202-01 Raadsbrief Fasedocument A, Mobiliteitsverkenning Westzijde Groningen
Tekst van het document
Pagina 1 van 4 De raad van de gemeente Westerkwartier Per e-mail via griffie@westerkwartier.nl Bezoekadres Hooiweg 9 9801 AJ Zuidhorn Postadres Postbus 100 9350 AC Leek Informatie 14 0594 info@westerkwartier.nl westerkwartier.nl Onderwerp Fasedocument A, Mobiliteitsverkenning Westzijde Groningen Kenmerk 1969260268 Datum 15 september 2026 Team Ruimtelijk Ontwikkelingsbureau Beste leden van de raad, Met deze brief informeren wij u over de Mobiliteitsverkenning Westzijde Groningen en het daarbij opgestelde Fasedocument A: Foto van het gebied. De eerste fase van het onderzoek is afgerond. In deze fase zijn de huidige situatie (2025), trends en ontwikkelingen, het autonome referentiebeeld 2040, ruimtelijke kenmerken, lopende initiatieven en toekomstscenario’s in samenhang beschouwd. De rapportage vormt daarmee het gezamenlijke vertrekpunt voor Fase B: Onderzoek knelpunten en aandachtspunten. Hiermee gaan alle betrokken partijen uit van hetzelfde gedeelde en navolgbare vertrekpunt. Dit versterkt het wederzijds vertrouwen en voorkomt onnodige kosten door achteraf te moeten bijsturen. Mobiliteitsverkenning Westzijde De Westzijde van de provincie Groningen is volop in ontwikkeling. In het gebied komen verschillende ruimtelijke en infrastructurele opgaven samen, zoals woningbouw, economische ontwikkelingen, energie -en natuuropgaven en projecten op het gebied van mobiliteit.
Door deze stapeling van ontwikkelingen neemt de druk op het mobiliteitssysteem (auto, fiets, openbaar vervoer) naar verwachting verder toe. Om deze reden zijn de provincie Groningen en de gemeente Westerkwartier een mobiliteitsverkenning gestart, met als doel deze samenhang tussen ruimtelijke en infrastructurele opgaven expliciet te maken en te komen tot een gedeeld en onderbouwd beeld van de mobiliteitsopgave aan de westzijde van onze provincie. Fase A: Foto van het gebied In Fase A zijn de huidige situatie (2025), trends en ontwikkelingen, het autonome referentiebeeld 2040, ruimtelijke kenmerken, lopende initiatieven en toekomstscenario’s in samenhang beschouwd. De rapportage vormt daarmee het gezamenlijke vertrekpunt voor Fase B, waarin knelpunten en aandachtspunten op het gebied van bereikbaarheid, verkeersveiligheid en verkeersleefbaarheid worden onderzocht. Huidige situatie 2025 De huidige situatie laat een gebied zien met een verspreide kernenstructuur en een sterke oriëntatie op de stad Groningen. De gemeente Westerkwartier telt 41 woonkernen. Leek/Tolbert, Zuidhorn, Marum, Grootegast en Grijpskerk vervullen een belangrijke rol binnen de kernenstructuur. De auto is in de huidige situatie dominant.
Fiets en openbaar vervoer zijn vooral Pagina 2 van 4 kansrijk op specifieke relaties, zoals tussen kernen, richting onderwijsvoorzieningen, op kortere afstanden en op verbindingen met sterke fiets- of OV-infrastructuur. Trends en ontwikkelingen De trends richting 2040 laten zien dat de mobiliteitsopgave niet alleen wordt bepaald door groei, maar vooral door de manier waarop groei ruimtelijk landt. Woningbouw, huishoudensverdunning, vergrijzing, studie- en werkpendel, voorzieningenconcentratie en veranderend mobiliteitsgedrag, beïnvloeden samen de toekomstige verplaatsingspatronen. De auto blijft belangrijk, maar de betekenis van fiets, e-bike, openbaar vervoer, ketenmobiliteit en nabijheid neemt toe. Tegelijkertijd vragen kwetsbare groepen, landbouwverkeer, klimaatbestendigheid en de bereikbaarheid van voorzieningen om nadrukkelijke aandacht in het vervolg. Autonome referentiebeeld 2040 Het autonome referentiebeeld 2040 laat zien hoe de Westzijde zich ontwikkelt op basis van ‘harde’ plannen en autonome ontwikkelingen. In dit referentiebeeld groeit de gemeente Westerkwartier van 64.800 naar circa 67.900 inwoners en van 27.500 naar circa 31.300 huishoudens. De woningbouw concentreert zich vooral in en rond bestaande kernen, met de grootste groei in Leek/Tolbert en Zuidhorn.
Ook de ontwikkeling van de Westflank van Groningen, met circa 11.000 woningen aan de westzijde van de stad, kan de ruimtelijke en functionele relatie tussen Westerkwartier en Groningen verder versterken. De hoofdstructuur van het mobiliteitsnetwerk verandert echter niet fundamenteel. De A7, N355, spoorlijn Groningen– Leeuwarden en de belangrijkste bus- en fietsverbindingen blijven bepalend voor het functioneren van het gebied. Ruimtelijke kenmerken De ruimtelijke kenmerken van de Westzijde laten zien dat de ontwikkelruimte richting 2040 niet onbeperkt is. Bodem, water, landschap, natuur, landbouw, recreatie, bebouwing en infrastructuur bepalen mede waar ontwikkelingen kansrijk zijn en waar beperkingen of aandachtspunten optreden. Met name natte bodems, waterbergingsgebieden, natuurwaarden, open landschappen, houtsingelstructuren en bestaande barrières zijn relevant voor de inpassing van toekomstige ruimtelijke ontwikkelingen en mobiliteitsoplossingen. Tegelijkertijd bieden grotere kernen, bestaande fiets- en recreatieve routes, groenblauwe structuren en de A7-corridor aanknopingspunten voor verdere ontwikkeling. Zachte plannen Naast harde plannen zijn ook lopende initiatieven en ‘zachte’ plannen geïnventariseerd.
Het gaat om ruimtelijke ontwikkelingen en mobiliteitsmaatregelen waarover nog geen formele besluitvorming heeft plaatsgevonden, nog onvoldoende zicht is op financiële borging of waarvan de exacte invulling nog onvoldoende vastligt. Zachte ruimtelijke plannen, zoals woningbouw, werklocaties en voorzieningen, kunnen worden benut als bouwstenen voor de toekomstscenario’s. Zachte mobiliteitsmaatregelen maken geen onderdeel uit van het autonome referentiebeeld en worden in deze fase ook uitdrukkelijk nog niet als scenario-input gebruikt, maar zullen in Fase C aan bod komen als mogelijke oplossingsrichtingen binnen ontwikkelscenario’s. Toekomstscenario’s: hoeken van het speelveld Om de onzekerheden richting 2040 gestructureerd te verkennen, zijn op basis van de Ruimtelijke Verkenning van het Planbureau voor de Leefomgeving drie toekomstscenario’s opgesteld voor de Westzijde. De scenario’s zijn geen voorspellingen of bestuurlijke voorkeuren, maar analytische toekomstmodellen waarmee de hoeken van het speelveld in beeld worden gebracht. Ze worden in de volgende fasen gebruikt om de robuuste en scenario-specifieke knelpunten en aandachtspunten op gebied van mobiliteit en leefbaarheid te destilleren.
Pagina 3 van 4 • Het scenario Economische A7-corridor verkent een toekomst waarin groei zich vooral concentreert rond de A7, Leek/Tolbert, bedrijventerreinen en economisch goed ontsloten locaties. • Het scenario Groenblauwe nabijheid verkent een toekomst waarin bodem, water, natuur, landschap, nabijheid en duurzame mobiliteit sterker sturend zijn voor ruimtelijke ontwikkeling. • Het scenario Sterke dorpen en regionale netwerken verkent een toekomst waarin groei meer gespreid, lokaal ingebed en dorpsgericht plaatsvindt. Fase A laat daarmee zien dat de toekomstige mobiliteitsopgave in de Westzijde niet los kan worden gezien van ruimtelijke keuzes. Vooral de spreiding van wonen, werken en voorzieningen bepaalt waar mobiliteitsdruk zal ontstaan en welke alternatieven kansrijk zijn. Nu deze in beeld zijn gebracht zal in Fase B het autonome referentiebeeld 2040 en de toekomstscenario’s worden gebruikt om knelpunten en aandachtspunten in beeld te brengen. Daarbij wordt onderzocht welke opgaven robuust zijn over meerdere scenario’s heen en welke opgaven vooral samenhangen met specifieke ruimtelijke keuzes of groeipatronen. De resultaten van Fase B vormen vervolgens de basis voor Fase C, waarin mogelijke oplossingsrichtingen en ontwikkelscenario’s worden opgesteld en beoordeeld.
Werken met toekomstscenario’s Zoals aangeven zijn de scenario’s geen voorspellingen of bestuurlijke voorkeuren, maar analytische toekomstmodellen waarmee de hoeken van het speelveld in beeld worden gebracht. Ze worden in de volgende fasen gebruikt om de robuuste en scenario-specifieke knelpunten en aandachtspunten op gebied van mobiliteit en leefbaarheid te destilleren. Maar een misverstand is gauw geboren waarbij de toekomstscenario’s voor waar worden aangenomen. Dat kan verstorend werken in het bestuurlijke en maatschappelijke gesprek over de gewenste inrichting van de Westzijde. Van belang is om de informatie en toelichting van de juiste context te voorzien. Dit is onderdeel van de interne en externe communicatie van de Mobiliteitsverkenning Westzijde Groningen. De boodschap hierbij is dat de scenario’s denkoefeningen zijn, die vooral ter inspiratie dienen en een hoog theoretisch gehalte hebben. Ze zijn gebaseerd op mogelijke internationale, landelijke en regionale ontwikkelingen; niet op keuzes die al zijn gemaakt. De scenario’s worden in de volgende fasen gebruikt om de robuuste en scenario-specifieke knelpunten en aandachtspunten op gebied van mobiliteit en leefbaarheid te destilleren. Communicatie Na besluitvorming wordt het Fasedocument A beschikbaar gesteld via de provincie Groningen.
Op de gemeentelijke website wordt verwezen naar de publicatie van de provincie Groningen. In de communicatie wordt expliciet benadrukt dat: • Fase A een feitelijke analyse betreft; • Nog geen beleidskeuzes zijn gemaakt; • Nog geen uitspraken worden gedaan over concrete maatregelen; • De scenario’s geen voorspellingen of bestuurlijke voorkeuren zijn. In de vervolgfases wordt participatie georganiseerd via de "Stem van Groningen". De gemeente Westerkwartier sluit hierbij aan. Vervolg De Mobiliteitsverkenning bestaat uit drie fasen: 1. Fase A: Foto van het gebied (gereed) 2. Fase B: Analyse van knelpunten en aandachtspunten Pagina 4 van 4 op het gebied van: • bereikbaarheid; • verkeersveiligheid; leefbaarheid. Verwachte afronding: begin 2027. 3. Fase C: oplossingsrichtingen en ontwikkelscenario’s • een overzicht van mobiliteitsknelpunten; • mogelijke oplossingsrichtingen; • handelingsperspectieven voor vervolgonderzoek Verwachte afronding: najaar 2027. Na afronding van de Mobiliteitsverkenning wordt gezamenlijk beoordeeld welke vervolgonderzoeken of maatregelen wenselijk zijn. Met vriendelijke groet, burgemeester en wethouders van de gemeente Westerkwartier, Ard van der Tuuk Burgemeester Ruud Kleijnen Secretaris Bijlagen: 1. Fasedocument A, Mobiliteitsverkenning Westzijde