RV GGD Gelderland Zuid, kaderbrief 2027

Raadsvoorstel

Onderwerp

GGD Gelderland Zuid, kaderbrief 2027

Aangeboden door

College van B&W

Portefeuillehouder

R.A.N. Reuvers

Team

Team Samenleving

Zaakkenmerk/Document kenmerk

Z.125061/D.341303

Datum collegebesluit

11 november 2025

Vertrouwelijkheid Bijlagen

Openbaar Ja

Inhoudsopgave 1. Voorgesteld besluit 2. Aanleiding 3. Beoogd effect 4. Argumenten 5. Kanttekeningen 6. Financiën 7. Communicatie 8. Aanpak en planning 9. Participatie 10. Bijlagen

Voorgesteld besluit

Aanleiding

1. In te stemmen met de zienswijze over de Kaderbrief 2027 GGD Gelderland-Zuid (GZ).

Algemeen De GGD stelt jaarlijks een kaderbrief op waarin gemeenten op hoofdlijnen worden geïnformeerd over de ontwikkelingen, het beleid en de verwachte financiële consequenties. De Kaderbrief 2027 is een eerste stap in de voorbereiding op de Programmabegroting GGD GZ 2027. De GGD GZ stelt de begroting 2027 in het voorjaar van 2026 op en biedt deze vóór 1 april aan de gemeenteraden van

de deelnemende gemeenten aan. De GGD hanteert bij het opstellen van de kaderbrief de doelen en uitgangspunten zoals beschreven in de Meerjarenstrategie 2024-2027, deze is vastgesteld in het AB van 11 april 2024. Begroting 2026 Gezien de financieel lastige situatie die het aangekondigde "ravijnjaar" met zich mee zou brengen, hebben de wethouders financien van regio's Rivierenland en (Rijk) van Nijmegen begin 2025 een tekst opgesteld voor alle GR' en met het verzoek om te bezuinigen. In Rivierenland is uitgegaan van 1,5% in de begrotingsjaren 2026 en 2027 ten opzichte van de begroting 2025, oplopend naar een 3,0% lagere gemeentelijke bijdrage vanaf 2028. Uiteindelijk hebben we deze doelstelling gehaald en heeft het AB op 4 september 2025 besloten om al vanaf 2027 3,4% (€ 1.085.000,-) te bezuinigen. De doorgevoerde bezuinigingsmaatregelen zijn structureel.

Beoogd effect

Een zienswijze indienen over de Kaderbrief 2027 bij het Dagelijks Bestuur van de GGD GZ, zodat deze betrokken kan worden bij het opstellen van de concept programmabegroting GGD GZ 2027.

Argumenten

In de kaderbrief 2027 benoemt de GGD GZ een aantal ontwikkelingen, waarvan een deel tot een kostenuitzetting kan leiden. De structurele bezuinigingsmaatregelen die in de begroting 2026 zijn genomen (zie aanleiding) blijven wel van kracht, maar door verscherpte wet- en regelgeving, de noodzaak om de bedrijfsvoering van de GGD en VPRZ te splitsen en een aantal autonome ontwikkelingen verwacht de GGD GZ op een aantal onderdelen een uitzetting. De GGD GZ wordt momenteel niet gecompenseerd voor de groei in inwoners, waardoor de GGD GZ weinig middelen heeft om autonome ontwikkelingen en een vergroot beroep op hun diensten op te vangen. Hieronder worden de belangrijkste ontwikkelingen en de daarbij horende financiële gevolgen en risico's toegelicht. De in de tekst genoemde bedragen zijn voor de hele regio. ALGEMEEN 1.1 Door krapte op de arbeidsmarkt krijgt de GGD GZ de bezetting mogelijk niet op orde is en loopt de gemeente het risico dat prestaties niet of maar gedeeltelijk worden gerealiseerd. De GGD GZ geeft aan dat zij bovengenoemde krapte willen tegengaan door aanscherping van het verzuim- en vitaliteitsbeleid en het creëren van doorgroei- en doorstroommogelijkheden. Ook wil de GGD GZ efficiënter gaan werken, onder andere door het toepassen van nieuwe technologie (waaronder ai).

1.2 De huidige constructie waarbinnen de Veiligheidsregio Gelderland-Zuid (VRGZ) bedrijfsvoeringstaken voor de GGD uitvoert is niet houdbaar

De VRGZ en GGD GZ kennen sinds 1 juli 2013 een samenwerking op het gebied van ondersteunende diensten (bedrijfsvoering). De VRGZ treedt daarbij op als werkgever voor het personeel. In opdracht van de directies van de VRGZ en de GGD GZ is een onderzoek uitgevoerd naar de huidige dienstverlening en samenwerking op het gebied van bedrijfsvoering. Uit dit onderzoek blijkt dat het voortzetten van de huidige constructie niet houdbaar is. De ondersteuningsbehoeften van de VRGZ en de GGD GZ lopen te ver uiteen om gezamenlijk efficiënt uit te kunnen voeren. Bovendien is het huidige construct "kosten voor algemene rekening" niet meer houdbaar voor de belastingdienst, voornamelijk omdat de kostenverdeling uit de pas loopt en niet aangepast kan worden. Het voortzetten van het huidig construct levert hoge boetes van de belastingdienst op. Gezien het bovenstaande wordt in het onderzoek geadviseerd om de bedrijfsvoering tussen de GGD en de VRGZ te ontvlechten. Uit een analyse van het ambtelijk overleg en de toegewezen financiële experts blijkt dat ontvlechten de enige reële optie is. De financiële gevolgen en de impact van deze afsplitsing kunnen met name voor de GGD aanzienlijk zijn, maar zijn onvoldoende te beoordelen op basis van wat onderzoeksbureau Squale ons heeft gepresenteerd.

Daarom vragen we (in lijn met andere gemeenten) de GGD GZ in de zienswijze om een uitvoeringsplan met verschillende inrichtingskeuzes voor te leggen, waarin wij als gemeente betrokken zijn, voordat wij akkoord kunnen gaan met de financiële consequenties. Mogelijk kan het AB hierdoor in 2025 nog geen besluit hierover nemen. 1.3 De GGD GZ verwacht hogere exploitatiekosten voor kantoorautomatisering Het contract met de huidige aanbieder loopt af. Omdat de kosten voor dergelijke diensten landelijk zijn gestegen verwacht de GGD een stijging in de structurele lasten. In 2024 en 2025 vielen de kosten incidenteel € 100.000,- hoger uit en zijn ten laste van de algemene reserve gebracht. Wij verzoeken in de zienswijze de GGD GZ om bij de inrichting van de kantoorautomatisering en de aanschaf en inrichting van de zaaksystemen voor WMO toezicht te bekijken hoe deze passen binnen de ontwikkelingen van de bedrijfsvoering en de mogelijke shares services met andere GGD’en. INHOUDELIJKE ONTWIKKELINGEN EN RISICO'S 1.4. Vaccinaties 1.4.1 Het Rijk betaalt een lagere prijs per covid vaccinatie, de GGD GZ vraagt de gemeenten om mee te denken over het kosteloos beschikbaar stellen van locaties Als dit zich voordoet zullen we meedenken. De huurprijs voor incidentele huur van een MFA voor niet-commerciële huurders is binnen WMW beperkt.

1.4.2 Het Rijk breidt het rijksvaccinatieprogramma (RVP) uit De extra vaccinaties voor de uitbreiding voor het Rijksvaccinatieprogramma (voor het RS-virus en mogelijk voor

Gordelroos) worden door het RIVM bekostigd. Gemeentes ontvangen voor de uitvoering en monitoring extra middelen in het gemeentefonds en de GGD GZ factureert vervolgens de kosten (WMW ontvangt hiervoor € 2.000,-). 1.4.3 De GGD GZ heeft de vaccinatieloketten gebundeld en de vanaf 2026 begrootte structurele besparing van € 200.000,gerealiseerd Inwoners kunnen nu bij een centraal punt terecht voor vragen over vaccinaties en het maken van afspraken (bijvoorbeeld als men de vaccinatieronde in eigen gemeente gemist heeft). 1.5 Jeugdgezondheidszorg 1.5.1 Door een toekomstbestendige werkwijze jeugdgezondheidszorg wil de GGD GZ weer aan het Landelijk Professioneel Kader (LPK) voldoen Eerder gaf de inspectie aan dat een uitbreiding (en dus een kostenuitzetting) waarschijnlijk noodzakelijk is. Na overleg op landelijk niveau gaat de inspectie akkoord met de huidige inzet, als de GGD GZ hierbij het accent legt op de meest kwetsbaren en aansluit aan bij de hervormingsagenda jeugd. Dit kan naar verwachting budgetneutraal. 1.5.2 De GGD GZ biedt vanaf 2026 JGZ (-9 maanden tot 4 jaar) aan in alle gemeenten in Gelderland-Zuid Eerder namen de gemeenten in Rivierenland (m.u.v. WMW) dit product af bij Santé partners. Na een overgangsfase besluit het AB in 2027 over een nieuwe "financieringssystematiek JGZ -9 mnd tot 18 jaar".

Deze systematiek zal voor alle gemeenten in het werkgebied van GGD Gelderland-Zuid gelden, op basis van het nieuwe productenboek JGZ. 1.6 Het is onzeker hoe de forensische geneeskunde wordt uitgevoerd en tegen welke kosten Vorig jaar hebben de GGD'en in alle regio's een aanbieding gedaan op de aanbesteding van de forensische geneeskunde. De GGD'en hebben de aanbesteding van de politie m.b.t. de Medische Arrestanten Zorg niet gegund gekregen. De GGD'en werken samen met met ministerie en andere partners aan een landelijk model om de samenwerking vorm te geven zonder Medische Arrestanten Zorg. De gevolgen hiervan zijn nog niet bekend. 1.7 Door de stijgende instroom bij het Meldpunt Bijzondere Zorg lopen de gemeenten het risico om bij te moeten betalen Het geschatte tekort bedraagt € 200.000,-. Het Meldpunt Bijzondere Zorg is er voor sociaal kwetsbare mensen met meervoudige, complexe problematiek, die volgens omgeving hulp nodig hebben en niet vrijwillig gebruik (kunnen) maken van zorg. De afgelopen jaren zijn het aantal uniforme trajecten toegenomen. Vanaf 2022 zijn er maatregelen getroffen die hebben geleid tot korte lijnen en betere samenwerking tussen de gemeentelijke sociale teams en MBZ. Het aantal uniforme trajecten is hierdoor gestabiliseerd, maar niet substantieel verminderd. Daarnaast is Bijzondere Zorg meer

tijd kwijt is per traject MBZ, vanwege het gebrek aan doorstroom in opvangvoorzieningen en wachtlijsten bij zorgorganisaties. In onze zienswijze vragen we de GGD GZ om ons tijdig te informeren als er een blijvende stijging is en/of er te lange wachttijden ontstaan. We kunnen dan in overleg met de GGD GZ en ons lokale netwerk in gesprek om adequate oplossingen te vinden. 1.8 De invloed van het toekomstscenario kind- en gezinsbescherming is nog onbekend, omdat er nog geen zicht is op de impact t.a.v. kwaliteit van dienstverlening, transitieperiode en kosten In opdracht van de VNG, de Ministeries van J&V en VWS is in 2021 is een toekomstscenario voor een nieuwe inrichting voor de Nederlandse jeugd en gezinsbescherming ontwikkeld. Het plan was dat vanaf 2026-2031 een Regionaal Veiligheidsteam hulpverleent aan kind en gezin. Helaas is dit plan vertraagd. We verwachten pas na de formatie van het nieuwe kabinet uitsluitsel. Ter voorbereiding op het toekomstscenario draait de GGD GZ een een aantal proeftuinen, de eerste evaluaties zijn positief. 1.9 De bijdrage voor Veilig Thuis verhuist in de begroting 2027 van 'bijdrage deelnemende gemeenten' naar 'bijdrage deelnemende gemeenten op basis van facturen' Dit is een technische verplaatsing, die geen financiële gevolgen heeft.

1.10 De GGD GZ vraagt gemeenten om het aantal uniforme uren van de gezondheidsmakelaars te verhogen ten koste van de facultatieve inzet. Met de komst van de IZA / GALA kopen veel gemeenten extra facultatieve uren van de gezondheidsmakelaars in. Gevolg is dat is 3/5 van de inzet van de gezondheidsmakelaars op basis van facultatieve taken is. Om de GGD GZ meer zekerheid te bieden en de beoogde preventieve taken efficiënt uit te voeren vraagt de GGD GZ om het deel van de uniforme inzet voor gezondheidsbevordering en preventie te verhogen en de facultatieve uren te verlagen. Voor WMW is het verhogen van de uniforme uren niet wenselijk. Omdat WMW een kleine gemeente is en andere partijen sommige preventieve taken goedkoper en efficiënter uit kunnen voeren, is bij ons de vraag naar ondersteuning van de gezondheidsmakelaar beperkt. In de huidige situatie nemen wij maar beperkt facultatieve uren af (ongeveer 1/4 van het totaal). In onze zienswijze geven we aan dat we dit voorstel van de GGD GZ niet ondersteunen. We kunnen wel met de GGD GZ en andere gemeenten in gesprek over het meerjarig inkopen van bepaalde facultatieve taken. Dit geeft de GGD GZ meer duidelijkheid. Het voorkomt ook dat er hoge fictiekosten ontstaan als bepaalde gemeenten hun facultatieve taken beëindigen, waar dan alle gemeenten voor op moeten draaien.

1.11 De GGD GZ vraagt gemeenten om een mogelijke aanvullende bijdrage die we in het kader van het AZWA krijgen voor "nu niet zwanger" krijgen te bestemmen voor de GGD GZ.

Alle gemeenten in de regio verstrekken de GGD GZ vanaf 2019 een collectieve opdracht voor de uitvoering van het programma “Nu niet Zwanger". Het doel van het programma is om onbedoelde zwangerschappen te voorkomen in kwetsbare situaties. In de loop der jaren worden er meer onbedoelde zwangerschappen voorkomen en is uitbreiding noodzakelijk om meer inwoners van de regio te kunnen helpen. We staan hier positief tegenover, maar Regio Rivierenland doet nog geen toezeggingen over het besteden van mogelijke AZWA middelen, voordat ze hun regioplan hebben vastgesteld. In onze zienswijze geven we aan dat het AB hier niet over kan besluiten, maar dat de regio's dit beslissen bij het vaststellen van het regioplan AZWA. 1.12 De wetswijziging kinderopvang leidt tot een uitzetting in kosten 1.12.1 De GGD acht een nieuw zaaksysteem noodzakelijk Dit vanwege een combinatie van de wetswijziging en de wens om efficiënter te werken. Dit brengt kosten met zich mee van € 73.000 eenmalig en € 25.000 structureel. 1.12.2 Daarnaast nemen de kosten verder toe doordat het rijk de kwaliteitseisen in de gastouderopvang verhoogt (€ 1.500,- WMW) Hiervoor worden vanuit het rijk wel aanvullende middelen beschikbaar gesteld. 1.13 Het WMO toezicht is uitgebreid.

Er wordt nog onderzocht of een nieuw zaaksysteem nodig is Wij verzoeken in de zienswijze de GGD GZ om bij de inrichting van de kantoorautomatisering en de aanschaf en inrichting van de zaaksystemen voor WMO toezicht te bekijken hoe deze passen binnen de ontwikkelingen van de bedrijfsvoering en de mogelijke shares services met andere GGD’en. NIEUWE WET- EN REGELGEVING 1.14 Om te voldoen aan de Cyberbeveiligingswet moet de GGD € 10.000,- per jaar investeren om Bedrijfscontinuïteitsmanagement (BCM) software te implementeren. 1.15 De Implementatie van de nieuwe archiefwet leidt tot structurele meerkosten van € 25.000,- per jaar De GGD vangt dit op binnen de eigen begroting. 1.16 De vraagstukken m.b.t privacy nemen toe, hiervoor is een uitbreiding in de vacatureruimte voor een privacy officer noodzakelijk De precieze kosten volgen in de begroting. FINANCIËLE UITGANGSPUNTEN VOOR 2027 1.17 De GGD GZ krijgt -zoals vastgelegd in de GR- compensatie voor loon- en prijsontwikkeling

Deze indexcijfers zijn nog niet gepubliceerd, dit volgt in de begroting. 1.18 Het Algemeen Bestuur besluit eind 2025 over een voorstel voor compensatie voor de (stijgende) inwonersaantallen Momenteel krijgt de GGD GZ geen compensatie voor de stijgende inwonersaantallen. Momenteel is er geen financiële armslag om extra kosten op te vangen, o.a. als gevolg van: autonome ontwikkelingen, duurdere licenties en extra vraag naar diensten (bv JGZ, Bijzondere Zorg, WMO toezicht). Hierdoor is de GGD GZ vaker genoodzaakt om financiering 'bij te vragen'. De werkgroep zal in het najaar 2025 verslag doen en met een advies komen voor het AB.

Kanttekeningen

Financiën

Geen.

1.1. Dit besluit heeft geen directe gevolgen voor de begroting 2026 Met voorliggend voorstel over deze Kaderbrief 2027 besluiten we nog niet over financiële middelen. De beschreven ontwikkelingen kunnen van invloed zijn op de begroting 2027 van de GGD GZ. We besluiten in juni 2026 over een zienswijze op de conceptbegroting van de GGD voor 2027. De GGD GZ geeft in de begroting aan welke lastenstijgingen incidenteel en welke structureel zijn en welke stijgingen wel of niet in de begroting kunnen worden opgevangen. 1.2 Het risicoprofiel van de GGD neemt toe In de Kaderbrief 2027 zijn een aantal substantiële risico's beschreven. Dit zijn de belangrijkste: (1) afbouw van Rijks- en gemeentelijke financiering op het gebied van publieke gezondheid en leefstijl, (2) de stijgende instroom van Bijzondere Zorg, (3) de krapte op de arbeidsmarkt, (4) een eigen bedrijfsvoeringsorganisatie voor de GGD, (5) de (onbekendheid met duur van de) publieke gezondheidszorg aan de Oekraïners (6) veranderde wet- en regelgeving, waaronder op het gebied van informatieveiligheid, archief en privacy.

Communicatie

• De Kaderbrief 2027 is op 21-10-2025 ambtelijk voorbesproken in de regio.

• De Kaderbrief 2027 is op 24-10-2025 besproken tijdens een raadsinformatieavond. • Na het raadsbesluit dienen we onze zienswijze in bij het dagelijks bestuur van de GGD GZ.

Aanpak en planning

Participatie

Bijlagen

Nadat u over het voorliggend voorstel heeft besloten, versturen wij bijgevoegde zienswijze aan de GGD GZ.

Niet van toepassing.

1. Kaderbrief 2027 GGD GZ 2. Zienswijze WMW kaderbrief 2027 GGD GZ