CConstaterende datWesterkwartier
Koppel je AI →
Document · PDF

204-02 Bijlage 1 Warmteprogramma Westerkwartier 2026-2035

Raadsvergadering 16 december 2026, gemeente WesterkwartierBij agendapunt: Lijst Ingekomen Stukken2.116 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

1 Uitvoeringsparagraaf Warmteprogramma Westerkwartier 2026- 2035 2 Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 2 Doel en Scope 3 3 Rollen en Sturing 4 4 Uitvoering projecten 5 5 Financiën 7 6 Risico’s 8 7 Planning 9 3 1 Inleiding De gemeente Westerkwartier heeft in 2026 een Warmteprogramma opgesteld. In het Warmteprogramma staat hoe de gemeente Westerkwartier de route naar een aardgasvrije gemeente in 2050 voor zich ziet. Dit doen we om onze inwoners meer duidelijkheid en handelingsperspectief te geven ten aanzien van het aardgasvrij maken van hun woning. Daarnaast is iedere gemeente vanuit de Wet gemeentelijke instrumenten Warmtetransitie (afgekort: WgiW) verplicht om uiterlijk eind 2027 een Warmteprogramma te hebben, het Warmteprogramma is ook een verplicht programma onder de Omgevingswet. De ambities en plannen uit het Warmteprogramma hebben effect op onze uitvoeringscapaciteit. In deze notitie maken we de effecten van het Warmteprogramma inzichtelijk en geven we aan hoe we hiermee omgaan. 2 Doel en Scope Het Warmteprogramma levert een bijdrage aan de doelen die wij als gemeente hebben gesteld in het Programma Duurzaamheid.

De volgende doelen zijn van toepassing op het Warmteprogramma;  In 2026 hebben we conform de WgiW ons warmtebeleid vernieuwd  In 2035 is 20% van de woningen in het Westerkwartier gebouwd voor 2018 aardgasvrij  In 2035 zijn alle woningen in het Westerkwartier tot de standaard geïsoleerd en geventileerd  In 2030 hebben we 2.500 huishoudens (energielabel D en lager en inkomen tot 140% sociaal minimum) ondersteund vanuit onze aanpak energiearmoede. Om bovengenoemde doelen te bereiken worden in de komende jaren verschillende acties uitgevoerd. In het Warmteprogramma wordt gekeken naar de periode tot 2035. Voor de uitvoering wordt gefocust op de periode tot het volgende Warmteprogramma, namelijk 2030. In onderstaand figuur staan in hoofdlijnen de acties voor de komende jaren gekoppeld aan de doelen uit het Programma Duurzaamheid. Figuur 1 Doelenboom Warmteprogramma 2026-2035

4 3 Rollen en Sturing De acties die voortkomen uit het Warmteprogramma Westerkwartier 2026-2035 maken onderdeel uit van de uitvoering van het Programma Duurzaamheid. De portefeuillehouder Energiestrategie en Volhoudbaarheid is bestuurlijk opdrachtgever hiervan en de programmamanager Duurzaamheid is ambtelijk opdrachtgever. De bestuurlijk opdrachtgever wordt over de afzonderlijke projecten die onder het Warmteprogramma vallen bijgepraat in het portefeuillehouder overleg (afgekort: PHO). Voor de ambtelijk opdrachtgever is dit in een 2-wekelijks overleg gebouwde omgeving en via een een-op-een overleg. De uitvoering van het Programma Duurzaamheid en ook de acties voortkomend uit het Warmteprogramma liggen binnen het programmateam Duurzaamheid. In dit team werken verschillende medewerkers aan de uitvoering van de acties. De verschillende projectleiders zijn verantwoordelijk voor hun eigen projecten en de rapportering over de voortgang aan de bestuurlijk en ambtelijk opdrachtgever. In onderstaand schema staat de organisatie van de uitvoering van het warmteprogramma weergegeven.

Figuur 2 Organisatie uitvoering Warmteprogramma Vanuit het Warmteprogramma volgen een aantal duidelijke thema’s voor de komende jaren, namelijk het inzetten op isolatie vanuit de Isolatieaanpak Westerkwartier, verkenning en ontwikkeling van warmtenetten, de aanpak energiearmoede, wijk- en gebiedsaanpakken en de proeftuin aardgasvrije wijken. Op de meeste van deze onderdelen zijn al projectleiders actief. Voor wat betreft de aanpak energiearmoede bestaat deze uit losse projecten waardoor hiervoor een coördinator actief is.

5 4 Uitvoering projecten In het Warmteprogramma is een planning opgenomen voor de gemeentelijke acties voor de komende 5 jaar. In dit hoofdstuk gaan we in op wat we gaan doen, wat we hier aan capaciteit al voor geregeld hebben en wat er nog nodig is aan aanvullende capaciteit om de ambities uit het warmteprogramma te kunnen realiseren. Planning uitvoering warmteprogramma (2026-2030) De komende 5 jaar nemen we een aantal stappen in de uitvoering van het Warmteprogramma. Grofweg komt de uitvoering neer op de volgende onderdelen.  Algemene coördinatie Warmteprogramma  Isolatieaanpak Westerkwartier  Ondersteuning van bestaande initiatieven  Aanpak Energiearmoede/Kwetsbare huishoudens  Verkenning en ontwikkeling warmtenetten  Opstellen en uitvoeren wijkuitvoeringsplannen  Samenwerking externe partners  Communicatie Wat is er al geregeld? Vanuit het Programma Duurzaamheid is er al inzet op het thema warmtetransitie. De beleidsmedewerker warmtetransitie en programmamanager duurzaamheid coördineren gezamenlijk het warmteprogramma, daarnaast is de beleidsmedewerker ook betrokken bij verschillende projecten in de uitvoering van het Warmteprogramma. Ook zijn er projectleiders aangesteld voor de Isolatieaanpak Westerkwartier en het Warmtenet Marum. Een belangrijk onderdeel in het Warmteprogramma is het isoleren van woningen de komende jaren.

Hiervoor is de Isolatieaanpak Westerkwartier (IAW) opgezet, waar de isolatieregeling van Nij Begun een onderdeel in vormt. Binnen deze aanpak zijn naast een projectleider een drietal ondersteuners benodigd voor de uitvoering van het project, ondersteuning van inwoners en het organiseren van diverse activiteiten. Inmiddels zijn er twee ondersteuners actief, een derde momenteel nog niet, echter is hier al wel akkoord voor. Voor wat betreft de verkenningen en ontwikkeling van warmtenetten ligt in eerste instantie de verantwoordelijkheid bij de gemeente. De projectleider collectieve warmte en beleidsmedewerker Warmtetransitie zijn betrokken bij de onderzoeken en eerst ontwikkeling van het warmtenet, vervolgens ligt de verdere ontwikkeling en daadwerkelijke realisatie bij het Warmtebedrijf Westerkwartier en is daarmee buiten de scope van de gemeente Westerkwartier. Naast de wijken met warmtenetten is in een groot deel van de gemeente een individuele warmteoplossing het meest kansrijk. Daarom wordt de komende 5 jaar in een drietal gebieden een aanpak ontwikkeld, die in de jaren erna ook in de andere delen van het Westerkwartier kan worden toegepast. De projectleiding hierin kan worden opgepakt door de Beleidsmedewerker Warmtetransitie. In alle projecten is communicatie met onze inwoners en relevante stakeholders van belang.

Binnen de huidige capaciteit is een parttime communicatiemedewerker. Gezien de werkzaamheden voor de komende jaren lijkt dit onvoldoende. 6 Wat moet nog worden geregeld? De formatie die al geregeld is, is niet voldoende voor het realiseren van alle ambities uit het Warmteprogramma. Op een aantal onderdelen is nog aanvullende inzet nodig. Deze worden uitgewerkt in opdrachten aan derden of gefinancierd vanuit een aantal reeds beschikbare Specifieke Uitkeringen (SPUK’s). Een belangrijk speerpunt binnen ons beleid is dat inwoners met een lager inkomen kunnen meedoen aan de warmtetransitie. Vanuit de isolatieregeling van Nij Begun is voor een bepaalde doelgroep ook volledige subsidie van isolatie mogelijk. Daarnaast woont een deel van de doelgroep ook in huurwoningen, ook deze inwoners hebben ondersteuning nodig, in samenwerking met Wold & Waard zetten we in op kleine energiebesparende maatregelen en gedragsverandering. Om dit te kunnen organiseren zijn ondersteuners nodig. Deze ondersteuners benaderen actief inwoners, maken ze bekend met de mogelijkheden voor verduurzamen en helpen ze verder op weg. Uit de praktijk blijkt dat hiervoor meerdere gesprekken nodig zijn. Gezien de omvang van de doelgroep in het Westerkwartier (circa 2.500 huishoudens met energiearmoede) verwachten we minimaal 2 ondersteuners voor een periode van 2 jaar nodig te hebben voor deze actie.

De meest kansrijke warmteoplossing is in een groot deel van het Westerkwartier een volledig elektrische warmtepomp. Om een aanpak te ontwikkelen om dit in woningen in het Westerkwartier toe te passen wordt in het Warmteprogramma de komende 5 jaar gekozen voor een drietal wijk- en gebiedsaanpakken, namelijk in Kommerzijl, Oostindie (Leek) en het Middag-Humsterland. Naast al beschikbare projectleiding is hierin uitvoering nodig, onder andere voor de uitvoering van de aanpak en technische ondersteuning. Het voorstel is om deze ondersteuning bij een derde partij in te kopen via een opdracht. Een belangrijk middel in de warmtetransitie is het communiceren met onze inwoners. We zetten in op een herkenbaar, transparant en begrijpelijk verhaal naar onze inwoners over de route naar aardgasvrij wonen. Daarbij wordt gebruikgemaakt van projectpagina's, bewonersbijeenkomsten, nieuwsbrieven, storytelling en gerichte communicatie per doelgroep. Op dit moment is er in deeltijd een communicatiemedewerker actief op dit dossier. Gezien de hoeveelheid projecten waar communicatie bij nodig is voorzien wij dat er op projectniveau extra ondersteuning op het gebied van communicatie benodigd is. Naast het intern organiseren van capaciteit kunnen bepaalde werkzaamheden ook op regionale schaal georganiseerd worden. Sinds 2025 is de gemeente Westerkwartier deelnemer van het flexteam Groningen.

Een team van 3 adviseurs die in dienst zijn bij de provincie Groningen ondersteunen de beleidsmedewerkers in de 8 deelnemende gemeenten op zowel individuele als regionale vraagstukken op het gebied van de Warmtetransitie. De huidige Samenwerkingsovereenkomst (SOK) loopt tot halverwege 2027. Voor de verlenging van het flexteam lopen op dit moment gesprekken, naar alle waarschijnlijkheid is bij verlenging een hogere financiële bijdrage van gemeenten nodig, vanwege het wegvallen van een Rijksbijdrage. 5 | Financiën De uitvoering van het Warmteprogramma brengt zowel personele kosten als programmakosten met zich mee. Onder personele kosten vallen de inzet van projectleiders, beleidsmedewerkers en ondersteunende capaciteit. Onder programmakosten vallen onder andere onderzoeken, participatietrajecten, communicatie en technische advisering. In dit hoofdstuk zijn enkel de gemeentelijke uitvoeringskosten opgenomen. Investeringen van inwoners, woningcorporatie, netbeheerder, warmtebedrijf en nadere partners vallen buiten de scope van deze uitvoeringsparagraaf. Ook de subsidieregelingen (IAW, Garnwerd en MOL-dorpen) zijn niet meegenomen. Zoals in hoofdstuk 5 al aangegeven is een groot deel van de capaciteit (zowel vast als tijdelijk) geregeld vanuit het Programma Duurzaamheid.

In dit hoofdstuk richten wij ons op de benodigde kosten en dekking van de extra benodigde capaciteit en de programmakosten bovenop wat al begroot is. Onderstaand zijn twee overzichten opgenomen met de kosten en de dekking | hiervan. De personele- en programmakosten zijn in een apart overzicht opgenomen. | Benodigde middelen voor huidige en toekomstige subsidie- of voucherregelingen zijn niet meegenomen in dit overzicht. De opgenomen bedragen zijn indicatief. Tabel 1 Begroting extra personele kosten Warmteprogramma (kosten x 1000 euro) (2027 t/m 2030) Budget | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Aanpak Energiearmoede (674013) | 188 | 188 | - | - Totaal budget | 188 | 188 | 0 | 0 Kosten | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Ondersteuners kwetsbare huishoudens | 188 | 188 | - | - Totaal kosten | 188 | 188 | 0 | 0 Tabel 2 Begroting extra programmakosten Warmteprogramma (kosten x 1000 euro) (2027 t/m 2030) Budget | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Aanpak Energiearmoede (674013) | 50 | 50 Duurzaam (674010) | 195 | 180 | 180 | 140 Totaal budget | 265 | 230 | 180 | 140 Kosten | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Verkenning warmtenetten | 100 | 50 Aanpak Energiearmoede | 50 | 50 | 50 | 50 Opstellen + uitvoeren wijkuitvoeringsplannen | 80 | 80 | 80 | 40 Samenwerking externe partners (inzet flexteam) | 25 | 50 | 50 | 50 Totaal kosten | 255 | 230 | 180 | 140 7 8 6 Risico’s De warmtetransitie wordt een grote ontwikkeling de

komende jaren, een ontwikkeling die ook verschillende risico’s kent die zijn invloed heeft op de uitvoering en het tempo van deze transitie. Hieronder staan de belangrijkste risico’s benoemd. Tabel 3 Risicoanalyse uitvoering warmteprogramma Risico Mate van Risico Maatregel Onvoldoende capaciteit voor de uitvoering van het Warmteprogramma. Midden In het Warmteprogramma werken we met een afwegingskader zoals beschreven in het Warmteprogramma. We zetten eerst in op het effectief benutten van de bestaande capaciteit, dan inhuur doormiddel van financiering uit tijdelijke budgetten en tot slot naar verhoging van structurele capaciteit. Als dit allemaal niet mogelijk blijkt sturen we bij in de ambities in het Warmteprogramma. Netcongestie en vertraging van netverzwaring waardoor minder warmtepompen geplaatst kunnen worden. Hoog Bij het opstellen van de planning in dit Warmteprogramma heeft met Enexis afstemming plaatsgevonden over de beschikbare capaciteit en planning in netverzwaring. We blijven met Enexis in gesprek over de ontwikkelingen rondom netcongestie, waar nodig sturen we bij in de planning. Daarnaast wordt de komende jaren vooral grootschalig ingezet op het isoleren van woningen. Er worden onvoldoende woningen verduurzaamd waardoor de doelstellingen niet gehaald worden. Midden We zetten actief in op het ondersteunen van inwoners bij het nemen van verduurzamingsmaatregelen.

We doen aan gerichte doelgroepencommunicatie en zetten in op de beschikbare subsidies en benutten de lokale initiatieven. Warmtenetten in zoekgebieden blijken technisch, organisatorisch en/of financieel niet haalbaar Hoog We gaan op korte termijn haalbaarheid- onderzoeken uitvoeren naar warmtenetten in de aangegeven zoekgebieden. Hiermee creëren we op korte termijn duidelijkheid en handelingsperspectief voor de inwoner. Indien niet haalbaar wordt een individuele verwarmingstechniek het meest kansrijk, voor deze technieken worden de komende jaren wijkaanpakken ontwikkeld die ook schaalbaar zijn naar de zoekgebieden. Grote afhankelijkheid van externe partners voor de realisatie van de doelstelling Midden We zorgen voor goede samenwerkings- afspraken met onze externe partners en blijven met elkaar in gesprek over de ontwikkelingen binnen de warmtetransitie. 9 7 Planning In het huidige Warmteprogramma wordt in de planning gericht op de komende 5 jaar, de periode van 2026 tot en met 2030. In een aantal gebieden gaan we bezig met een gemeentelijke aanpak, daarnaast zijn er nog verschillende (bewoners)initiatieven die doorlopen de komende jaren. In onderstaand schema in de globale planning voor de komende jaren weergegeven.

Tabel 4 Planning uitvoering Warmteprogramma (2026 t/m 2030) 2026 2027 2028 2029 2030 Isolatieaanpak Westerkwartier Ondersteuning initiatieven PAW MOL-dorpen Aardgasvrij Garnwerd Faciliteren nieuwe initiatieven Verkenning warmtenetten* Marum Leek/Tolbert Zuidhorn Grootegast Aanpak Energiearmoede Coördinatie Aanpak isolatie kwetsbare huishoudens Opstellen + Uitvoeren wijkaanpakken Oostindie (Leek) Kommerzijl Middag-Humsterland Samenwerking externe partners Communicatie * de verkenning van de warmtenetten wordt door de gemeente uitgevoerd, verdere ontwikkeling en uitvoering ligt bij het Warmtebedrijf Westerkwartier 10 Colofon Portefeuillehouder: Bé Schollema Team: Team Fysieke Leefomgeving Datum: 2 november 2026 Gemeente Westerkwartier

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://westerkwartier.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/d7cb5913-bea7-4006-b081-3fb57780740d?agendaItemId=a36d68c9-f86a-4c0e-b274-96f4f1958ce3