CConstaterende datWesterkwartier
Koppel je AI →
Document · PDF

200-02 Bijlage 1 Provinciaal woonbehoefteonderzoek 2026-2036

Raadsvergadering 16 december 2026, gemeente WesterkwartierBij agendapunt: Lijst Ingekomen Stukken33.402 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 4

Om de kleur van het kader te veranderen: • Klik met je rechtermuisknop op het grijze vlak • Ga naar Achtergrond opmaken • Kies blauw, geel of grijs Om de kleur van het kader te veranderen: • Klik met je rechtermuisknop op het grijze vlak • Ga naar Achtergrond opmaken • Kies blauw, geel of grijs WOONBEHOEFTE - ONDERZOEK PROVINCIE GRONINGEN 2026 TOT 2036 KAW in opdracht van de provincie Groningen, Groninger gemeenten en woningcorporaties AUTEURS | FOTOVERANTWOORDING | | @kaw.nl | Cover: | | @kaw.nl | Pagina 3: | -Pagina 4: | -Pagina 9: | -Pagina 13: | -Pagina 18: | -Pagina 39: | | @kaw.nl | Marketing Groningen -Pagina 55: | -Pagina 70: | -Pagina 83: Marketing Groningen | | @kaw.nl | | @kaw.nl GRONINGEN | ROTTERDAM | EINDHOVENGRONINGEN | ROTTERDAM | EINDHOVEN WOONBEHOEFTEONDERZOEK PROVINCIE GRONINGEN | 25 AUGUSTUS 2026 | DEFINITIEF | | 2 INHOUDSOPGAVE WOONBEHOEFTEONDERZOEK PROVINCIE GRONINGEN | 25 AUGUSTUS 2026 | DEFINITIEF | 3 1 SAMENVATTING 4 2 BELEIDSAANBEVELINGEN 9 3 INLEIDING 13 4 HUIDIGE WONINGMARKT 18 5 BESTAANDE VOORRAAD 39 6 DEMOGRAFISCHE ONTWIKKELINGEN 55 7 AANDACHTSGROEPEN EN WONEN EN ZORG 70 8 WOONBEHOEFTE 83 SAMENVATTING 1 SAMENVATTING In de provincie Groningen ligt een grote uitdaging om de | van de toe te voegen woningen betaalbaar zijn, en moet | 1. Netto 23.000 tot 28.500 woningen tot 2036 komende jaren te zorgen voor meer woningen.

Ook vragen | 30% van de toe te voegen woningen sociale huur zijn. Voor | Volgens de ‘basisprognose’, die aansluit bij trends uit het inwoners om andere soorten woningen en om eerlijke | de woningbouwregio Groningen als geheel moeten deze | verleden, moet de woningvoorraad netto | groeien met verdeling ervan. Dit onderzoek helpt gemeenten en | aandelen behaald worden. Daar kan lokaal van worden | 23.000 tot 28.500 woningen. Het gaat om instroom van corporaties om daar beleid voor te maken, keuzes te maken | afgeweken maar alleen onderbouwd en onder voorwaarden. | buiten de provincie (o.a. immigratie, studenten), nieuwe en te werken aan een programma en plannen hiervoor. | Bovendien moet dat in afstemming met andere gemeenten | huishoudens (starters, verdunning) en het oplossen van het en met goedkeuring van provincie of Rijk. | bestaande woningtekort van 5.000 woningen. In de Dit moet bovendien voldoen aan de vereisten van de Wet | gemeenten Groningen en Westerkwartier gaat om de versterking regie volkshuisvesting (hierna: Wet regie) die | Daarnaast moet er in elke gemeente een urgentieregeling | grootste woningbehoefte, hier is toename met meer dan op 1 juli 2026 in werking trad. Alle gemeenten moeten | komen als onderdeel van een huisvestingsverordening. | 1% per jaar nodig.

In andere gemeenten gaat het om 0,5% uiterlijk 1 juli 2027 een Volkshuisvestingsprogramma | Daarin wordt de verdeling van woningen geregeld, met | tot 1% per jaar. Hier bovenop komt nog de te compenseren vaststellen waarin zij onder andere concreet maken hoeveel | speciale aandacht voor voorrang bij toewijzing onder | sloop; samen vormt dit de bruto-opgave. Vooral in en welke woningen zij willen toevoegen, voor welke | kwetsbare groepen op de woningmarkt. | Groningen en Eemsdelta is er veel sloop door vervanging groepen, en of hiervoor voldoende plannen zijn. | van woningen. Belangrijk: toevoegen kan door nieuwbouw, Gemeenten, provincie en Rijk stemmen dit onderling af. Dit | Hierna volgen de 10 belangrijkste conclusies uit dit rapport. | maar ook door het beter benutten van de bestaande onderzoek biedt informatie om goede keuzes te maken bij | Bij dit rapport horen gemeentelijke rapportages die verder | voorraad. Daar steeds meer aandacht voor, omdat het het maken van Volkshuisvestingsprogramma’s, | bouwen op uitspraken op gemeenteniveau in dit rapport en | soms betaalbaar wonen oplevert, efficiënt hulpmiddelen zoals verordeningen en afspraken tussen | ingaan op binnengemeentelijke vraagstukken, zoals de | (woon)ruimtegebruik betekent, materiaalgebruik en CO2- gemeenten, provincie, Rijk en woningcorporaties. | match tussen benodigd programma en plannen daarvoor.

| uitstoot beperkt en gebouwen een nieuwe functie kan geven. Om dit meer te benutten, moeten we meer te weten Om te zorgen voor voldoende betaalbare woningen zijn in | komen over wat dit mogelijk maakt of belemmert. de wet specifieke eisen opgenomen. Zo moet twee derde 1 | SAMENVATTING | WOONBEHOEFTEONDERZOEK PROVINCIE GRONINGEN | 25 AUGUSTUS 2026 | DEFINITIEF | | 5 SAMENVATTING 2. Reden tot voorbereiden op een ‘plus’ Zonder trendbreuk neemt de groei na 2036 af. Deels doordat de inloop van het tekort dan klaar is, deels door vergrijzing. Een trendbreuk is wel mogelijk. In hoofdstuk 6 staan daarom ‘plus-varianten’ beschreven. Of meer mensen willen blijven en komen, hangt af van meer dan woningen: het gaat om de totale kwaliteit van een gebied. Dus ook om werkgelegenheid, leefbaarheid, bereikbaarheid van voorzieningen en werk, ruimtelijke kwaliteit en imago. Gemeenten werken daaraan, zoals bijvoorbeeld te lezen is in het Masterplan Regiocentra, of in het plan van Nij Begun. De komst van de Nedersaksenlijn en mogelijk Lelylijn, uitbreiding van de N33 en groei van de Eemshaven bieden vooral ná 2036 kansen voor de betreffende gemeenten. De vernieuwings-opgave in Eemsdelta is nu al merkbaar. Als gemeenten na 2036 een ‘plus’ waar willen maken, dan is het begrijpelijk om je daar nu al dop voor te bereiden, bijvoorbeeld door gronden aan te kopen.

De uitdaging is om daarin niet te ver te gaan, flexibel te blijven, omdat er nog veel onzekerheden zijn. Als je dat zorgvuldig doet, beperk je missers en financiële risico’s. 3. Als woningbouwregio zorgen voor betaalbaar Van oudsher trekt de stad Groningen jongeren en kleine huishoudens aan. De druk op de sociale huurvoorraad is in de stad het hoogst, net als de prijs per vierkante meter particuliere huur- of koopwoning. Het zoeken naar schaarse, betaalbare woningen strekt zich steeds verder uit in het ommeland. Daar stijgen prijzen in de koopsector relatief snel en zijn wachttijden in de sociale huursector opgelopen. De Wet regie eist in haar ‘instructieregels’ dat alle gemeenten voldoende plannen maken voor sociale huur en betaalbare koop zodat er een betere verdeling komt tussen gemeenten. Wel zijn er per gemeente verschillen. In Oldambt, Pekela, Veendam en Westerwolde ligt het accent meer op betaalbare koop omdat huizenprijzen daar lager zijn. Corporaties zien dat ook en wijzen daarnaast op leegstandsrisico’s als je te veel sociale huur toevoegt. In Westerkwartier en Het Hogeland zien we van oudsher een kleine sociale huurvoorraad. Het onderzoek bevestigt dat een wat lager aandeel passend is. Door relatief forse groei van de voorraad, met ook sociale huur, krijgen sociale huurders desondanks betere kansen. 4.

Urgent woningzoekend: eerlijke verdeling Het Rijk heeft groepen urgent woningzoekenden aangewezen die voorrang hebben bij toewijzing van een sociale huurwoning. Deels gaat het om mensen met alleen een urgente vraag voor een woning, deels om mensen met ook een zorgvraag. Het grootste deel vraagt om een kleine goedkope woning, soms met ruimte voor zorg of ondersteuning. Hierbij spelen corporaties een belangrijke rol. Hoewel de omvang van de groep urgent woningzoekenden niet wezenlijk verandert, maakt het bestaande tekort aan woningen het uitdagend om voor hen op tijd passende woningen aan te bieden. Onderwerp van gesprek bij het maken van Volkshuisvestingsprogramma’s en verordeningen is hoe te komen tot een eerlijke verdeling (fair share) en waar nodig patronen te doorbreken. WOONBEHOEFTEONDERZOEK PROVINCIE GRONINGEN | 25 AUGUSTUS 2026 | DEFINITIEF | 61 SAMENVATTING SAMENVATTING 5. Grote opgave voor aandachtsgroepen Naast de urgent woningzoekenden zijn er in de Wet regie ook andere aandachtsgroepen met een huisvestingsvraag, zoals arbeidsmigranten, woonwagenbewoners, starters en studenten. Voor hen is het extra lastig om aan een woning te komen, omdat zij vanuit een zwakkere positie concurreren op de woningmarkt, soms met een behoefte aan een woningtype waarvan er maar weinig beschikbaar zijn.

Daar komt bij dat particuliere huurwoningen nu vaker verkocht worden, terwijl de particuliere huurmarkt vaak uitkomst biedt. Dit is aanleiding om met gemeenten onderling te werken aan oplossingen voor huisvesting van arbeidsmigranten – een uitdaging die in 2022 al te lezen was in het onderzoek naar particuliere verhuur in Groningen. Ook valt te denken aan het maken van een ‘buffer’ in elke gemeente: langjarig reservering van woningen om mensen met tijdelijke woonbehoeften op te kunnen vangen. Voor woonwagenbewoners is er vooral een vraag naar extra standplaatsen in gemeenten waar nu al locaties zijn. Deze behoefte is vaak nog niet concreet. 6. Wonen-zorg: opgave in nieuw en bestaand In de hele provincie is er vergrijzing, maar vooral in het ommeland. De woonzorgmonitor stelt dat er voor hen ongeveer 4.400 nultredenwoningen, 4.200 geclusterde woningen en 1.350 zorggeschikte woningen extra nodig zijn, samen zo’n 10.000 woningen. Dat kan met nieuwbouw of met aanpassingen in de bestaande woningen. Deze aantallen sluiten aan op dit onderzoek: wij becijferen de behoefte aan appartementen met lift en grondgebonden nultredenwoningen in huur en koop op ten minste 12.500 woningen (zie hoofdstuk 8). We zijn ons ervan bewust dat veel ouderen in hun huidige woning willen blijven wonen. Redenen lopen uiteen. Het sociale netwerk speelt een belangrijke rol.

Vooral huiseigenaren verhuizen minder snel. Voor een deel van hen is woningaanpassing de best passende oplossing. Dit sluit aan op het advies in het programma ‘Een thuis voor iedereen’. En als de aantallen nultredenwoningen, geclusterde en zorggeschikte woningen uit dit onderzoek echt toegevoegd worden, dan zijn er ruim voldoende keuzemogelijkheden onder de doelgroep ouderen om door te stromen. 7. Betaalbare koop: beter benutten bestaande In de koopsector is vooral behoefte aan betaalbare woningen, vooral tot de ‘Groninger betaalbaarheids-grens’ van € 355.000. Hoewel bijna 70% van de woningen in de bestaande woningvoorraad nog een WOZ-waarde tot deze grens heeft, worden woningen die op de markt komen snel verkocht en wordt er vaak overboden. Nieuwbouw is per vierkante meter vaak duurder dan bestaande woningen. Zeker voor mensen die ruimte wensen met een beperkt budget is een bestaande woning de kansrijkste oplossing. Gemeenten kunnen bij nieuwbouw of in de bestaande woningvoorraad de inzet van financiële instrumenten overwegen voor de verlaging van woonlasten. Voor nieuwbouw zijn er andere kostenbesparende oplossingen, instrumenten en concepten (zoals fabrieksbouw, splitsen, rug-aan-rug- of compacte woningen). Soms is vanuit dure koop een bijdrage nodig om goedkope koop mogelijk te maken, binnen een plan of in de vorm van een vereveningsfonds.

Daarbij zorgt nieuwbouw in hogere segmenten en/of voor ouderen voor doorstroming waardoor bestaande woningen vrijkomen. WOONBEHOEFTEONDERZOEK PROVINCIE GRONINGEN | 25 AUGUSTUS 2026 | DEFINITIEF | 71 SAMENVATTING SAMENVATTING 8. Behoefte sociale huur: 32%, met lokale nuance | 9. Middenhuur en dure huur als aanvullend segment | 10. Verduurzamingsopgave grootst bij particulieren Momenteel is 28% van de woningvoorraad in de provincie | De vraag naar midden- | en dure huurwoningen is met name | Vooral veel huiseigenaren moeten hun woning nog in bezit van corporaties: 26% sociale huurwoningen (tot € | zichtbaar in de gemeente Groningen. In de bestaande | duurzamer maken. Overal in de provincie zijn plekken aan 932,97) en 2% met een prijs daarboven. Die 2% komt | voorraad is daar nu ook het hoogste aandeel particuliere | te wijzen waar dit dringend is, vanwege een risico op vrijwel geheel voor rekening voor de gemeente Groningen. | huur aanwezig. Dit is o.a. het resultaat van studenten en | energiearmoede. Want met een laag inkomen én stijgende De huidige voorraad sociale huurwoningen ligt met 26% | expats die vaak tijdelijk in een huurwoning wonen. De | energielasten worden je middelen voor verduurzamen provinciaal net boven het landelijk gemiddelde (25,6%). | behoefte komt lager uit dan het huidige aandeel in de | steeds beperkter.

De grootste clusters van woningen zijn te Uit dit onderzoek blijkt dat de gemeten netto-behoefte | voorraad. Dat komt doordat deze huurwoningen vaak een | vinden in grote en middelgrote kernen en oudere voor de provincie - | dus het resultaat van nieuwbouw minus | tweede keuzes zijn als huishoudens geen koopwoning | dorpskernen. Huiseigenaren kunnen gebruikmaken van sloop en verkoop - | uitkomt op 32%. Per gemeente zijn er | binnen hun budget kunnen vinden. Met toevoegen van juist | middelen vanuit Nij Begun | (maatregel 28 en 29) om met binnen deze 32% nuances in de behoefteberekening. In | meer betaalbare koopwoningen zijn deze huishoudens | verduurzaming aan de slag te gaan. Binnen de Wet goed Oldambt, Pekela, Veendam en Westerwolde meten we | beter bediend. De toevoeging van een beperkt aantal | verhuurderschap zijn er instrumenten om (gebieds- | of modelmatig en uit marktsignalen een lagere vraag dan | midden- | en dure huurwoningen is nodig binnen de totale | gebouwgebonden) eisen te stellen, zodat ook particuliere 30%. Afwijken van de instructieregel is hier te | opgave in de hele provincie. Het aanbod moet gericht zijn | huurders betere woningen krijgen, maar dwingende onderbouwen. In Westerkwartier en Het Hogeland meten | op groepen die bewust naar deze woningen zoeken, zoals | maatregelen zijn er nog niet.

Woningcorporaties weten we ook een lagere vraag dan 30%, maar marktsignalen | expats en studenten. Soms zorgen lokale ontwikkelingen | goed welke woningen nog aangepakt moeten worden en zij wijzen hier wel op een hogere druk. Het relatief grote | voor extra vraag naar midden- | en dure huur, zoals | staan steevast in hun langjarige investeringsplannen, zoals programma maakt dat er in die gemeenten in absolute zin | ontwikkelingen in de Eemshaven. Het kan ook gaan om | landelijk ook is afgesproken. De corporaties verbeterende veel sociale huur bij komt, ondanks een iets lager aandeel | bijvoorbeeld ouderen die van koop naar huur willen, maar | de komende jaren de laatste 3.000 sociale huurwoningen in het programma. De precieze verdeling per gemeente | die niet in aanmerking komen voor sociale huur of dat niet | met een EFG-label naar een beter niveau. vraagt om nadere uitwerking, maar mag op provinciaal | willen. niveau niet lager uitkomen dan 30%. 1 | SAMENVATTING | WOONBEHOEFTEONDERZOEK PROVINCIE GRONINGEN | 25 AUGUSTUS 2026 | DEFINITIEF | | 8 2 BELEIDS- AANBEVELINGEN AANBEVELINGEN Hierna volgen aanbevelingen die voortkomen uit dit onderzoek. Het is aan provincie en gemeenten zelf om te overwegen of en hoe deze vertaald worden naar beleid en plannen. 1. Werk aan méér dan wonen Dit onderzoek gaat uit van stevige groei in de woningvoorraad in alle gemeenten.

Werken aan een aantrekkelijk woon- en leefklimaat voor huidige en nieuwe inwoners vraagt hoe dan ook om investeren in méér dan alleen wonen. Daarbij hoort ook investeren in werk, onderwijs, voorzieningen, bereikbaarheid, omgeving en bestaande buurten en wijken. Programma’s als Nij Begun zijn daarop gericht. Plus-varianten met de Nedersaksenlijn, Lelylijn, N33 en Eemshaven zijn alleen kansrijk als ze uitgaan van meer dan alleen plannen voor wonen. AANBEVELING Werk uit hoe je huidige inwoners wilt binden en nieuwe inwoners wilt aantrekken. Veranker dit in de Omgevingsvisie en gebiedsgerichte Omgevings- programma’s, met wonen als een van de bouwstenen. 2. Benut de bestaande voorraad beter Ondanks de uitdagende groeicijfers zijn bestaande buurten en wijken plekken waar ook in de toekomst de meeste mensen wonen. Hier is blijvend vernieuwing nodig voor behoud van aantrekkelijkheid. Er zijn veel kansen voor woningtoevoeging, via inbreiding, transformatie, beter benutten van de bestaande voorraad, etc. Het onderzoek naar herstructurering (KAW, 2025) biedt handvatten. Hier investeren in wonen zorgt bovendien voor behoud van inwonertal en draagvlak voor voorzieningen.

Dat biedt input voor gesprekken over afspraken met het Rijk (zoals de Woondeals): hoe kan het toevoegen van woningen bijdragen aan de vernieuwing en verbetering van bestaande buurten en wijken? AANBEVELING Werk kansen voor beter benutten van de bestaande voorraad (BBBV) (ruimtelijke kansen, instrumenten om te stimuleren) per gemeente verder uit en verbreed afspraken hierover met de provincie en zij op hun beurt met het Rijk. 3. Schaarste oplossen: maak plannen concreet Veel opgaven op de woningmarkt zijn te herleiden naar schaarste. Huisvestingsverordeningen en urgentieregelingen zijn instrumenten die helpen bij een rechtvaardige verdeling van schaarste, maar lossen het onderliggende tekort niet op. De structurele oplossing ligt in het vergroten van het woningaanbod via nieuwbouw of op andere manieren, zoals herbestemmen of splitsen. Veel bestaande plannen van gemeenten zijn nog steeds ‘zacht’, terwijl er nog plannen bij moeten om alleen al in de basisbehoefte te voorzien, laat staan in de plus-varianten. Planvorming kost veel tijd. Dit is een bekend vraagstuk, waarbij de provinciale Versnellingstafel een belangrijk verband is om te werken aan concrete oplossingen.

AANBEVELING Benut de Versnellingstafel om plannen concreet te maken, initiatief en ontwikkeling van derden te faciliteren, te prioriteren als dit tot meer resultaat leidt en elkaars expertise te benutten voor het oplossen van obstakels. WOONBEHOEFTEONDERZOEK PROVINCIE GRONINGEN | 25 AUGUSTUS 2026 | DEFINITIEF | 102 BELEIDSAANBEVELINGEN AANBEVELINGEN 4. Zorg voor betrouwbare planmonitoring Tijdens dit onderzoek werd duidelijk dat de monitoring nog onvoldoende betrouwbaar is om scherp te kunnen meten of er voldoende plannen zijn, of deze kwalitatief passend zijn en of ze op tijd gereedkomen. Hierdoor is het lastig gericht te sturen op volkshuisvestelijke doelen. Over het gebruikte systeem zijn technische afspraken gemaakt, maar de volledigheid en stabiliteit verdienen nog aandacht. Planlijsten die worden aangeleverd voor monitoring en afspraken tussen Rijk, provincie en gemeenten stroken niet met lokale informatie. Extra complicerend is dat ook sloopverwachtingen daar nu onlosmakelijk aan verbonden zijn. AANBEVELING Organiseer betere samenwerking en maak afspraken tussen gemeenten over monitoring, niet alleen technisch, maar ook over hoe de kwaliteit en stabiliteit van informatie beter wordt. 5.

Stem opgave sociale huur af binnen de woningbouwregio, met oog voor lokale verschillen In sommige gemeenten ligt het aandeel sociale huur en de voorraad betaalbare woningen lager dan streefwaarden van de Wet regie. In Oldambt, Pekela, Veendam en Westerwolde is er reden om dit met een accent op betaalbare koop te overbruggen – meer sociale huur geeft bijvoorbeeld een risico op leegstand. In Westerkwartier en Het Hogeland is op basis van vraagdruk meer sociale huur nodig dan modelmatige metingen aangeven. Lokale nuances worden zichtbaar als je naast modelmatige berekeningen ook aanvullende monitoringsdata en duiding toevoegt. Dat is ook belangrijke input voor onderlinge afstemming en afspraken over behoefte en fair share. AANBEVELING Organiseer structureel de monitoring van vraagdruk op de sociale huurmarkt. Leg elkaar uit wat er lokaal speelt en gebruik dat voor afspraken over de verdeling van sociale huur, passend binnen de gezamenlijke ambitie en de Wet regie. 6. Maak (prestatie)afspraken over de basisprognose, niet over de plus Dit onderzoek laat zien dat de plus-varianten veel onzekerheden kennen en pas op langere termijn relevant zijn. In Eemsdelta zorgt de plus-variant al eerder voor invloed. Het heeft weinig betekenis om nu al gedetailleerde uitspraken te doen over de programmering over tien jaar.

Sorteer wel vroegtijdig voor op de plus-varianten door te starten met zoeken van juiste locaties en planvoorbereiding. AANBEVELING Maak afspraken met Rijk, provincie, gemeenten en corporaties op basis van alleen de basisprognose in dit onderzoek. De plus-varianten verkeren nog in een te onzeker stadium daarvoor. WOONBEHOEFTEONDERZOEK PROVINCIE GRONINGEN | 25 AUGUSTUS 2026 | DEFINITIEF | 112 BELEIDSAANBEVELINGEN AANBEVELINGEN 7. Breng registraties rondom nultreden- en zorggeschikte woningen op niveau We verwachten dat er met de uitvoering van het woningbouwprogramma in dit onderzoek voldoende keuzevrijheid ontstaat in het aanbod van zorggeschikte woningen. Ondertussen is de registratie van zulke woningen in vastgoedbestanden van corporaties onvoldoende om preciezer te sturen op locatie, product en doelgroep. Definities verschillen tussen corporaties en het onderscheid tussen nultreden, geclusterd en zorggeschikt wordt nog beperkt toegepast, terwijl daar volgens de Wet regie en naar aanleiding van de woonzorgvisies wel op gestuurd moet worden. In de particuliere sector ontbreekt vrijwel iedere registratie. AANBEVELING Zet als gemeenten met corporaties stappen om vanuit één set definities registraties te verbeteren.

Wetende dat dit altijd onvolkomenheden kent, zijn kwalitatieve signalen en trendcijfers blijvend belangrijk voor monitoring van opgaven of verzadiging in de marktvraag. 8. Stappen zetten naar goede fair-share-afspraken, open eindjes voor nu accepteren Op basis van beschikbare informatie geeft dit onderzoek slechts op hoofdlijnen antwoord op de woonbehoefte per urgentiegroep en per gemeente. Bronnen zijn onvolledig, versnipperd en divers qua definities. Op hoofdlijnen is wel inzichtelijk dat de gemeente Groningen (van oudsher) meer urgent woningzoekenden huisvest dan je zou verwachten op basis van inwonertal. AANBEVELING Benut het lopende proces van gemeenten over fair-share-afspraken om ook meer inzicht te krijgen in de aard, omvang en spreiding van urgent woningzoekenden. Ook zonder precieze cijfers is het mogelijk om principes te formuleren over de huisvesting en begeleiding van aandachtsgroepen en over de verdeling van verantwoordelijkheden en rollen tussen partijen. WOONBEHOEFTEONDERZOEK PROVINCIE GRONINGEN | 25 AUGUSTUS 2026 | DEFINITIEF | 122 BELEIDSAANBEVELINGEN 3 INLEIDING

3.1 INLEIDING Grote opgave In de provincie Groningen ligt een grote opgave om de komende jaren en ook nog in de jaren daarna extra woningen toe te voegen. De vraag naar woningen nam de afgelopen tijd sterk toe door vraag vanuit de provincie zelf, door instroom vanuit gemeenten buiten de provincie en vanuit andere landen, en doordat de kwalitatieve vraag naar woningen verandert. Daar komt het bestaande woningtekort en de compensatie van de verwachte te slopen woningen nog bij. Opgeteld leidt dat tot een aanzienlijke opgave, met niet alleen meer, maar ook andersoortige woningen die toegevoegd moeten worden, passend bij de levensfase en -situatie en het beschikbare budget van huishoudens. Dat kan via nieuwbouw, maar ook via aanpassingen in de bestaande voorraad. Onderzoek als onderlegger voor beleidskeuzes Dit woonbehoefteonderzoek is een bouwsteen voor het schrijven van gemeentelijke Volkshuisvestingsprogramma’s en het provinciale Volkshuisvestingsprogramma. De berekende woningbouwopgave bestaat uit nieuwbouw en het saldo van toevoegingen en onttrekkingen in de bestaande voorraad, de woonbehoefte van huishoudens en het aantal woningen dat nodig is voor huisvesting van verschillende aandachtsgroepen. De opgave is input voor het maken van onderbouwde beleidskeuzes. Dit sluit aan bij de Wet versterking regie volkshuisvesting (zie de volgende pagina voor meer informatie daarover).

Leeswijzer We beschrijven in dit rapport de bestaande voorraad in de provincie Groningen en gemeenten daarbinnen en de opgave om extra woningen toe te voegen. We splitsen dat uit naar kwantitatieve aantallen en kwalitatieve typen. We kijken ook specifiek naar de vraag vanuit de verschillende aandachtsgroepen, inclusief urgent woningzoekenden. De vertaling naar wijken en kernen en de match met plannen zijn terug te vinden in separate gemeentelijke rapportages. WOONBEHOEFTEONDERZOEK PROVINCIE GRONINGEN | 25 AUGUSTUS 2026 | DEFINITIEF | 143 INLEIDING KADER WET VERSTERKING REGIE VOLKSHUISVESTING Wet versterking regie volkshuisvesting (Wet regie) De Wet regie is per 1 juli 2026 in werking getreden. Met de komst van deze wet zullen de Omgevingswet, de Huisvestingswet en andere wetten worden gewijzigd. De Wet regie geeft overheden handvatten om te sturen op hoeveel, waar en voor wie gebouwd wordt. Zo voeren overheden regie op de woningbouwopgave, tempo maken in woningtoevoeging en sturen op voldoende betaalbare woningen. De wet heeft ook als doel aanbod eerlijk te verdelen, zodat urgent woningzoekenden meer kans krijgen op een passende woning. De uitvoering moet worden gemonitord en waar nodig het beleid worden aangepast. In het wetsvoorstel staan instructieregels voor verdeling van de toevoegopgave.

Gemeenten voldoen aan de wet als: - Het totale aantal te realiseren woningen voor 30% uit sociale huurwoningen bestaat*. Dit geldt als het aandeel sociale huurwoningen in de gemeentelijke woningvoorraad lager is dan of gelijk is aan het landelijk gemiddelde van 25,6%. - Het totale aantal te realiseren woningen voor 40% uit middenhuurwoningen of betaalbare koopwoningen bestaat. Dit geldt als het aandeel sociale huurwoningen in de gemeentelijke voorraad hoger is dan het landelijke gemiddelde van 25,6%. Elke gemeente moet een huisvestigingsverordening met urgentieregeling vaststellen waarmee zij wettelijk bepaalde groepen met voorrang huisvesten. Het Rijk, gemeenten en provincies stellen een Volkshuisvestingsprogramma op. Hierin wordt het beleid rondom woningbouw geconcretiseerd. Voor de gemeentelijke programma’s zullen, beoogd per 1 januari 2027, een aantal instructieregels gelden.

Die betekenen in hoofdlijnen dat: - er duidelijk wordt gemaakt hoe gemeenten invulling geven aan de woningbouwopgave en de benodigde woningbouwlocaties; - er wordt voldaan aan de eisen voor de programmering van sociale huur of middenhuur en betaalbare koop (zie eerder punt over verdeling toevoegopgave) - er samen met andere gemeenten en de provincie afstemming is geweest over een evenwichtige verdeling van de woningvoorraad; - er verbinding is gelegd met de behoefte aan woon- zorgoplossingen, met specifieke aandacht voor aandachtsgroepen (inclusief urgent woningzoekenden). Daarnaast moeten de volgende onderwerpen een plek krijgen in de programma’s: plancapaciteit, stedelijke vernieuwing, leefbaarheid en sociale samenhang, verbeteren van bereikbaarheid en verduurzamingsopgave. Dit woonbehoefteonderzoek bevat ingrediënten om goede Volkshuisvestingsprogramma’s op te stellen met aandacht voor bovengenoemde thema’s. Voor een aantal thema’s, zoals leefbaarheid, kan aanvullend onderzoek naar wensen van inwoners denkbaar zijn. WOONBEHOEFTEONDERZOEK PROVINCIE GRONINGEN | 25 AUGUSTUS 2026 | DEFINITIEF | 153 INLEIDING * De netto-voorraadgroei kan afwijken door sloop en verkoop. In dit onderzoek werken wij met netto-getallen, behalve bij de toevoegopgave voor ouderen.

3.2 BEGRIPPEN SOCIALE HUURWONING - | NIEUWBOUWOPGAVE | MIDDENHUURWONING | In dit onderzoek maken we aanvullend gebruik van een (Bklartikel 4.32 onderdeel a) | (Bkl artikel 4.32 onderdeel b) | woningbouwregionale | betaalbaarheidsgrens van € 355.000. Een huurwoning met een aanvangshuurprijs onder de | Een huurwoning met een aanvangshuurprijs van ten minste | Meer informatie hierover is de vinden in hoofdstuk 8.2. maximale huurgrens (€ 932,93, prijspeil 2026), die bij | € 932,93 en ten hoogste het bedrag € 1.228,07 (prijspeil aanvang van de huur wordt verhuurd aan huurders met | 2026). De woning heeft op grond van het Besluit kwaliteit | BETAALBARE WONINGEN een inkomen onder de inkomensgrens. De woning heeft | leefomgeving of anderszins een verzekerde | Betreft: sociale huur-, middenhuur- | en betaalbare een instandhoudingstermijn van ten minste vijfentwintig | instandhoudingstermijn van ten minste tien jaar, tenzij het | koopwoningen. Samen moeten deze twee derde van de jaar na ingebruikname die is vastgelegd in het | gaat om een huurwoning die bestemd is om tijdelijk ter | toevoeging vormen. Omgevingsplan, tenzij het gaat om een huurwoning die | plaatse aanwezig te zijn. wordt verhuurd door een toegelaten instelling | MIDDENINKOMENS (woningcorporatie) en die valt onder diensten van | BETAALBARE KOOPWONING | Dit is de groep die valt tussen de lage en hoge inkomens.

algemeen economisch belang of als woning bestemd is om | (Bkl artikel 4.32 onderdeel c) | De grenzen zijn in 2026 vastgesteld op € 70.149 voor tijdelijk ter plaatse aanwezig te zijn. | Een koopwoning met een koopprijs vrij op naam bij eerste | eenpersoonshuishoudens en € 93.531 voor verkoop van ten hoogste € 455.000 (prijspeil 2026). De | meerpersoonshuishoudens. SOCIALE HUURWONING - | BESTAANDE VOORRAAD | woning heeft een instandhoudingstermijn van ten minste In het stuk hebben we het ook over woningen tot een | een jaar na het sluiten van de koopovereenkomst of bij | PARTICULIERE VERHUURDERS sociale huurprijs. Dit zijn zowel woningen van corporaties | overeenkomst verzekerde andere regeling die speculatie | Hieronder vallen alle verhuurders die geen als van particulieren op basis van een overeenkomst. | tegengaat en de koper ondersteunt bij de koop van een | woningcorporatie zijn, zoals particulieren met een tweede Corporatiehuurwoningen zijn alle woningen van de | woning, tenzij het gaat om een koopwoning die bestemd is | woning, pensioen- | en beleggingsfondsen of corporatie, tot of boven de huurprijsgrens. | om alleen tijdelijk ter plaatse aanwezig te zijn. | verzekeringsmaatschappijen.

3 | INLEIDING | WOONBEHOEFTEONDERZOEK PROVINCIE GRONINGEN | 25 AUGUSTUS 2026 | DEFINITIEF | | 16 3.2 BEGRIPPEN AANDACHTSGROEPEN (Bklartikel 4.33) Dit zijn groepen bij wie huisvesting om bijzondere aandacht vraagt en die in gemeentelijke en provinciale Volkshuisvestingsprogramma’s moeten worden beschreven en gekwantificeerd. Het Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl) benoemt de volgende groepen woningzoekenden: ouderen, medisch woningzoekenden, dreigend dakloze mensen, personen die vanwege problemen van rationale aard of geweld hun huis hebben moeten verlaten, mantelzorgontvangers en -verleners, pleegzorgverlaters, arbeidsmigranten, studenten, woonwagenbewoners, statushouders en starters. De aandachtsgroepen worden verder toegelicht in hoofdstuk 7. URGENT WONINGZOEKENDEN (Huisvestingswet artikel 12, derde lid) Groepen woningzoekenden die verblijven in een voorziening voor tijdelijke opvang van personen en in verband met problemen van relationele aard of geweld hun woonruimte hebben verlaten en woningzoekenden die mantelzorg verlenen of ontvangen. OUDERENWONING Een woning waar ouderen (65+) zelfstandig kunnen wonen, onderverdeeld naar nultredenwoningen, geclusterde woonvormen en woningen die geschikt zijn voor verpleegzorg thuis. Deze woningen kunnen ook voor specifieke aandachtgroepen passend zijn.

We maken onderscheid naar drie typen ouderenwoningen: NULTREDENWONING Een zelfstandige woning die zowel intern als extern toegankelijk is. De woning kan bereikt worden zonder trap te lopen en de woonkamer, keuken, toilet en minimaal één slaapkamer zijn zonder trappen te bereiken. Deze woningen zijn toegankelijk bij oplevering en behoeven geen grote aanpassingen meer. GECLUSTERDE WOONVORM Woningen die voldoen aan de definitie voor nultredenwoningen in een geclusterde woonvorm van minimaal 12 woningen. Geclusterd betekent dat woonvormen zijn ingericht op het bevorderen van sociaal contact en gemeenschapsgevoel. Er moet inpandig of binnen ca. 100 meter afstand een ontmoetingsruimte aanwezig zijn. ZORGGESCHIKTE WONING Zelfstandige nultredenwoningen waarin Wlz-zorg geleverd kan worden voor bewoners die onderdeel zijn van een geclusterde woonvorm. De woningen moeten rolstoelgeschikt zijn, voldoende ruimte hebben om zorg te verlenen en dementievriendelijk ingericht zijn. WOONBEHOEFTEONDERZOEK PROVINCIE GRONINGEN | 25 AUGUSTUS 2026 | DEFINITIEF | 173 INLEIDING HUIDIGE WONINGMARKT 4 4.1 IN HET KORT Dit hoofdstuk We plaatsen de provincie Groningen in een breder perspectief.

Dat doen we aan de hand van: - Een schets van trends en ontwikkelingen die direct of mogelijk impact hebben op de langere termijn (paragraaf 4.2); - Een analyse van de vraagdrukcijfers op de corporatiehuur-, particuliere huur- en koopmarkt (paragraaf 4.3); - Een inschatting van de onderlinge marktpositie van kernen in Groningen (paragraaf 4.4); - Een analyse van verhuisstromen van en naar de provincie en tussen gemeenten in de provincie. We zoomen ook in op verhuisbewegingen van verschillende leeftijdsgroepen (paragraaf 4.5). Uitkomsten in het kort - De Groningse woningmarkt kent een eigen dynamiek, ondanks de invloed van dominante landelijke trends, zoals de grote vraag naar wonen en kwalitatieve mismatches tussen vraag en aanbod. De stad is een magneet voor wonen, werk en vermaak en trekt vanuit een breed gebied jongeren en kleine huishoudens aan, terwijl gezinnen vaker kiezen voor rust en ruimte in het ommeland. Op een lager schaalniveau zie je dat ook binnen gemeenten, waar voorzieningenkernen en woondorpen niet zonder elkaar kunnen. Met de Nij Begun-gelden ontstaan er ook kansen voor wijken en dorpen: een kwaliteitsslag in de bestaande voorraad en een impuls voor plekken. Economische kansen, zoals de Eemshaven en de Nedersaksenlijn, kunnen de woonvraag verder beïnvloeden. - De dynamiek tussen stad en ommeland zien we ook terug in verhuiscijfers.

De stad trekt per saldo veel nieuwe inwoners van buiten de provincie aan, maar verliest ook veel mensen aan het ommeland. Met name gemeenten in de zone A7-N33-spoor laten een netto- instroom zien. Bij Eemsdelta en Westerwolde zijn de uitkomsten vertekend door respectievelijk de versterkingsopgave en de aanwezigheid van het aanmeldcentrum (voor verdere duiding: zie paragrafen 4.5 en 6.2). Op provincieniveau is de stad Groningen een belangrijke speler als het gaat om groei: jongeren tussen 18 en 25 jaar die voornamelijk verhuizen voor studie (zowel binnen- als buitenlands) zorgen al jaren voor een positief verhuissaldo in de provincie. - De vraagdruk is meetbaar bij corporaties en marktpartijen. Op veel plekken zijn kansen voor huurders afgenomen, ook door veranderingen in woonbeleid, zoals de regulering van de middenhuur. Op de koopmarkt zien we overal in Groningen nog steeds krapte. Die is het grootst in het betaalbare segment. In en om de stad staat betaalbaarheid onder druk. Daardoor krijgen instromers op de koopmarkt, zoals starters, het steeds lastiger. In het ommeland stijgen prijzen relatief het snelst, waardoor ook daar de betaalbaarheid afneemt. WOONBEHOEFTEONDERZOEK PROVINCIE GRONINGEN | 25 AUGUSTUS 2026 | DEFINITIEF | 194 HUIDIGE WONINGMARKT 4.2 TRENDS WONINGMARKT ALGEMEEN In deze paragraaf schetsen we een aantal landelijke trends | met 661.000 inwoners.

Hiervan was 97% het gevolg van | kernen, vaak in dorpen. Starters komen er het moeilijkst op de woningmarkt die ook van invloed zijn op gemeenten | internationale migratie. Vooral in 2022 kwamen er veel | tussen, omdat zij meestal zonder extra geld en soms met in de provincie Groningen. | migranten binnen, door een piek in vluchtelingen uit | een studieschuld op de woningmarkt komen en concurreren Oekraïne. Hoeveel van hen op termijn terugkeren naar het | met huishoudens die hun huis met overwaarde verkochten. Huishoudensgroei gaat sneller dan bevolkingsgroei. | land waar ze vandaan kwamen, is onzeker, maar het is te Het CBS verwacht dat het inwonertal landelijk nog tot 2070 | verwachten dat zij zich vaker permanent vestigen op de | Suburbanisatie als gevolg van prijsstijgingen. | Dat toeneemt. Het tempo waarin dat gebeurt, vlakt na 2040 | reguliere woningmarkt naarmate de oorlog voortduurt. Er | huishoudens per saldo de grote steden verlaten, komt iets af. De verwachting is dat het aantal huishoudens | ontstaat dan dus meer vraag naar woningen. Die komt | volgens onderzoek van de Rabobank | doordat huizenprijzen sneller groeit dan het aantal inwoners. Dat komt door | bovenop het al bestaande tekort. | daar explosief stijgen. Mensen oriënteren zich op het huishoudensverdunning en speelt nu al in alle Groninger | gebied eromheen, waar prijzen lager liggen en je ‘meer gemeenten.

Mensen worden steeds ouder en vormen dus | ‘Olievlek’ vanuit de Randstad spreidt zich over het | huis voor je geld koopt’. Toch is er sinds het begin van de langer een huishouden en jongere huishoudens zijn ook | land. | De ‘olievlek’ van stijgende transactieprijzen maakt | coronapandemie geen versnelling in uitstroom te zien. steeds vaker alleenstaand. Binnen Nederland nemen de | twee bewegingen (zie ook de pagina hierna): vanuit de | Bovendien gaan de meeste verhuizers alsnog in een andere verschillen wel toe: steden en kernen met voorzieningen | Randstad steeds verder landinwaarts met sprongen richting | stad wonen. Dat betekent niet dat de vraag in landelijke groeien blijvend door, in kleinere dorpen en aan de randen | grote steden, om vanuit daar een overdruk op omliggende | gebieden terugloopt. Er ontstaan namelijk ‘domino-effecten’ van het land loopt het aantal huishoudens mogelijk op | gemeenten te veroorzaken. Vaak zien we dat deze | als gevolg van plek of prijs (bijvoorbeeld: van stad naar langere termijn terug, vooral na ca. 2035, als sterfte de | sprongen in kleine stappen plaatsvinden: een gezin uit de | groot dorp en van groot dorp naar klein dorp, of: steeds belangrijkste dalingsfactor wordt. | Randstad kan met veel overwaarde een ruime woning in | meer noordwaarts, omdat woningen daar nog betaalbaar een grotere kern in het noorden of oosten kopen.

De lokale | zijn). Internationale migratie als motor achter de vraag. | woningzoekende komt er op die plekken niet meer tussen In de periode 2019-2024 groeide de Nederlandse bevolking | en zoekt naar een woning in de directe omgeving van die 4 | HUIDIGE WONINGMARKT | WOONBEHOEFTEONDERZOEK PROVINCIE GRONINGEN | 25 AUGUSTUS 2026 | DEFINITIEF | | 20 4.2 TRENDS WONINGMARKT ALGEMEEN 21WOONBEHOEFTEONDERZOEK PROVINCIE GRONINGEN | 25 AUGUSTUS 2026 | DEFINITIEF |4 HUIDIGE WONINGMARKT In beeld: ‘olievlek’ vanuit de Randstad spreidt zich over het land De kaarten hiernaast laten de gemiddelde transactieprijs zien van bestaande koopwoningen per gemeente tussen 2021 en 2025. Zo ontstaat er een goed beeld van marktontwikkelingen die zich bewegen over gemeenten. Delen van de provincie Groningen horen bij de hoogste categorie waar aangrenzende gemeenten in Drenthe (zoals Tynaarlo) al langere tijd bijhoren. De kaarten zijn gebaseerd op CBS-cijfers. 2021 2023 2025 Legenda Gemiddelde transactieprijzen per m² Minder dan € 2.500 Meer dan € 6.500 Ondanks thuiswerken blijven reisafstand en bereikbaarheid een factor. Uit onderzoek van TNO uit 2023 blijkt dat werkenden na de coronapandemie gemiddeld ongeveer één dag per week zijn gaan thuiswerken (voorheen: minder dan een halve).

Er zijn wel grote verschillen tussen sectoren: bij overheden, dienstverlening en in de cultuursector werken mensen vaker thuis dan meer plaatsgebonden beroepen, zoals in de zorg. Bijna niemand werkt volledig thuis en daarom zullen reisafstand tot het werk en bereikbaarheid van de woonplaats van belang blijven bij het kiezen van een woonplaats. De functie van een woning verandert ook: een huis doet steeds minder vaak dienst als alleen woning, maar is steeds vaker een woonplek, werkplek en plek om te verblijven ineen. 4.2 TRENDS BETAALBAAR WONEN Middeninkomens vaker tussen wal en schip, | Corporaties mogen ook middeninkomens bedienen. | nu ook middeninkomens hierdoor in de problemen komen. versterkt door huurregulering. | Een deel van de | Corporaties mogen 7,5% van de vrijkomende woningen vrij | Tijdens de energiecrisis in 2022 schatten het Nibud en woningzoekenden verdient te weinig om in de huidige | toewijzen, dus ook aan mensen met een inkomen boven de | energiebedrijven in dat één op de drie huishoudens markt een koopwoning te financieren, maar verdient te veel | inkomensgrens voor sociale huur. Lokaal mag de vrije | financieel in de problemen kwam door hoge energieprijzen. of staat te kort ingeschreven om in aanmerking te komen | toewijzingsruimte verruimd worden naar 15% als | De recente ontwikkelingen in Rusland en het Midden- voor sociale huur bij een corporatie.

Anderen willen | corporaties, huurdersorganisaties en gemeenten daar | Oosten laten zien dat zulke crises vaker voorkomen. Binnen simpelweg niet kopen. Voor deze groep is particuliere huur | afspraken over hebben gemaakt. Daar wordt bewust niet | de corporatiesector wordt planmatig gewerkt aan het alternatief. Tegelijk zien we dat het aanbod aan | door alle gemeenten in de provincie Groningen gebruik van | verduurzaming en woonlastenbeperking. In de particuliere particuliere huur mét kwaliteit in veel gemeenten relatief | gemaakt, ondanks dat de regels daarvoor onlangs | sector gaat het meer om prikkels via financiering en beperkt is, ondanks de hogere prijzen per vierkante meter. | versoepeld zijn. Zo hoeven corporaties geen markttoets | aanbod. Ervaringen met de implementatie van het aanbod Daar komt bij dat beleggers steeds vaker kiezen voor | meer te doen en geen goedkeuring meer te vragen voor | vanuit het Volkshuisvestingsfonds leren dat particulieren verkoop | van hun bezit, o.a. als gevolg van strengere regels | investeringen in hun niet-DAEB-tak. Dat moet helpen om | met een kwetsbare financiële positie vaak terughoudend en regulering van de middenhuur. Dat laatste is in een | het gat ‘tussen wal en schip’ sneller te dichten. Woningen | zijn met investeren in verduurzaming.

Particuliere aantal gevallen gunstig voor zoekenden op de koopmarkt, | moeten wel in het gereguleerde middenhuursegment | verhuurders zijn verplicht een energielabel te tonen en die vaak de woning kunnen kopen die ze nu huren, maar | vallen, tot € 1.228,07 per maand (prijspeil 2026). | worden beperkt in hun maximale huurprijs via het zorgt tegelijkertijd ook voor minder aanbod in dit segment. | puntensysteem dat ook voor hen geldt. De verwachting is In gemeente Groningen wordt ook een deel gekocht door | Energielasten vormen een groeiende factor in de | dat verduurzaming en verbetering van woningen in bedrijfsmatige investeerders. Onderzoek van de gemeente | betaalbaarheid van wonen. Steeds meer huishoudens | Groningen de komende tijd in een stroomversnelling komt Groningen (2026) laat zien dat het aanbod aan particuliere | komen financieel in de knel, in het bijzonder door stijgende | door middelen vanuit Nij Begun, zoals maatregel 29. Deze huurwoningen de afgelopen jaren - | ondanks een kleine | energielasten. Dit geldt voor huur én koop. Duurzaam | maatregel is er specifiek om particulieren te helpen bij afname - | relatief stabiel is gebleven. | wonen gaat óók over beheersbare woonlasten. Nieuw is dat | verduurzaming.

4 | HUIDIGE WONINGMARKT | WOONBEHOEFTEONDERZOEK PROVINCIE GRONINGEN | 25 AUGUSTUS 2026 | DEFINITIEF | | 22 4.2 TRENDS BESCHIKBAARHEID Groeiende aandacht voor woningtoevoeging in de bestaande omgeving. Met de komst van de Wet regie is de Ladder voor duurzame verstedelijking afgeschaft. Hiermee ontstaan meer kansen voor (aansluitend) buitenstedelijk bouwen. Tegelijkertijd is er vanuit de Wet regie groeiende aandacht voor het beter benutten van bestaande bebouwing. Dit gebeurt vanuit kwalitatieve overwegingen (verbeteren van bestaande wijken en buurten), maar ook omdat hier kansen liggen voor het meer en sneller toevoegen van woningen. Daarbij horen oplossingen als optoppen, splitsen, herbestemmen van vastgoed zoals kantoren of boerderijen tot wonen, maar ook verdichten op plekken waar woningen gesloopt worden. Verschillende beleidsdocumenten in de provincie Groningen refereren aan het belang om toevoeging van woningen te koppelen aan doelen als verbeteren van wijken en buurten. Flexibel wonen als oplossing voor snel toevoegen. Volgens onderzoeksbureau Platform31 heeft minstens 10% van de woningzoekenden snel betaalbare woonruimte nodig. Denk aan recent afgestudeerden, gescheiden mensen, statushouders en mensen die uitstromen uit maatschappelijke instellingen (zoals beschermd wonen, maatschappelijke opvang en geestelijke gezondheidszorg).

Gemeenten experimenteren met nieuwe, flexibele woonoplossingen, vaak met een tijdelijke intentie. Twee overwegingen worden daarbij vaak ingebracht: - sneller en betaalbaar woningen toevoegen; - inspelen op onzekerheden in de woonvraag op lange termijn. In realiteit is het niet altijd sneller en betaalbaar. De praktijk laat belemmeringen zien in de exploitatie door korte inzetbaarheid waardoor betaalbaarheid en/of kwaliteit (comfort, ruimtelijk) onder druk komen te staan. Ervaringen in meerdere gemeenten wijzen op tegenvallende snelheid omdat ook bij flexwonen planologische procedures doorlopen moeten worden, inclusief beroep- en bezwaarprocedures. Ook onzekerheid over de vraag is niet altijd een sluitende overweging. Vaak is permanente woningtoevoeging de betere oplossing. Ongeacht de mate van groei of afname in woonvraag zullen delen van de voorraad vervangen moeten worden. Mogelijke vraagafname in de toekomst kan worden opgelost door bij noodzakelijke woningvervanging in meer of mindere mate te verdunnen. Daarvoor is flexwonen geen noodzakelijk middel. Wanneer een locatie zich leent voor flexibele bewoning zijn er argumenten om te kiezen voor een permanente oplossing van goede kwaliteit. In paragraaf 8.3 illustreren we dit principe vanuit de term ‘rollende voorraad’.

Flexwonen is vooral interessant voor plekken waar echt een tijdelijke situatie is, bijvoorbeeld als overbrugging tussen de huidige functie en definitieve functieverandering op langere termijn. WOONBEHOEFTEONDERZOEK PROVINCIE GRONINGEN | 25 AUGUSTUS 2026 | DEFINITIEF | 234 HUIDIGE WONINGMARKT 4.2 TRENDS DOELGROEPEN Tekort aan woningen raakt koopstarters het hardst. Van alle groepen op de woningmarkt zitten (koop)starters op dit moment het meest in de knel. Prijzen stijgen sneller dan lonen en zonder opgebouwde overwaarde delven starters het onderspit tegenover andere groepen kopers. Vrijkomend betaalbaar aanbod komt bovendien te beperkt beschikbaar omdat senioren maar beperkt doorstromen. De Nederlandse Bank verwacht dat de positie van starters moeilijk blijft op de koopmarkt. Doorstroming onder ouderen is beperkt. Uit verhuisonderzoeken blijkt dat veel ouderen (65-plus) niet verhuizen, ook niet bij een milde zorgvraag. Gezinswoningen komen niet vrij en de vraag naar die woningen neemt toe, ondanks afname van het aantal gezinnen.

De honkvastheid van ouderen is deels te verklaren door regelgeving die zelfstandig wonen stimuleert, doordat mensen gemiddeld gezonder en zelfredzamer zijn dan in eerdere generaties, maar ook omdat goed aanbod in de vertrouwde omgeving ontbreekt én omdat mensen een kleinere woning vaak als stap terug ervaren, bijvoorbeeld door hogere woonlasten, terwijl hun wensen niet meer haalbaar zijn. Meer vraag naar (tussen)vormen van ouderenwoningen. Tussen een nultredenwoning en het verpleeghuis is er toenemend behoefte aan meer variatie in vormen van geclusterd wonen: van laagdrempelige ongeorganiseerde ontmoeting in de vorm van hofjes of een gezamenlijke woonkamer, tot meer georganiseerde zorg en begeleiding bij zelfstandig wonen. Belangrijk hierbij is ook een woonomgeving die uitnodigt tot zelfredzaamheid en ontmoeting en noaberschap. Groeiende aandacht voor spoedzoekers. Spoedzoekers met weinig inkomen en een beperkt netwerk lijken het moeilijkst woonruimte te kunnen vinden. Zij komen steeds vaker op straat of wonen op plekken die niet als woning bedoeld zijn, zoals garageboxen of bij mensen op de bank. Lukt het wel om een woning te vinden, dan komen zij vaak bij particuliere verhuurders terecht. Soms leidt dat tot problemen, bijvoorbeeld wanneer de kwaliteit van die woningen ondermaats is.

De nieuwe Wet regie lost dat deels op door gemeenten te verplichten aan oplossingen te werken voor (urgente) aandachtsgroepen. Niet alle spoedzoekers vallen overigens binnen deze groepen. Meer kwetsbare groepen in de sociale huur. Corporaties huisvesten (bewust) in toenemende mate alleenstaanden, ouderen en eenoudergezinnen zonder inkomen uit werk. Kwetsbaarheid van buurten neemt toe wanneer lage inkomens, lagere opleidingsniveaus, psychiatrische/psychische problemen en leefstijl- en cultuurverschillen zich stapelen. Ook particuliere verhuurders hebben hier een rol in. Vaak komt dit voor in buurten met goedkope woningen waar de leefbaarheid ook nu al onder druk staat. Gemeenten en corporaties spelen hier beleidsmatig op in door sociale programma’s voor deze wijken te maken en door toevoeging van betaalbaar wonen op specifieke plekken te programmeren, zodat er een evenrediger spreiding ontstaat over wijken en kernen. WOONBEHOEFTEONDERZOEK PROVINCIE GRONINGEN | 25 AUGUSTUS 2026 | DEFINITIEF | 244 HUIDIGE WONINGMARKT 4.2 TRENDS BELEMMERINGEN VOOR WONINGBOUW Strengere stikstofregels zorgen voor extra rem op woningbouw. De Raad van State besloot in november 2022 dat voor álle projecten berekend moet worden hoeveel stikstof er bij de bouw vrijkomt.

Grote projecten kunnen stilgelegd worden als de stikstofuitstoot te hoog is, zeker als die in of vlak bij Natura 2000-gebieden liggen, zoals de Waddenzee en Noordzeekust, het Lauwersmeer- en Zuidlaardermeergebied, Liefthinghsbroek en stukjes van het Leekstermeer-en Drentsche Aa-gebied. Hier kan 30% tot 50% van de woningbouw vertraging oplopen. Het laten uitvoeren van berekeningen zorgt vaak alleen al voor vertraging, omdat bureaus die dat werk doen onvoldoende capaciteit hebben. Het zorgt ook voor extra kosten. Oplossingen liggen onder meer in biobased bouwen, fabrieks- of modulaire bouw en elektrificatie van de bouwplaats waarbij de depositie op de locatie zelf afneemt. Netcongestie vertraagt woningbouw. Nieuwbouw aansluiten op het stroomnet wordt een steeds grotere uitdaging, mede door de nieuwe prioriteringskader die op 1 juli 2026 inging. Grote projecten kunnen soms niet starten omdat er geen zicht is op een stroomaansluiting. Er zijn ook projecten die al wel klaar zijn, maar nog niet aangesloten kunnen worden. Dit raakt in de provincie Groningen ongeveer de helft van de (grote) woningbouwlocaties. Denk aan Oostergast in Zuidhorn. Op andere plekken is garantie op aansluiting ook nog allerminst zeker.

Er is landelijk veel aandacht voor de versnelling van netverzwaring en veel plannen zijn in voorbereiding, maar de eerstkomende jaren zal netcongestie toenemend een probleem vormen. Landelijk ontstaan initiatieven om bestaande capaciteit slimmer te benutten, maar wet- en regelgeving maakt dat soms lastig. Voorlopig is ‘netbewust ontwikkelen’ (locatiekeuze, keuze voor installatiearme woningen) de beste werkwijze. Tekort aan personeel en materiaal vertraagt de bouwopgave. Veel bouwbedrijven, maar ook veel gemeenten hebben een tekort aan personeel. Projecten blijven hierdoor vaker liggen of duren langer. Vergrijzing is de belangrijkste oorzaak. De komende jaren gaan veel mensen met pensioen, terwijl de aanwas van onderop de uitstroom niet compenseert. Het tekort aan personeel speelt meer in vergrijsde gemeenten en sectoren (o.a. overheden), waardoor de gevolgen in Groningen nog sterker merkbaar zijn. Daarnaast is Nederland koploper deeltijdwerken. Sinds kort zorgt een tekort aan bouwmateriaal en grondstoffen ook vaker voor vertraging. Fabrieksmatig bouwen is een van de manieren om hier deels antwoord op te geven. Inspraak en participatie vertraagt het bouwproces. Nieuwbouw kan vertraging oplopen als gevolg van inspraak en burgerparticipatie. Omwonenden en andere burgers leggen zienswijzen neer bij de gemeente en tekenen beroep aan bij de Raad van State tegen plannen.

Vaak staat het NIMBY-effect (‘not in my back yard’-effect) hierbij centraal: woningbouw is prima, zolang het maar niet in de directe omgeving is. Dat leidt bij ongeveer een derde van de nieuwbouwwoningen tot gemiddeld één tot twee jaar vertraging. Vanuit de Wet regie zijn een aantal procedurele versnellingen in voorbereiding om tijdswinst te creëren. Er is nog geen zicht op de effecten daarvan. WOONBEHOEFTEONDERZOEK PROVINCIE GRONINGEN | 25 AUGUSTUS 2026 | DEFINITIEF | 254 HUIDIGE WONINGMARKT 4.2 TRENDS BELEMMERINGEN VOOR WONINGBOUW Forse onrendabele toppen, vooral bij betaalbare woningbouw. In de provincie Groningen wegen de opbrengsten van woningbouw niet altijd op tegen de kosten* ervan. Opbrengsten liggen lager (lagere verkoopprijzen, lagere maximale huurprijzen, en bij corporaties: lage streefhuren, lagere portefeuillewaarde). Door lage woningwaarden liggen opbrengsten het laagst in Oost-Groningen. De kosten zijn niet anders dan elders in het land: het zijn vooral de noodzakelijke investeringen in infrastructuur om de toename van mobiliteit te dragen. Met name in stedelijke gebieden is dit direct verbonden aan de plannen. In landelijke gebieden is er doorgaans meer absorptievermogen in de bestaande infrastructuur, maar ook hier zijn zulke investeringen nodig. Deze worden vaak gefinancierd uit algemene middelen waardoor de eigenlijke onrendabele top minder zichtbaar is.

Als gemeenten, provincie en Rijk deze tekorten niet helpen oplossen, bestaat het risico dat juist betaalbare plannen vertragen, versoberen of niet doorgaan. De afgelopen jaren droegen regelingen zoals de Woningbouwimpuls incidenteel bij. Actueel is er de Realisatiestimulans om onrendabele investeringen (deels) te overbruggen. Toenemende beperking door spuitzones. De invloed van spuitzones op woningbouw neemt volgens Omgevingsweb toe. Waar deze belemmering eerder vaak op de achtergrond speelde, wordt het in de toekomst steeds vaker een bepalende factor voor het maken van plannen. Spuitzones geven de afstand tussen landbouwgrond met gewasbescherming en verblijfplaatsen van inwoners en maatschappelijke functies aan. Als deze afstand niet groot genoeg is, kan verspreiding van middelen zorgen voor negatieve invloed op de gezondheid. Momenteel wordt vaak gewerkt met een afstand van 50 meter. Er wordt nog landelijk onderzoek uitgevoerd om deze afstand te specificeren. Spuitzones hebben met name invloed op locaties aan randen van kernen en kunnen het oppervlak dat voor woningbouw overblijft verkleinen. Het gaat niet alleen om plekken waar nu gewasbescherming gebruikt wordt, maar ook om plekken waar dit volgens het Omgevingsplan in de toekomst nog mag.

WOONBEHOEFTEONDERZOEK PROVINCIE GRONINGEN | 25 AUGUSTUS 2026 | DEFINITIEF | 264 HUIDIGE WONINGMARKT * Bron: Rapportages Verkenning publieke investeringen voor woningbouwontwikkeling in de Provincie Groningen (Estheticon 2024, 2025). 4.2 TRENDS IN DEZE WONINGBOUWREGIO Aardbevings- en versterkingsopgave werkt door in woningmarkt. In delen van de provincie Groningen (Eemsdelta, Het Hogeland, Groningen, Midden-Groningen en Oldambt) heeft de versterkingsopgave als gevolg van aardbevingen veel invloed op de woningmarkt. De impact is in de gemeente Eemsdelta het grootst. Sloop, nieuwbouw, tijdelijke verhuizingen en onzekerheid over planning zorgen ervoor dat gewone werking van de markt wordt verstoord. Soms worden ‘reguliere’ woningen ingezet als tijdelijke huisvesting voor huishoudens van wie de woning versterkt moet worden. Dat heeft effect op de beschikbaarheid van woningen, wachttijden, druk op omliggende kernen en uiteindelijk op verhuisstromen. Onderzoek van RIGO laat ook zien dat hoge aantallen transacties, nieuwbouwcijfers en voorraadmutaties als gevolg van de versterking een vertekend beeld kunnen geven. De versterkingsopgave zorgt ook voor een kwaliteitsslag door gelden vanuit Nij Begun. Zo staan er bijvoorbeeld in Eemsdelta nu veel toekomstbestendige, energiezuinige en passende woningen, en dat werkt door in de aantrekkelijkheid van kernen, nu en op termijn.

Economische ontwikkeling bepaalt mede waar woonvraag ontstaat. De woningvraag hangt niet alleen samen met demografie, maar ook met werkgelegenheid en economisch perspectief. Plekken met banen, onderwijs, zorgvoorzieningen en goede bereikbaarheid trekken huishoudens aan en houden jongeren en werkenden langer vast. Dit speelt al in en rond de stad Groningen en in andere economische clusters, vaak in grotere kernen. Op termijn ontstaan er nieuwe kansen voor economische ontwikkeling. Denk aan uitbreiding van de Eemshaven en de aanleg van de Nedersaksenlijn. Dat heeft ook gevolgen voor woningbouw. Deze ontwikkelingen bieden een kans om gebieden met een zwakkere marktpositie te versterken, bestaande groepen aan die plekken te binden en nieuwe groepen aan te trekken. Stad en ommeland functioneren complementair. De woningmarkt ontwikkelt zich niet overal in de provincie hetzelfde. De gemeente Groningen en gemeenten daar direct omheen kennen een andere dynamiek dan gemeenten aan de rand van de provincie. Maar we weten uit eerder onderzoek (Regio Groningen-Assen, 2020) ook dat de stad een magneet is voor jonge en kleine huishoudens, en dat gezinnen steeds vaker de stad verlaten, in ruil voor meer rust en ruimte in en om huis. Dat maakt Groningen krachtig: stad en ommeland hebben elk hun eigen kwaliteiten en kunnen dus niet zonder elkaar.

Daar hoort ook een op maat gemaakt nieuwbouwprogramma bij. WOONBEHOEFTEONDERZOEK PROVINCIE GRONINGEN | 25 AUGUSTUS 2026 | DEFINITIEF | 274 HUIDIGE WONINGMARKT 4.3 VRAAGDRUK CORPORATIEHUUR WOONBEHOEFTEONDERZOEK PROVINCIE GRONINGEN | 25 AUGUSTUS 2026 | DEFINITIEF | 284 HUIDIGE WONINGMARKT  Werkgebieden corporaties. Bron: monitoringsgegevens corporaties* (2025). * De gegevens van Groninger Huis en Goud Wonen ontbreken en staat daarom niet op de kaart. Toenemende vraagdruk, met vooral interesse in grondgebonden wonen In november 2025 stapten bijna alle Groninger corporaties over naar één inschrijfsysteem: Groningen Huurt. Alleen Woonservice verhuurt nog via Thuiskompas. Veel cijfers zeggen nog weinig, omdat een halfjaar te kort is om trends mee te onderbouwen. Je kunt er dus nog geen harde conclusies uit trekken. Uitzondering daarop is de gemiddelde wachttijd (tijd in jaren tussen inschrijving en toewijzing van een woning). Die is wel bruikbaar, omdat gegevens uit losse monitoringssystemen zijn meegenomen naar Groningen Huurt. We zien een driedeling binnen de provincie: in Groningen, Het Hogeland en Westerkwartier ligt de gemiddelde wachttijd hoger dan 7 jaar. In Eemsdelta, Midden-Groningen en Pekela is dat ongeveer 5 jaar, en in de andere gemeenten korter dan 5 jaar, met de kortste wachttijd in Westerwolde.

Bij gezinswoningen is de gemiddelde wachttijd ongeveer 2 jaar langer dan bij appartementen. In Midden-Groningen is de gemiddelde wachttijd voor gezinswoningen het hoogst van alle gemeenten behalve Groningen. We ontvingen van corporaties* ook informatie uit hun eigen systemen, dus voordat Groningen Huurt inging. Niet elke corporatie houdt dezelfde vraagdrukindicatoren bij. Op de volgende pagina vatten we de uitkomsten samen voor de corporaties die data konden aanleveren. Hiernaast zie je welke dat waren en wat hun werkgebied is. 4.3 VRAAGDRUK CORPORATIEHUUR WIERDEN & BORGEN (NOORD-GRONINGEN) - De slaagkans is gehalveerd sinds 2020. Laagst onder jongeren tot 23 jaar en 45- tot 54-jarigen. - De reactiegraad is hoger in Het Hogeland dan in Eemsdelta. Dat is mede het gevolg van de versterkingsopgave, waardoor in Eemsdelta ook de slaagkans lager ligt. ACANTUS (OOST-GRONINGEN EN EEMSDELTA) - Toenemende druk sinds 2020. Dat is zichtbaar in meer reacties en hogere inschrijf- en zoekduren. - Het beschikbaar komen van woningen heeft grote invloed op de mate van toewijzing: zijn er weinig mutaties, dan zul je gemiddeld langer moeten wachten op een huurwoning. - Van oudsher lagere marktdruk in Westerwolde en Eemsdelta. Dat verschil bestaat nu niet meer. - Grondgebonden eengezinswoningen zijn het populairst. Hierdoor hebben gezinnen de hoogste wachttijd.

- Vraag naar sociale huur is vooral lokaal. Instroom uit omliggende gemeenten is niet toegenomen. WONINGNET-REGIO (GEMEENTE GRONINGEN) - Oplopende inschrijfduur en reactiegraad, met een afzwakkend aantal toewijzingen. - Opvallend: het aantal verhuringen in de sociale huur neemt af, vermoedelijk doordat mensen langer in hun sociale huurwoning blijven vanwege prijsstijgingen op de koopmarkt. - Driekwart van alle toewijzingen zijn eenpersoonshuishoudens. LEFIER (MIDDEN-GRONINGEN EN STADSKANAAL) EN WOONSERVICE (STADSKANAAL) - Sinds 2022 een kwart meer ingeschrevenen en actief woningzoekenden. Dit komt o.a. door de invloed van inschrijfduur op de kans om een woning te vinden. - In Midden-Groningen geen stijging in reactiegraad, in Stadskanaal wel. - Gezinnen staan het langst ingeschreven voor ze in aanmerking komen voor een woning. Dat komt deels door de populariteit van gezinswoningen en deels doordat die minder vaak muteren. WOLD&WAARD (WESTERKWARTIER) - Een oplopende gemiddelde inschrijfduur. De inschrijfduur is het snelst opgelopen in de centrumdorpen, maar ook in basisdorpen en in mindere mate in woondorpen is de inschrijfduur gestegen. - Senioren reageren het minst op woningaanbiedingen, maar het aantal neemt toe. Op grotere woningen (twee of meer slaapkamers) wordt het meest gereageerd.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://westerkwartier.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/1f23ada8-6342-4f41-a254-bbc952fbf502?agendaItemId=a36d68c9-f86a-4c0e-b274-96f4f1958ce3