202-01 Raadsbrief Onderzoeksrapport Grip op lichte jeugdhulp
Tekst van het document
de raad van de gemeente Westerkwartier per mail via griffie@westerkwartier.nl Team Concerncontrol Kenmerk 1969267741 Datum 20 oktober 2026 Onderwerp Resultaten 213a-onderzoek Grip op lichte jeugdhulp Geachte leden van de raad, Postadres Contact Pagina Postbus 100 Telefoon 14 0594 www.westerkwartier.nl 1 van 3 9350 AC Leek info@westerkwartier.nl Op grond van de Onderzoeksverordening gemeente Westerkwartier 2019 wordt jaarlijks een onderzoek uitgevoerd naar de doelmatigheid en doeltreffendheid van het gevoerde bestuur. Met deze 213a-onderzoeken onderzoekt het college het eigen bestuur, zoals uitgevoerd door de ambtelijke organisatie. In de programmabegroting wordt jaarlijks vastgesteld welke onderzoeken plaatsvinden. In 2025 betreft dit onder andere een onderzoek naar de inkoop van lokale lichte jeugdhulp. Dit onderzoek is extern uitgevoerd door onderzoeksbureau KWIZ. De oplevering van het onderzoek heeft vertraging opgelopen als gevolg van tijdelijke afwezigheid van de onderzoeker, waardoor de afronding is doorgeschoven naar 2026. Eind 2025 is gestart met het onderzoek en het onderzoek is in 2026 afgerond. Met deze brief informeren wij u over de bevindingen en aanbevelingen van dit onderzoek. Scope van het onderzoek Het doel van het onderzoek is om te analyseren in hoeverre de gemeente Westerkwartier daadwerkelijk grip en regie heeft op de lokale inkoop van lichte jeugdhulp.
Het gaat hier om drie vormen van lichte jeugdhulp: individuele begeleiding basis, groepsbegeleiding basis en gezinsbegeleiding basis. Met grip wordt bedoeld de mate waarin de gemeente inzicht, controle en sturing heeft op de uitvoering en resultaten van de ingekochte jeugdhulp. Regie gaat over de actieve rol van de gemeente in het coördineren, sturen en verbinden van betrokken partijen op lokaal niveau. Het rapport geeft inzichten in de opbrengsten en ervaringen met het hybride inkoopmodel waar we sinds 2022 mee werken. Daarnaast wordt ingezoomd op de te verwachten voor- en nadelen van de beoogde nieuwe werkwijze. Pagina 2 van 3 Kernconclusies en aanbevelingen In het rapport worden meerdere conclusies en aanbevelingen gedaan om de doelmatigheid en doeltreffendheid wat betreft de sturing van de lokale inkoop van lichte jeugdhulp te versterken. Daarnaast worden aanbevelingen gedaan ten aanzien van de huidige en gewenste ontwikkelingen. Hieronder worden de belangrijkste conclusies en aanbevelingen toegelicht, zoals beschreven in het rapport en zonder inhoudelijke wijzigingen. Conclusies: De lokale inkoop van lichte jeugdhulp via het Gesloten Open House-model heeft procedurele en relationele rust gebracht (heldere tarieven, betrouwbare contractrelatie), maar heeft beperkte inhoudelijke meerwaarde opgeleverd ten opzichte van de regionale inkoop.
De gemeente beschikt over instrumentele grip (contractvoorwaarden, kwaliteitscriteria, vaste tarieven), maar deze worden beperkt benut voor inhoudelijke en strategische sturing. De richting van de Hervormingsagenda Jeugd 2023–2028, gericht op minder versnippering, vereenvoudiging van inkoop, sterkere lokale teams en inkoop als ondersteunend middel, wordt breed gedeeld. Aanbevelingen: Versterk de toegang als primaire sturingsknop Hiermee wordt de toegang niet alleen een uitvoeringsfunctie, maar de primaire sturingsknop voor doelmatige en doeltreffende inzet van jeugdhulp, doordat betere vraagduiding leidt tot minder opschaling en gerichtere inzet van ondersteuning. Vernieuw de lokale inkoop: van open structuur naar partnerschap Beperk het aantal aanbieders en werk met vaste partners. Kies voor een selectiever model met een overzichtelijk aantal aanbieders. Richt dit in als partnerschap, niet louter als contractrelatie. Een contract als partnerschap kan ervoor zorgen dat gemeente en aanbieders samen sturen op wat ze willen bereiken. Zet data en monitoring actief in voor sturing Gebruik beschikbare data voor concrete stuurinformatie. Richt monitoring zodanig in dat inzicht ontstaat in zowel kosten (doelmatigheid) als resultaten (doeltreffendheid), zodat gerichte bijsturing mogelijk wordt. Gebruik deze informatie in periodieke dialoog met aanbieders.
Sluit aan bij de Hervormingsagenda met realisme Ontwikkel stapsgewijs en behoud de al werkende elementen. Bouw daarom voort op wat goed functioneert (vaste tarieven, betrouwbaarheid). Vermijd schoksgewijze overstappen naar budgetfinanciering (lumpsum) of grootschalige consortia. Managementreactie De conclusies uit het onderzoek zijn herkenbaar en bevestigen de koers die de gemeente Westerkwartier heeft ingezet. Lokale hulp is op zichzelf geen oplossing voor de groeiende aanvraag van jeugdhulp en de aanpak van complexe problematiek, maar kan wel een belangrijk instrument zijn om de gewenste transformatie vorm te geven. De opgave ligt met name in het Pagina 3 van 3 versterken van de voorkant; stevige lokale teams, brede vraagverheldering, vroeg signalering en ondersteuning dichtbij de gezinnen. Dit sluit aan bij de ontwikkelingen vanuit de Hervormingsagenda Jeugd. Bij de verdere ontwikkeling van de inkoop Sociaal Domein nemen wij de aanbevelingen uit het rapport mee. Daarbij sturen we op meer samenhang in het aanbod, minder versnippering, duurzame samenwerkingen met aanbieders en een sterkere verbinding tussen inkoop, toegang en maatschappelijke opgaven. Hiermee wordt de inkoop een ondersteunend middel om de transformatie van het Sociaal Domein vorm te geven en het stelsel meer financieel beheersbaar en toekomstbestendiger vorm te geven.
Tot slot De betrokken teams hebben aangegeven de bevindingen van het onderzoek te herkennen en nemen de aanbevelingen mee in de verdere uitwerking van de lokale inkoop binnen het Sociaal Domein. Daarmee wordt gewerkt aan het vergroten van de doelmatigheid en doeltreffendheid van de lokale inkoop van lichte jeugdhulp. Het volledige onderzoeksrapport is opgenomen als bijlage. We hopen u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd. Hoogachtend, burgemeester en wethouders van de gemeente Westerkwartier, A. van der Tuuk, burgemeester R. Kleijnen, secretaris