Dat raakt niet alleen gemeenten, maar uiteindelijk ook inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties. Daarom vragen wij nadrukkelijk aandacht voor implementatie, uitvoerbaarheid en ondersteuning. Nieuwe provinciale ambities vragen om voldoende tijd, duidelijke kaders en waar nodig passende ondersteuning. Daarnaast ervaren wij dat veel bepalingen in de Omgevingsverordening afhankelijk zijn van maatwerkafwegingen, interpretatie en nadere beoordelingen. Hoewel maatwerk waardevol kan zijn, mag het niet leiden tot onduidelijkheid over de mogelijkheden die er voor gemeenten en Pagina 5 van 5 initiatiefnemers bestaan. Heldere en voorspelbare regels dragen bij aan betere besluitvorming, kortere procedures en meer vertrouwen tussen overheden. Juist bij de uitvoering van de Omgevingsverordening krijgt het uitgangspunt 'waar kan lokaal, waar nodig provinciaal, maar altijd samen' in de praktijk betekenis. (Zie inhoudelijke zienswijze: o.a. bij art.
4.2, 4.3, 4.21, 4.117, 4.123, begripsbepalingen en artikelsgewijze toelichting) Tot slot Wij zien de nieuwe Provinciale Omgevingsverordening niet alleen als een kaderstellend instrument, maar ook als een middel om gezamenlijk te werken aan de toekomst van Groningen. Westerkwartier onderschrijft veel van de provinciale ambities en ziet volop kansen voor samenwerking. Onze ambities voor wonen, leefbaarheid, economie, bereikbaarheid en het landelijk gebied sluiten in belangrijke mate aan op de provinciale koers. Juist daarom vragen wij ruimte voor maatwerk en gebiedsgerichte afwegingen. Niet omdat wij een andere richting willen kiezen, maar omdat wij ervan overtuigd zijn dat provinciale en gemeentelijke ambities elkaar versterken wanneer zij kunnen worden uitgewerkt op een manier die past bij de lokale werkelijkheid. De diversiteit van Groningen vraagt om een combinatie van duidelijke provinciale kaders en vertrouwen in gemeenten om die kaders gebiedsgericht toe te passen. Westerkwartier wil zich verder ontwikkelen tot dé toonaangevende plattelandsgemeente van Noord-Nederland en ziet de provincie daarbij als een belangrijke partner. Wij kijken ernaar uit om samen verder te werken aan de realisatie van onze gedeelde ambities voor Groningen. Bel of mail gerust als u vragen heeft U kunt contact opnemen met team Ruimtelijke Ordening, bereikbaar via telefoonnummer 14 0594.
Of u stuurt een e-mail naar ruimtelijkeordening@westerkwartier.nl. Belt u ons? Houd dan deze brief bij de hand. Mailt u ons? Noem dan in uw e-mail het kenmerk van deze brief. Het kenmerk is 1969264838. Met vriendelijke groet, burgemeester en wethouders van de gemeente Westerkwartier, Ard van der Tuuk Burgemeester Ruud Kleijnen Secretaris